- Lựa chọn được điểm nhìn trần thuật hợp lý, từ cái nhìn và tâm trạng của người họa sĩ già - một nghệ sĩ nhiều từng trải và chiêm nghiệm về cuộc đời và nghệ thuật – là người thể hiện nhữ[r]
Trang 1Đề :
Câu 1
Trong các từ ngữ: nói móc, nói ra đầu ra đũa, nói leo, nói mát, nói khoác, nói trống.
a Hãy chọn một từ ngữ thích hợp điền voà mỗi chỗ trống sau:
- Nói quá sự thật hoặc không có trong thực tế, để khoe khoang hoặc đùa vui là / /
- Nói chen vào chuyện của ngời trên là khi không đợc hỏi đến là/ /
b Cho biết mỗi từ ngữ vừa chọn chỉ cách nói liên quan đến phơng châm hội thoại nào?
Cõu 2 :
a/ Chộp thuộc lũng khổ thơ đầu trong bài thơ “ Bếp lửa “ của Bằng Việt.
b/ Chuyển cõu sau thành cỏch dẫn trực tiếp :
Bỏc Hồ dạy chỳng ta rằng khụng cú gỡ quớ hơn độc lập tự do
Cõu 3
Nờu những nột nghệ thuật đắc sắc của truyện ngắn “Lặng lẽ Sa Pa”?
Cõu 4.
Về giá trị truyện ngắn Lặng lẽ Sa Pa của Nguyễn Thành Long, sách giáo viên Ngữ văn 9, tập một, tr.204 nhận
định: “Một trong những yếu tố tạo nên sức hấp dẫn và góp vào thành công của truyện ngắn Lặng lẽ Sa Pa là chất trữ
tình”
Em h y làm sáng tỏ ý kiến trênã
G
ợ i ý Cõu1:
a
- Nói khoác
- Nói leo
b
- Nói khoác -> P/c về chất
- Nói leo -> P/c lịch sự
Cõu 2:
a/ Chộp thuộc lũng khổ thơ đầu trong bài thơ “ Bếp lửa “ của Bằng Việt:
(Theo SGK Ngữ Văn lớp 9) Yờu cầu :Chộp đỳng nguyờn văn cỏc cõu thơ
+ Khụng sai lỗi chớnh tả và thiếu tựa đề - tờn tỏc giả + Khụng thiếu từ
b/ Chuyển cõu sau thành cỏch dẫn trực tiếp :
Bỏc Hồ dạy chỳng ta rằng khụng cú gỡ quớ hơn độc lập tự do
Chuyển thành : Bỏc Hồ dạy chỳng ta : “ Khụng cú gỡ quớ hơn độc lập tự do”
* Chuyển đỳng cõu trờn với đủ cỏc dấu cõu, viết hoa đầu lời dẫn
(Chỳ ý cần cú đủ 3 loại dấu cõu : Hai chấm, ngoặc kộp, chấm cuối cõu)
Cõu 3:
Những nột nghệ thuật đắc sắc của truyện ngắn “Lặng lẽ Sa Pa”:
- Trước hết, tỏc giả đó tạo dựng được một chất thơ trong sỏng làm nờn khụng khớ và sắc điệu riờng toỏt lờn từ
sự hài hũa giữa phong cảnh thiờn nhiờn đẹp lộng lẫy và mơ màng của Sa Pa với vẻ đẹp trong suy nghĩ, cảm xỳc và cụng việc của cỏc nhõn vật cựng mối quan hệ của họ
- Cốt truyện thật đơn giản, xoay quanh tỡnh huống gặp gỡ bất ngờ giữa ụng họa sĩ già, cụ kĩ sư mới ra trường
với anh thanh niờn một mỡnh sống và làm việc trờn đỉnh Yờn Sơn trong trạm khớ tượng kiờm vật lớ địa cầu Cuộc gặp gỡ chỉ diễn ra trong chốc lỏt nhưng đó đủ để cỏc nhõn vật xuất hiện, gõy được ấn tượng và gợi được những suy nghĩ, cảm xỳc với nhiều õmvang
- Lựa chọn được điểm nhỡn trần thuật hợp lý, từ cỏi nhỡn và tõm trạng của người họa sĩ già - một nghệ sĩ
nhiều từng trải và chiờm nghiệm về cuộc đời và nghệ thuật – là người thể hiện những suy nghĩ , tỡnh cảm của tỏc giả , nhõn vật ụng họa sĩ cú vai trũ quan trọng đặc biệt trong truyện sau nhõn vật chủ chốt anh thanh niờn
-Nhõn vật chớnh xuất hiện sau , qua lời kể của nhõn vật phụ cú tỏc dụng làm cho người đọc cú ấn tượng
mạnh với nhõn vật chớnh và tũ mũ thớch thỳ khi được trực tiếp tiếp xỳc với nhõn vật
Trang 2- Tất cả cỏc nhõn vật khụng được đặt tờn (cả nhõn vật chớnh): tỏc giả muốn vụ danh họ, bỡnh thường húa họ,
muốn núi rằng đú là những con người lao động bỡnh thường, phổ biến, thường gặp trong quần chỳng nhõn dõn ta trờn khắp nẻo đường đất nước
Cõu 4:
Yêu cầu về kiến thức:
Trên cơ sở hiểu biết về truyện ngắn Lặng lẽ Sa Pa của Nguyễn Thành Long(Phần trích ở sách Ngữ văn 9), học
sinh cần vận dụng các thao tác nghị luận để làm rõ đợc yêu cầu đề bài
Yêu cầu kỹ năng:
Bài viết đúng kiểu bài nghị luận văn học với việc kết hợp nhiều thao tác; bố cục cân đối hợp lí; biết chọn lọc, sắp xếp dẫn chứng có hệ thống; lời văn trong sáng có cảm xúc; lập luận chặt chẽ, lô gíc; không sai lỗi dùng từ đặt câu…
Từ những yêu cầu trên, định hớng chính của bài làm nh sau:
1 Giới thiệu khái quát chung về tác giả, tác phẩm, trích dẫn ý kiến
2 Giải thích ý kiến
-Thành công của truyện ngắn Lặng lẽ Sa Pa có nhiều yếu tố (tình huống truyện, cốt truyện, xây dựng nhân vật, cách
kể chuyện…) trong đó, chất trữ tình là yếu tố quan trọng tạo nên sức hấp dẫn và giá trị của tác phẩm -Chất trữ tình của tác phẩm đợc tạo nên bởi những cảm xúc, chiêm nghiệm, suy tởng và thể hiện bằng lời văn giàu nhịp
điệu, giàu hình ảnh…
3 Chứng minh:
- Chất trữ tình đợc tạo nên từ những chi tiết, khung cảnh thiên nhiên đẹp và đầy thơ mộng của Sa Pa đợc miêu tả qua cái nhìn của ngời hoạ sỹ già
- Chất trữ tình đợc toát lên chủ yếu từ nội dung của truyện: cuộc gặp gỡ tình cờ mà để lại nhiều d vị trong lòng mỗi ngời, từ những nết đẹp giản dị, từ những truyện kể về cuộc sống lặng lẽ ở Sa Pa (qua lời kể của anh thanh niên và bác lái xe, suy nghĩ của ông hoạ sỹ già, cô kỹ s) và từ những cảm xúc, tình cảm mới nảy nở trong tâm hồn của các nhân vật đối với anh thanh niên
- Để tạo nên không khí trữ tình của tác phẩm, nhà văn đ sử dụng lời văn giàu cảm xúc, hình ảnh, giọng điệuã
tâm tình nhẹ nhàng
4 Đánh giá: Chất trữ tình kết hợp với bình luận, tự sự đ làm nỗi bật chủ đề tác phẩm: Truyện ngắn ã Lặng lẽ Sa Pa khắc
hoạ thành công những ngời lao động bình thờng mà tiêu biểu là anh thanh niên làm công tác khí tợng ở một mình trên
đỉnh núi cao Qua đó, truyện khẳng định vẻ đẹp của con ngời lao động và ý nghĩ của những công việc thầm lặng
***Nhõn vật anh thanh niờn làm cụng tỏc quan trắc khớ tượng trong truyện ngắn “Lặng lẽ Sa Pa” của Nguyễn Thành Long.
(Tham khảo bài viết trong sỏch ngữ văn 9 tập II trang 62)
Bài viờt sau đõy phõn tớch dựa theo trỡnh tự mà nhà văn vận dụng để khắc họa nhõn vật : từ việc giới thiệu ban đầu của người lỏi xe, đến cuộc gặp gỡ,khung cảnh sống, những lời kể của nhõn vật về cụng việc, lời của nhõn vật tự đỏnh giỏ mỡnh, thỏi độ cỏc nhõn vật khỏc
I- Mở bài:
-Giới thiệu truyện ngắn “Lặng lẽ Sa
Pa
-Giới thiệu nhõn vật chớnh: anh
thanh niờn làm cụng tỏc quan trắc
khớ tượng – nhõn vật chớnh của tỏc
phẩm – đó để lại cho chỳng ta nhiều
ấn tượng khú phai mờ
II-Thõn bài:
a/Anh thanh niờn là một con người
bỡnh thường:
- Một con người nhỏ bộ, tỏc giả
khụng đặt tờn
-Anh ta tự thấy mỡnh cụng việc của
mỡnh khụng cú gỡ đặc biệt
-Trong cuộc sống “cụ độc nhất thế
gian”anh cũng rất thốm được gặp
I- Viết về một mảng hiện thực trờn đất Sa Pa trong giai đoạn xõy dựng chủ nghĩa xó hội và chống chiến tranh phỏ hoại của đế quốc
Mĩ, truyện ngắn “Lặng lẽ Sa Pa” của Nguyễn Thành Long như
muốn núi với ta rằng : Bờn trong vẻ đẹp lặng lẽ của nỳi rừng, cuộc sống ở đõy chứa bao vẻ đẹp đỏng yờu, đang cú khụng ớt sự hi sinh thầm lặng Dự được miờu tả nhiều hay ớt , trực tiếp hay giỏn tiếp, nhõn vật nào của truyện cũng hiện lờn với nột cao quớ đỏng khõm phục Trong đú, anh thanh niờn làm cụng tỏc quan trắc khớ tượng – nhõn vật chớnh của tỏc phẩm – đó để lại cho chỳng ta nhiều ấn tượng khú phai mờ
II-a/ Anh khụng phải là con người đặc biệt, chỉ là một con người tầm
vúc nhỏ bộ, thậm chớ tờn anh, tỏc giả cũng khụng giới thiệu Hỡnh như tỏc giả muốn núi : tờn anh khụng phải là điều quan trọng đỏng nhớ, bỡi mỗi người trờn đời này đều cú thể giống như anh ta Cũng như mọi người, anh anh khụng muốn sống cụ độc, anh sợ buồn Cỏi việc anh đẩy một khỳc cõy ra giữa đường, buộc xe đi qua phải dừng lại , vừa ngộ nghĩnh buồn cười vừa thật đỏng yờu
Trang 3gỡ con người (nghĩ ra mẹo để cho
xe dừng)
b/Anh là con người tốt, con người
của cuộc sống mới:
-Biết quan tâm đến người khác (tìm
thuốc tặng vợ bác lái xe, tặng hoa
cho cô kĩ sư trẻ)
-Có tinh thần trách nhiệm cao đối
với công việc (không bỏ qua một
giờ quan trắc nào vì hiểu được ý
nghĩa quan trọng của công việc)
-Có ý thức giữ cuộc sống đẹp trong
hoàn cảnh đặc biệt
b/ +Với cuộc gặp gỡ chưa đầy nửa giờ , anh đã hoàn toàn chinh phục một họa sĩ già và một cô kĩ sư trẻ Bị chinh phục không phải bỡi lời lẽ, mà bằng tất cả những gì toát ra từ con người của anh,
xung quanh anh , công việc của anh, họ đã nhận ra ở anh những vẻ
đẹp của một con người cao quí.
Như nhận xét có tính chất vui đùa của bác lái xe, anh là “một
con người sống cô độc nhất thế gian” Bởi anh làm việc một mình
trên đinh núi cao, quanh năm chỉ có bầu trời với những đám mây , sương mù bao phủ và lạnh buốt lúc nửa đêm Nhưng trong sự cô độc ấy, anh, tâm hồn anh gần gũi con người biết chừng nào,ấm áp tình người biết chừng nào!
Khao khát được gặp con người, được trò chuyện với con người, anh đã nghĩ ra cái mẹo vừa thông minh, vừa tinh nghịch để mỗi chuyến xe qua đều dừng lại với anh, dẫu chỉ trong chốc lát Không
ai trách hành động ấy, vì nó nói lên một tình cảm đáng quí ở anh Trái lại người ta còn cảm động vì hình ảnh ấy Bác lái xe đã xử sự rất đúng khi đặt ra thành lệ việc ngừng xe lại nửa giờ nơi đỉnh núi cao, để thỏa mãn nguyện vọng của anh, nhưng cũng là để được gặp
gỡ và tỏ lòng yêu mến một tâm hồn trong sáng như anh
+Thái độ quan tâm đến con người ở anh không chỉ vì một niềm
vui của chính mình mà vì anh thực lòng yêu mến và quí trọng con người Anh chu đáo đi tìm củ tam thất và ân cần trao cho bác lái xe
để bác ngâm rượu cho vợ bác uống Thái độ quan tâm ấy còn bộc lộ
ở cử chỉ hiếu khách đặc biệt, khi ông họa sĩ và cô nữ kĩ sư lên thăm nơi ở và làm việc của anh Anh cắt tặng cô gái một bó hoa to với lời lẽ chân thành “ cô muốn lấy bao nhiêu nữa, tùy ý ”.Ai mà không hởi lòng hởi dạ trức những cử chỉ trân trọng và chân thành như thế.Củ tam thất gửi vợ bác lái xe,làn tứng ,bó hoa tiễn người họa sĩ già, cô gái trẻ tiếp tục cuộc hành trình, đó là những kỉ niệm của một tấm lòng sốt sắng, tận tình đáng quí
+ Chính thái độ với con người đã cắt nghĩa thái độ của anh đối với công việc Làm việc một mình, không ai kiểm tra, anh thật đã
có một ý thức trách nhiệm đầy đủ với công việc Chỉ nói về mình có
năm phút, một cách rất khiêm tốn, anh đã làm cho ta hiểu hết cái gian khổ của công việc anh làm, cũng thấy hết sự tận tụy của anh Những quan trắc khí tượng theo giờ, và cả giữa ban đêm gió lạnh,
có cả mưa tuyết, cái im lặng đáng sợ của núi cao vào lúc nửa đêm Thế nhưng anh không bỏ qua một giờ quan trắc nào, bỡi anh hiểu được rằng mỗi công việc làm của anh là một mắt xích trong cái chuỗi công việc chung của nhiều người Cái sai, cái đúng của anh, dẫu bé nhỏ,góp phần quyết định vào cái sai cái đúng, cái thất bại hay thành công của những điều lớn lao Việc dự báo chính xác một đám mây bất ngờ có thể góp phần tạo nên thắng lợi của một trận đánh quan trọng, là có sự tham gia của anh Sống ở vị trí của một
người “cô đọc nhất thế gian” mà anh không buồn, không chán nản,
chính vì anh đã tìm được ý nghĩa lớn lao trong công việc của mình như thế
+Có trách nhiệm đối với mọi người và công việc, anh cũng sống
có trách nhiệm đối với chính mình Thông thường, trong hoàn cảnh
sống như anh , người ta rất dễ sống cẩu thả Chính ông họa sĩ cũng
đã có ý nghĩ như vậy : “Khách tới bất ngờ chắc cu cậu chưa kịp
Trang 4-Rất khiêm tốn.
-Bao trùm lên tất cả là niềm khao
khát được sống có ích, hạnh phúc là
làm việc có ích cho đất nước
III-Kết luận:
Nguyễn Thành Long đã khắc họa
một nhân vật đẹp ( từ đặc nghệ
thuật, từ cảm nhận của các nhân vật
khác về anh thanh niên để khẳng
định vẻ đẹp của nhân vật)
quét tước dọn dẹp, chưa kịp gấp chăn chẳng hạn” Không , nơi anh
ở chẳng những không hề bừa bộn mà còn sạch sẽ, tinh tươm và đẹp nữa Ngay trước sân nhà anh ta bắt gặp vườn hoa với bao nhiêu loài hoa, màu hoa, cũng đủ để ta yêu mến và quí trọng anh Căn phòng anh ở ngăn nắp gọn gàng Nếp sống hàng ngày của anh được tổ chức có nền nếp, anh làm việc, ăn uống , nghỉ ngơi, đọc sách , đọc báo như một người đang sống và làm việc giữa một xã
hội, với mọi người, chứ không phải chỉ có một mình anh Đó là
một thái độ tự trọng, đó chính là nếp sống đẹp, sống có văn hóa.
Sống như thế không phải dễ, nhưng đó mới là thực chất sống đẹp Cái đẹp ấy không bắt nguồn từ bản chất tâm hồn đẹp
+ Hãy xem anh khiêm tốn biết bao! Nói về mình rất ít (chỉ năm
phút/ba mươi phút) ,anh chỉ giới thiệu công việc của mình với những người khách cần biết.Không những nói ít mà cách nói cũng hết sức nhẹ nhàng.Anh như cho rằng những điều anh làm, cái khắc nghiệt của cuộc sống cô đơn mà anh sống, thật không có nghĩa lí gì
so với mọi người Không khoa trương , cường điệu mình trước một
cô gái trẻ Và khi chợt nhận ra ông họa sĩ đang vừa trò chuyện vừa ghi vào sổ tay những nét kí họa về anh Anh thực tình bối rối, cảm thấy mình không có gì đáng để một họa sĩ ghi lại Anh chân thành giới thiệu bao nhiêu người đáng vẽ hơn anh, nghĩa là tốt hơn, đẹp hơn, đáng quí mến hơn anh : Một người kĩ sư tận tụy với cây rau, một nhà nghiên cứu sét để làm một bản đồ sét cho đất nước, ngày đêm miệt mài với công việc
+Tại sao anh sống giản dị thế, tốt thế, đẹp thế? Đây là chỗ xuất
phát mọi điều Anh là một con người trong lòng luôn cháy rực
ngọn lửa của một khát vọng :sống đẹp, sống có ý nghĩa, sống có ích cho đất nước, cho mọi người Đất nước có chiến tranh, anh xin
ra trận Không được ra trận, anh tận tụy làm công việc của mình Khi biết công việc của mình góp phần vào chiến thắng của không quân ta đã hạ được máy bay địch, anh cảm thấy thật hạnh phúc Hạnh phúc của anh thật cụ thể, ý nghĩa đời sống của anh thật rõ ràng Một người cảm thấy hạnh phúc vì công việc , vì được làm việc thì làm sao có thể sống chán nản , buông thả, cảm thấy công việc nặng nề, làm sao có thể không yêu quí và trân trọng con người, làm sao có thể không chân tình quan tâm đến niềm vui và hạnh phúc của người khác?
III- Bằng một cốt truyện khá nhẹ nhàng, những chi tiết chân thực, tinh tế bằng ngôn ngữ đối thoại sinh động, Nguyễn Thành Long đã kể lại một cuộc gặp gỡ tình cờ mà thú vị nơi Sa Pa lặng lẽ Chưa đầy ba mươi phút tiếp xúc với anh thanh niên khiến người họa sĩ già thêm suy ngẫm về vẻ đẹp cuộc đời mà mình không bao giờ thể hiện hết được, khiến cô kĩ sư trẻ lòng bao cảm mến , bâng khuâng Với truyện ngắn này, phải chăng nhà văn muốn khẳng định:Cuộc sống của chúng ta được làm nên từ bao phấn đấu, hi sinh lớn lao và thầm lặng ? Những con người cần mẫn, nhiệt thành như anh thanh niên ấy thật đáng trân trọng, thật đáng tin yêu