Hiện nay với xu thế đổi mới mạnh mẽ của nền giáo dục nói chung và giáodục mầm non nói riêng là lấy học sinh làm trung tâm, giáo viên là người hướngdẫn, tổ chức các hoạt động nhằm phát hu
Trang 11.1 Lí do chọn đề tài
Giáo dục Mầm non là viên gạch đầu tiên xây nền móng cho hệ thống giáodục quốc dân Vì vậy những năm đầu đời của trẻ ở trường Mầm non được coi làthời kỳ phát triển "vàng" đối với cuộc đời mỗi con người Chính vì thế, giáo dụcmầm non tốt sẽ là tiền đề để hình thành một cá nhân toàn diện
Mục tiêu của giáo dục mầm non là giúp trẻ em phát triển về thể chất, nhậnthức, ngôn ngữ, thẩm mỹ, tình cảm kỷ năng và xã hộihình thành những yếu tốđầu tiên của nhân cách, chuẩn bị cho trẻ bước vào lớp một; hình thành và phát
triển ở trẻ những chức năng tâm sinh lí, năng lực và phẩm chất mang tính nền
tảng, những kỹ năng sống cần thiết phù hợp với lứa tuổi, khơi dậy và phát triểntối đa những khả năng tiềm ẩn, đặt nền tảng cho việc học ở các cấp học tiếp theo
và học tập suốt đời [1]
Hiện nay với xu thế đổi mới mạnh mẽ của nền giáo dục nói chung và giáodục mầm non nói riêng là lấy học sinh làm trung tâm, giáo viên là người hướngdẫn, tổ chức các hoạt động nhằm phát huy những năng lực chung cho trẻ, đápứng với việc bước đầu hình thành những con người mới cho xã hội hiện đại.Việc thực hiện đổi mới phương pháp giáo dục mầm non đã khẳng định một cách
rõ ràng vai trò và tầm quan trọng của giáo dục thực hành, trải nghiệm trong quátrình học tập của trẻ, cho thấy sự phù hợp giữa phương pháp và mô hình đểmang lại một kết quả tốt hơn
Việc lồng ghép ứng dụng các phương pháp giáo dục tiên tiến tạitrườngmầm non ngày càng giúp phát huy tính sáng tạo của giáo viên và khuyếnkhích sự ham thích học hỏi, khám phá của trẻ, từ đó đã đặt ra những yêu cầumới đối với giáo viên trong quá trình lựa chọn và tổ chức các hoạt động thựchành trải nghiệm Giáo viên phải tăng cường sử dụng các phương pháp thựchành nhằm giúp trẻ có cơ hội được thực hành trải nghiệm, đáp ứng nhu cầu,hứng thú của trẻ bằng hình thức “Học bằng chơi, chơi mà học”
Giáo dục trẻ mầm non theo hướng thực hành, trải nghiệm là quá trình phốihợp hoạt động thống nhất giữa giáo viên và trẻ, trong đó trẻ là chủ thể hoạt độngnên luôn chủ động, tự giác, tích cực hoạt động và giáo viên với vai trò là ngườihướng dẫn, tổ chức các hoạt động giáo dục giúp trẻ chủ động tiếp nhận kiếnthức, kỹ năng, hình thành kỹ năng thực tiễn Quá trình giáo dục đòi hỏi trẻ phảihuy động vốn kinh nghiệm có sẵn để giải quyết các tình huống trong thực tiễn.Trong quá trình này, những kiến thức kỹ năng, thái độ của trẻ sẽ được bộc lộtrực tiếp, giúp trẻ có cơ hội phát huy được tính độc lập, sáng tạo, kết nối, kiểmnghiệm những kiến thức đã có với những kiến thức mới thu được từ thực hành,trải nghiệm và tổng hợp được kinh nghiệm từ thực tiễn
Qua thực tế giảng dạy tôi nhận thấy để thu hút trẻ tham gia một cách tíchcực, hứng thú vào các hoạt động thực hành trải nghiệm không phải là việc dễ, đa
số trẻ thường hay nhút nhát, thiếu tự tin, thiếu kinh nghiệm sống…Vì vậy đòihỏi người giáo viên phải kiên trì, chịu khó, tìm hiểu, biết vận dụng nhữngphương pháp giáo dục một cách linh hoạt, sáng tạo trong quá trình tổ chức chotrẻ thực hành trải nghiệm để trẻ lĩnh hội được đầy đủ kiến thức, từ đó trẻ có sựtập trung chú ý và thực sự có hứng thú, tích cực, chủ động khám phá, trải
Trang 2nghiệm và chia sẻ kinh nghiệm Vì vậy tôi đã mạnh dạn lựa chọn đề tài " Một số kinh nghiệm tổ chức cho trẻ Mẫu giáo 5-6 tuổi A1, trường mầm non Phú Nhuận hoạt động theo hướng thực hành, trải nghiệm nhằm nâng cao chất lượng giáo dục"để nghiên cứu trong năm học này.
1.2 Mục đích nghiên cứu
Nghiên cứu lý luận, thực tiễn để tìm ra các kinh nghiệm tổ chức cho trẻMẫu giáo 5-6 tuổi A1, trường Mầm non Phú Nhuận hoạt động theo hướng thựchành trải nghiệm nhằm nâng cao chất lượng giáo dục
1.3 Đối tượng nghiên cứu
Một số kinh nghiệm tổ chức cho trẻ Mẫu giáo 5-6 tuổi A1, trường mầmnon Phú Nhuận hoạt động theo hướng thực hành, trải nghiệm nhằm nâng caochất lượng giáo dục
1.4 Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp nghiên cứu lý luận:Nghiên cứu tài liệu, phân tích, tổng hợp lýluận, nghiên cứu xây dựng cơ sở lý thuyết về việc vận dụng các biện pháp
- Phương pháp nghiên cứu thực tiễn: Phương pháp quan sát, đàm thoại, thực
nghiệm (thực hành, trải nghiệm) … khảo sát thực tế, thu thập thông tin Quan sáthoạt động của trẻ, …
- Phương pháp thống kê toán học: Xử lý số liệu kết quả nghiên cứu Lậpbảng thống kê và xử lý số liệu để đưa ra tỉ lệ % đạt và chưa đạt của trẻ
2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm 2.1 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm
Thực hành, trải nghiệm là quá trình nhận thức, khám phá đối tượng bằngviệc tương tác với đối tượng thông qua các thao tác vật chất bên ngoài (nhìn, sờ,nếm, ngửi ) và các quá trình tâm lý bên trong (chú ý, ghi nhớ, tư duy, tưởngtượng) Thông qua đó, chủ thể có thể học hỏi, tìm tòi, sáng tạo, tiếp thu, tích lũyđược những kinh nghiệm cho bản thân và hoàn thiện các kỹ năng trong cuộcsống.[2]
Phương pháp dạy học trải nghiệm được sử dụng trong nhiều mô hình ngoài
mô hình giáo dục truyền thống như: Mô hình giáo dục của Shichida Makoto(Nhật Bản), Glenn Doman (Mỹ), Phùng Đức Toàn (Trung Quốc), phương phápgiáo dục Montessori Montessori là phương pháp giáo dục lấy trẻ làm trung tâm,dựa trên nền tảng tự do, cho phép trẻ được tự tiếp xúc, ứng xử, khám phá mộtcách một cách tự nhiên với môi trường xung quanh.Tinh thần giáo dụcMontessori đã khẳng định một cách rõ ràng vai trò của giáo dục thực hành trảinghiệm trong quá trình học tập của trẻ, cho thấy sự phù hợp giữa phương pháp
và mô hình để mang lại một kết quả tốt hơn [3]
Phó giáo sư, tiến sĩ Hoàng Thị Phương nhà nghiên cứu giáo dục Việt Nam
khẳng định:“Tổ chức hoạt động giáo dục cho trẻ Mầm Non gắn với hoạt động thực hành trải nghiệm là trẻ được kết nối kiến thức, kỹ năng với thực tiễn cuộc sống phong phú, sinh động mà trẻ em đã và sẽ trải qua trong cuộc sống” [3].
Như vậy tổ chức hoạt động thực hành trải nghiệm cho trẻ mầm non thực sự quantrọng trong việc hình thành nhân cách và phát triển toàn diện cho trẻ, giúp chotrẻ sau này sẽ trở thành những con người có ích cho xã hội, góp phần trong côngcuộc xây dựng và bảo vệ tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa Hoạt động trải
Trang 3nghiệm “Là một cách học thông qua thực hành, với quan niệm việc học là quá trình tạo ra tri thức mới trên cơ sở trải nghiệm thực tế, dựa trên những đánh giá, phân tích trên những kinh nghiệm, kiến thức sẵn có” [2] Như vậy, thông
qua các hoạt động trải nghiệm, trẻ được cung cấp kiến thức, kỹ năng từ đó hìnhthành những năng lực, phẩm chất và kinh nghiệm cho bản thân
Các hoạt động giáo dục theo hướng thực hành, trải nghiệm tổ chức ở nhiều thờigian và địa điểm khác nhau, gắn với hoàn cảnh thực tiễn cuộc sống nên tạo ra sựhấp dẫn, mới mẻ đối với trẻ, gây sự tò mò, mong muốn khám phá và tạo cho trẻ
cơ hội luyện tập các kỹ năng và hình thành thái độ tích cực Đặc biệt khi tổ chứchoạt động thực hành, trải nghiệm dựa trên hình thức lấy trẻ làm trung tâm giúptrẻ em ngày càng năng động hơn, hình thành nét tư duy mới, kỹ năng mới đó là
kỹ năng lĩnh hội và sáng tạo bản thân giúp trẻ mạnh dạn, tự tin phát triển phùhợp với xu thế hội nhập quốc tế trong thời đại hiện nay
Tổ chức hoạt động giáo dục theo hướng thực hành, trải nghiệm cho trẻmầm non là quá trình tác động có hệ thống của nhà giáo dục trong việc tổ chứckinh nghiệm học tập của trẻ thông qua các hoạt động thực tiễn để trẻ tự mìnhchiếm lĩnh kiến thức, kỹ năng, thái độ tạo thành năng lực thực tiễn[2].Với việclựa chọn các chủ đề hấp dẫn, gắn với môi trường tự nhiên, cuộc sống xã hội gầngũi với trẻ sẽ tạo môi trường để trẻ được tự do trải nghiệm, từ đó phát triển toàndiện nhân cách trẻ
Vì vậy thực hiện nghiên cứu áp dụng đề tài này trong năm học là một điềuđúng đắn giúp tôi thực hiện được mục tiêu giáo dục năm học cho độ tuổi lớp mình
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm
2.2.1 Thuận lợi
- BGH thường xuyên chỉ đạo sát sao về chuyên môn và hướng dẫn giáoviên thực hiện chuyên đề "Tổ chức hoạt động giáo dục theo hướng trải nghiệmcho trẻ ở các cơ sở giáo dục mầm non"
- Tháng 09 năm 2021 trường Mầm non Phú Nhuận được công nhận lạiChuẩn quốc gia mức độ I và kiểm định chất lượng mức độ II Khuôn viêntrường, lớp rộng rãi, thoáng sạch, đủ diện tích cho trẻ hoạt động, đồ dùng, trangthiết bị tương đối đầy đủ
Năm học 2020-2021 tôi được phân công phụ trách lớp mẫu giáo 5 - 6 tuổiA1, với tổng số trẻ là 30 cháu, trong đó 15 cháu nữ và 15 cháu nam;100% trẻđến lớp đúng độ tuổi
- 2/2 giáo viên trong lớp có trình độ đại học, luôn nhiệt tình, tâm huyết vớinghề, sáng tạo, ham học hỏi để nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ
- Nhiều phụ huynh nhiệt tình, quan tâm tới việc học tập của trẻ, phối hợp,thường xuyên hỗ trợ giáo viên trong công tác nuôi dưỡng, chăm sóc giáo dục trẻ
2.2.2 Khó khăn
- Cơ sở vật chất, trang thiết bị, môi trường ngoài được đầu tư nhưng vẫnchưa thực sự đầy đủ, chưa đáp ứng được nhu cầu hoạt động, khám phá và sángtạo của trẻ
- Nguồn kinh phí hỗ trợ giáo viên mua sắm đồ dùng, đồ chơi, thiết kế môitrường cho trẻ hoạt động trải nghiệm còn hạn chế
Trang 4- Giáo viên chưa biết tận dụng các cơ hội để trẻ được trải nghiệm, khámphá đạt hiệu quả cao.
- Nhiều trẻ chưa mạnh dạn, tự tin tích cực trong hoạt động; kỹ năng giaotiếp, kỹ năng hoạt động nhóm còn hạn chế
- Vốn kinh nghiệm sống của trẻ còn hạn chế Trẻ chưa biết cách sử dụngphối hợp các giác quan để khám phá, trải nghiệm đạt hiệu quả
- Trẻ sử dụng đồ dùng đồ chơi chưa đúng cách, chưa biết khai thác đồdùng, đồ chơi để đạt mục đích
Kết quả Đạt Tỷ lệ
%
CĐ Tỷ lệ
%
1 Trẻ hứng thú tham gia các hoạt động thực hành, trải nghiệm. 30 19 63,3 11 36,7
2 Trẻ biết sử dụng tổng hợp các giácquan để khám phá, trải nghiệm. 30 22 73,3 8 26,7
sử dụng phối hợp các giác quan để khám phá và chưa chia sẻ được kinh nghiệmsau quá trình trải nghiệm, chính vì vậy khả năng vận dụng những kinh nghiệmsau trải nghiệm vào cuộc sống hàng ngày còn hạn chế.Bên cạnh đó trẻ hoạt độngchưa tích cực, chưa hiệu quả, thiếu tự tin, kỹ năng hoạt động nhóm và giao tiếpcòn hạn chế
Vì vậy tôi đã tận dụng thuận lợi khắc phục khó khăn tìmra các sáng kiến để
tổ chức hoạt động theo hướng thực hành trải nghiệm cho trẻnhư sau:
2.3 Các sáng kiến kinh nghiệm đã sử dụng để giải quyết vấn đề
2.3.1 Tự bồi dưỡng, trang bị những kiến thức cần thiết và tổ chức các
hoạt động theohướng thực hànhtrải nghiệm ở trường mầm non phù hợp với bối cảnh địa phương
Với mỗi giáo viên việc tự học hỏi, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyênmôn nghiệp vụ cho bản thân luôn luôn là nhiệm vụ được đặt lên hàng đầu và là
Trang 5điều kiện tiên quyết để phát triển năng lực bản thân, đặc biệt với xu thế đổi mớimạnh mẽ của nền giáo dục mầm non nói chung và giáo dục thông qua thực hànhtrải nghiệm nói riêng Hiểu được vai trò, tầm quan trọng của giáo dục trẻ theohướng thực hành, trải nghiệm, cùng với việc tiếp thu đầy đủ chuyên đề và đặcbiệt là thực hiện nghiên cứu đề tài này bản thân tôi đã tự bồi dưỡng, trang bị chomình những kiến thức về giáo dục theo hướng thực hành, trải nghiệm và tổ chứccác hoạt động nuôi dưỡng chăm sóc giáo dục trẻ ở trường mầm non đạt hiệuquả.
Bản thân luôn tìm hiểu và nắm bắt tâm sinh lý của trẻ để có phương pháptác động phù hợp nhất với từng cá nhân giúp, trẻ hoạt động tích cực gây đượchứng thú và sự chú ý trong mọi hoạt động
Bên cạnh đó tôi còn dành thời gian xem các kênh truyền hình có liên quanđến giáo dục mầm non, nghiên cứu các sách báo, tạp chí mầm non, sưu tầm cácloại tranh ảnh, tài liệu có liên quan để có vốn kiến thức cần có để nâng cao trình
độ chuyên môn một cách đầy đủ và phong phú đáp ứng được yêu cầu chung củanền giáo dục hiện nay, vì vậykhi tổ chức hoạt động thực hành trải nghiệm chotrẻ, tôi luôn chú ý các điểm sau:
* Luôn luôn chú ý đến các điều kiện như:
Đảm bảo môi trường hoạt động an toàn cho trẻ cả về thể chất, tinh thần.Môi trường hoạt động phong phú, đa dạng, phù hợp với các mục đích, mụctiêu cần đạt của hoạt động thực hành trải nghiệm, môi trường là cuộc sống thựccủa trẻ
Nhất thiết giáo viên phải có chương trình, nội dung phát triển trẻ hướngđến các mục tiêu phát triển cụ thể: Thể chất, nhận thức, ngôn ngữ ; thẫm mĩ, tìnhcảm xã hội và giao tiếp … phù hợp với đặc điểm sinh lý của trẻ
Khi thực hiện, giáo viên phải tăng cường quan sát từng trẻ để đặt ra cácmục tiêu khác biệt cho từng trẻ trong hoạt động thực hành trải nghiệm
Hoạt động thực hành trải nghiệm có sự tương tác xã hội với giáo viên vàcác bạn cùng độ tuổi để có thể học hỏi, trợ giúp lẫn nhau
Các đồ chơi, công cụ, vật liệu… trong hoạt động trải nghiệm phải chú ý tớikích cỡ vừa độ tuổi của trẻ, thật an toàn, không gây nguy hiểm cho trẻ và để ởnơi dễ thấy, dễ lấy, dễ tìm đặc biệt là những nguyên vật liệu sẵn có ở địa phươngLàm sao để khi kết thúc hoạt động thực hành trải nghiệm trẻ thực sự có tâmtrạng vui thích, phấn khởi, tích cực và mong muốn được tham gia các hoạt độngtiếp theo
*Luôn luôn đảm bảo tất cả các trẻ đều được:
- Trải nghiệm thực tế:Trẻ được tham gia trực tiếp vào hoạt động (Chấtlượng phụ thuộc mức độ tham gia của trẻ, tình huống cụ thể, thực tế)
- Chia sẻ kinh nghiệm:Kinh nghiệm của trẻ được khắc sâu, ghi nhận, điều
chỉnh, chính xác hóa và đọng lại dấu ấn cảm xúc.(Ghi nhận thông tin và tìm hiểu nguyên nhân, mối quan hệ và cụ thể hóa).
- Rút ra kinh nghiệm: Trẻ học được kiến thức và kinh nghiệm mới, tạo ra
những hiểu biết mới
- Vận dụng kinh nghiệm:Trẻ sử dụng kinh nghiệm vào các bối cảnh hoặc sự việcmới và kinh nghiệm cứ thế tạo ra
Trang 6Qua tìm hiểu, nghiên cứu một lần nữa có thể khẳng định rằng hoạt độngthực hành trải nghiệm có vai trò đặc biệt quan trọng đối với trẻ mầm non:Không những giúp trẻ tăng khả năng tìm tòi, khám phá, mang đến bài học thựctiễn, tạo cho trẻ có niềm say mê tìm hiểu…mà qua đó trẻ được cung cấp kiếnthức, kỹ năng từ đó hình thành những năng lực, phẩm chất và kinh nghiệm.
2.3.2 Chú trọng tăng cường các hoạt động thực hành,trảinghiệm Xây dựng môi trường thân thiện, gần gũi phù hợp vớithực tiễn địa phương để trẻ vừa được học, vừa chơi và thỏa mãnnhu cầu khám phá của bản thân
Với trẻ Mầm non “học bằng chơi - chơi mà học”, hoạt động này đã tạo cho
trẻ niềm hứng thú tìm tòi, khám phá thế giới xung quanh Khi va chạm với cáctình huống trong thực tế, trẻ dễ dàng thể hiện cảm xúc, những kỹ năng xử lý; từ
đó bộc lộ những điểm mạnh, yếu của mình - điều mà khi học trong môi trường
lý thuyết, sách vở rất ít khi có được Chính vì vậy bằng hoạt động thực hành, trảinghiệm vừa giúp trẻ mạnh dạn trong giao tiếp, vừa giúp giáo viên nhận biết tínhcách, sở trường của từng trẻ để điều chỉnh phù hợp trong quá trình dạy học
Ở trẻ sự hứng thú, tò mò, khám phá là vô tận vì vậy bản thân tôi đã luôn tạomọi điều kiện cho trẻ phát huy khả năng của mình Tôi không chỉ cho trẻ đượctrải nghiệm ở môi trường trong và ngoài lớp mà tôi còn luôn tận dụng các cơ hộicho trẻ tự mình khám phá những thay đổi của các sự vật, hiện tượng xungquanh
Ví dụ:Để biết được sự nảy mầm là: Sự phát triển của cây nằm bên trong
một hạt giống Cho trẻ tự mình thực hành trải nghiệm thông qua việc cho trẻ tựchọn nhóm bạn để cùng nhau thi gieo những loại hạt mà trẻ thích và chăm sócxem hạt của nhóm nào sẽ phát triển tốt hơn Mỗi nhóm 2 chậu: 1 chậu để ở trongbóng tối và 1 chậu để ở ngoài ánh nắng Qua đó, trẻ biết được những loại hạtgiống khác nhau sẽ có thời gian nảy mầm khác nhau Ngoài ra, trẻ còn biết hạtgiống nẫy mầm và phát phát triển được không chỉ nhờ có sự chăm sóc của conngười như là tưới nước, bón phân…thì yếu tố tự nhiên của ánh sáng mặt trời, ôxicũng ảnh hưởng trực tiếp đến sự nẫy mầm và phát triển của hạt Khi hạt đượcgieo ở những nơi thiếu ánh nắng mặt trời thì sẽ không nẫy mầm hoặc cũng cóhạt sẽ nẫy mầm nhưng cây có màu lá cây sẽ không xanh tươi mà ngả thành màuvàng nhạt
Muốn trẻ được tích cực, sáng tạo, bền bỉ…trong các hoạt động thực hànhtrải nghiệm, ngay từ đầu tôi đã chú trọngxây dựng môi trường cho trẻ thực hànhtrải nghiệm trong lớp mình Bước vào đầu năm học bản thân tôi đã cùng giáoviên trong lớp thực hiện trang trí lớp theo hướng mở và thường xuyên được thayđổi, bổ sung theo các chủ đề khác nhaunhằm tạo điều kiện cho trẻ hoạt động cánhân hoặc nhóm nhỏ theo hứng thú và nhu cầu riêng của trẻ với các hình thứchoạt động phong phú, đa dạng, lớp tôi được đánh giá là đảm bảo thẩm mỹ, thânthiện, phù hợp lứa tuổi, các góc cho trẻ hoạt động được bố trí thuận tiện, hợp lý,linh hoạt đáp ứng nhu cầu hứng thú hoạt động thực hành, trải nghiệm của trẻ, có
đa dạng đồ dùng, đồ chơi, học liệu cho trẻ hoạt động, các đồ chơi sáng tạo do tự
Trang 7tay tôi làm từ các nguyên vật liệu sẵn có tại địa phương, với đồ chơi đa dạng phong phú các hoạt động học, chơi của lớp đều theo hướng trải nghiệm dướinhiều hình thức hấp dẫn trẻ khắc sâu kinh nghiệm kết quả đạt được rất cao qua
đó giúp trẻ tìm hiểu và khám phá cái mới, tích cực tìm hiểu các chức năng sửdụng của đồ dùng đồ chơi và rèn luyện các kỹ năng giao tiếp, hợp tác cùng bạn,hoặc tự giải quyết các nhiệm vụ
Chính vì vậy tôi đã tận dụng triệt để các diện tích của lớp như: Mảngtường, phía sau của kệ để xây dựng các góc mỡ cho trẻ, giúp trẻ dễ thấy, dễlấy, dễ tìm và dễ hoạt động
(Hình ảnh môi trường trong lớp - Phụ lục I ).
Bên cạnh đó tôi đã tham mưu với BGH nhà trường trong quá trình xâydựng vườn thiên nhiên cần có một khu vực chơi với cát, sỏi, nước và ở đó trẻđược thực hành trải nghiệm với các trò chơi như: Chơi đong nước;.thả chìm nổi,làm tranh từ lá; chơi với cát; chơi với sỏi … tạo môi trường an toàn cho trẻ
Hình ảnh trẻ chơi với nước ở vườn thiên nhiênNgoài ra, tôi cũng khuyến khích và tạo điều kiện cho trẻ tham gia chuẩn bị
đồ dùng, đồ chơi, vật liệu cùng cô; sắp xếp bố trí, trang trí môi trường để tổ chứccác hoạt động trải nghiệm.Từ đó hình thành cho trẻ thái độ, thói quen tự phục vụbản thân và có trách nhiệm với nhiệm vụ được giao
Ví dụ:Với chủ đề "Tết và Mùa xuân" tôi tổ chức cho trẻ cùng cô gắn hoa
làm cây hoa mai, hoa đào, cùng nhau treo bao lì xì lên cây Cùng cô làm các loạibánh chưng, … để trưng bày ở góc bán hàng
Hình ảnh: Trẻ làm bánh chưng; trang trí cây đào
Ở chủ đề “Độngvật": Tôi chuẩn bị những nguyên vật liệu sẵn có ở địaphương như lá cây để trẻ làm con sâu, con trâu…; từ các hạt nhãn; hạt đậu; hạt
na có thể xếp thành con kiến, con chim … bằng hình thức này trẻ không nhữngđược cùng cô sưu tầm vật liệu mà còn được tự tay thực hành nên trẻ rất hứngthú
Hình ảnh: Trẻ làm các con vật bằng lá cây
Với ngày lễ: 20/10; 20/11 và 8/3 thì tôi tổ chức cho trẻ cùng nhau làm thiệp
từ nhiều nguyên vật liệu khác nhau như: bìa, giấy A4, hoa khô… Sau đó, sửdụng thiệp của trẻ trang trí ở góc bán hàng; cho trẻ làm quà tặng bà, tặng mẹ,tặng cô giáo, các bạn…
Cùng với việc đổi mới hoạt động chăm sóc, giáo dục trẻ theo quan điểmgiáo dục toàn diện, tích hợp, lấy trẻ làm trung tâm thì trong quá trình xây dựngmôi trường tôi luôn đặt lên hàng đầu việc đảm bảo an toàn cho trẻ trong mỗihoạt động dù hay lớn tôi cũng đều hướng đến mục đích đảm bảo trẻ vui - khỏe
- an toàn
2.3.3 Tổ chức hoạt động học cho trẻ theo hướng thực hành, trải nghiệm
Trang 8Đối với trẻ Mẫu giáo 5-6 tuổi tư duy trực quan hình tượng chiếm ưu thế vàxuất hiện tư duy logic, tư duy trừu tượng.Vì vậytôi thường lựa chọn chủ đề thựchành, trải nghiệm phù hợp liên quan đến các hiện tượng, sự kiện tự nhiên, xãhội, con người…phù hợp với đặc điểm của hoạt động học, từ đó sẽ giúp trẻ chủđộng lĩnh hội kiến thức, kỹ năng và hình thành thái độ đối với sự vật, hiệntượng và mọi người xung quanh
Để thực hiện hoạt động có hiệu quả tôi chú trọng lựa chọn địa điểm phùhợp với nội dung, thường xuyên thay đổi địa điểm tạo sự mới mẻ, hấp dẫn chotrẻ có thể là trong hoặc ngoài lớp học và giao nhiệm vụ cho nhóm/cá nhân trẻcùng nhau trao đổi, phân công công việc và lựa chọn đồ dùng, dụng cụ phù hợpvới công việc sẽ thực hiện, sau đó tôi sẽ quan sát, hỗ trợ trẻ khi cần
Khi tiến hành hoạt động học theo hướng thực hành, trải nghiệm tùy vàomỗi đề tài, mỗi nội dung và mỗi chủ đề, tôi sử dụng linh hoạt các phương phápgiáo dục khác để tổ chức cho trẻ thực hiện Vì vậy các hoạt động luôn luôn đạthiệu quả cao, cụ thể tôi đã sử dụng các nhóm phương pháp sau:
* Nhóm phương pháp thực hành trải nghiệm: Tôi thường chỉ dẫn cho trẻ
sử dụng và phối hợp các giác quan để cầm nắm, sờ, đóng mỡ, xếp chống, xếpcạnh….Phát triển các giác quan và rèn luyện thao tác tư duy cho trẻ.( Phươngpháp thực hành thao tác với đồ vật, đồ chơi ).[4]
Ví dụ:Với đề tài: Nam châm, tôi phát cho mỗi bạn 1 cục Nam châm và một
rổ đồ chơi, sau đó tiến hành cho trẻ thực hiện
+ Trẻ thử đặt cục nam châm vào rổ và nhấc lên xem điều gì sẽ xảy ra ( Trẻthực hiện và trả lời)
Vậy cục nam châm rất đặc biệt, nó có thể hút được vài thứ và có vài thứ nólại không hút được.Bây giờ các con hãy thử từng đồ chơi một xem đồ chơi nàohút vào cục Nam châm thì các con đặt sang ngăn mầu vàng, còn đồ chơi nàokhông bị hút vào cục Nam châm thì các con để sang ngăn mầu trắng.( Hỏi trẻ)
=>Cô kết luận: Những vật mà bị Nam châm hút, làm bằng sắt, ở bên ngăn
mầu vàng người ta gọi là vật có từ tính Những vật mà không bị Nam châmhút,làm bằng nhựa, gỗ giấy… ở bên ngăn mầu trắng người ta gọi là vật không
có từ tính
- Hay khi giới thiệu chủ đề bằng cách nêu một vấn đề xảy ra trong cuộcsống; hỏi trẻ về các trải nghiệm trước đó của trẻ có liên quan đến chủ đề Hoặctạo tình huống bằng các câu hỏi, câu chuyện, một mẩu phim ngắn…để gâyhứng thú cho trẻ đến chủ đề ( Phương pháp nêu tình huống có vấn đề)
Ví dụ: Với đề tài: Sự kỳ diệu của nước chủ đề nước và hiện tượng tự nhiên
để giúp trẻ hiểu hơn về tác dụng của nước tôi đã cho trẻ xem video về một sốđộng vật, thực vật khi thiếu nước thì sẽ bị chết và khô héo còn khi có nước thì
sẽ xanh tốt, từ đó hỏi trẻ nếu không có nước mọi vật sẽ như thế nào? Và khi cónước thì sẽ làm sao? Vậy nước có tác dụng gì? Sau đó tôi sẽ đưa ra các tìnhhuống cụ thể trong bài dạy để kích thích sự tìm tòi suy nghỉ của trẻ nhằm giúpgiải quyết vấn đề dựa trên vốn kinh nghiệm của mình
- Bên cạnh đó nhằm kích thích trẻ tự nguyện, hứng thú hoạt động tích cựcgiải quyết nhiệm vụ nhận thức, nhiệm vụ giáo dục đặt ra tùy vào hoạt động giáodục cụ thể, tôi kết hợp với một số trò chơi với các yếu tố phù hợp cho trẻ thực
Trang 9hành trải nghiệm nhằm nâng cao hiệu quả của hoạt động giáo dục.( Phươngpháp sử dụng trò chơi)
Ví dụ: Với đề tài: “Một số loại quả”, chủ đề : Thực vật, nhằm giúp trẻ nhậnbiết phân biệt về quả có 1 hạt và nhiều hạt, có múi và không có múi, quả có vỏnhẵn và quả có vỏ sần sùi tôi đã tổ chức cho trẻ chơi trò chơi “ Chuẩn bị mâmngủ quả cho ngày tết”
Hình ảnh thực hành, trải nghiệm bày mâm ngủ quả
- Nhằm củng cố kiến thức và kỷ năng đã thu nhận của trẻ tôi thường sửdụng lời nói, cử chỉ điệu nhằm khai thác các kinh nghiệm để lại nhiều ấn tượngcho trẻ về đối tượng, mối quan hệ giữa trẻ với nhau, về kỹ năng hoạt động, giaotiếp mà trẻ được tham gia liên quan đến trải nghiệm đã qua của trẻ Tạo điềukiện cho mọi trẻ được chia sẻ cảm xúc, suy nghĩ của mình và rút ra kinh nghiệmnhằm củng cố kiến thức và kỷ năng cho bản thân Giúp trẻ khắc sâu kinhnghiệm qua việc thực hành, trải nghiệm.( Phương pháp luyện tập)
* Phương pháp trực quan minh họa: Tôi dùng hành động mẫu; hình ảnh tựnhiên; mô hình, sơ đồ và phương tiện nghe nhìn thông qua sử dụng các giácquan kết hợp với lời nói nhằm tăng cường vốn hiểu biết, phát triển tư duy vàngôn ngữ cho.[4]
Ví dụ: Với đề tài: “Khám phá vật chìm - nổi”, nhằm củng cố kiến thức, kỷnăng nhận biết phân biệt được vật chìm vật nổi, tôi cho trẻ thực hiện thí nghiệmsau:Tôi cho trẻ cùng cô quan sát thí nghiệm khám phá vật chìm - nổi, sau đóchia trẻ thành 3 nhóm và cho trẻ tự thả đồ dùng, đồ chơi, đồ vật và quan sátxem khi thả những vật đó vào nước thì điều gì sẽ xảy ra.( Cô đến từng nhómchơi trao đổi và hỏi trẻ trong nhóm: Con vừa thả gì vào nước? Con thấy hiệntượng gì sẩy ra? Nó chìm hay nổi?Vì sao nó lại chìm?Vì sao nó lại nổi?
Cô chốt lại: Kết quả khám phá của từng nhóm và khuyến khích động viêntrẻ
Hình ảnh trẻ khám phá chìm- nổi
*Phương Pháp dùng lời nói:Tôi sử dụng phương tiện ngôn ngữ( đàm thoại,trò truyện, kể truyện, giải thích) nhằm truyền đạt và giúp trẻ thu nhận thông tin,kích thích trẻ suy nghĩ, chia sẽ ý tưởng, bộc lộ những cảm xúc, gợi nhớ nhữnghình ảnh và sự kiện bằng lời nói Lời nói, câu hỏi ngắn gọn, cụ thể gần với kinhnghiệm sống của trẻ.[4]
* Phương pháp giáo dục bằng tình cảm và khích lệ: Tôi dùng cử chỉ điệu
bộ kết hợp với lời nói để khuyến khích và ủng hộ trẻ trong hoạt động nhằm khơigợi niềm vui, tạo niền tin, cổ vũ sự cố gắng của trẻ trong quá trình hoạt động [4]
* Phương pháp nêu gương đánh giá:[4]
- Sử dụng linh hoạt các hình thức khen, chê phù hợp phù hợp đúng lúc,đúng chỗ, biểu dương cho trẻ cho trẻ là chính
- Trong quá trình thực hành trải nghiệm tôi thể hiện thái độ đồng tình hoặcchưa đồng tình trước việc làm hành vi, củ chỉ của trẻ Từ đó đưa ra nhận xétđánh giá trong từng tình huống cụ thể Không sử dụng các hình phạt làm ảnhhưởng đến sự phát triển tâm- sinh lí của trẻ
Trang 10Tóm lại: Phương pháp dạy học thực hành trải nghiệm là chúng ta đừng ép
trẻ học bằng sự bắt buộc hay hà khắc, mà hãy hướng trẻ “ học bằng chơi, chơibằng học”để thu hút tâm trí trẻ, từ đó có thể phát hiện tốt hơn năng khiếu đặcbiệt của từng trẻ qua từng hoạt động học Chúng ta nên tích hợp nhiều hoạt độnghọc trong bài dạy cũng nên đổi nhiều hình thức tổ chức, tránh ngồi một chỗ lâugây sự nhàm chán của trẻ
2.3.4 Tổ chức hoạt động chơi, lao động cho trẻ theo hướng thực hành trải nghiệm
tự tin vào khả năng và năng lực của bản thân, đồng thời phát triển ở trẻ tính tựlực, biết sáng tạo trong các hoạt động hằng ngày theo khả năng, năng lực củamình
Ví dụ: Ở chủ đề “ Giao thông” nhằm củng cố kiến thức và kỷ năng của trẻ
trong sau khi đã học hoạt động khám phá khoa học“ Tìm hiểu về luật lệ giaothông”, tôi tổ chức cho trẻ thực hành trải nghiệm đóng vai chú cảnh sát giaothông qua trò chơi “ Đi theo tín hiệu giao thông”
Hình ảnh thực hành trải nghiệm đóng vai chú cảnh sát giao thông
Ví dụ: Đối với chủ đề: “ Nước và hiện tượng tự nhiên”
- Tôi cho trẻ chơi trò chơi thí nghiệm: Sự đổi mầu của nước Tôi chia trẻthành 3 nhóm chơi, mỗi nhóm sẽ có 1 mầu khác nhau để pha vào nước trắng.Cho trẻ tự thực hành trải nghiệm tại nhóm mình và đưa ra kết luận sau khi thựchành Sau đó tập trung trẻ lại một nhóm, tôi cho tất cả trẻ quan sát chậu nướctrắng sau đó thực hành dùng các mầu để làm biến đổi nước và hỏi trẻ: Các mầunước cô pha có giống mầu nước của các nhóm không? Vì sao lại có các nguồnnước khác nhau? Khi nguồn nước đổi mầu thì nguồn nước đó đã bị làm sao??(Nguồn nước bị ô nhiễm) Chúng ta phải làm gì để nguồn nước không bị ônhiễm? Phải làm gì khi gặp, thảm họa, thiên tai? Từ đó, trẻ biết quý trọngnguồn nước bảo vệ môi trường để có nguồn nước sạch sẽ
Hình ảnh: Trẻ thực hành thí nghiệm sự thay đổi của nguồn nước
Hoạt động thực hành trải nghiệm trong các giờ chơi, đặc biệt là chơi, hoạtđộng ở các góc có vai trò rất quan trọng, nó giúp trẻ thực sự được thỏa mãn vớinhu cầu tìm tòi khám phá, được chơi theo hứng thú, được đóng vai tham gia vàocuộc sống thu nhỏ của người lớn…
( Hình ảnh trẻ chơi thực hành, trải nghiệm ở các góc- Phụ lục II)
Trang 11Trong quá trình tổ chức hoạt động tôi luôn tạo bầu không khí vui vẻ, thoảimái để trẻ chia sẻ Những trẻ chưa mạnh dạn, tự tin được tôi quan tâm nhiều hơn
và định hướng để trẻ vận dụng kinh nghiệm vào cuộc sống Tùy thời điểm, hoạtđộng khác nhau có liên quan đến kinh nghiệm trẻ đã chia sẻ qua thực hành trảinghiệm Thường xuyên phối hợp với phụ huynh để khuyến khích trẻ vận dụngkinh nghiệm trong sinh hoạt hằng ngày
* Tổ chức hoạt động lao động
Đối với trẻ 5- 6 tuổi hoạt động lao động của trẻ phong phú hơn, mang tínhthường xuyên, phức tạp hơn Qua lao động giúp trẻ có được những biểu tượngban đầu về kỹ năng lao động, cách sử dụng các đồ dùng, vật dụng trong quátrình lao động, thúc đẩy tính tích cực hoạt động của trẻ Tuy nhiên để mang lạicảm giác thích thú, vui vẻ khi tham gia hoạt động tôi lựa chọn các hình thức laođộng phù hợp với khả năng của trẻ như: lao động tự phục vụ, lao động vệ sinhmôi trường, chăm sóc cây cối, con vật… để trẻ được thực hành, trải nghiệm.Khi tổ chức hoạt động lao động cho trẻ tôi tạo tâm thế cho trẻ bằng cáchdành 3-5 phút trò chuyện với trẻ để thông báo nội dung hoạt động, khơi gợi lòngmong muốn được tham gia vào hoạt động lao động Sau đó giao nhiệm vụ laođộng cho trẻ Cho trẻ trao đổi, đàm thoại, phân công nhiệm vụ cho nhóm, chuẩn
bị dụng cụ lao động và đến khu vực lao động của nhóm để bắt đầu làm việc
Trẻ giúp cô gấp chăn, cất gốiTrẻ cùng cô làm và lau dọn đồ chơi
Hình ảnh: Trẻ chăm sóc vườn thiên nhiên
2.3.5 Tổ chức hoạt động tham quan cho trẻ theo hướng trải nghiệm
Nhằm góp phần củng cố và mở rộng kiến thức về môi trường tự nhiên, xãhội cho trẻ; rèn luyện kỹ năng nhận thức, xã hội, vận động, lao động; hình thànhthái độ tích cực với bản thân, mọi người và môi trường Tôi đã lựa chọn và thammưu với tổ chuyên môn, BGH nhà trường tổ chức cho trẻ được tham quan một
số địa điểm nổi bật của địa phương
Ở mỗi lần tham quan trẻ được gặp gỡ với đại diện của địa điểm trảinghiệm, tạo cho trẻ cảm giác được chào đón, mong đợi Nhắc nhở trẻ nội quy,quy định đối với khách mời và thông báo về nội dung trải nghiệm
Khi đến địa điểm trải nghiệm tôi hướng dẫn cho trẻ quan sát theo trình tựnhất định, kết hợp quan sát tập thể với quan sát tự do theo nhóm hoặc cá nhântrẻ, đảm bảo cho quá trình diễn ra có hiệu quả Tổ chức cho trẻ được giao lưuvới người phụ trách tại địa điểm trải nghiệm, đây là hoạt động không thể thiếu,sau khi quan sát dành cho trẻ thời gian được chia sẻ cảm xúc, suy nghĩ với ngườilao động để khắc sâu ấn tượng ở trẻ qua quan sát thực tế, rèn luyện ở trẻ tính tựtin, sự lễ độ khi giao tiếp với người lạ
Ví dụ: Dựa vào thời gian, địa điểm, điều kiện của lớp, nhà trường, khả
năng hoạt động của trẻ tôi chọn một số địa điểm nổi bật của địa phươngđể trẻthăm quan trải nghiệm như: