Trong quá trình phát triển nhân cách của trẻ nếu các kỹ năng sớm được hình thành và phát triển thì con người sẽ có một nhân cách tốt trẻ sẽ có khả năng phòng ngừa, ứng phó với các tình h
Trang 11 Mở đầu
2.3.1 Giáo dục kỹ năng sống thông qua họat động hàng ngày 4-9 2.3.2 Giáo dục kỹ năng sống cho trẻ lồng ghép các chủ đề 9-10 2.3.3 Giáo dục kỹ năng sống cho trẻ thông qua các hoạt động mọilúc mọi nơi. 10-11 2.3.4 Giáo dục kỹ năng sống qua các bài tập tình huống tạitrường. 11-12 2.3.5 Tuyên truyền phối hợp với các bậc phụ huynh để giáo dụckỹ năng sống cho trẻ. 12
Trang 21 Mở đầu
1.1 Lý do chọn đề tài.
Trong quá trình phát triển nhân cách của trẻ nếu các kỹ năng sớm được hình thành và phát triển thì con người sẽ có một nhân cách tốt trẻ sẽ có khả năng phòng ngừa, ứng phó với các tình huống, nguy cơ và biết tự khẳng định mình trong cuộc sống Lứa tuổi mầm non đây là giai đoạn tiếp thu lĩnh hội giá trị sống
để phát triển nhân cách Kỹ năng sống là kỹ năng nền tảng để hình thành nhân cách trẻ Phát triển về các mặt thể chất, tình cảm- xã hội, ngôn ngữ, nhận thức, sẵn sàng bước vào lớp một
Đặc biệt hơn trẻ em mầm non đang trong giai đoạn học tập tiếp thu lĩnh hội những giá trị phát triển nhân cách Vì vậy, giáo dục kỹ năng sống cho trẻ ngay từ khi còn nhỏ là việc làm rất quan trọng và cần thiết tuy nhiên trên thực tế
mà nơi bản thân tôi đang công tác và giảng dạy
Năm học 2020- 2021 bản thân được nhà trường phân công đứng lớp 5-6 tuổi B khu chính trường mầm non Thanh Kỳ có tổng số cháu là 26 cháu trong đó cháu người dân tộc thiểu số là chiếm 20 cháu hầu hết các cháu là con nông dân khi được nhận lớp và qua thời gian giảng dạy tôi nhận thấy các con đã 5-6 tuổi
mà rất nhiều trẻ trong khi ăn còn để cơm rơi vãi, chưa tự cởi- mặc quần áo, chải tóc, buộc tóc, đánh răng cách sử dụng nhà vệ sinh đúng cách Trong giao tiếp còn thiếu tự tin, khả năng thuyết phục và thường thuyết phục còn yếu: Nói nhỏ, nói trống không, chưa biết nói lời cảm ơn, xin lỗi Sau một thời gian thử nghiệm các bài tập tình huống đơn giản mà trẻ vẫn chưa thực hiện được
Là giáo viên phụ trách lớp, nhận thức được tầm quan trọng của kỹ năng sống đối với sự phát triển của trẻ, tôi đã luôn trăn trở suy nghĩ làm thế nào để giáo dục kỹ năng sống cho trẻ ở tôi đang trực tiếp đứng lớp đạt hiệu quả cao
Chính vì vậy, tôi mạnh dạn nghiên cứu và áp dụng “Một số giải pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi B Khu trung tâm Trường mầm non Thanh Kỳ” làm đề tài nghiên cứu.
1.2 Mục đích nghiên cứu.
Nhằm rèn luyện cho trẻ những kỹ năng cần thiết giúp trẻ thích nghi với môi trường sống xung quanh trẻ Giúp trẻ rèn luyện sự, năng động, tinh thần sẵn sàng vượt qua khó khăn và thích nghi với điều kiện sống khác nhau Ngoài ra giúp trẻ nâng cao khả năng nhận thức của mình về những hành vi đúng, sai
1.3 Đối tượng nghiên cứu
Một số giải pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi B Khu trung tâm Trường mầm non Thanh Kỳ
1.4 Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp quan sát
- Phương pháp đàm thoại
- Phương pháp thực hành
- Phương pháp nêu gương
- Phương pháp chọn lọc, ghi chép
2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm
2.1 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm:
Trang 3Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO):“Kỹ năng sống là những kỹ năng tâm
lý xã hội và giao tiếp mà mỗi cá nhân cần có để tương tác với những người khác một cách hiệu quả hoặc ứng phó với những vấn đề hay những thách thức của cuộc sống hàng ngày” [1] Theo UNICEFF “Kỹ năng sống là tập hợp rất nhiều
kỹ năng tâm lý xã hội và giao tiếp cá nhân giúp cho con người đưa ra những quyết định có cơ sở, giao tiếp một cách có hiệu quả, phát triển các kỹ năng tự xử
lý và quản lý bản thân nhằm giúp họ có một cuộc sống lành mạnh và có hiệu quả Kỹ năng sống hướng vào việc giúp con người thay đổi nhận thức, thái độ
và giá trị trong những hành động theo xu hướng tích cực và mang tính chất xây
dựng”[2] Chính vì vậy mà ngay từ giai đoạn mầm non, trẻ cần được trang bị kỹ
năng sống để định hướng phát triển một cách tốt nhất
Giáo dục kĩ năng sống cho trẻ em là việc làm cấp thiết, nhằm giúp các em
tự tin, chủ động xử lý các tình huống xảy ra trong cuộc sống Đó còn là việc tạo nền tảng để các em có những tri thức, kỹ năng căn bản để thích ứng với môi trường sống Rèn luyện kỹ năng sống sẽ giúp trẻ nhanh chóng hoà nhập và khẳng định vị trí của mình trong tập thể, mà xa hơn là một cộng đồng, xã hội
Do đó, cho dù trẻ có tài giỏi, thông minh đến đâu nhưng thiếu kỹ năng sống, trẻ cũng không thể tiếp cận với môi trường xung quanh, hòa nhập cũng như khẳng định mình Chính vì vậy, việc rèn luyện kỹ năng sống cho trẻ là điều rất cần thiết Việc hình thành các kỹ năng cơ bản trong học tập và sinh hoạt là yếu tố quyết định đến quá trình hình thành và phát triển nhân cách sau này của trẻ Khi xảy ra vấn đề nào đó, nếu không được trang bị kỹ năng sống, trẻ sẽ không đủ kiến thức để xử lý các tình huống bất ngờ Vì thế, rèn luyện kỹ năng sống sẽ giúp trẻ sớm có ý thức làm chủ bản thân, sống tích cực và hướng đến những điều lành mạnh cho chính mình cũng như xã hội
Như vậy, việc giáo dục kĩ năng sống cho trẻ ngay từ khi còn nhỏ là việc làm cần thiết và có ý nghĩa thiết thực Mỗi đứa trẻ có những yếu tố cá nhân khác nhau và sự ảnh hưởng của các mối quan hệ xã hội cũng như hoàn cảnh sống, môi trường trải nghiệm khác nhau nên tôi cần có những hình thức, biện pháp linh hoạt, hợp lý dựa trên quan điểm then chốt của giáo dục mầm non là “Lấy trẻ làm trung tâm” và tận dụng các điều kiện để tạo ra nhiều cơ hội cho đứa trẻ được tự trải nghiệm
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm.
* Thuận lợi
- Ban giám hiệu luôn quan tâm tới chuyên môn, bồi dưỡng phương pháp, đổi mới hình thức tổ chức hoạt động giáo dục mầm non, tạo mọi điều kiện giúp tôi thực hiện tốt chương trình giáo dục mầm non
- Giáo viên trong lớp đoàn kết cùng đưa ra các giải pháp giáo dục kỹ năng sống sao cho phù hợp với khả năng nhận thức của trẻ
- Có trình độ chuẩn, có sự nhiệt tình chia sẻ, phối hợp với nhau và luôn quan tâm tới trẻ, thường xuyên dành thời gian trao đổi với phụ huynh để cùng chăm sóc giáo dục trẻ
- Là một giáo viên yêu nghề, mến trẻ, tận tình với công việc Tôi thường xuyên tìm tòi, nghiên cứu tài liệu như tạp chí, thông tin trên mạng có liên quan
Trang 4đến việc chăm sóc giáo dục trẻ để áp dụng vào việc chăm sóc giáo dục trẻ hằng ngày nhất là việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ
* Khó khăn:
- Trong lớp có nhiều trẻ nhút nhát không chịu tham gia hoạt động cùng bạn, lớp học có nhiều trẻ hiếu động khả năng tập trung chú ý thấp
- Đa số trẻ là người dân tộc thiểu số, chiếm khoảng 76% Do đó, trẻ chưa
tự tin trong giao tiếp, như: nói nhỏ, nói trống không, chưa biết nói lời cảm ơn, xin lỗi cũng như kỹ năng phòng tránh các mối nguy hiểm thường gặp còn lúng túng chưa biết cách giải quyết các tình huống sảy ra
- Chủ yếu là trẻ em con nhà nông dân bố mẹ đi làm công ty để con ở nhà với ông bà
- Trẻ được bố mẹ ông bà nuông chiều nên chưa có những kỹ năng sống cần thiết phù hợp theo độ tuổi
- Phần lớn trẻ chưa có kỹ năng tự phục vụ bản thân như: Tự cởi- mặc quần
áo, chải tóc, buộc tóc, đánh răng cách sử dụng nhà vệ sinh đúng cách
Một số việc tự phục vụ bản thân như đơn giản như: Tự cài cúc áo, khi ngủ dậy còn chưa biết giúp cô, khi ăn cơm còn chưa thạo xúc cơm đến lớp hay ra về còn chưa chịu chào cô hay trong khi chơi giao tiếp với bạn còn rụt rè, nhút nhát chưa mạnh dạn chưa tự tin trong các hoạt động Chưa biết sắp xếp đồ dùng cá nhân đúng nơi quy định, trẻ chơi xong chưa có ý thức cất dọn đồ dùng đồ chơi
- Qua khảo sát từ phụ huynh cho thấy, có một số trẻ khi ở lớp thì thực hiện các kỹ năng sống tốt do trẻ rất nghe lời cô giáo Nhưng khi về nhà được bố
mẹ và người thân chiều chuộng thì trẻ lại không thực hiện một số kỹ năng sống trẻ có mà luôn phụ thuộc vào người khác
Bảng khảo sát kết quả trên trẻ tại thời điểm tháng 9/2020
STT
Nội dung khảo sát Số trẻ được khảo sát: 26 cháu Đạt Chưa đạt
3 Kỹ năng giao tiếp 5 19,2 3 11.5 8 30,7 10 38,5
4 Kỹ năng giúp đỡ và chia sẻ 6 23,1 5 19,3 8 30,7 7 26,9
5 Kỹ năng xử lý tình huống 5 19,2 3 11.5 8 30,7 10 38,5
6 Kỹ năng phòng tránh nguy hiểm. 4 15,5 5 19,2 9 34,6 8 30,7
Qua khảo sát thực trạng trên lớp và được sự giúp đỡ của Ban giám hiệu nhà trường và các đồng nghiệp, tôi mạnh dạn đưa ra một số giải pháp sau đây nhằm giáo dục kỹ năng sống cho trẻ
2.3 Các giải pháp giải quyết vấn đề
2.3.1 Giáo dục kỹ năng sống Thông qua các hoạt động hàng ngày.
a Trong giờ đón- trả trẻ:
Ngay từ đầu năm học, để có được thói quen khi đến lớp chào cô, tôi đón trẻ bằng cách đứng đón trẻ và trực tiếp chào trẻ, chào phụ huynh khi ra về để trẻ
Trang 5có thói quen chào lại cô Tôi đã tập cho trẻ chào tất cả mọi người trong trường
mà trẻ gặp, có những trẻ còn nhút nhát không chịu chào cô, không thúc ép trẻ
mà cô luôn kiên nhẫn ngày nào cũng vậy tập cho trẻ chào và cô là người luôn làm mẫu để trẻ học theo Trẻ tạm biệt bố mẹ một cách vui vẻ và lễ phép trẻ tự ý thức tự cất đồ dùng gọn gàng, ngăn nắp phân công tổ trưởng kiểm tra xem bạn nào thực hiện chưa đạt để cuối ngày đánh giá, nêu gương, khích lệ động viên cá nhân có cố gắng Khi trẻ ra về tự lấy đồ dùng trong tủ chào cô, chào tất cả các bạn ra về Từ đó việc cất và lấy đồ dùng không còn là “hành động” mà trở thành
“ý thức”, trẻ tự thực hiện không cần phải đợi nhắc nhở hay kiểm tra
Hình thành kỹ năng sống thông qua hoạt động điểm danh: Tôi đã tập cho trẻ có kỹ năng quan tâm đến bạn bằng cách phát hiện ra bạn vắng mặt, lí do bạn vắng, cùng đếm số bạn có mặt ngày hôm nay
Hình thành kỹ năng sống thông qua hoạt động trò chuyện đầu giờ: Tôi đã cho trẻ thực hành kỹ năng lắng nghe bạn nói, tự tin nói trước đám đông
b Giáo dục kỹ năng sống cho trẻ thông qua hoạt động học
*Hoạt động khám phá khoa học:
Đây là hoạt động giúp trẻ được trải nghiệm, khám phá, tìm hiểu về thế giới xung quanh Vì vậy, tùy theo từng chủ đề, chúng ta lựa chọn nội dung giáo dục kỹ năng sao cho phù hợp Qua đó giúp trẻ biết được mối quan hệ giữa người với người, mối quan hệ giữa người với vạn vật xung quanh (động vật, thực vật, thiên nhiên…)
Ví dụ: “Một số hiện tượng thời tiết thay đổi theo mùa”: Cho trẻ thảo luận
quan sát tranh, ảnh thời tiết mùa hè, mùa đông, giáo dục trẻ kỹ năng mặc quần
áo phù hợp với thời tiết: Biết tự bảo vệ sức khỏe khi thời tiết thay đổi
Chú ý lắng nghe, trình bày ý kiến hoặc qua các hoạt động vui chơi: “Gia đình bạn, gia đình tôi” cho trẻ chia sẻ thông tin về gia đình của mình, kể về các thành viên trong gia đình của mình, những việc làm giúp đỡ bố mẹ khi ở nhà, qua đó giáo dục trẻ kỹ năng giao tiếp thân thiện với bạn, lắng nghe bạn nói chờ đến lượt, nói rõ ràng để bạn hiểu
*Hoạt động khám phá làm quen với chữ cái:
Làm quen với chữ cái không chỉ giúp trẻ biết được mặt chữ và cách phát
âm chính xác, mà đây còn là hoạt động giúp trẻ học những bài học đầu tiên về cách đọc cách viết Qua hoạt động này chúng ta rèn cho trẻ các kĩ năng ghi nhớ,
kĩ năng cầm bút,
*Hoạt động khám phá làm quen với văn học:
Để giúp trẻ có được kỹ năng giao tiếp mạch lạc, có được nhân cách tốt thì hoạt động làm quen với tác phẩm văn học là không thể thiếu Vì đây là những bài học đầu tiên cô giáo dạy trẻ biết yêu thương, biết nhường nhịn, biết giúp đỡ mọi người xung quanh Là những bài học đầu tiên cô dạy trẻ nói những lời hay ý đẹp Qua việc đọc các bài thơ, kể những câu chuyện vốn ngôn ngữ của trẻ được
mở rộng, trẻ được dạy cách phát âm rõ từ, tròn chữ, từ đó trẻ mạnh dạn, tự tin hơn trong giao tiếp
Ví dụ: Kể chuyện “Những nghệ sĩ rừng xanh” Cô kể chuyện cho trẻ nhe
chuyện, trả lời câu hỏi đàm thoại, giáo dục trẻ kỹ năng làm việc theo nhóm, lắng
Trang 6nghe ý kiến của người khác, tôn trọng hợp tác với bạn bè để hoàn thành nhiệm
vụ, hay chuyện “Chú dê Đen” giáo dục trẻ kỹ năng mạnh dạn, tự tin biết xử lý tình huống can đảm, dũng cảm, biết bảo vệ bản thân trước tình huống nguy hiểm
Ví dụ: Dạy thơ: “Giữa vòng gió thơm” Giáo dục trẻ biết quan tâm, chăm
sóc những người trong thân gia đình, đặc biệt khi ốm đau hoặc bài thơ “Làm anh”, giáo dục trẻ biết yêu thương nhường nhịn em nhỏ
*Hoạt động khám phá làm quen với toán:
Giáo dục trẻ ý thức trách nhiệm trong học tập, cố gắng hoàn thành công việc đến cùng, tập trung chú ý khi nghe người khác nói, diễn đạt ý tưởng
*Thông qua hoạt động thể dục:
Giáo dục rèn luyện sức khỏe bản thân, mạnh dạn, tự tin, khéo léo, tham gia thực hiện các bài tập vượt qua chướng ngại vật “Bò thấp chui qua cổng”,
“Bò qua vật cản”, “Bật tách chân, khép chân”
*Thông qua hoạt động tạo hình: Như vẽ tranh, cắt dán, nặn, xé dán
nhằm kích thích trẻ tưởng tượng, bộ lộ được khả năng sáng tạo của mình
c.Giáo dục kỹ năng sống cho trẻ trong giờ ăn trưa - ngủ trưa
*Trong giờ ăn trưa:
Nhận thức được tầm quan trọng trong việc dạy trẻ có kỹ năng trong khi ăn nên ở trường mầm non tôi dạy trẻ trong ăn uống qua đó dạy trẻ kỹ năng lao động
tự phục vụ, rèn tính tự lập như: Cô nói các con ơi đến giờ ăn cơm rồi, trước khi
ăn cơm chúng mình phải làm gì nào ? Hôm nào cũng vậy tôi đã hình thành cho trẻ biết tự rửa tay sạch sẽ trước khi ăn, chỉ ăn uống tại bàn ăn, mời cô và mời các bạn khi ăn cơm, ăn uống sạch sẽ, gọn gàng, không làm rơi vãi khi ăn, nếu cơm rơi vãi phải biết nhặt bỏ vào đĩa đựng cơm rơi và lau tay vào khăn, khi ăn phải nhỏ nhẹ không gây tiếng ồn, ngậm miệng khi nhai thức ăn, khi ăn ngồi ngay ngắn, ăn hết suất, không nói chuyện trong khi ăn, không làm ảnh hưởng đến người khác Nếu còn thừa cơm thì phải trút vào nơi quy định không chồng bát khi còn cơm canh vì như vậy sẽ làm tràn cơm canh ra ngoài mất vệ sinh Khi ăn song các các con biết tự lấy khăn lau miệng, biết rửa tay sạch sẽ trước và sau khi
ăn, ăn song biết giúp cô giáo dọn dẹp bát thìa, nhóm lau bàn, nhóm quét sàn, nhóm cất bàn giúp cô Cứ nhiều lần như thế trẻ đã hình thành thói quen mà không phải nhắc nhở trẻ
Hình ảnh trẻ giúp cô lau bàn ăn và trẻ đang ngồi ngay ngắn khi ăn cơm
Trang 7*Ngủ trưa:
Cô dạy trẻ biết cùng cô chải đệm, chải chiếu, tự mình xếp gối trước khi ngủ, không dẫm đạp lên chiếu gối, biết giữ trật tự trong khi ngủ cùng cô khi ngủ dậy trẻ biết cất gối ngăn nắp ngọn ngàng Cứ nhiều lần như thế trẻ sẽ hình thành được thói quen mà cô không cần phải nhắc, đến giờ ngủ trẻ biết cùng cô làm những công việc trên
Hình ảnh trẻ giúp cô lấy gối và xếp gối chuẩn bị cho giờ ngủ trưa
d Giáo dục các kỹ năng sống thông qua các hoat động vui chơi.
Trò chơi cũng là một hoạt động giúp trẻ được hình thành nhiều kỹ năng
sống Bởi vì trong quá trình chơi hình thành ở trẻ mối quan hệ giao tiếp giữa trẻ với bạn cùng chơi, trong khi chơi trẻ thỏa thuận với nhau về nội dung chơi, vai chơi đây chính là hình thành cho trẻ kỹ năng hợp tác Đồng thời trong quá trình thể hiện vai chơi là lúc trẻ được trải nghiệm các công việc của người lớn trong cuộc sống
Ví dụ: Trẻ tham gia hoạt động vui chơi ở các góc: Cô giáo, bố mẹ, bác sĩ,
nấu ăn, chơi xây dựng: Làng xóm, công viên, ngã tư đường phố, bệnh viện doanh trại bộ đội, cửa hàng bách hóa Chơi đóng kịch: Chú Dê đen, Hai anh
em, cây tre trăm đốt để giáo dục kỹ năng sống cho trẻ bởi trong trò chơi xã hội của trẻ em được hình thành một cách thú vị: Có thủ lĩnh có nhóm có sự hợp tác giúp đỡ lẫn nhau, giải quyết xung đột Và trẻ có những cơ hội để phát triển trí tưởng tượng, sáng tạo đây là cơ hội để giáo dục kỹ năng sống cho trẻ
Tôi đã sưu tầm các trò chơi, phân loại các trò chơi theo tác dụng của chúng đối với việc giáo dục kỹ năng sống hợp tác và nhanh nhẹn trong quá trình dạy trẻ tại lớp đã sử dụng các trò chơi này cho trẻ chơi nhiều lần để trẻ tích lũy được kinh nghiệm
Ví dụ: Trò chơi vận động: “ Nhảy qua hộp”
Chuẩn bị: 10-12 hộp, bản nhạc
Cách chơi: Chia lớp thành 2 đội
Luật chơi: Không được dẫm lên hộp khi nhảy không lấy 2 đồ chơi cùng
Trang 8một lúc.
Yêu cầu: Trẻ lấy đồ chơi ở cuối dãy bằng cách nhảy qua các hộp sau khi lấy được trẻ nhảy quay lại khi kết thúc một bản nhạc đội nào lấy được số lượng
đồ chơi nhiều hộp hơn đội đó sẽ thắng cuộc
Qua trò chơi tôi thấy trẻ học được rất nhiều kỹ năng như sự tự tin, cách hợp tác với bạn để hoàn thành công việc, cách xử lí tình huống và tôi thấy trẻ lớp tôi tự tin, khéo léo hơn rất nhiều, mỗi trò chơi Tôi tổ chức lại nhiều lần để quan sát và theo dõi mức độ tiến bộ của trẻ
Ngoài ra việc kích thích trẻ cải tiến, sáng tạo trong trò chơi giúp trẻ tự tin vào bản thân, nhận ra giá trị của mình đồng thời phát triển trí tưởng tượng, khả năng sáng tạo, kỹ năng giao tiếp, kỹ năng hợp tác
Với các trò chơi đã tổ chức cho trẻ chơi nhiều lần, tôi gợi ý, khuyến khích trẻ thay đổi tên trò chơi, thay đổi đồ dùng đồ chơi cho phù hợp với chủ đề đang học, hay cùng sáng tác vè, đồng dao với cô Tôi phân công nhiệm vụ cho từng nhóm trẻ cải tiến và sáng tạo trò chơi Kết quả là trẻ đã cải tiến được nhiều dạng trò chơi Tuy chủ yếu trẻ mới dừng lại ở thay tên, thay đồ dùng đồ chơi nhưng quan trọng là khi chơi trẻ có cảm giác vui sướng và tự hào vì đó là trò chơi do mình nghĩ ra
Giáo dục kỹ năng sống cho trẻ trong hoạt động góc: Cô cho trẻ học các kỹ năng tự phục vụ bản thân như cách xâu dây giày, cách cài khuy áo, kéo khóa quần, cách gấp quần áo gọn gàng, cách phơi quần áo Sau khi trẻ chơi song, tôi hướng dẫn trẻ phải biết cách sắp xếp đồ đạc ngăn nắp vào đúng chỗ ban đầu, đúng nơi quy định thông qua hoạt động này sẽ giúp trẻ hình thành một lối sống ngăn nắp, gọn gàng, chỉnh chu
Như vậy với việc phát triển kỹ năng sống cho trẻ thông qua tất cả các hoạt động trong ngày bản thân tôi thấy bản thân mình tích luỹ được nhiều kiến thức
về giáo dục kỹ năng sống cho trẻ tại lớp mình, đối với trẻ, trẻ mạnh dạn tự tin hơn trong giao tiếp, trẻ biết tự phục vụ bản thân mình, mở rộng vốn hiểu biết cho trẻ, trẻ biết ứng phó trước nhiều tình huống, học ứng xử với mọi người xung quanh giải quyết mâu thuẫn trong mối quan hệ và thể hiện bản thân một cách
tích cực
Trang 9
Hình ảnh trẻ chơi trò “Nhảy qua hộp” và dạy trẻ kỹ năng sâu dày
2.3.2 Giáo dục kỹ năng sống cho trẻ lồng nghép các chủ đề
Giáo dục kỹ năng sống cho trẻ lớp 5 tuổi nhằm hướng tới hình thành những giá trị về ý thức bản thân như: An toàn, tự lực, tự tin, tự trọng, về quan hệ
xã hội: Yêu thương, biết ơn, tôn trọng Là giáo viên, điều quan trọng là nắm vững được nội dung và kết quả mong đợi kỹ năng sống của trẻ ở trường mầm non Nếu chúng ta muốn trẻ em được chuẩn bị tốt khi vào học tiểu học, thì chúng ta cần phải đảm bảo rằng phải nắm vững các nội dung cốt lõi về giáo dục
phát triển kỹ năng sống cho trẻ mầm non thông qua sinh hoạt hằng ngày Xác
định mục tiêu giáo dục kỹ năng sống của trẻ và lên kế hoạch nâng cao kỹ năng sống cho toàn thể lớp và cho cá nhân từng trẻ
Để hướng dẫn tích hợp nội dung hình thành kỹ năng sống vào những hoạt động học và chơi hàng ngày của trẻ Việc giáo dục kỹ năng sống chúng ta có thể tích hợp trong những hoạt động hàng ngày của trẻ Tùy vào những chủ đề theo tuần, tháng, học kỳ mà giáo viên lựa chọn những kỹ năng sống phù hợp đề hình thành cho trẻ Và cần thay đổi theo đặc trưng văn hoá và phù hợp với điều kiện địa phương của từng trẻ
*Với chủ đề “ Trường mầm non”: Khi dạy kỹ năng sống cho trẻ 5-6 tuổi,
những kỹ năng vô cùng quan trọng khi bé ở nhà hay ở trường, như dạy trẻ
kỹ năng giao tiếp, dạy trẻ chào hỏi, lễ phép với người lớn tuổi, mạnh dạn chốn đông người, biết lắng nghe và tôn trọng ý kiến của người khác, biết nói ra ý kiến của bản thân Dạy trẻ kĩ năng chơi với bạn bè, khuyến khích trẻ làm việc theo nhóm Với cách này, trẻ sẽ tập quan sát và cảm nhận những suy nghĩ và cảm xúc của người khác Trẻ sẽ học được trong giao tiếp ứng xử
* Chủ đề “Bản thân”:Dạy trẻ kỹ năng chăm sóc bản thân: Bé nên biết tự
sắp xếp đồ dùng gọn gàng, ngăn nắp, tự thay quần áo, tự đánh răng, tự đi, tự ăn, chuẩn bị bàn ghế để ăn, rửa mặt,
- Kỹ năng tự phục vụ như: Biết chải tóc, vệ sinh răng miệng sau khi ngủ dậy, biết tự mặc, cởi quần áo, rửa tay trước và sau khi ăn, cất chăn, gối và đồ dùng cá nhân đúng nơi quy định Hoặc một số kỹ năng giúp đỡ người khác như: trẻ có thể giúp bạn đeo giầy, trẻ cùng chơi với nhau, cất đồ chơi sau khi chơi vào giá ngăn nắp, chia đồ chơi với bạn, cùng với bạn tạo nên sản phẩm đẹp hấp dẫn
* Chủ đề: “ Gia đình”: Dạy trẻ kĩ năng nói lời yêu thương, xin lỗi, kỹ
năng giúp đỡ một số công việc vừa sức trong gia kĩ năng thực hiện công việc,kỹ
đình của mình, năng hợp tác, chia sẻ (ví dụ: Đỡ em bị ngã, chơi với em để mẹ làm việc nhà, ) Kĩ năng sống “Bé làm gì khi bị lạc bố mẹ” thông qua các tình
huống, kỹ năng sống: “Cùng khám phá các đồ dùng trong gia đình bé”, tránh xa
các vật dụng nguy hiểm: Điện, bếp ga, dao,…
* Chủ đề “Nghề nghiệp” kỹ năng nhận thức về môi trường xã hội, kỹ
năng tôn trọng người khác cũng là một gợi ý tốt Ngoài ra, chúng ta còn có chủ
đề “Bác Hồ - Quê hương- Đất nước”, “Tết và các lễ hội”, với những chủ đề này
ta có thể tích hợp nhằm hình thành kỹ năng nhận thức về nghệ thuật, sáng tạo, cảm nhận và thể hiện cảm xúc Trong năm học chúng ta còn có chủ để: “Dinh dưỡng – Sức khoẻ” để hình thành cho trẻ về kỹ năng
Trang 10Nếu trẻ 5 tuổi không được rèn luyện kỹ năng sống thì khi hòa nhập với cuộc sống, với môi trường xã hội trẻ sẽ thiếu tự tin, thiếu ý thức, thiếu sự điều chỉnh trong thái độ và hành vi, không giải quyết được các tình huống khác nhau
mà trẻ gặp phải sau này Những kỹ năng trên không phải thực hiện riêng lẻ trong chương trình, kế hoạch chăm sóc, giáo dục trẻ mà được lồng ghép trong quá trình diễn ra hoạt động, làm sao để kỹ năng sống được rèn luyện hình thành và theo trẻ đến suốt cuộc đời, trẻ có được sự tự tin, mạnh dạn, có hành vi và thái độ đúng đắn
* Chủ đề “Giao thông”: Dạy trẻ kỹ năng tuân thủ một số quy định về
giao thông (Đi bộ trên vỉa hè, đi bên phải đường, đi theo tín hiệu giao thông không đi dưới lòng đường), hành vi văn hóa nơi công cộng (Đi nhẹ, nói khẽ không chen lấn, xô đẩy chờ đến lượt
* Chủ đề “Tết và mùa xuân”: Cô dạy trẻ kỹ năng trồng biết chăm sóc
cây xanh, không ngắt lá bẻ cành để có một môi trường xanh sạch đẹp các con phải biết yêu quý thiên thiên nhiên và bảo vệ môi trường
2.3.3 Giáo dục kỹ năng sống cho trẻ thông qua các hoạt động mọi lúc mọi nơi.
Phương pháp giáo dục trẻ mầm non phải tạo điều kiện cho trẻ được trải nghiệm tìm tòi, khám phá thế giới xung quanh dưới nhiều hình thức đa dạng, đáp ứng nhu cầu hứng thú của trẻ trong phương châm “Chơi mà học - học bằng chơi” Chú trọng đổi mới môi trường giáo dục nhằm kích thích tạo cơ hội chơi trẻ khám phá, thử nghiệm và sáng tạo ở các khu vực hoạt động một cách vui vẻ
Ví dụ: Dạy kỹ năng sống cho trẻ qua hoạt động trẻ chăm sóc vườn rau,
vườn hoa Trẻ biết nhổ cỏ, không dẫm đạp lên rau Dạy trẻ kỹ năng trồng và chăm sóc cây, nhặt lá sân trường và đổ rác đúng nơi quy định
Khi tổ chức cho trẻ hoạt động lao động, tôi để trẻ chủ động nhận công việc của mình, tự thỏa thuận, phân công công việc trong nhóm, tự bàn bạc tìm cách giải quyết công việc của nhóm mình Qua đó tôi có thể giúp trẻ hình thành
sự tự tin, kỹ năng hợp tác, kỹ năng giao tiếp, kỹ năng xử lý tình huống khi xảy
ra vấn đề cần giải quyết
Hình ảnh trẻ đang chăm sóc vườn hoa và nhặt rác sân trường