SKKN một số giải pháp nâng cao hiệu quả dạy và học tập đọc nhạc cho học sinh lớp 4 trường tiểu học đông thọ

10 Giải pháp 3: Áp dụng đổi mới phương pháp dạy học có hiệu quả, phát huy tính tích cực của học sinh để gây hứng thú học tập cho các em thông qua việc tổ chức lớp học và hướng dẫn học si

MỤC LỤC

1 Mở đầu

2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm 4-5 2.3 Các giải pháp đã thực hiện để giải quyết vấn đề 5

Giải pháp 1: Củng cố kiến thức nhạc lý đã học ở lớp 3 và vận dụng

Giải pháp 2 : Tăng cường luyện đọc nhạc trên lớp và luyện ghi nhớ

bài Tập đọc nhạc, thông qua luyện chép nhạc trong các tiết luyện

âm nhạc ở buổi 2

10

Giải pháp 3: Áp dụng đổi mới phương pháp dạy học có hiệu quả,

phát huy tính tích cực của học sinh để gây hứng thú học tập cho các

em thông qua việc tổ chức lớp học và hướng dẫn học sinh tự học

10

Giải pháp 4: Sử dụng tốt các phương tiện dạy học và ứng dụng

Giải pháp 5: Đổi mới cách đánh giá học sinh 12 Giải pháp 6: Tổ chức trò chơi để gây hứng thú và nâng cao hiệu quả

Giải pháp 7: Tăng cường tổ chức các hoạt động âm nhạc trong lớp,

trong trường để các em có điều kiện thể hiện năng khiếu âm nhạc

của mình

13

2.4 Hiệu quả của sáng kiến đối với hoạt động giáo dục, với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường 14

3 Kết luận, kiến nghị

1 Mở đầu

1.1 Lí do chọn đề tài

Mục tiêu giáo dục hiện nay của chúng ta là: “Đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, trí thức, sức khoẻ, thẩm mỹ và nghề nghiệp, trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực của công dân, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc” Việc giáo dục một con người toàn diện không chỉ giáo dục cho họ có đạo đức tốt, có trình độ hiểu biết, nắm chắc kiến thức khoa học xã hội, có sức khoẻ biết lao động, sẵn sàng lao động mà còn phải giáo dục cho họ biết nhìn nhận, phân biệt, biết thưởng thức cái đẹp và biết làm đẹp cho cuộc sống Vì vậy giáo dục thẩm mỹ là mục tiêu không thể thiếu được trong mục đích giáo dục hiện nay của chúng ta Trong đó Âm nhạc là một phương tiện hiệu quả nhất trong giáo dục thẩm mỹ, góp phần tích cực hình thành

ở mỗi học sinh một tâm hồn trong sáng, lành mạnh, tư duy sắc sảo, lòng khát khao sáng tạo, giàu tình cảm và có cái nhìn đẹp hơn, hoàn thiện hơn, nhằm giúp các em giảm bớt căng thẳng cho những tiết học tiếp theo

Môn Âm nhạc ở tiểu học gồm ba phân môn: Học hát, Tập đọc nhạc, Âm nhạc thưởng thức Trong đó, dạy Tập đọc nhạc (TĐN) ở trường tiểu học tuy

thời lượng ít, với những bài tập đơn giản nhưng bước đầu giúp học sinh có những kiến thức, kỹ năng Âm nhạc qua việc nhớ tên nốt, hình nốt, nhận biết mối liên hệ giữa lời hát với phần ký âm, giúp các em thể hiện đúng cao độ, trường

độ âm thanh Tập đọc nhạc còn có tác dụng phát triển tai nghe, năng lực cảm thụ, hỗ trợ cho việc học và đặc biệt giúp cho một số học sinh có năng khiếu phát triển về năng lực Âm nhạc Như vậy TĐN có thể coi là phân môn khó nhất trong

ba phân môn trên Phân môn này chủ yếu rèn luyện cho học sinh tính tích cực hoạt động cá nhân trước tập thể

Trong quá trình giảng dạy tôi gặp phải rất nhiều khó khăn, khó khăn đó không phải của riêng tôi mà rất nhiều đồng nghiệp khác cũng gặp phải, đó là tình trạng học sinh khi học âm nhạc rất thích học hát nhưng chưa thích học TĐN Khi học TĐN thường học thuộc vẹt hoặc ghi tên nốt nhạc dưới mỗi bài TĐN để đối phó với giáo viên trong giờ TĐN, nhất là học sinh lớp 4 các em bắt đầu làm quen với Tập đọc nhạc phân môn mới lạ đối với các em nên đó là một trở ngại đối với học sinh và cả giáo viên trong vấn đề dạy và học

Từ thực tế trên, tôi luôn trăn trở, băn khoăn: Làm thế nào để rèn cho học sinh kỹ năng đọc nhạc tốt? Làm thế nào để nâng cao hiệu quả dạy và học Tập đọc nhạc cho học sinh, đặc biệt là học sinh lớp 4

Băn khoăn, trăn trở này là lý do tôi chọn nội dung nghiên cứu và rút ra sáng kiến kinh nghiệm: “Một số giải pháp nâng cao hiệu quả dạy và học Tập đọc

nhạc cho học sinh lớp 4 trường tiểu học Đông Thọ".

1.2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở thực trạng của việc dạy và học phân môn TĐN, phân tích nguyên nhân, tìm ra điểm yếu trong học TĐN Đưa ra "Một số biện pháp nâng cao hiệu quả dạy và học TĐN cho học sinh lớp 4 trường Tiểu học Đông Thọ"

1.3 Đối tượng nghiên cứu

- Biện pháp dạy Tập đọc nhạc.

- Phương pháp dạy Tập đọc nhạc của giáo viên và việc học Tập đọc nhạc của học sinh lớp 4 Trường Tiểu học Đông Thọ

1.4 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu, lí luận: Đọc các tài liệu để tìm hiểu các nội dung liên quan đến việc dạy và học môn Âm nhạc

- Phương pháp khảo sát điều tra, thống kê số liệu: khảo sát so sánh chất lượng học sinh qua mỗi tiết học, kỳ học, thống kê số liệu đưa ra những biện pháp giảng dạy đạt hiệu quả cao

- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm: Rút ra kinh nghiệm trong quá trình

giảng dạy, tổng kết thành kinh nghiệm vận dụng vào thực tế giảng dạy

2 Nội dung sáng kiến

2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm

GorgeGershwin nhà nghiên cứu âm nhạc đã nói rằng: "Tôi thích nghĩ về

Âm nhạc như một môn khoa học cảm xúc".

Đúng vậy Âm nhạc là một môn học mang tính nghệ thuật cao, khác rất nhiều so với các môn học khác Tuy nó không đòi hỏi sự chính xác một cách tuyệt đối như những con số nhưng lại đòi hỏi người học phải có sự yêu thích,

đam mê và phải có yếu tố “Năng khiếu”, điều này không phải học sinh nào

cũng có được Học Âm nhạc mang đến cho học sinh những giây phút thư giãn,

thoải mái“học mà chơi, chơi mà học” Thông qua những bản nhạc lời ca, âm

nhạc giúp các em nhận thức những hình tượng âm thanh, giai điệu, kích thích cảm xúc của các em giúp các em cảm thụ được giai điệu qua từng bài hát, bản nhạc, câu nhạc, đoạn nhạc

Ở các lớp 1, 2 và 3 các em được học Âm nhạc trong môn nghệ thuật Việc học Âm nhạc chủ yếu là học các bài hát, kết hợp với các hoạt động phụ hoạ, thông qua học hát các em được rèn luyện về tai nghe, trí nhớ, phát triển nhạc cảm và làm quen với việc thể hiện chính xác cao độ, trường độ của âm thanh trên cơ sở giai điệu của bài hát Cuối lớp 3, học sinh được tiếp cận bước đầu với một vài ký hiệu ghi chép nhạc Đến lớp 4, Âm nhạc được tách riêng thành một môn học có sách giáo khoa (SGK) và sách giáo viên (SGV) Như vậy, lên lớp 4 môn Âm nhạc của học sinh Tiểu học chuyển sang một giai đoạn mới: Vừa học hát, vừa học Tập đọc nhạc Trong cuốn chương trình tiểu học mục tiêu môn Âm nhạc lớp 4,5 được nêu rõ: Hình thành một trình độ văn hóa âm nhạc tối thiểu, bước đầu giúp các em làm quen một số kỹ năng đơn giản về ca hát và tập thói quen tập hát đúng Tạo cho học sinh hứng thú, niềm vui khi học hát, nghe nhạc, giáo dục năng lực cảm thụ âm nhạc Góp phần giáo dục tính tập thể, tính kỷ luật, tính chính xác, khoa học Phát triển trí tuệ, hướng tới cái tốt đẹp Góp phần thư giãn đầu óc trẻ em, làm cân bằng các nội dung học tập khác

Nội dung chương trình lớp 4 gồm 3 nội dung: Tập hát, Phát triển khả năng

Âm nhạc và tập đọc nhạc Trong đó nội dung tập đọc nhạc học sinh được làm quen với các bài Tập đọc nhạc nhịp 2 gồm 6 nốt Đô - Rê - Mi- Pha- Son - La (Lần lượt xuất hiện hình nốt đen, nốt trắng, lặng đen, nốt móc đơn, lặng đơn), các bài TĐN đều có lời ca

Với học sinh lớp 4, yêu cầu đặt ra của phân môn Tập đọc nhac hết sức nhẹ nhàng đơn giản Giai đoạn đầu học sinh sẽ thực hành các bài tập về cao độ và tiết tấu riêng Giai đoạn thứ 2 của phân môn TĐN là học sinh đọc một số bài nhạc trong SGK Tuy nhiên các em học sinh lớp 4 mới bắt đầu làm quen với phân môn Tập đọc nhạc đó là phân môn mới lạ đối với các em nên đó là một trở ngại đối với học sinh và cả giáo viên trong vấn đề dạy và học

2.2 Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm

a Tình hình địa phương

Đông Thọ là một trường nằm trong khu Đông Bắc Ga của thành phố Thanh Hóa, có thể nói là một trường trung tâm, thu nhập của người dân ổn định Trong những năm gần đây được sự quan tâm của Đảng và các cấp chính quyền nên đời sống của nhân dân trong phường ổn định và phát triển tốt, kéo theo trình độ dân trí của nhân dân ngày một nâng cao hơn, tạo điều kiện thuận lợi cho sự nghiệp giáo dục phát triển

b Tình hình nhà trường

Trường tiểu học Đông Thọ là một ngôi trường nằm trong khu Đông Bắc Ga của thành phố, nơi đây có nhiều bề dày thành tích trong các phong trào học tập, công tác Đội, các hoạt động ngọai khóa tại trường, địa phương diễn ra rất sôi động Các em học sinh yêu thích ca hát, hoạt động văn nghệ, nhà trường đã có rất nhiều giải thưởng ở các hội diễn văn nghệ Đó cũng là nền tảng cho môn âm nhạc khơi nguồn cảm hứng giúp các em yêu thích ca hát, phát triển năng khiếu, vui tươi và yêu đời Phần lớn học sinh trong trường yêu thích giờ học hát, thích tham gia các trò chơi âm nhạc mang tích tập thể Hằng năm nhà trường cũng đã xây dựng kế hoạch tổ chức nhiều hoạt động ngoại khóa, với nhiều chủ điểm trong đó sử dụng nhiều tiết mục văn nghệ, văn hóa - thể dục thể thao Tại địa phương cũng thường xuyên tổ chức các hoạt động cho thanh, thiếu niên tham gia thu hút học sinh nhiệt tình hưởng ứng Đó là những thành quả, là động lực tinh thần cho hoạt động phong trào phát triển sâu rộng tại địa phương.Tuy nhiên các em lại hứng thú nhiều hơn với phần ca hát và hoạt động mà chưa thực sự chú trọng đến phần tập đọc nhạc nên bản thân tôi cũng băn khoăn và suy nghĩ

tìm hướng khắc phục cho các em

c Thực trạng của việc dạy và học phân môn Tập đọc nhạc trong nhà trường

Thời lượng dành cho mỗi tiết học chỉ có 35 phút nhưng lượng kiến thức phải truyền tải cho học sinh lại nhiều nên đôi khi trong quá trình dạy, giáo viên mới chỉ cố gắng hoàn thành nội dung bài chứ việc rèn luyện kỹ năng đọc nhạc cho học sinh còn nhiều hạn chế và chưa dành nhiều thời gian để luyện cho học sinh theo đối tượng

Trong quá trình giảng dạy còn máy móc, dập khuôn, chưa nghiên cứu, áp dụng đổi mới phương pháp và vận dụng linh hoạt các bước dạy để phát huy tính tích cực của học sinh Sử dụng các phương tiện dạy học chưa có hiệu quả, hợp

lý, chưa có sự đầu tư chuẩn bị chu đáo vì vậy tiết học chưa mang lại hiệu quả mong muốn

Học sinh còn coi nhẹ việc học âm nhạc và chỉ tập trung vào các môn văn

hóa, vì vậy mà thời gian dành cho học âm nhạc còn chưa nhiều nên các em không nắm vững lý thuyết, chưa nhớ được nốt nhạc vẫn ghi sẵn tên nốt dưới bài TĐN và học thuộc lòng để đối phó với giáo viên

Từ thực trạng nêu trên song song với việc trao đổi với bạn bè đồng nghiệp, tôi đã tiến hành điều tra, khảo sát chất lượng học sinh đối với phân môn Tập đọc nhạc bằng việc kiểm tra mức độ thực hiện nội dung Tập đọc nhạc của học sinh trong từng tiết học, tuần học, hàng tháng tại thời điểm từ đầu học kỳ I đến giữa học kỳ I năm học 2020- 2021 của học sinh khối lớp 4 trường Tiểu học Đông Thọ Kết quả cho thấy mức độ đạt được như sau:

4A3, 4A4,

Qua Thống kê, khảo sát tình hình thực tế thông qua các tiết dạy trên lớp, tôi phát hiện ra một số lỗi các em học sinh lớp 4 thường mắc phải đó là: các em chưa đọc đúng cao độ, trường độ nốt nhạc, chưa vỗ tay hoặc gõ đệm được âm hình tiết tấu của bài, chưa thể hiện đúng giai điệu khi tập ghép cả bài, chưa thể hiện đúng sắc thái tình cảm của bài Một số em thường đọc thuộc vẹt theo bạn nhưng khi kiểm tra từng nốt bất kỳ trong bài lại đọc không đúng cao độ hay trường độ của nốt nhạc

Nguyên nhân chính dẫn đến việc học sinh hay mắc các lỗi như trên chủ yếu

là do các em chưa nắm chắc được các kiến thức nhạc lý đã học như: Chưa nhớ được vị trí các nốt nhạc, giá trị trường độ của hình nốt nhạc hay cách thể hiện khi gặp các kí hiệu âm nhạc, chưa tập trung chú ý trong giờ học

Từ những thực trạng còn tồn tại nêu trên, tôi đã nghiên cứu và mạnh dạn

đưa ra sáng kiến: “Một số giải pháp nâng cao hiệu quả dạy và học Tập đọc nhạc cho học sinh lớp 4 trường Tiểu học Đông Thọ”.

2.3 Các giải pháp đã thực hiện để giải quyết vấn đề

2.3.1 Giải pháp 1: Củng cố kiến thức nhạc lý đã học ở lớp 3 và vận dụng linh hoạt các bước dạy Tập đọc nhạc.

+ Củng cố kiến thức nhạc lý đã học ở lớp 3

Ở lớp 3, các em bắt đầu làm quen với kiến thức về nhạc lý như tìm hiểu về cấu tạo khuông nhạc, khóa son, hình nốt, các kí hiệu âm nhạc, vị trí 7 nốt nhạc trong dãy hàng âm cơ bản, độ dài hình nốt, mối liên hệ giữa các nốt nhạc với nhau Đến lớp 4, ngoài việc học hát học sinh tiếp cận với một phân môn hoàn toàn mới lạ đối với các em đó là phân môn Tập đọc nhạc Cụ thể đó là học 8 bài TĐN trong chương trình lớp 4, với mức độ được nâng cao hơn Các em không chỉ biết gọi tên nốt nhạc, phân biệt hình nốt nhạc mà thông qua việc nắm kiến thức ở lớp 3 để vận dụng vào bài đọc nhạc cụ thể với mức độ khó hơn là phải đọc đúng cao độ nốt nhạc, đúng giai điệu tiết tấu, thể hiện được sắc thái tình cảm của bài TĐN Ngoài ra các em còn phải đọc nhạc kết hợp ghép lời ca và gõ đệm Vì vậy việc nắm chắc được các kiến thức nhạc lý ở lớp 3 là vô cùng quan trọng Ví dụ: Các em muốn đọc đúng nốt nhạc thì phải nắm được vị trí nốt nhạc, muốn thể hiện được tiết tấu thì phải nắm được hình nốt và giá trị hình nốt

nhạc Vì thế, ngay từ những tiết học đầu tiên của phân môn Tập đọc nhạc lớp 4, tôi đã củng cố lại cho học sinh các kiến thức nhạc lý đã học ở lớp 3 như: ôn lại cho học sinh nắm vững tên 7 nốt nhạc trong dãy hàng âm cơ bản, nắm vững cấu tạo khuông nhạc: Gồm 5 dòng kẻ và 4 khe nhạc song song cách đều nhau Ở nội dung này, tôi cho học sinh chơi trò chơi 5 dòng kẻ và khuông nhạc bàn tay trái

để giúp học sinh nhận biết và nhớ lại nhanh nhất ký hiệu âm nhạc như hình nốt, cao độ và trường độ của âm thanh (Lòng bàn tay hướng về học sinh), để so sánh với khuông nhạc từ đó học sinh xác định được vị trí của 7 nốt nhạc cơ bản

Kết hợp ôn vị trí nốt nhạc trên khuông, cho học sinh tập viết từng vị trí nốt nhạc trên khuông với các hình nốt theo trật tự : Trắng - Đen – Đơn Việc củng

cố lại kiến thức nhạc lý được học ở lớp 3, sẽ giúp các em nắm chắc kiến thức nhạc lý, hiểu được quy luật về khe dòng, nắm được vị trí các nốt nhạc trên khuông, giá trị trường độ của nốt nhạc, cách thể hiện các ký hiệu âm nhạc Từ việc nắm chắc kiến thức nhạc lý lớp 3, các em có thể vận dụng và thực hiện đọc tốt các bài tập đọc nhạc trong chương trình lớp 4

+ Vận dụng linh hoạt các bước dạy Tập đọc nhạc.

Ngoài việc củng cố để học sinh nắm chắc về nhạc lý, để có một tiết học

hiệu quả, gây hứng thú cho học sinh, tôi luôn cố gắng vận dụng các phương pháp đổi mới và vận dụng linh hoạt các bước dạy tùy thuộc vào nội dung bài dạy, mức độ tiếp thu của từng đối tượng học sinh, giúp học sinh tự tìm hiểu, tự khám phá và làm cho giờ học TĐN trở nên nhẹ nhàng, vui tươi, hấp dẫn khơi gợi húng thú học tập cho học sinh khi dạy TĐN, giáo viên cần thực hiện theo các 8 bước sau:

Bước 1: Giới thiệu bài Tập đọc nhạc

Bước 2: Tập nói tên nốt nhạc.

Bước 3: Luyện cao độ

Bước 4: Luyện tiết tấu

Bước 5: Tập đọc từng câu

Bước 6 : Tập đọc cả bài

Bước 7: Ghép lời ca

Bước 8: Củng cố bài, kiểm tra

Việc giúp học sinh đọc một bài TĐN đạt được hiệu quả cao ngoài việc thực hiện các bước dạy theo quy định Tôi luôn quan sát, nắm bắt quá trình thực hiện việc học TĐN của học sinh trong mỗi bài cụ thể, thời gian cụ thể, với mức độ tiếp thu khác nhau để vận dụng linh hoạt các bước dạy, không máy móc áp dụng các bước dạy để không gây nhàm chán cho học sinh Cụ thể ở những bài đọc nhạc đầu tiên của lớp 4 vì học sinh mới bước đầu tiếp cận và làm quen với nội dung TĐN, tôi thực hiện theo đúng các bước dạy để học sinh làm quen với các

bước khi thực hiện học TĐN Nhưng những tiết học tiếp theo, khi học sinh đã có

kỹ năng đọc tốt, làm quen với cách học tùy vào mức độ bài tôi khuyến khích học sinh tự khai thác bài đọc nhạc Có những bài TĐN thường là những đoạn trích trong các bài hát các em đã được học ở lớp dưới, chúng ta có thể không cần hướng dẫn bước luyện ghép lời ca mà giáo viên nên để học sinh tự ghép lời ca,

có những tiết dạy tôi lại kết hợp 2- 3 bước với nhau Ví dụ như: có thể đưa bước tập nói tên nốt, luyện tiết tấu, luyện cao độ vào trong bước đọc từng câu Thay đổi trình tự 2 bước luyện cao độ và luyện tiết tấu Trong từng bài tùy mức độ khó dễ chúng ta có thể luyện cao độ, tiết tấu nhiều hơn hay ít hơn

Trong quá trình dạy và học TĐN, tôi nhận thấy khi vận dụng linh hoạt các bước dạy hiệu quả được nâng lên rõ rệt Học sinh sẽ chủ động hơn, thích ứng tốt khi giáo viên thay đổi trình tự bước dạy Các em được tự khám phá kiến thức của bài, được tự thể hiện khả năng của mình thông qua sự hỗ trợ từ giáo viên

Ví dụ : Tiết 22 Âm nhạc lớp 4 Tập đọc nhạc số 6 - Múa vui Tôi đã vận

dụng linh hoạt bước 5, 7 và bước 8 đó là không hướng dẫn học sinh luyện đọc từng câu mà chỉ hướng dẫn cho học sinh đọc câu, rồi cho học sinh tự phát hiện

sự giống nhau về âm hình tiết tấu, cao độ nốt chỉ khác nhau ở ô nhịp 4 và 8, chỉ cho đọc riêng 2 ô nhịp có cao độ khác nhau và cho học sinh thực hiện buớc 8-Đọc ghép hoàn chỉnh bài Tập đọc nhạc Ở bước 8 tôi không hướng dẫn học sinh ghép lời ca mà để học sinh tự ghép lời ca luôn vì bài TĐN này là đoạn nhạc trích trong bài hát "Múa vui" mà học sinh đã được học ở lớp 2

Tranh bài TĐN số 6- SGK âm nhạc 4

2.3.2 Giải pháp 2 : Tăng cường luyện đọc nhạc trên lớp và luyện ghi nhớ bài Tập đọc nhạc, thông qua luyện chép nhạc trong các tiết luyện âm nhạc ở buổi 2.

* Tăng cường luyện đọc nhạc trên lớp

Dạy Tập đọc nhạc là dạy cách đọc (thông qua bài đọc) chứ không phải dạy đọc bài theo kiểu truyền khẩu, học vẹt Dạy đọc bài đọc là một yêu cầu cần thiết nhưng không có cách đọc tốt, thì học sinh rơi vào tình trạng thụ động (ghi nhớ một cách máy móc) đối với bài học Dạy cách đọc sẽ giúp cho người học không chỉ đọc đúng một bài mà còn có thể vận dụng để đọc tốt các bài tập đọc nhạc khác ở mức độ tương tự

Để học sinh có thể đọc nhạc tốt thì bước thực hành luyện đọc là rất quan

trọng vì: Thực hành là sợi chỉ đỏ xuyên suốt quá trình dạy và học của bộ môn

Âm nhạc Thông qua thực hành để dạy lý thuyết, lấy lý thuyết để củng cố kỹ năng thực hành trên cơ sở sử dụng thời gian trên lớp một cách tối ưu (tránh thời gian chết) để tất cả học sinh được nghe, nhìn và luyện tập nhiều Qua thực tế tôi nhận thấy, học sinh rất lười học tập đọc nhạc, khi kiểm tra các em thường không đạt được kết quả cao Do vậy, tôi đưa ra mục tiêu, biện pháp giúp các em thuộc bài TĐN và lời ca ngay trên lớp Để làm được điều này, khi thực hiện dạy TĐN trước khi dạy bài mới tôi thường kiểm tra và cho học sinh đọc lại bài tập đọc nhạc ở tiết trước, giúp các em sửa chữa và đọc đúng Trong khi dạy bài TĐN mới tôi dạy thật kỹ phần giai điệu Sau khi các em thuộc giai điệu, tôi cho các

em học thuộc lời, gấp sách đọc từng câu nhạc ngắn, chỗ nào quên các em có thể

mở sách xem lại hoặc chia nhóm tổ để các em luyện đọc theo nhóm, tự kiểm tra bài cho nhau, tập thực hiện đọc bài cá nhân, nhóm tổ trước lớp Trong khi luyện đọc cho học sinh tôi luôn chỉ ra cho các em các nốt khó đọc, những "điểm mút" trọng tâm trong bài TĐN, giúp các em hiểu và thể hiện tốt khi đọc Cuối tiết học tôi thường lưu ý cho học sinh những chỗ cần luyện đọc thêm và cho học sinh nghe lại bài TĐN để khắc sâu bài trong trí nhớ của các em

Quá trình thực hành nghe, đọc nhạc và được thực hành nhiều lần trong tiết học trên lớp dưới sự hướng dẫn của giáo viên sẽ nâng cao hiệu quả tiếp thu, rèn cho các em kỹ năng đọc nhạc thành thạo giúp các em giảm bớt áp lực đối với nội dung TĐN làm cho hiệu quả dạy và học được nâng lên rõ rệt

* Luyện ghi nhớ bài tập đọc nhạc thông qua luyện chép nhạc trong các tiết luyện âm nhạc ở buổi 2.

Ghi chép nhạc giúp các em nắm chắc vị trí các nốt nhạc trên khuông nhạc cũng như nhớ được các hình nốt, ký hiệu đã học Nếu như đọc nhạc mang tính chất trừu tượng thì chép nhạc sẽ mang tính cụ thể hơn, hiện thực hơn Thông qua chép nhạc các em nhớ được tên nốt nhạc là gì, nó nằm ở vị trí nào, hình nốt thể hiện là gì Từ đó hỗ trợ cho việc học tập đọc nhạc rất tốt vì khi các em nhận biết được vị trí nốt các em sẽ đọc được cao độ nốt nhạc và khi các em phân biệt được hình nốt thì sẽ thể hiện tốt trường độ nốt, khi biết được vị trí nốt và hình nốt các

em sẽ kết hợp đọc tốt giai điệu và thể hiện đúng tiết tấu của bài TĐN Vì vậy chép nhạc mặc dù không phải là nội dung trọng tâm của tiết học Tập đọc nhạc nhưng chép nhạc có tác dụng bổ trợ rất quan trọng giúp học sinh tập đọc nhạc tốt Việc ghi chép nhạc không đòi hỏi phải thực hiện thường xuyên, không nhất thiết phải thực hiện trên lớp trong các tiết học chính vì như thế sẽ làm mất rất nhiều thời gian, ảnh hưởng tới việc phân bố thời gian của các nội dung hoạt động khác trong tiết học Trong các tiết học chính khóa, tôi chủ yếu chỉ hướng dẫn các em thực hiện đọc nhạc tốt, còn việc chép nhạc tôi dành thời gian vào các tiết luyện âm nhạc ở buổi 2, hướng dẫn cho các em cách đặt vị trí nốt nhạc, trình bày sao cho đẹp và khoa học vừa đọc tên nốt kết hợp luyện chép sẽ giúp học sinh nhớ bài TĐN lâu hơn và luyện đọc chuẩn xác hơn

2.3.3 Giải pháp 3: Áp dụng đổi mới phương pháp dạy học có hiệu quả, phát huy tính tích cực của học sinh để gây hứng thú học tập cho các em thông qua việc tổ chức lớp học và hướng dẫn học sinh tự học

Dạy học thay vì lấy dạy làm trung tâm chuyển sang lấy học làm trung tâm Trong phương pháp tổ chức, người học là đối tượng của hoạt động dạy, đồng thời là chủ thể của hoạt động học được cuốn hút vào các hoạt động học tập do giáo viên tổ chức, các em không phải thụ động tiếp thu tri thức đã được giáo viên sắp đặt Dạy học theo cách này sẽ làm cho các em tích cực tự giác hoạt động hơn

Ngay từ những tiết học đầu tiên, tôi đã lựa chọn, phân loại đối tượng, với những học sinh có năng khiếu tốt về âm nhạc cho các em thường xuyên tham gia các chương trình văn nghệ cũng như các hoạt động ngoại khóa Sau đó bồi dưỡng cho các nhóm trưởng và Chủ tịch hội đồng tự quản của lớp về cách điều hành lớp trong giờ học Âm nhạc Giáo viên định hướng cho các em lựa chọn đặt tên cho nhóm của mình, mỗi nhóm tương ứng với nhóm nhạc, ca sĩ nổi tiếng hay tên nốt nhạc như: Đô rê mi, 5 dòng kẻ.,nốt nhạc xanh

Học sinh hăng say học tập, hoàn thành các phần bài cô giáo giao cho từng

tổ,nhóm

Phương pháp này giúp học sinh ở hoạt động cơ bản tìm hiểu bài mới một cách dễ dàng, gây hứng thú cho các em Cụ thể trong phần tìm hiểu bài, tôi thường yêu cầu học sinh thảo luận theo nhóm về nội dung bài Tập đọc nhạc

Ví dụ: Ở tiết 9 nội dung tập đọc nhạc bài TĐN số 2: Nắng vàng, tôi yêu cầu các em tìm hiểu theo nhóm hoặc cá nhân các nội dung: Tên bài đọc nhạc, tác giả, số chỉ nhịp, các kí hiệu,cao độ nốt, các hình nốt sử dụng trong bài

Hay ở hoạt động thực hành, khi hướng dẫn học sinh đọc xong bài TĐN, tôi dành thời gian tổ chức cho học sinh luyện đọc theo nhóm để các em hỗ trợ nhau luyện đọc tốt Sau đó các nhóm thực hiện đọc bài trước lớp, giáo viên nhận xét

và tuyên dương các nhóm đọc nhạc tốt trước lớp Phương pháp này một phần

giúp học sinh phát huy khả năng tự học, một phần rèn luyện cho học sinh tính đoàn kết giúp nhau thực hiện tốt nội dung bài học, khơi dậy hứng thú thi đua học tập của học sinh

2.3.4 Giải pháp 4: Sử dụng tốt các phương tiện dạy học và ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học

Một giờ học sinh động giáo viên không thể không sử dụng phương tiện dạy học Đồ dùng dạy học phổ biến đó là sách giáo khoa, nhạc cụ, tranh ảnh Các phương tiện đó giáo viên phải biết sử dụng cho phù hợp với nội dung từng bài học Biết minh hoạ một cách độc đáo, thú vị sẽ kích thích hứng thú học tập của các em Kinh nghiệm đã xác nhận nếu chỉ lặp lại những kiến thức trong sách giáo khoa thì học sinh cũng không hứng thú học tập và vai trò của giáo viên trên lớp cũng không phát huy được Mặt khác nếu thoát ly sách giáo khoa làm cho học sinh khó nắm kiến thức cần thiết thì bài giảng dù có hấp dẫn sinh động đến mấy cũng không mang lại hiệu quả cao Vì vậy phải biết kết hợp kiến thức sách giáo khoa phải vừa mở rộng kiến thức Đặc biệt với môn nhạc phải chú trọng thực hành, giáo viên dạy nhạc không có nhạc cụ, không biết sử dụng nhạc cụ thì tiết học sẽ trở nên nhàm chán, hiệu quả bài dạy không cao Các bài TĐN đòi hỏi giáo viên phải có tranh TĐN để minh hoạ thêm cho học sinh, ngoài ra học sinh cũng phải có đầy đủ các phương tiện học tập như: sách, vở, bút

Ví dụ: Khi dạy bài TĐN "Múa vui" tôi cho học sinh quan sát tranh các bạn đang múa và hỏi học sinh:

- Các con quan sát tranh và cho cô biết bức tranh miêu tả hoạt động gì?

- Bức tranh gợi cho chúng ta nhớ đến bài hát nào đã học ở lớp 2?

Sau khi học sinh trả lời đây là bức tranh miêu tả các bạn học sinh đang múa hát, giáo viên nhắc lại đây là tranh miêu tả bài hát "Múa vui" đã học ở lớp

2 Qua việc trả lời giáo viên giới thiệu bài TĐN 6 được trích trong bài hát Múa vui

Ngoài ra, tôi thấy việc sử dụng phương pháp ứng dụng công nghệ thông tin

là phương pháp mất ít thời gian mà hiệu quả mang lại rất cao, tạo sự hứng thú nhiều cho các em, bởi học âm nhạc không giống như học toán, văn mà học âm nhạc cần phải quan sát bằng mắt nghe bằng tai sau đó mới cần đến tư duy