Tớnh cấp thiết của ủề tài
Chi thường xuyên đóng vai trò quan trọng trong ngân sách nhà nước, giúp duy trì hoạt động bình thường của bộ máy nhà nước Điều này đảm bảo chức năng quản lý nhà nước hiệu quả, đồng thời bảo vệ an ninh, an toàn xã hội và sự toàn vẹn lãnh thổ quốc gia.
Trong những năm gần đây, tỉnh Quảng Nam đã chứng kiến sự phát triển mạnh mẽ trong quá trình công nghiệp hóa, đặc biệt là huyện miền núi Đông Giang Để huyện Đông Giang có thể phát triển bền vững, cần phải đầu tư nguồn vốn lớn và áp dụng phương pháp quản lý hiệu quả ngân sách Việc quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước tại huyện Đông Giang có vai trò quan trọng trong việc kiểm soát ngân sách, đồng thời giúp thực hành tiết kiệm và ổn định kinh tế - xã hội của huyện.
Tại huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam, giai đoạn 2014-2018, việc quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước đã đáp ứng tốt yêu cầu phát triển kinh tế xã hội và đảm bảo an ninh quốc phòng Tuy nhiên, vẫn tồn tại nhiều hạn chế trong quản lý chi ngân sách, đòi hỏi cần phải quản lý chặt chẽ và sử dụng các khoản chi một cách tiết kiệm, hiệu quả hơn để đảm bảo sự phát triển toàn diện của địa phương.
Để làm rõ hơn một số vấn đề khoa học về quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước, bài viết này nghiên cứu và đánh giá thực trạng quản lý chi thường xuyên ngân sách huyện Đông Giang Từ đó, đề xuất các giải pháp hoàn thiện công tác quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước Với lý do đó, tác giả chọn đề tài: “Quản lý chi thường xuyên ngân sách huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam” làm nội dung nghiên cứu cho luận văn thạc sĩ chuyên ngành Quản lý kinh tế.
Mục tiêu nghiên cứu
2.1 M ụ c tiêu t ổ ng quát ðề xuất các giải pháp hoàn thiện công tác quản lý chi thường xuyên NSNN huyện đông Giang, tỉnh Quảng Nam ựến năm 2025
- Hệ thống hóa lý luận về quản lý chi thường xuyên NSNN huyện
- Phõn tớch, ủỏnh giỏ thực trạng quản lý chi thường xuyờn NSNN huyện đông Giang giai ựoạn 2014-2018, làm rõ những thành công, hạn chế và nguyên nhân
- ðề xuất các giải pháp hoàn thiện quản lý chi thường xuyên NSNN huyện đông Giang, tỉnh Quảng Nam ựến năm 2025.
ðối tượng và phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của đề tài là những vấn đề lý luận và thực tiễn liên quan đến công tác quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước tại huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam.
Bài viết này nghiên cứu về công tác quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước (NSNN) tại huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam, tập trung vào các khía cạnh quan trọng như lập dự toán, chấp hành dự toán, quyết toán và các hoạt động thanh tra, kiểm tra cũng như xử lý vi phạm liên quan.
- Phạm vi về không gian: huyện đông Giang
Nghiên cứu này tập trung vào thực trạng quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam trong giai đoạn 5 năm từ 2014 đến 2018, đồng thời đề xuất các giải pháp có ý nghĩa đến năm 2025.
Phương pháp nghiên cứu
4.1 Ph ươ ng pháp thu th ậ p s ố li ệ u
Tác giả đã thu thập thông tin về các vấn đề lý luận được rút ra từ các giáo trình, sách chuyên ngành quản lý tài chính, cùng với các văn bản quản lý nhà nước như luật, nghị định, thông tư từ cơ quan Trung ương, và các nghị quyết, quyết định của địa phương Những thông tin này được sử dụng làm cơ sở lý luận cho đề tài nghiên cứu.
Tác giả đã thu thập dữ liệu từ các báo cáo hàng năm liên quan đến công tác quản lý chi ngân sách nhà nước huyện, thông qua các cơ quan chức năng như Phòng Tài chính - Kế hoạch, Chi cục Thống kê và Kho bạc Nhà nước huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam.
4.2 Ph ươ ng pháp phân tích
Do ủặc thự của ủối tượng nghiờn cứu nờn trong nghiờn cứu này tỏc giả sẽ sử dụng các phương pháp phân tích sau:
Phương pháp thống kê mô tả được áp dụng dựa trên các báo cáo của KBNN huyện Đông Giang, phòng Tài chính huyện Đông Giang, UBND huyện Đông Giang và Sở Tài chính tỉnh Quảng Nam, nhằm tổng kết tình hình kinh tế - xã hội và quản lý ngân sách qua các năm tại huyện Đông Giang Tác giả sử dụng số liệu để thực hiện các phép tính và lập bảng biểu, phân tích diễn biến chi thường xuyên ngân sách nhà nước theo từng khoản mục, dự toán, thực hiện và quyết toán ngân sách Đồng thời, nghiên cứu cũng xem xét các quy định quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước theo quy trình ngân sách, từ đó rút ra những thành công và hạn chế trong quản lý ngân sách tại huyện Đông Giang.
Phương pháp so sánh được áp dụng để đánh giá tình hình quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước (NSNN) huyện Đông Giang qua các năm, đối chiếu với các tiêu chuẩn và định mức quy định của Luật NSNN, cũng như các quy định của ngành Tài chính Bằng cách so sánh với kết quả chi của các năm trước, bài viết sẽ phân tích, đánh giá và rút ra kết luận về thực trạng chi thường xuyên ngân sách tại huyện Qua đó, nhận xét ưu điểm và khuyết điểm, đồng thời đề xuất một số giải pháp khắc phục Đây là phương pháp phổ biến trong phân tích kinh tế và tài chính.
Tác giả áp dụng phương pháp diễn giải để phân tích ảnh hưởng của các yếu tố quản lý chi thường xuyên ngân sách huyện, đồng thời chỉ ra những thành công, tồn tại và hạn chế trong thực trạng quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước huyện Đông Giang giai đoạn 2014-2018 Qua việc phân tích nguyên nhân, bài viết làm rõ sự thay đổi của kết quả thực trạng này.
Phương pháp phân tích tổng hợp được áp dụng để kết hợp phân tích định tính và phân tích định lượng, từ đó tổng hợp kết quả nhằm cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn cho công tác quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước tại huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam.
Tổng quan về tài liệu nghiên cứu
Đặng Văn Du và Bùi Tiến Hanh (2010) đã biên soạn tài liệu "Giáo trình tổng quan các khái niệm, đặc điểm, nội dung của công tác quản lý chi NSNN", cung cấp kiến thức hữu ích cho sinh viên khối kinh tế và các nhà quản lý kinh tế - tài chính Tài liệu này giúp người đọc hiểu rõ hơn về công tác quản lý chi thường xuyên, chi đầu tư xây dựng cơ bản, cũng như quản lý cấp phát và thanh toán chi NSNN của KBNN.
Dương Đăng Chinh, Phạm Văn Khoan và các tác giả khác (2009) đã trình bày một giáo trình tổng quan về tài chính công và quản lý tài chính công, bao gồm các nội dung như ngân sách nhà nước (NSNN) và quy trình quản lý NSNN, quản lý thu NSNN, chi đầu tư phát triển và chi thường xuyên của NSNN, cũng như quản lý tài chính tại các cơ quan nhà nước và đơn vị sự nghiệp công lập Ngoài ra, giáo trình còn đề cập đến tổ chức cân đối NSNN, quản lý quỹ NSNN, hoạt động tín dụng nhà nước và các quỹ tài chính nhà nước ngoài NSNN.
- Nguyễn Thị Chinh (2014), Nghiờn cứu ủó làm rừ những ảnh hưởng của chi tiờu ngõn sỏch tới tăng trưởng kinh tế, lạm phỏt trong giai ủoạn 2006-
Từ năm 2010 đến 2013, tình hình thâm hụt ngân sách ở Việt Nam cho thấy nhiều vấn đề cần lưu ý, bao gồm chi thường xuyên vượt thu và thâm hụt ngân sách gia tăng do nợ công Đồng thời, ngân sách có xu hướng giảm dần Tác giả đề xuất một số giải pháp nhằm giải quyết tình trạng bội chi ngân sách, như kiểm soát nguồn chi và thay đổi cơ cấu chi.
Nguyễn Tấn Dũng (2017) đã nghiên cứu về hệ thống hóa các vấn đề lý luận cơ bản liên quan đến ngân sách nhà nước (NSNN), chi NSNN và quản lý chi NSNN Bài viết phân tích thực trạng quản lý chi NSNN tại huyện Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam trong giai đoạn 2011 - 2015 và đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý chi NSNN tại địa phương này trong những năm tới.
Trong bài viết của Đỗ Thị Lệ Hằng (2018), tác giả đã hệ thống hóa các vấn đề lý luận và thực tiễn liên quan đến công tác quản lý chi ngân sách nhà nước (NSNN) cấp huyện Bài nghiên cứu cũng phân tích rõ thực trạng quản lý chi NSNN tại huyện Quảng Ninh trong giai đoạn từ năm 2014 đến 2016.
Phan Duy Hưng (2017) tập trung vào việc giải quyết các yêu cầu nội dung liên quan đến chi ngân sách nhà nước, phân tích lý luận về chi NSNN và hoạt động chi ngân sách tại huyện Bắc Trà My Bài viết khái quát thực trạng, nguyên nhân và đề xuất giải pháp quản lý chi ngân sách, từ đó chỉ ra những tồn tại và hạn chế trong quản lý ngân sách Tác giả đưa ra các giải pháp khả thi nhằm hoàn thiện quản lý chi ngân sách tại địa phương trong thời gian tới.
Nguyễn Thị Thu Ngõn (2017) đã nghiên cứu về hệ thống chi thường xuyên ngân sách nhà nước, đồng thời phân tích một số vấn đề lý luận và thực tiễn liên quan Bài viết cũng đề xuất các giải pháp nhằm cải thiện công tác quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước tại thị xã An Khê, kèm theo những kiến nghị gửi đến các cơ quan nhà nước có thẩm quyền trong thời gian tới.
Dương Thị Bỡnh Minh (2005) đã nghiên cứu hệ thống hóa các vấn đề lý luận về quản lý chi tiêu công, phân tích thực trạng quản lý chi ngân sách nhà nước ở Việt Nam trong giai đoạn 1991-2004, chỉ ra những thành công, hạn chế và nguyên nhân Bà đề xuất một tổ hợp các giải pháp đổi mới chi tiêu công cho giai đoạn 2006-2010, bao gồm tăng cường tính minh bạch, nâng cao trách nhiệm giải trình và cải thiện hiệu quả chi tiêu công.
Lờ Chi Mai (2011) nhấn mạnh tầm quan trọng của việc quản lý ngân sách nhà nước (NSNN) một cách hiệu quả để tránh thất thoát và lãng phí Bài viết cung cấp cái nhìn sâu sắc cho người đọc về cách sử dụng ngân sách tại các địa phương, từ đó nâng cao hiệu quả và trách nhiệm trong quản lý tài chính công.
Nguyễn Minh Khương (2017) đã phản ánh những khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện Luật Ngân sách Nhà nước (NSNN) và đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý chi thường xuyên NSNN tại tỉnh Kon Tum Nghiên cứu nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phát huy hiệu lực quản lý đối với ngân sách địa phương, đồng thời xác định và phân phối ngân sách phù hợp với yêu cầu thực tế của địa phương.
Hoàng Anh Sơn (2017) đã hệ thống hóa các vấn đề lý luận cơ bản về ngân sách nhà nước cấp huyện và công tác quản lý chi thường xuyên ngân sách cấp huyện Tác giả phân tích thực trạng và đề xuất phương hướng, giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước tại huyện Đắk Hà, tỉnh Kon Tum.
Mai Quốc Thịnh (2016) đã hệ thống hóa các vấn đề lý luận cơ bản về tiêu chí ngân sách nhà nước (NSNN) và quy định quản lý chi tiêu NSNN dựa trên Luật NSNN, các nghị định của Chính phủ, cùng thông tư của Bộ Tài chính có liên quan Bài viết cũng phân tích thực trạng quản lý chi tiêu NSNN tại thành phố Đà Nẵng và nghiên cứu, đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý chi tiêu NSNN của thành phố trong những năm tới.
Phạm Quốc Hiệp (2014) nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nghiên cứu luận cứ, nội hàm và phương thức quản lý chi ngân sách nhà nước (NSNN) ở địa phương, cả về lý luận lẫn thực tiễn Tác giả cũng đề xuất một số giải pháp và kiến nghị nhằm hoàn thiện công tác quản lý chi thường xuyên NSNN tại tỉnh Đắk Nông.
Bố cục ủề tài
Ngoài phần mở ủầu, kết luận, mục lục, danh mục tài liệu tham khảo, nội dung chính của Luận văn gồm 3 chương như sau:
- Chương 1: Một số vấn ủề lý luận về quản lý chi thường xuyờn ngõn sách nhà nước cấp huyện
- Chương 2: Thực trạng quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước huyện đông Giang, tỉnh Quảng Nam
- Chương 3: Giải pháp hoàn thiện công tác quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước huyện đông Giang, tỉnh Quảng Nam.
MỘT SỐ VẤN ðỀ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CẤP HUYỆN
TỔNG QUAN VỀ QUẢN LÝ CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CẤP HUYỆN
1.1.1 Khái quát về chi thường xuyên ngân sách nhà nước cấp huyện a ðơ n v ị hành chính c ấ p huy ệ n ðơn vị hành chính cấp huyện có nhiều tên gọi khác nhau tùy theo cấp hành chính nó trực thuộc gồm “huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thành phố thuộc thành phố trực thuộc trung ương” 1 ủõy là cấp hành chớnh cấp
2 của Việt Nam, thấp hơn cấp tỉnh và cao hơn cấp xã, phường, thị trấn về thẩm quyền b Khái ni ệ m chi ngân sách nhà n ướ c
Chi NSNN là việc phõn phối và sử dụng quỹ NSNN nhằm ủảm bảo thực hiện chức năng của Nhà nước theo những nguyờn tắc nhất ủịnh 2
Quá trình chi NSNN bao gồm quá trình phân phối và quá trình sử dụng:
- Quỏ trỡnh phõn phối: là quỏ trỡnh cấp phỏt kinh phớ từ NSNN ủể hỡnh thành cỏc loại quỹ trước khi ủưa vào sử dụng
Quá trình sử dụng ngân sách nhà nước (NSNN) diễn ra trực tiếp, cho phép chi tiêu khoản tiền cấp phát mà không cần phải hình thành các loại quỹ trước khi đưa vào sử dụng.
Theo ðiều 5, Luật NSNN năm 2015 quy ủịnh: Cỏc khoản chi NSNN bao gồm chi ủầu tư phỏt triển, chi dự trữ quốc gia, chi thường xuyờn, chi trả nợ
1 ðiều 2, Quốc hội (2015), Luật Tổ chức chớnh quyền ủịa phương 2015, Hà Nội
Ngân sách nhà nước là một phần quan trọng trong hệ thống tài chính quốc gia, bao gồm các khoản thu, chi được dự toán và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định Nó phản ánh các quan hệ kinh tế phát sinh từ việc huy động và sử dụng nguồn tài chính của nhà nước, nhằm đảm bảo thực hiện các chức năng và nhiệm vụ của chính phủ Ngân sách nhà nước không chỉ đóng vai trò trong việc quản lý tài chính mà còn là công cụ điều chỉnh vĩ mô nền kinh tế, góp phần ổn định xã hội và phát triển kinh tế thông qua các chính sách thuế và chi tiêu hợp lý.
1.1.2 Khỏi niệm, ủặc ủiểm và vai trũ quản lý chi thường xuyờn NSNN cấp huyện a Khái ni ệ m qu ả n lý chi th ườ ng xuyên NSNN c ấ p huy ệ n
Chi thường xuyên là nhiệm vụ chi của ngân sách nhà nước nhằm duy trì hoạt động của bộ máy nhà nước và các tổ chức chính trị, xã hội Nó hỗ trợ hoạt động của các tổ chức khác và thực hiện các nhiệm vụ thường xuyên của Nhà nước về phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng và an ninh.
Quản lý chi thường xuyên ngân sách cấp huyện là một khái niệm ít được tài liệu đề cập trực tiếp, trong khi đó, khái niệm về quản lý tài chính công lại phổ biến hơn.
Quản lý tài chính công là hoạt động của các chủ thể quản lý tài chính nhằm điều phối và kiểm soát các nguồn lực tài chính công, thông qua việc áp dụng các phương pháp và công cụ quản lý hiệu quả để đạt được các mục tiêu đã đề ra.
Quản lý chi thường xuyên ngân sách cấp huyện là quá trình mà Nhà nước áp dụng các phương pháp và công cụ phù hợp để hướng dẫn và điều khiển hoạt động ngân sách nhà nước cấp huyện Điều này nhằm đảm bảo phát triển phù hợp với các quy luật khách quan và đạt được các mục tiêu kinh tế - xã hội đã đề ra.
Các khoản chi thường xuyên của ngân sách nhà nước mang tính ổn định, được phân bổ đều giữa các quý, tháng và năm trong kế hoạch Hoạt động này được duy trì liên tục nhằm thực hiện nhiệm vụ quản lý hành chính của Nhà nước và đảm bảo cung ứng hàng hóa công thiết yếu cho xã hội.
Việc sử dụng kinh phí thường xuyên được thực hiện qua hai hình thức chính: cấp phát thanh toán và cấp tạm ứng Tương tự như các khoản chi khác của ngân sách nhà nước, việc sử dụng kinh phí thường xuyên cần phải đảm bảo tính hợp lý, tiết kiệm và hiệu quả trong mục đích sử dụng.
Các khoản chi thường xuyên của ngân sách nhà nước chủ yếu phục vụ cho tiêu dùng xã hội và duy trì hoạt động của bộ máy quản lý nhà nước Những khoản chi này tập trung vào con người và các sự kiện, do đó không góp phần làm tăng tài sản hữu hình của quốc gia.
Hiệu quả của chi thường xuyên không thể ước lượng đơn giản như chi cho đầu tư phát triển Nó không chỉ thể hiện ở khía cạnh kinh tế mà còn phản ánh sự ổn định chính trị - xã hội, từ đó góp phần thúc đẩy sự phát triển bền vững của đất nước.
Phạm vi và mức chi thường xuyên của ngân sách nhà nước (NSNN) liên quan chặt chẽ đến cơ cấu tổ chức và hiệu quả hoạt động của bộ máy nhà nước (BMNN) Khi BMNN được tổ chức gọn nhẹ, điều này sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho việc giảm phạm vi chi thường xuyên của NSNN Ngược lại, một BMNN cồng kềnh sẽ dẫn đến việc gia tăng cả phạm vi lẫn mức chi cho các cơ quan này.
Vai trò của quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước cấp huyện có ảnh hưởng quan trọng đến đời sống kinh tế - xã hội của một quốc gia Quản lý chi tiêu hiệu quả giúp đảm bảo nguồn lực được sử dụng hợp lý, từ đó nâng cao chất lượng dịch vụ công và phát triển cộng đồng.
Quản lý chi thường xuyên NSNN cấp huyện có vai trò như sau [6]:
Đảm bảo nguồn tài chính cho hoạt động của các cơ quan Nhà nước là yếu tố quan trọng để đánh giá hiệu quả hoạt động của họ Điều này không chỉ giúp ổn định chính trị mà còn thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn Quản lý hiệu quả các khoản chi của ngân sách Nhà nước sẽ có tác động tích cực đến đời sống kinh tế - xã hội, góp phần đạt được mục tiêu phát triển bền vững.
Nâng cao hiệu quả sử dụng các khoản chi từ ngân sách nhà nước (NSNN) là cần thiết để tối ưu hóa vốn và đảm bảo tiết kiệm Quản lý chặt chẽ các khoản chi thường xuyên sẽ giúp tránh tình trạng chi tiêu dàn trải, không thực sự cần thiết, đồng thời giảm thiểu nguy cơ thất thoát nguồn vốn từ NSNN.
NỘI DUNG VỀ QUẢN LÝ CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CẤP HUYỆN
1.2.1 Lập dự toán chi thường xuyên NSNN cấp huyện
Lập dự toán chi là bước đầu tiên trong quản lý chi ngân sách nhà nước (NSNN), thực hiện theo chế độ, tiêu chuẩn, định mức và tỷ lệ quy định hiện hành Hàng năm, căn cứ vào hướng dẫn của Sở Tài chính, Ủy ban nhân dân (UBND) huyện giao nhiệm vụ cho Phòng Tài chính huyện lập dự toán chi ngân sách huyện và trình UBND cấp huyện quyết định Các đơn vị và tổ chức thuộc UBND cấp huyện sẽ lập dự toán dự trữ cho nhu cầu chi của đơn vị dựa trên chức năng, nhiệm vụ, định mức và tiêu chuẩn chi.
Theo Văn Du và Bùi Tiến Hanh (2010), việc lập dự toán chi thường xuyên ngân sách nhà nước cấp huyện cần dựa trên các chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo an ninh quốc phòng và nhiệm vụ của các cơ quan liên quan Cụ thể, cần xem xét Kế hoạch tài chính 5 năm, số liệu kiểm tra dự toán ngân sách hàng năm, các văn bản pháp luật hướng dẫn từ cơ quan nhà nước có thẩm quyền, cùng với tình hình thực hiện dự toán chi của các năm trước Từ đó, xác lập các hình thức và nguồn vốn phân phối ngân sách nhà nước một cách tiết kiệm và hiệu quả.
Cơ sở pháp lý cho việc tính toán và bảo vệ dự toán thu chi ngân sách nhà nước chủ yếu dựa vào các chính sách và chế độ chi tiêu hiện hành, cùng với những biến động cụ thể có thể xảy ra trong kỳ kế hoạch Đồng thời, các cơ sở này giúp đảm bảo việc chấp hành dự toán vẫn hiệu quả ngay cả khi có các điều chỉnh hoặc thay đổi trong một số chế độ và chính sách.
- Kết quả phõn tớch, ủỏnh giỏ tỡnh hỡnh quản lý và sử dụng kinh phớ chi
TX năm bỏo cỏo chớnh là căn cứ mang tớnh thực tiễn cao ủối với quỏ trỡnh lập dự toán chi TX:
+ Tớnh phự hợp của cỏc ủịnh mức chi hay cỏc chớnh sỏch, chế ủộ chi hiện hành, trờn cơ sở ủú hoàn chỉnh bổ sung cho kịp thời;
Để cải tiến các hình thức cấp phát và phương thức quản lý tài chính, cần xem xét tính phù hợp của chúng đối với từng loại hình đơn vị Điều này sẽ giúp nâng cao hiệu quả trong việc phân bổ kinh phí và quản lý tài chính Đồng thời, cần phân tích xu hướng gia tăng các khoản chi cả về tốc độ và cơ cấu, cũng như đánh giá kết quả của các hoạt động được đảm bảo bởi nguồn chi thường xuyên từ ngân sách nhà nước.
- Trỡnh tự lập dự toỏn chi TX NSNN huyện ủược tiến hành gồm cỏc bước như sau:
Bước đầu tiên trong quy trình lập dự toán ngân sách nhà nước (NSNN) là căn cứ vào quyết định của Thủ tướng Chính phủ và Bộ Tài chính về hướng dẫn lập dự toán Các thông báo kiểm tra dự toán về tổng mức chi thường xuyên NSNN sẽ được gửi đến các bộ ngành từ Trung ương đến địa phương Sau đó, UBND cấp tỉnh sẽ hướng dẫn lập dự toán NSNN cho các cấp ở địa phương, được gọi là xác định và giao số kiểm tra từ cơ quan hành chính Trung ương và địa phương cho các cơ quan chủ quản cấp ngành và UBND cấp dưới Dựa trên cơ sở này, các bộ, ngành và UBND các cấp sẽ phân cấp quản lý chi tiêu của NSNN, cụ thể hóa các định mức chi phù hợp với điều kiện cụ thể của mình và tiếp tục hướng dẫn cho các đơn vị dự toán trực thuộc, cũng như các đơn vị dự toán cấp cơ sở Quy trình giao số kiểm tra diễn ra ở các cấp ngân sách và các đơn vị dự toán thuộc các cấp khác nhau trong hệ thống.
Việc hoàn tất dự toán kinh phí chỉ có thể thực hiện khi số kiểm tra và văn bản hướng dẫn lập dự toán được nhận bởi đơn vị dự toán cơ sở (đơn vị dự toán cấp III).
Bước 2, các đơn vị dự toán cơ sở tiến hành lập dự toán kinh phí dựa trên số kiểm tra và văn bản hướng dẫn lập dự toán kinh phí Sau đó, đơn vị dự toán cơ sở gửi dự toán đã lập tới đơn vị dự toán cấp trên hoặc cơ quan Tài chính để xem xét và phê duyệt.
Căn cứ vào mức ủộ phõn cấp về chi TX, cơ quan Tài chính các cấp ở địa phương có trách nhiệm xem xét và tổng hợp dự toán kinh phí của các đơn vị dự toán cấp I Cụ thể, Phòng Tài chính cấp huyện có nhiệm vụ tổng hợp các dự toán kinh phí của các đơn vị dự toán cấp I để lập dự toán chi TX ngân sách huyện và báo cáo dự toán chi TX.
Sở Tài chính có trách nhiệm xem xét và tổng hợp dự toán kinh phí của các đơn vị dự toán cấp I thuộc ngân sách cấp tỉnh, đồng thời lập và báo cáo dự toán chi thường xuyên của ngân sách tỉnh cho Bộ Tài chính Bộ Tài chính sẽ kiểm tra và tổng hợp dự toán kinh phí của các bộ, với vai trò là đơn vị dự toán cấp I của ngân sách Trung ương, cùng với dự toán chi thường xuyên của ngân sách các tỉnh và thành phố.
Việc các cơ quan quyền lực nhà nước phê duyệt dự toán chi thường xuyên là cơ sở để cơ quan Tài chính xem xét và điều chỉnh phù hợp Mỗi ngành, cấp và đơn vị sẽ được phân bổ và giao dự toán chi chính thức Theo Luật NSNN năm 2015, Quốc hội chịu trách nhiệm phân bổ dự toán Trung ương, trong khi HĐND các cấp phân bổ dự toán ngân sách của cấp mình Trước ngày 31/12 hàng năm, khi báo cáo tổng số kinh phí theo dự toán của đơn vị được duyệt, việc lập dự toán chi thường xuyên mới được coi là hoàn tất và tuân thủ quy định của Luật NSNN hiện hành.
Quá trình lập dự toán chi ngân sách nhà nước đảm bảo tính khoa học và thực tiễn, đồng thời thể hiện sự tôn trọng nguyên tắc thống nhất, tập trung và dân chủ trong quản lý ngân sách thuộc phạm vi quản lý của khoản chi này.
Quy trình lập dự toán chi thường xuyên ngân sách nhà nước (NSNN) cấp huyện bao gồm các bước sau: đầu tiên, Ủy ban nhân dân (UBND) cấp tỉnh sẽ hướng dẫn và giao số kiểm tra dự toán ngân sách cho UBND cấp huyện.
Bước (2): UBND cấp huyện tổ chức triển khai xây dựng dự toán NS và giao số kiểm tra cho cỏc ủơn vị sử dụng NSNN
Bước (3): Cỏc ủơn vị lập dự toỏn chi TX của mỡnh
Bước (4): Cỏc ủơn vị ủược giao dự toỏn cú trỏch nhiệm làm việc với UBND cấp huyện (do Phũng Tài chớnh- Kế hoạch ủảm nhiệm); dự toỏn chi
TX NS ủược tổng hợp và hoàn chỉnh bởi Kế toỏn tổng hợp
Bước (5): Dự toỏn chi TX NS ủược UBND cấp huyện trỡnh thường trực HðND cựng cấp xem xột cũng như ủúng gúp ý kiến
Bước (6): UBND cùng cấp hoàn chỉnh lại dự toán và gửi Sở Tài chính dựa trên ý kiến của thường trực HðND cấp huyện
Sở Tài chính tiến hành làm việc với các huyện, thị xã và thành phố trực thuộc tỉnh để thảo luận về dự toán ngân sách Sau đó, Sở sẽ tổng hợp và hoàn thiện dự toán cấp tỉnh trước khi báo cáo lên Ủy ban Nhân dân cấp tỉnh.
Bước (8): Dự toỏn ngõn sỏch chớnh thức ủược Sở Tài chớnh giao cho UBND cấp huyện
UBND cấp huyện sẽ điều chỉnh dự toán ngân sách (NS) và gửi cho các đại biểu HĐND cùng cấp trước phiên họp của HĐND cấp huyện Tại phiên họp, HĐND cấp huyện sẽ thảo luận và quyết định về dự toán NS.
Bước (10): UBND cấp huyện giao dự toỏn cho cỏc ủơn vị sử dụng NS trực thuộc; thực hiện công khai dự toán NS cấp huyện
* Tiờu chớ ủỏnh giỏ lập dự toỏn chi thường xuyờn NSNN
Lập dự toán ủng quy trình cần tuân thủ thời gian quy định của Luật NSNN, đồng thời phải có thuyết minh và giải trình rõ ràng về cơ sở pháp lý cũng như chi tiết tính toán.
-Tổng dự toán chi TX NS huyện;
- Tỷ lệ % (dự toỏn chi thường xuyờn/Tổng dự toỏn chi cõn ủối NS huyện)
1.2.2 Chấp hành dự toán chi thường xuyên NSNN cấp huyện
CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ðẾN CÔNG TÁC QUẢN LÝ CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CẤP HUYỆN
1.3.1 ðặc ủiểm tự nhiờn và kinh tế - xó hội a ðặ c ủ i ể m t ự nhiờn ðiều kiện tự nhiờn ảnh hưởng quyết ủịnh ủến cơ cấu kinh tế, chi phớ xõy dựng kết cấu hạ tầng và mức sống của dõn cư, qua ủú ảnh hưởng ủến thu và chi NSNN trờn ủịa bàn Nếu ủiều kiện tự nhiờn thuận lợi sẽ tạo ủà cho kinh tế phỏt triển, thu NSNN nhiều và thuận lợi, do ủú quy mụ chi NSNN rộng rói hơn Ngược lại, cỏc vựng nỳi và trung du, ủiều kiện sản xuất khú khăn, giao thương cách trở, kinh tế chậm phát triển, thu NSNN sẽ khó khăn, trong khi nhu cầu chi xây dựng hệ thống kết cấu hạ tầng và hỗ trợ mức sống của dân cư cao, gây áp lực cho quản lý chi NS cấp tỉnh [13] b ðặ c ủ i ể m kinh t ế - xó h ộ i
Quản lý chi ngân sách nhà nước (NSNN) là sự tổng hòa các mối quan hệ kinh tế - xã hội (KT-XH), và do đó, việc chi tiêu ngân sách không chỉ chịu ảnh hưởng của các yếu tố kinh tế mà còn bị tác động mạnh mẽ bởi các yếu tố xã hội.
Sự phát triển kinh tế và xã hội, cùng với việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế, đóng vai trò quyết định trong việc xác định nội dung và cơ cấu chi tiêu ngân sách nhà nước trên địa bàn Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến quản lý chi tiêu và hiệu quả sử dụng nguồn lực tài chính.
Chi tiêu ngân sách nhà nước (TX NSNN) ngày càng phức tạp, chịu ảnh hưởng lớn từ sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương Tích lũy ngân sách càng cao thì chi tiêu ngân sách nhà nước cũng gia tăng, điều này đặt ra yêu cầu quản lý chi tiêu ngân sách nhà nước phải theo kịp với thực tiễn.
Các tỉnh có cơ cấu kinh tế hiện đại và giá trị gia tăng cao thường có thu và chi ngân sách nhà nước (NSNN) thuận lợi, nhờ vào dân cư có kỹ năng tay nghề cao Ngược lại, các tỉnh chậm phát triển thường gặp khó khăn trong quản lý chi NS, phải nhận bổ sung từ Trung ương và khó khăn trong việc tìm kiếm nguồn đảm bảo chi Nhân tố kinh tế - xã hội luôn được chú trọng trong quá trình quản lý chính sách thu chi NSNN Khi kinh tế - xã hội phát triển và mức thu nhập của người dân tăng, không chỉ tạo điều kiện thuận lợi cho việc huy động và sử dụng nguồn NS hiệu quả, mà còn yêu cầu các chính sách, chế độ và mức chi tiêu NS phải được điều chỉnh phù hợp với sự phát triển kinh tế và mức sống của người dân.
Sự ổn định của xã hội phụ thuộc vào chế độ chính trị, đóng vai trò quan trọng trong việc huy động các nguồn lực và tài nguyên quốc gia cho sự phát triển Điều này có ảnh hưởng trực tiếp đến chi ngân sách nhà nước nói chung và chi tiêu ngân sách địa phương nói riêng.
1.3.2 Bộ mỏy quản lý và trỡnh ủộ ủội ngũ cỏn bộ, cụng chức quản lý chi thường xuyên NSNN cấp huyện
Mỗi đơn vị sử dụng ngân sách cần có tổ chức bộ máy và đội ngũ cán bộ riêng để thực hiện các chức năng của mình Hiệu quả hoạt động và chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức có tác động rất lớn đến quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước.
Quản lý chi ngân sách nhà nước (NSNN) hiệu quả phụ thuộc vào tổ chức bộ máy quản lý và quy trình nghiệp vụ, đặc biệt là quy trình quản lý Công tác quản lý là yếu tố quyết định trong việc điều hành ngân sách Hiệu quả của quản lý chi NSNN trước hết dựa vào trình độ năng lực và phẩm chất đạo đức của đội ngũ cán bộ quản lý, cùng với năng lực quản lý của người lãnh đạo bộ máy chi NSNN.
Tổ chức bộ máy và quy trình quản lý chi ngân sách nhà nước (NSNN) có vai trò quan trọng trong việc xác định quyền hạn, trách nhiệm của từng bộ phận và mối quan hệ giữa các khâu trong quá trình lập, chấp hành, quyết toán và kiểm soát chi Một bộ máy quản lý được tổ chức hợp lý sẽ nâng cao chất lượng quản lý và giảm thiểu sai phạm Quy trình quản lý càng khoa học và rõ ràng thì càng góp phần nâng cao chất lượng thông tin cho cấp ra quyết định trong quản lý chi NSNN.
NSNN trờn ủịa bàn ủịa phương
Cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý chi ngân sách (NS) đóng vai trò quan trọng trong việc thiết lập mối quan hệ giữa các cấp và bộ phận Quy định chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn giữa các cấp trong tổ chức bộ máy cần rõ ràng để tránh tình trạng thiếu trách nhiệm hoặc lạm quyền trong quản lý thu chi NS Nếu bộ máy và cán bộ quản lý không đủ năng lực, hiệu quả quản lý sẽ bị ảnh hưởng Do đó, việc tổ chức bộ máy và cán bộ là yếu tố then chốt trong quản lý chi NS.
Trỡnh ủộ , n ă ng l ự c c ủ a cỏn b ộ , cụng ch ứ c qu ả n lý
Năng lực quản lý của người lãnh đạo đóng vai trò quan trọng trong công tác quản lý tài chính, cả ở trung ương và địa phương Một người lãnh đạo có năng lực quản lý cao sẽ thực hiện tốt các công việc liên quan đến quản lý ngân sách nhà nước (NSNN), từ đó nâng cao chất lượng và hiệu quả công tác này Ngược lại, nếu năng lực lãnh đạo yếu kém, bộ máy tổ chức không hợp lý và chiến lược không phù hợp, việc triển khai chi thường xuyên NSNN sẽ không hiệu quả, dẫn đến tình trạng phân bổ ngân sách không hợp lý, chi vượt quá thu, gây thất thoát và lãng phí NSNN, cản trở sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.
Năng lực chuyên môn của cán bộ tham mưu có ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng quản lý ngân sách nhà nước (NSNN) Việc cung cấp thông tin chính xác từ những người sử dụng nguồn lực tài chính sẽ được cải thiện nhờ vào năng lực chuyên môn cao của cán bộ Điều này không chỉ giúp kiểm soát và tuân thủ các quy định về quản lý tài chính công mà còn giảm thiểu tình trạng thất thoát NSNN Trong quá trình xây dựng kế hoạch chi thường xuyên NSNN, cán bộ có năng lực tốt sẽ đảm bảo phân bổ ngân sách phù hợp với thực tế tại các đơn vị, địa phương, từ đó hỗ trợ hoàn thành các mục tiêu kinh tế - xã hội đã đề ra và giúp Nhà nước tránh thất thoát trong thanh quyết toán NSNN.
Phẩm chất của cán bộ là yếu tố quan trọng trong công tác quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước (NSNN) Cán bộ có phẩm chất tốt, chuyên tâm vào công việc và luôn cập nhật kiến thức về pháp luật sẽ có cái nhìn tổng quan hơn về tình hình chi tiêu NSNN tại địa phương, từ đó đưa ra các phương án quản lý tối ưu Ngược lại, cán bộ thiếu trách nhiệm có thể dẫn đến quản lý lạc hậu, gây thất thoát ngân sách Các vấn đề như xu nịnh, hối lộ, gian lận và thiếu ý thức trách nhiệm cũng ảnh hưởng xấu đến hiệu quả quản lý chi NSNN, làm giảm hiệu quả sử dụng nguồn lực tài chính công.
Bệnh chạy theo thành tích, cục bộ địa phương, và quan liêu mệnh lệnh là những vấn đề nghiêm trọng mà lãnh đạo cần kiên quyết chống lại Những vấn đề này không chỉ coi thường pháp luật mà còn xem nhẹ quy trình thủ tục, từ đó làm giảm hiệu quả quản lý và gây ra hậu quả nghiêm trọng như thất thoát, lãng phí và tham nhũng trong công tác quản lý chi ngân sách nhà nước tại địa phương.
Chương 1 ủó hệ thống húa cỏc vấn ủề lý luận và thực tiễn liờn quan ủến cụng tỏc quản lý chi thường xuyờn NSNN huyện bằng cỏch làm rừ những nội dung cơ bản sau:
- Khỏi niệm, ủặc ủiểm, mục tiờu, nguyờn tắc, nội dung và cỏc tiờu chớ hiệu quả của quản lý chi thường xuyên NSNN cấp huyện