HOẠT ĐỘNG KIỂM SOÁT CỦA KIỂM TOÁN NỘI BỘ

3.1.1. Khái niệm. (Theo d?nh nghia c?a COSO) Kiểm soát nội bộ là một quy trình chịu ảnh hưởng bởi Hội đồng quản trị, các nhà quản lý và các nhân viên khác của một tổ chức, được thiết kế để cung cấp một sự bảo đảm hợp lý trong việc thực hiện các mục tiêu sau: - Hiệu lực và hiệu quả của các hoạt động. - Tính chất đáng tin cậy của báo cáo tài chính. - Sự tuân thủ các luật lệ và quy định hiện hành.

Trang 1

CHƯƠNG 3:

HOẠT ĐỘNG KIỂM SOÁT CỦA KIỂM

TOÁN NỘI BỘ

Trang 2

Ebook.VCU - www.ebookv cu.com

CHƯƠNG 3: HOẠT ĐỘNG KIỂM SOÁT

CỦA KIỂM TOÁN NỘI BỘ

 3.1 Hệ thống kiểm soát nội bộ doanh nghiệp

 3.2 Một số chu trình kiểm soát của kiểm toán nội bộ

Trang 3

3.1 Hệ thống kiểm soát nội bộ

doanh nghiệp

 3.1.1 Kh¸i niÖm (H c vi ọ ên tự nghiên cứu)

 3.1.2 C¸c bé phËn cÊu thµnh hÖ thèng kiÓm so¸t néi bé.

Trang 4

3.1 Hệ thống kiểm soỏt nội bộ

doanh nghiệp

3.1.1 Khái niệm (Theo định nghĩa của COSO)

Kiểm soát nội bộ là một quy trình chịu ảnh hư ởng bởi Hội đồng quản trị, các nhà quản lý và các nhân viên khác của một tổ chức, được thiết kế để cung cấp một sự bảo đảm hợp lý trong việc thực hiện các mục tiêu sau:

- Hiệu lực và hiệu quả của các hoạt động.

- Tính chất đáng tin cậy của báo cáo tài chính.

- Sự tuân thủ các luật lệ và quy định hiện hành .

Trang 5

3.1.2 Các bộ phận cấu thành hệ thống kiểm soát nội bộ.

Theo COSO, hệ thống kiểm soát nội bộ trong một đơn vị

được cấu thành bởi năm bộ phận

 Môi trường kiểm soát

 Đánh giá rủi ro

 Các hoạt động kiểm soát

 Thông tin và truyền thông

 Giám sát

Trang 6

Kiểm toỏn nội bộ

Bộ phận Nội dung Cỏc nhõn tố

Môi trư

ờng kiểm

soát

Hành động, chính sách và thủ tục phản ánh nhận thức, thái độ của các nhà quản lý đối với sự kiểm soát và tầm quan trọng của kiểm soát

- Triết lý quản lý và phong cách hoạt động.

- Cơ cấu tổ chức.

- Phương pháp uỷ quyền sự tham gia của Hội đồng quản trị và Ban kiểm soát.

- Trình độ và phẩm chất đội ngũ cán bộ nhân viên.

- Chính sách nhân sự.

- Sự trung thực và các giá trị đạo đức

Trang 7

3.1.2 Các bộ phận cấu thành hệ thống kiểm

soát nội bộ.

Đánh giá

rủi ro Nhận dạng, phân tích và quản lý

các rủi ro

- Nhận dạng, phân tích và quản lý các rủi ro khiến cho các mục tiêu của

đơn vị không thực hiện được

- Nhận dạng, phân tích và quản lý các rủi ro phát sinh từ các biến động trong môi trường kinh doanh

Trang 8

3.1.2 Các bộ phận cấu thành hệ thống kiểm

soát nội bộ.

để thực hiện mục tiêu kiểm soát

- Phân chia trách nhiệm đầy đủ

- Uỷ quyền đúng đắn cho các nghiệp

Trang 9

3.1.2 C¸c bé phËn cÊu thµnh hÖ thèng kiÓm so¸t néi bé.

Kiểm toán nội bộ

Th«ng tin vµ truyÒn

th«ng HÖ thèng thu nhËn, xö lý, ghi chÐp, b¸o c¸o

c¸c th«ng tin trong néi bé vµ víi bªn ngoµi

- Chøng tõ

- Sæ s¸ch

- B¸o c¸o

Trang 10

Giám sát Sự đánh giá thường xuyên và

định kỳ của người quản lý đối với hệ thống kiểm soát nội bộ nhằm xem xét hoạt động có

đúng như thiết kế không và cần phải điều chỉnh gì cho phù hợp với từng giai đoạn

- Giám sát thường xuyên

- Giám sát định kỳ (kiểm toán nội bộ, kiểm toán từ bên ngoài )

Trang 11

a) Môi trường kiểm soát.

Mụi trường kiểm soỏt chung chỉ tốt nếu cỏc nội

dung sau được đảm bảo:

* Doanh nghiệp đó ban hành dưới dạng văn bản cỏc quy tắc, chuẩn mực phũng ngừa lónh đạo và nhõn viờn xung đột quyền lợi, ban hành cỏc quy định xử phạt

thớch hợp

Trang 12

• Doanh nghiệp có sơ đồ tổ chức hợp lý đảm bảo

công tác quản lý được triển khai chính xác, kịp thời, hiệu quả.

• Doanh nghiệp có bộ phận kiểm toán nội bộ hoạt

động theo các chuẩn mực của kiềm toán Nhà

nước và kiểm toán quốc tế: Hoạt động hữu hiệu

do được báo cáo độc lập

Trang 13

 * Doanh nghiệp có hệ thống văn bản thống nhát

quy định chi tiết việc tuyển dụng đào tạo, đánh

giá nhân viên, đề bạt, trả lương,

 * Không đặt ra những chuẩn mực tiêu chí thiếu

thực tế

thực tế hoặc những danh sách ưu tiên, ưu đãi,

lương, thưởng bất hợp lý tạo cơ hội cho các hành vi vô kỷ luật, gian dối, bất lương.

Trang 14

 * Đã áp dụng những quy tắc, công cụ kiểm toán phù hợp với những chuẩn mực thông dụng

 * Thường xuyên luân chuyển nhân sự trong

các khu vực vị trí nhạy cảm

Trang 15

b) Đánh giá rủi ro.

 Trong thực tế, không có biện pháp nào có thể giảm được rủi ro xuống bằng không

 Các nhà quản lý phải quyết định rằng rui ro nào có thể chấp nhận và phải làm gì để quản lý các rủi ro Để có thể làm được việc này, người quản lý cần phải:

Trang 16

* Nhận dạng và phân tích rủi ro khiến cho các mục đích

không thể thực hiện

 - Khả năng xuất hiện các đối thủ cạnh tranh mới

 - Khả năng xuất hiện các kỹ thuật mới từ các đối thủ cạnh tranh nước ngoài

 - Những thay đổi trong thu nhập dân cư tác động đến khả năng mua sắm

Trang 17

Các biện pháp có thể đưa ra:

 Nghiên cứu các đối thủ cạnh tranh đang hiện diện trên thị trường Thí dụ: cung cấp các

mặt hàng giá vừa phải, phù hợp với tầng lớp dân cư thu nhập thấp và trung bình

 Chủ động nghiên cứu các kỹ thuật mới,

thăm dò và tính toán khả năng áp dụng để có thể kịp thời phản ứng khi các đối thủ nước

ngoài đưa vào sử dụng.

Trang 18

b) §¸nh gi¸ rñi ro.

 * Ban lãnh đạo đã quan tâm và khuyến khích nhân viên

quan tâm phát hiện, đánh giá và phân tích định lượng tác

hại của các rủi ro hiện hữu và tiềm ẩn

 * Đã đề ra các biện pháp, kế hoạch, quy trình hành động cụ

thể nhằm giảm thiểu tác hại rủi ro đến một giới hạn chấp

nhận nào đó

Trang 19

c) Các hoạt động kiểm soát.

Các hoạt động kiểm soát là những chính sách, thủ tục giúp cho việc thực hiện các chỉ đạo của người quản lý

 Phân chia trách nhiệm đầy đủ.

 Uỷ quyền đúng đắn cho các nghiệp vụ và hoạt

động.

 Bảo vệ tài sản vật chất và thông tin.

 Kiểm tra độc lập.

 Phân tích rà soát.

Trang 20

- 1 Phê chuẩn và kiểm soát các tài liệu

- 2 Kiểm tra tính chính xác về mặt toán học

- 3 Kiểm soát chất lượng ứng dụng tin học

- 4 Duy trì và kiểm tra được sổ kế toán chi tiết, sổ kế toán tổng hợp

- 5 So sánh, đối chiếu kết quả kiểm kê với số liệu trên sổ kế toán

- 6 So sánh đối chiếu số liệu nội bộ với bên ngoài

- 7 Giới hạn việc tiếp cận trực tiếp với các tài sản và tài liệu

Trang 21

Các hoạt động kiểm soát

Chất lượng hoạt động kiểm soỏt được coi là tốt nếu cỏc nội dung sau được đảm bảo:

 Doanh nghiệp đó đề ra cỏc định mức xỏc định về tài chớnh

và cỏc chỉ số căn bản đỏnh giỏ hiệu quả hoạt động như

những chỉ số quản lý khi lập kế hoạch và kiểm soỏt để điều chỉnh hoạt động sản xuất phự hợp với mục tiờu đề ra

 Doanh nghiệp đó tổng hợp và thụng bỏo kết quả sản xuất

đều đặn và đối chiếu cỏc kết quả thu được với cỏc định

mức, chỉ số định trước để điều chỉnh, bổ sung kịp thời.

Trang 22

 * Quyền hạn, trách nhiệm và nghĩa vụ trong ba lĩnh vực:

Cấp phép và phê duyệt, Kế toán và Thủ kho được phân định

độc lập rõ ràng

 * Doanh nghiệp đã ban hành văn bản quy định rõ ràng

những ai có quyền và/ hoặc được uỷ quyên phê duyệt toàn

bộ hay một loại vấn đề tài chính nào đó

 * Doanh nghiệp đã lưu giữ các chứng cứ dưới dạng văn bản

tạo điều kiện phân định rõ ràng phần thực hiện công việc với phần giám sát tại bất kỳ thời điểm nào, kể cả việc xác

định những cá nhân có tránh nhiệm về các sai phạm xảy ra

Trang 23

 * Doanh nghiệp đã giám sát, bảo vệ và bảo dưỡng

tài sản, vật tư trang thiết bị khỏi bị mất mát, hao hụt, hỏng hóc hoặc bị sử dụng không đúng mục

đích.

 * Doanh nghiệp đã cấm hoặc có biện pháp ngăn

ngừa các lãnh đạo cao cấp của mình sử dụng kinh

phí và tài sản của doanh nghiệp vào các mục đích riêng.

Trang 24

d) Thông tin và truyền thông.

 Hệ thống thông tin trong một đơn vị bao gồm nhiều phân hệ, trong đó hệ thống thông tin

kế toán là một bộ phận quan trọng Hệ thống thông tin kế toán, xét về mặt quy trình bao

gồm ba bộ phận: chứng từ, sổ sách và báo

cáo.

Trang 25

 - Chøng tõ vµ sæ s¸ch cÇn ®îc ghi chÐp ngay thêi ®iÓm

ph¸t sinh nghiÖp vô hoÆc cµng sím cµng tèt ViÖc ghi chÐp chËm trÔ lµm cho sæ s¸ch thiÕu tin cËy vµ t¨ng kh¶ n¨ng sai sãt hoÆc gian lËn

Trang 26

Thông tin và truyền thông

 Tổ chức luân chuyển chứng từ khoa học để một liên

chứng từ có thể đi qua và sửa chữa sử dụng cho

nhiều bộ phận, giảm được các khác biệt trong ghi chép.

 - Thiết kế biểu mẫu chứng từ và sổ sách phù hợp

quy định nhà nước và có tính năng kiểm soát Thí

dụ, các cột số cần phân ô để tránh ghi nhầm, các dòng số tiền phải in nên để tránh cạo sửa, các liên chứng từ có màu sắc khác nhau

Trang 27

 - Quy định thời hạn và trách nhiệm của từng

bộ phận trong việc lập và kiểm tra báo cáo tài chính quý, sáu tháng và cuối năm.

Trang 28

Thông tin và truyền thông

 - Chú ý vấn đề bảo mật thông tin, các báo

cáo chỉ gửi đến người có thẩm quyền và liên quan đến sự việc.

 - Tổ chức lưu giữ và bảo quản chứng từ, sổ sách và báo cáo theo nguyên tắc an toàn,

bảo mật và thuận tiện truy cập.

Trang 29

Th«ng tin vµ truyÒn th«ng

* Doanh nghiệp đã lắp đặt hệ thống bảo vệ số

liệu phòng ngừa sự truy cập, tiếp cận của

những người không có thẩm quyền.

 * Doanh nghiệp đã xây dựng các chương

trình, kế hoạch phòng chống thiên tai, hiểm

họa và/ hoặc kế hoạch ứng cứu sự cố mất

Trang 30

e) Giám sát.

Giám sát bao gồm sự đánh giá thường xuyên và định kỳ của người quản lý đối với hệ thống kiểm soát nội bộ nhằm xem xét hoạt động của nó có đúng như thiết kế và cần phải điều chỉnh gì cho phù hợp với tình hình của từng giai đoạn

 Giám sát thường xuyên

 Giám sát định kỳ

Trang 31

Gi¸m s¸t

Hệ thống này hoạt động tốt nếu:

 * Doanh nghiệp có hệ thống báo cáo cho phép phát hiện các sai lệch so với chỉ tiêu, kế hoạch đã định Khi phát hiện

sai lệch, doanh nghiệp đã triển khai các biện pháp điều

chỉnh thích hợp

 * Việc kiểm toán nội bộ được thực hiện bởi người có trình

độ chuyên môn thích hợp và người này có quyền báo cáo trực tiếp cho cấp phụ trách cao hơn và cho ban lãnh đạo

Trang 32

3.2 Một số chu trình kiểm soát của kiểm toán nội bộ

 - Kiểm soát nội bộ chu trình mua hàng

 - Kiểm soát nội bộ chu trình bán hàng

 - Kiểm soát nội bộ chu trình tồn kho

Trang 33

3.2.1 Kiểm soát nội bộ chu trình

mua hàng

 3.2.1.1 Chứng từ, báo cáo và sổ kế toán

 3.2.1.2 Luân chuyển chứng từ và qui trình xử lí

nghiệp vụ mua hàng, thanh toán

 3.2.1.3 Tổ chức hệ thống theo dõi chi tiết thanh toán với người bán:

 3.2.1.4 Các hoạt động kiểm soát nội bộ trong chu

trình mua hàng

Trang 34

( hoặc Báo cáo nhận hàng)

 - Bộ phận kho hàng: thủ kho phải kí nhận vào Phiếu nhập kho

 - Bộ phận kế toán thanh toán

 - Bộ phận tài vụ: Kiểm tra các chứng từ thanh toán bằng cách đối chiếu với các chứng từ

Trang 35

mua hàng

3.2.1.2 Các hoạt động kiểm soát nội bộ trong chu trình mua

hàng

Trong chu trình mua hàng, các rủi ro thường xảy ra :

 Yêu cầu những mặt hàng mua không cần thiết

 Phiếu yêu cầu mua hàng được lập, hàng được nhận bởi người

không được ủy quyền

 Hàng nhận không phù hợp đơn đặt hàng về chủng loại, số lượng, chất lượng

Trang 36

mua hàng

Để quản lí tốt các vấn đề này, cần có các thủ tục kiểm soát nội bộ thích hợp:

 - Kiểm soát nghiệp vụ mua hàng

 - Kiểm soát nghiệp vụ chi tiền

Trang 37

2 Kế toán hàng hóa

và kho hàng

3 Nhận hàng và kho hàng

1 Mua hàng và kế toán phải trả

2 Kế toán hàng hóa và kho hàng

3 Nhận hàng và kho hàng

Trang 38

- Các BF liên quan ktra hàng độc lập

Hàng trả lại

- Chỉ xuất hàng trả lại khi có chứng từ trả lại hàng mua hoặc phiếu xuất kho

- Các bộ phận liên quan kiểm tra một cách độc lập số lượng hàng xuất trả

Trang 39

- Chỉ kí sec khi đã được điền đầy đủ các nội dung

- Sec nên được kí bởi 2 người nếu có giá trị lớn

- Sec được gửi đi bởi nhân viên khác với người viết sec

- Sec phải được gửi đi ngay sau khi kí duyệt

Trang 40

mua hàng

(Kiểm soát nghiệp vụ chi tiền)

Hoạt động kiểm soát

Trang 41

3.2.2 Kiểm soát nội bộ chu trình bán hàng

 3.2.2.1 Chu trình bán hàng

 3.2.2.2 Tổ chức kế toán xử lí nghiệp vụ

 3.2.2.3 Các hoạt động kiểm soát trong chu trình doanh thu

Trang 42

3.2.2.1 Chu trình bán hàng

Chu trình doanh thu gồm các nghiệp vụ kế toán ghi nhận những sự kiện phát sinh liên quan đến doanh thu và thanh toán Có 4 sự kiện kinh tế trong chu trình doanh thu

 Nhận đặt hàng của khách hàng

 Giao hàng hóa cho khách hoặc thực hiện hoạt động dịch vụ

 Yêu cầu khách hàng thanh toán

 Thu tiền

Trang 43

Trang 44

3.2.2.3 Các hoạt động kiểm soát trong chu trình doanh thu

* Mục tiêu: Các hoạt động kiểm soát trong chu

trình doanh thu nhằm đạt được mục tiêu sau

 - Tất cả các nghiệp vụ trước khi thực hiện phải

được ủy quyền và xét duyệt đúng đắn

 - Các nghiệp vụ ghi chép phải thực sự xảy ra

 - Các nghiệp cụ ghi chép phải được ghi đầy đủ

 - Các nghiệp vụ phải được ghi chép chính xác

Trang 45

* Trong chu trình doanh thu, các rủi ro thường xảy ra là

 - Nhận và chấp nhận đặt hàng của những khách hàng không có khả năng thanh toán

 - Nhận đặt hàng những hàng hóa mà doanh nghiệp không có sẵn

hoặc không có khă năng cung cấp

 - Người nhận đặt hàng không đúng thẩm quyền

 - Xuất hàng khi chưa cho phép

Trang 46

 Xuất hàng không đúng số lượng, loại hàng

 - Chuyển hàng không đúng địa điểm hoặc không đúng khách hàng

 - Không ghi hoặc ghi chậm số tiền khách hàng thanh toán

 - Ghi sai khách hàng thanh toán

 - Không nộp tiền thu…

Trang 47

( KIỂM SOÁT NGHIỆP VỤ BÁN HÀNG LẬP HÓA ĐƠN)

Hoạt động

kiểm soát Bán hang Hàng bị trả lại và giảm giá Xóa nợ phải thu

Bảo vệ an

toàn tài sản Hàng hóa:

- Kiểm hàng khi xuất, khi gửi hàng

- Gửi hàng chỉ được thực hiện khi có lệnh bán hàng

Hàng bị trả lại:

- Đếm, kiểm hàng nhận lại

- Chỉ lập phiếu kế toán ghi giảm nợ phải thu

và doanh thu hàng trả lại khi đã nhận hàng

và có phiếu nhập kho

Trang 48

( KIỂM SOÁT NGHIỆP VỤ BÁN HÀNG LẬP HÓA ĐƠN)

- Được xét duyệt

- Nếu có giá trị lớn thì phải có hai người chấp thuận

Trang 49

(Kiểm soát hoạt động thu tiền)

- Đóng dấu phân loại sec thanh toán

Tiền

- Gửi ngân hàng hàng ngày toàn bộ tiền thu

- Đóng dấu phân loại sec thanh toán

Trang 50

(Kiểm soát hoạt động thu tiền)

- Phải được đánh số trước

- Lập bảng kế thu tiền trong ngày và đối chiếu với vé hay hóa đơn bán lẻ

Chứng từ ban đầu

- Bộ phận tín dụng lập bảng kê khi nhận giấy báo trả tiền của khách hàng

- Bảng kê giấy báo trả phải được đánh

số trước

Trang 51

3.2.3 Kiểm soát nội bộ chu trình tồn kho (đọc)

 3.2.3.1 Chu trình tồn kho

 3.2.3.2 Tổ chức ghi chép hàng tồn kho:

 3.2.3.4 Các hoạt động kiểm soát nội bộ hàng tồn kho

Tiêu đề	Hoạt động kiểm soát của kiểm toán nội bộ
Trường học	Văn Lang University
Chuyên ngành	Kiểm Toán
Thể loại	Bài luận
Thành phố	Thành phố Hồ Chí Minh

Định dạng
Số trang	57
Dung lượng	574 KB