055 giai pháp chuyển đổi mô hình tổ chức quản lý chợ nhằm phát triển hệ thống chợ trên địa bàn quận đống đa trong giai đoạn hiện nay

luận văn quản trị rủi ro, luận văn khách sạn, luận văn du lịch vip, chuyên đề khách sạn du lịch, luận văn quản trị trực tuyến, chuyên đề dịch vụ bổ sung

CHƯƠNG I: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI “GIẢI PHÁP CHUYỂN ĐỔI MÔ HÌNH TỔ CHỨC QUẢN LÝ CHỢ NHẰM PHÁT TRIỂN HỆ THỐNG CHỢ TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY”

1.1 Tính cấp thiết nghiên cứu của đề tài

Trong sự phát triển của đời sống kinh tế xã hội ở nước ta hiện nay thìchợ là yếu tố quan trọng và cần thiết Đặc biệt khi mà đời sống người dânđang từng bước được cải thiện, nhu cầu tiêu dùng hàng hóa ngày càngnhiều hơn, phong phú và đa dạng hơn thì chợ cũng phải phát triển và phụthuộc vào các đặc tính xã hội ấy

Là một loại hình tổ chức thương mại hỗn hợp, chợ đã xuất hiện từ rấtlâu và đã ăn sâu vào tiềm thức mua bán của người dân Thông qua việc sinhhoạt chợ và các loại hình tổ chức thương mại có thể nhận định được sự pháttriển kinh tế, văn hóa, xã hội của một vùng, một địa phương

Qua khảo sát thực tế cho thấy, hệ thống chợ trên địa bàn quận Đống

Đa nói riêng và trên địa bàn thành phố Hà Nội nói chung hiện nay cònnhiều bất cập Một trong những nguyên nhân chính là do phần lớn các chợtrên địa bàn quận Đống Đa vẫn đang hoạt động theo mô hình tổ quản lýchợ và do phường, xã quản lý nên hiệu quả kinh doanh chưa cao Công tácquản lý các chợ chủ yếu theo mô hình BQL là đơn vị sự nghiệp có thu lại

có nhiều đầu mối, không thống nhất trong cách quản lý, nên đã làm hạn chếhiệu quả hoạt động kinh doanh, khai thác và quản lý chợ Mặt khác, việcquản lý, khai thác chợ theo mô hình BQL chưa phát huy được các thànhphần kinh tế tham gia đầu tư Vì vậy, hằng năm thành phố và các quận,huyện vẫn phải dành một khoản ngân sách khá lớn để đầu tư nâng cấp, cảitạo lại chợ

Phát triển hệ thống chợ còn thiếu tính quy hoạch và cách bố tríngành hàng trong chợ cũng không phù hợp, đa số các chợ chưa có hàng ràobảo vệ, hành lang chợ bị lấn chiếm, cơ sở vật chất còn nghèo, chắp vá Một

số chợ xây xong không có người họp, một số chợ tạm, chợ cóc lại họp ngaycạnh đường giao thông hoặc lấn chiếm vỉa hè

Chuyên đề tốt nghiệp

Việc đầu tư cải tạo và nâng cấp chợ chưa được tập trung và đồng bộ,

hệ thống cấp thoát nước, công trình vệ sinh công cộng chưa được quan tâmđúng mức nên dẫn đến tình trạng ô nhiễm cục bộ Một số chợ mới xâykhông phát huy được hiệu quả, gây sự lãng phí và dư luận không tốt trongquần chúng nhân dân Nhiều chợ được bố trí vị trí chưa hợp lý hoặc chi phíxây dựng, sửa chữa quá cao, thiếu dân chủ ở cơ sở dẫn đến việc không thuhút được tiểu thương và nhân dân vào họp chợ Ngoài ra, đa số cán bộ quản

lý chợ đều không qua đào tạo nên chất lượng và hiệu quả công tác thấp.Nhiều ban quản lý, tổ quản lý chợ không tổ chức thống kê và thực hiện báocáo theo quy định về lưu lượng hàng hoá lưu thông qua chợ, tình hình biếnđộng thị trường, giá cả trên địa bàn chợ…

Theo nhận định của các chuyên gia kinh tế, trong giai đoạn từ năm

2010 đến 2015 cùng với điều kiện phát triển của nền sản xuất và nhu cầutiêu dùng của nhân dân ngày một nâng cao, thì chợ vẫn là một loại hìnhthương mại không thể thiếu.Vì vậy, việc quản lý hoạt động của các chợtheo mô hình ban quản lý, tổ quản lý không còn phù hợp làm giảm tínhcạnh tranh của các chợ

Trong khi đó, một số chợ tiến hành tham gia chuyển đổi mô hình tổchức quản lý chợ từ mô hình ban quản lý sang mô hình hợp tác xã, doanhnghiệp lại rất thành công, thu về những kết quả không ngờ ví dụ như chợLáng Hạ Điều đó cho thấy, việc giao chợ cho các HTX, DN đầu tư, khaithác, quản lý theo hình thức hạch toán kinh doanh, tự bảo đảm thu chi, chủđộng mọi hoạt động có nhiều ưu điểm vượt trội so với mô hình BQL Nhờ

đó, đã thực hiện được xã hội hóa trong đầu tư, huy động được các nguồnvốn, giảm chi cho ngân sách, góp phần giải tỏa chợ cóc, chợ tạm

Những lý do trên đã khiến tôi nhận thấy việc chuyển đổi mô hình tổchức quản lý chợ hiện nay là vô cùng cấp thiết Nên tôi đã quyết định xin

chọn đề tài “Giai pháp chuyển đổi mô hình tổ chức quản lý chợ nhằm phát triển hệ thống chợ trên địa bàn quận Đống Đa trong giai đoạn hiện nay" làm đề tài nghiên cứu cho mình.

1.2 Xác lập và tuyên bố vấn đề nghiên cứu

Sv: Trần Thị Kim Dung 43F4

Đề tài được thực hiện, tập trung nghiên cứu về việc chuyển đổi mô hình

tổ chức quản lý chợ nhằm phát triển hệ thống chợ trên địa bàn quận Đống

Đa bao gồm các nội dung: những lý luận chung về chợ và mô hình tổ chứcquản lý chợ; thực trạng của một số mô hình tổ quản lý chợ hiện nay; một sốgiải pháp và kiến nghị nhằm nhanh chóng chuyển đổi mô hình tổ chứcquản lý chợ nhằm phát triển hệ thống chợ trên địa bàn quận Đống Đa tronggiai đoạn hiện nay; nhằm trả lời các câu hỏi đặt ra về cả lý luận và thực tiễn

có liên quan:

Về mặt lý thuyết: Phần lý thuyết của đề tài nhằm trả lời các câu hỏidựa trên cơ sở những lý thuyết nào để nghiên cứu về việc chuyển đổi môhình tổ chức quản lý chợ?

Về mạt thực tiễn: đề tài thực chất trả lời những câu hỏi sau: Thựctrạng hệ thống chợ hoạt động theo mô hình quản lý cũ (BQL) và hệ thốngchợ hoạt động theo mô hình quản lý mới ( HTX, DN) như thế nào? Tại saophải chuyển đổi mô hình quản lý chợ theo mô hình BQL sang mô hìnhHTX, DN? Những nhân tố nào tác động tới sự chuyển đổi mô hình quản

lý hiện nay? Những giải pháp nào nhằm tháo gỡ những tồn tại, hạn chế đểviệc chuyển đổi diễn ra nhanh chóng và thành công, đem lại hiệu quả kinhthế cũng như hiệu quả xã hội cao nhất ?

Các câu hỏi đặt ra đồng thời là những vấn đề cần được nghiên cứu và

giải quyết trong đề tài “Giai pháp chuyển đổi mô hình tổ chức quản lý chợ nhằm phát triển hệ thống chợ trên địa bàn quận Đống Đa trong giai đoạn hiện nay"

1.3 Mục tiêu nghiên cứu

1.3.1 Mục tiêu về lý luận

Đề tài nhằm tổng hợp từ khái quát đến cụ thể các vấn đề về chợ, đặctrưng của chợ và các mô hình quản lý chợ hiện nay của nước ta

1.3.2 Mục tiêu về thực tiễn

Đánh giá tổng quan từng mô hình quản lý chợ hiện nay để thấy được lý

do tại sao phải nhanh chóng chuyển đổi mô hình tổ chức quản lý chợ từ mô

Chuyên đề tốt nghiệp

Tìm hiểu những nhân tố ảnh hưởng tới việc chuyển đổi mô hình tổchức quản lý chợ, đâu là những nhân tố chính, nhân tố chủ chốt và ảnhhưởng của những nhân tố đó tới quá trình chuyển đổi mô hình quản lý chợ

từ BQL sang mô hình HTX, DN

Đưa ra phương hướng và giải pháp nhằm nhanh chóng chuyển đổi môhình tổ chức quản lý chợ nhằm phát triển hệ thống chợ trên địa bàn quậnĐống Đa trong giai đoạn hiện nay

1.4 Phạm vi nghiên cứu

1.4.1.Về mặt nội dung:

Đề tại tập trung nghiên cứu về một số mô hình quản lý chợ của hệthống chợ trên địa bàn quận Đống Đa – Hà Nội như mô hình BQL, môhình HTX, DN Thực trạng phát triển hệ thống chợ và những hạn chế trong

mô hình quản lý chợ hiện nay trên địa bàn Quận Từ đó đề xuất một số giảipháp về chuyển đổi mô hình quản lý chợ nhằm phát triển hệ thống chợ trêndịa bàn quận Đống Đa trong thời gian tới

Việc nghiên cứu các mô hình chợ giúp chúng ta hiểu rõ hơn những

ưu điểm cũng như những hạn chế của các mô hình quản lý Mỗi mô hìnhquản lý lại có những đặc điểm khác nhau, phù hợp với những điều kiệnkhác nhau Khi phân tích thực trạng phát triển hệ thống chợ trên địa bànquận Đống Đa, ta sẽ có sự đánh giá và lựa chọn mô hình quản lý phù hợpnhất nhằm phát triển hoạt động của chợ

1.4.2.Về mặt không gian:

Do điều kiện thời gian, và năng lực có hạn cũng như yêu cầu của mộtchuyên đề tốt nghiệp, đề tài tập trung nghiên cưa thực trạng phát triển hệthống chợ, mô hình quản lý tại một số chợ thuộc quận Đống Đa Để từ đó

có cái nhìn khái quát về thực trạng phát triển của hệ thống chợ cũng nhưchuyển đổi mô hình quản lý chợ trên địa bàn quận Đống Đa trong thời gianhiện nay

1.4.3 Về mặt thời gian:

Sv: Trần Thị Kim Dung 43F4

Đề tài nghiên cứu thực trạng phát triển hệ thống chợ trên địa bànquận Đống Đa trong khoảng thời gian từ năm 2006 đến nay và định hướngđến năm 2020.

1.5 Một số khái niệm và phân định nội dung của vấn đề nghiên cứu

1.5.1 Một số khái niệm cơ bản về chợ và mô hình tổ chức quản lý chợ 1.5.1.1 Một số khái niệm cơ bản về chợ và mô hình tổ chức quản lý chợ

Khái nhiệm chợ:

Có nhiều quan niệm khác nhau về chợ, tùy từng giai đoạn lịch sử vàtùy từng góc độ nhìn nhận khác nhau mà các quan niệm cũng khác nhau.Tuy vậy có thể khẳng định rằng chợ là một loại hình thương mại truyềnthống

Chợ vừa là nơi trao đổi mua bán hàng hóa, dịch vụ vừa là nơi giaolưu văn hóa thỏa mãn nhu cầu sản xuất vật chất, tinh thần của người dân.Chợ là một loại hình thương mại truyền thống được duy trì và phát triển ởnhiều nơi, từ thành thị đến nông thôn, vùng sâu, vùng xa, biên giới và hảiđảo với nhiều quy mô và đặc điểm riêng của từng vùng, từng địa phương

Xét ở một khía cạnh nào đó chợ tạo ra môi trường hoạt động muabán nhằm cung cấp các nhu yếu phẩm, các mặt hàng thiết yếu tiêu dùngthường xuyên hàng ngày cho nhân dân Ở khía cạnh khác chợ lại là nơi tiêuthụ các sản phẩm được sản xuất ra từ các ngành của nền kinh tế quốc dânnhư: hóa phẩm nông nghiệp, công nghiệp, nông sản, hải sản…do đó chợchính là một bộ phận của thị trường xã hội, được tổ chức và quản lý theopháp luật nhà nước

- Theo định nghĩa trong các từ điển tiếng Việt đang được lưu hành:

"Chợ là nơi công cộng để đông người đến mua bán vào những ngày hoặcnhững buổi nhất định"(1); "Chợ là nơi tụ họp giữa người mua và người bán

để trao đổi hàng hoá, thực phẩm hàng ngày theo từng buổi hoặc từng phiênnhất định (chợ phiên)

- Theo Thông tư số 15/TM-CSTTTN ngày 16/10/1996 của Bộ ThươngMại hướng dẫn tổ chức và quản lý chợ "Chợ là mạng lưới thương nghiệp

Chuyên đề tốt nghiệp

được hình thành và phát triển cùng với sự phát triển của nền kinh tế xãhội"

- Theo Nghị định số 02/2003/NĐ-CP ngày 14/01/2003 của Chính Phủ

về phát triển và quản lý chợ "Chợ là loại hình kinh doanh thương mại đượchình thành và phát triển mang tính truyền thống, được tổ chức tại một địađiểm theo quy hoạch, đáp ứng nhu cầu mua bán, trao đổi hàng hoá và nhucầu tiêu dùng của khu vực dân cư"

(1) Phạm vi chợ: là khu vực được quy hoạch dành cho hoạt động chợ,

bao gồm diện tích để bố trí các điểm kinh doanh, khu vực dịch vụ (như: bãi

để xe, kho hàng, khu ăn uống, vui chơi giải trí và các dịch vụ khác) vàđường bao quanh chợ

(2) Chợ đầu mối: là chợ có vai trò chủ yếu thu hút, tập trung lượng

hàng hoá lớn từ các nguồn sản xuất, kinh doanh của khu vực kinh tế hoặccủa ngành hàng để tiếp tục phân phối tới các chợ và các kênh lưu thôngkhác

(2) Điểm kinh doanh tại chợ: bao gồm quầy hàng, sạp hàng, ki-ốt, cửa

hàng được bố trí cố định trong phạm vi chợ theo thiết kế xây dựng chợ, códiện tích quy chuẩn tối thiểu là 3 m2/điểm

Từ những điểm hội tụ chung của nhiều định nghĩa, ta có thể rút ra kết

luận: Chợ là loại hình kinh doanh thương mại được hình thành và phát

triển mang tính truyền thống, được tổ chức tại một địa điểm công cộng, tập trung đông người mua bán, trao đổi hàng hoá, dịch vụ với nhau, được hình thành do yêu cầu của sản xuất, lưu thông và đời sống tiêu dùng xã hội và hoạt động theo các chu kỳ thời gian nhất định.

Mô hình quản lý chợ:

Mô hình quản lý chợ là một cấu trúc tổ chức tổng thể các yếu tố: kếhoạch, tổ chức, chỉ đạo, điều chỉnh và kiểm soát Nó là cái nhìn khái quát,tổng thể về cách thức tổ chức, quản lý của một hoạt động hay một vấn đềnào đó

Mô hình quản lý chợ là một khái niệm chỉ cách thức tổ chức, quản lýhoạt động kinh doanh của chợ Mỗi một mô hình quản lý chợ lại có những

Sv: Trần Thị Kim Dung 43F4

cách thức tổ chức hoạt động riêng vầ đều có ưu điểm cũng như hạn chếnhất định Do đó để các mô hình quản lý phát huy hết những ưu điểm cũngnhư hạn chế được những nhược điểm thì đòi hỏi phải có sự cân nhắc, lựachọn sao cho phù hợp.

1.5.1.3 Một số mô hình tổ chức quản lý chợ hiện nay ở nước ta

 Tổ chức, quản lý chợ theo mô hình Ban quản lý

Theo Nghị định số 02/2003/NĐ-CP ngày 14/01/2003 về phát triển và

quản lý chợ: "Ban quản lý chợ là đơn vị sự nghiệp có thu, tự trang trải các

chi phí hoạt động thường xuyên, có tư cách pháp nhân, có con dấu riêng

và có tài khoản riêng tại Kho bạc Nhà nước, thực hiện chức năng quản lý các hoạt động của chợ và tổ chức kinh doanh các dịch vụ tại chợ theo quy định của pháp luật".

Căn cứ vào tính chất, đặc điểm và quy mô của chợ, Uỷ Ban Nhân Dâncác cấp có thẩm quyền quyết định lập và giao cho Ban quản lý chợ quản lýmột hoặc một số chợ (liên chợ) trên địa bàn theo phân cấp quản lý Trườnghợp lập Ban quản lý liên chợ thì ở từng chợ có thể lập Ban hay tổ điều hànhchợ

Ban quản lý chợ có trách nhiệm quản lý tài sản Nhà nước và các hoạtđộng trong phạm vi chợ của một hoặc một số chợ; thực hiện ký kết hợpđồng với thương nhân về thuê, sử dụng điểm kinh doanh; kinh doanh cácdịch vụ tại chợ; tổ chức bảo đảm công tác phòng cháy chữa cháy, vệ sinhmôi trường, an ninh trật tự và an toàn thực phẩm trong phạm vi chợ; xâydựng Nội quy của chợ trình Uỷ ban nhân dân cấp có thẩm quyền phê duyệttheo phân cấp quản lý chợ; tổ chức thực hiện Nội quy chợ và xử lý các viphạm về Nội quy chợ; điều hành chợ hoạt động và tổ chức phát triển cáchoạt động tại chợ; tổng hợp tình hình hoạt động kinh doanh của chợ và báocáo định kỳ cho các cơ quan quản lý Nhà nước theo hướng dẫn của BộThương mại

Theo quy định đối với đơn vị sự nghiệp có thu, được hưởng lươngngân sách, các khoản thu chi được định mức, hạn mức trong năm theo quy

Chuyên đề tốt nghiệp

khích lao động làm việc tốt để có thu nhập cao Là một đơn vị sự nghiệp cóthu nên BQL chợ không có tư cách pháp nhân để kêu gọi vốn đầu tư mởrộng, nâng cấp kinh doanh chợ

 Tổ chức, quản lý chợ theo mô hình hợp tác xã

Là tổ chức kinh tế tập thể do các cá nhân, hộ gia đình có nhu cầu, lợi ích chung, tự nguyện góp vốn, góp sức lập ra, HTX quản lý, kinh doanh chợ cũng hoạt động theo luật HTX HTX là một loại hình doanh nghiệp đặc biệt, có tư cách pháp nhân, tự chủ, tự chịu trách nhiệm về các nghĩa vụ tài chính trong phạm vi vốn điều lệ, vốn tích lũy và các nguồn vốn khác của HTX theo quy định của pháp luật.

Việc quản lý chợ theo mô hình HTX được thực hiện theo nguyên tắcdân chủ và bình đẳng nên mọi thành viên đều bình đẳng trong việc thamgia quyết định các vấn đề liên quan đến hoạt động của HTX không phânbiệt người nhiều vốn hay ít vốn Các xã viên tham gia HTX chỉ chịu tráchnhiệm trước các hoạt động của HTX trong phạm vi vốn góp vào HTX

 Tổ chức quản lý chợ theo mô hình doanh nghiệp (Doanh nghiệp kinh doanh khai thác và quản lý chợ)

Theo Luật doanh nghiệp được Quốc hội khoá X thông qua năm 1999thì doanh nghiệp là tổ chức kinh tế có tên riêng, có tài sản, có trụ sở giaodịch ổn định, được đăng ký kinh doanh theo quy định của pháp luật nhằmmục đích thực hiện các hoạt động kinh doanh

Doanh nghiệp kinh doanh khai thác và quản lý chợ: là một doanh

nghiệp được thành lập nhằm mục đích chủ yếu là thực hiện các hoạt động kinh doanh chợ, đăng ký kinh doanh và hoạt động kinh doanh theo quy định của pháp luật

Doanh nghiệp kinh doanh khai thác và quản lý chợ có khả năng huyđộng vốn linh hoạt Các công ty cổ phần thường có vốn góp ban đầu lớnnên thuận tiện cho việc đầu tư ban đầu vào cơ sở hạ tầng và khai thác cácdịch vụ tại chợ Ngoài ra trong quá trình hoạt động doanh nghiệp có thểhuy động thêm vốn bằng cách phát hành cổ phiếu Đây chính là một lợi thếcủa mô hình này so với mô hình khác

Sv: Trần Thị Kim Dung 43F4

Quản lý theo mô hình này doanh nghiệp thường khai thác tốt hơn cácdịch vụ tại chợ cũng như thỏa mãn tốt hơn các nhu cầu của các hộ kinhdoanh tại chợ Vì các doanh nghiệp hoat động vì mục đích lợi nhuận do đó

mà họ sẽ khai thác tối đa mọi khả năng

Thực hiện xã hội hóa về lĩnh vực chợ, huy động được các thành phầnkinh tế tham gia đầu tư xây dựng chợ, giảm gánh nặng chi ngân sách chonhà nước

Tuy nhiên,vì các doanh nghiệp hoạt động vì mục tiêu lợi nhuận do đó

mà họ ít quan tâm đến vấn đè xã hội, giải quyết việc làm, hoạt động xã hội

ở địa phương

1.5.1.4 Những chỉ tiêu đánh giá phát triển hệ thống chợ

Doanh thu: là thu nhập mà doanh nghiệp nhận được từ việc bán hànghóa và dịch vụ được tính bằng giá của thị trường (P) của hàng hóa ( dịchvụ) nhân với lượng hàng hóa bán ra hoặc số lượng dịch vụ cung ứng (Q)

Lợi nhuận: là chỉ tiêu tổng hợp phản ánh kết quả của mọi hoạt độngkinh doanh trong một thời kỳ nhất định, nó là chỉ tiêu cơ bản nhất để phântích hiệu quả hoạt động kinh doanh Lợi nhuận của hoạt động kinh doanhchính là phần chênh lệch giữa tổng doanh thu và tổng chi phí của hoạt độngkinh doanh trong kỳ Công thức của nó như sau:

Lợi nhuận = Tổng doanh thu – Tổng chi phí

Lợi nhuận là đại lượng tuyệt đối đánh giá hoạt động kinh doanh song bảnthân nó mới chỉ biểu hiện một cách đơn giản mối quan hệ so sánh giữa thu

và chi, muốn đưa được đánh giá sâu rộng hơn ta sử dụng các chỉ tiêu tỷsuất lợi nhuận hay còn gọi là chỉ tiêu doanh lợi

Tỷ suất lợi nhuận là đại lượng tương đối dùng để đánh giá hiệu quảhoạt động kinh doanh, nó được xác định thông qua sự so sánh giữa chỉ tiêulợi nhuận với các chỉ tiêu đặc thù của mọi hoạt động kinh doanh là doanhthu, vốn và chi phí Từ đó ta có chỉ tiêu tỷ suất lợi nhuận được tính nhưsau:

Tỷ suất LN = LN/DT

độ tăng lợi nhuận phải lớn hơn tốc độ tăng trưởng doanh thu và tốc độ tăngtrưởng tăng chi phí.

1.5.2 Phân định nội dung về vấn đề nghiên cứu

Chuyên đề đã hệ thống lại những vấn đề về lý thuyết liên quan đếnchợ và mô hình tổ chức quản lý chợ như: khái niệm về chợ, đặc trưng củachợ và một số mô hình tổ chức quản lý chợ hiện nay của nước ta

Dựa trên các lý thuyết liên quan đến chợ và một số mô hình tổ chứcquản lý chợ ở phần lý luận, chuyên đề tập trung vào việc đánh giá tổngquan tổ chức quản lý chợ theo mô hình BQL, theo mô hình HTX,DN trênđịa bàn quận Đống Đa để từ đó cho thấy được lý do tại sao phải chuyển đổi

mô hình tổ chức quản lý chợ từ mô hình BQL sang mô hình HTX, DN.Ngoài ra, chuyên đề còn nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng tới việc chuyểnđổi mô hình quản lý chợ như: chủ chương đường lối, hệ thống chính sáchpháp luật về chợ và quy hoạch phát triển kinh tế xã hội, trình độ phát triểnkinh tế xã hội, vấn đề tài chính…và đưa ra kết quả phân tích các dữ liệu thuthập dược về thực trạng chuyển đổi mô hình quản lý nhằm phát triển hệthống chợ trên địa bàn quận Đống Đa giai đoạn hiện nay

Từ quá trình khảo sát trên, chuyên đề đã tổng kết được những thànhcông cũng như những hạn chế của công tác quản lý chợ trên địa bàn Đống

Đa hiện nay, nguyên nhân của những hạn chế Từ những nguyên nhân đóchuyên đề đưa ra những giải pháp giúp các cấp, các ngành nhanh chóngchuyển đổi mô hình tổ chức quản lý chợ nhằm phát triển hệ thống chợ trên

Sv: Trần Thị Kim Dung 43F4

địa bàn quận Đống Đa trong giai đoạn hiện nay như về : cơ chế chính sách,quy chế đấu thầu, cải tổ bộ máy BQL chợ….

Kết cấu của chuyên tốt nghiệp:

Ngoài các phần: Tóm tắt, lời cảm ơn và mục lục, danh mục bảngbiểu, hình vẽ tài liệu tham khảo và các phụ lục, chuyên đề có kết cấu 3chương như sau:

Chương 1: Tổng quan nghiên cứu giải pháp chuyển đổi mô hình tổchức quản lý chợ nhằm phát triển hệ thống chợ trên địa bàn quận Đống Đatrong giai đoạn hiện nay

Chương 2: Phương pháp nghiên cứu và các kết quả phân tích thựctrạng chuyển đổi mô hình tổ chức quản lý chợ nhằm phát triển hệ thốngchợ trên địa bàn quận Đống Đa trong giai đoạn hiện nay

Chương 3: Các kết luận và đề xuất giải pháp về chuyển đổi mô hình

tổ chức quản lý chợ nhằm phát triển hệ thống chợ trên địa bàn quận Đống

Đa trong thời gian tới

Chuyên đề tốt nghiệp

CHƯƠNG II: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ CÁC KẾT QUẢ PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG VỀ CHUYỂN ĐỔI MÔ HÌNH TỔ CHỨC QUẢN LÝ NHẰM PHÁT TRIỂN HỆ THỐNG CHỢ TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN ĐỐNG ĐA TRONG THỜI GIAN QUA.

2.1 Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu chung của đề tài là phương pháp luận duyvật biện chứng trên quan điểm tiếp cận hệ thống toàn diện, tiên tiến Một sốphương pháp cụ thể được sử dụng để nghiên cứu những nội dung của đề tàilà: Phương pháp phân tích, tổng hợp, thống kê, phương pháp thu thập dữliệu, phương pháp phân tích dữ liệu…

2.1.1 Phương pháp phân tích, tổng hợp, thống kê:

Đây là những phương pháp cơ bản được sử dụng để đánh giá tổngquan về tình hình chuyển đổi mô hình tổ chức quản lý chợ nhằm phát triển

hệ thống chợ trên địa bàn quận Đống Đa trong giai đoạn hiện nay Phươngpháp này cũng được dùng trong phần kết quả phân tích các dữ liệu thuthập

Thông qua các nghị định, nghị quyết, bản quy hoạch tổng thể mạnglưới chợ trên dịa bàn thành phố của Bộ Công Thương và Sở Công Thương

Hà Nội và các số liệu thống kê từ nhiều nguồn tin khác nhau Đề tài sửdụng phương pháp tổng hợp thống kê để từ đó có những dẫn chứng cụ thể

về thực trạng phát triển mạng lưới chợ trên địa bàn quận Đống Đa

2.1.2 Phương pháp thu thập dữ liệu

Thu thập dữ liệu là một công việc quan trọng cần thiết cho bất kỳ hoạtđộng nghiên cứu khoa học nào vì dữ liệu làm nền tảng cho nghiên cứukhoa học Đây là nguồn kiến thức quý giá được tích lũy qua quá trìnhnghiên cứu mang tính lịch sử lâu dài

Kết quả của việc thu thập dữ liệu là các dữ liệu sơ cấp và dữ liệu thứcấp

Sv: Trần Thị Kim Dung 43F4

Trong đề tài này, em chỉ thu thập dữ liệu thứ cấp là các dữ liệu thuthập được từ giáo trình, báo chí, bài báo, tập san, chuyên đề, tạp chí, biênbản hội nghị, báo cáo khoa học, internet, sách tham khảo, luận văn, luận án,thông tin thống kê, hình ảnh, video, băng catssette, tài liệu- văn thư, bảnthảo viết tay…

Phương pháp này được sử dụng để phân tích các số liệu liên quanchuyển đổi mô hình tổ chức quản lý chợ nhằm phát triển hệ thống chợ trênđịa bàn quận Đống Đa trong giai đoạn hiện nay, dự báo xu hướng trongtương lai… trong chương 2 của đề tài (Cụ thể là trong mục 2.2 và mục 2.3)

2.2 Đánh giá tổng quan tình hình và các nhân tố ảnh hưởng đến việc chuyển đổi mô hình tổ chức quản lý chợ trên địa bàn quận Đống Đa trong thời gian qua

2.2.1 Đánh giá tổng quan tình hình chuyển đổi mô hình tổ chức quản

lý chợ trên địa bàn quận Đống Đa trong thời gian qua

12 Chợ Khâm Thiên

Trong 12 chợ nói trên thì ngoài chợ Láng Hạ với sự nhạy bán, môhình quản lý tốt là đang hoạt động có hiệu quả thì công tác chuyển đổi củacác chợ còn lại diễn ra khá chậm so với yêu cầu đặt ra của thành phố.UBND quận còn chưa tích cực, còn lung túng trong thực hiện chủ chương

xã hội hóa chuyển đổi mô hình quản lý chợ trên địa bàn Các văn bản, quyphạm pháp luật còn chưa thống nhất

Việc chuyển đổi chợ trên địa bàn quận Đống Đa phần lớn được xácđịnh kết hợp với đầu tư xây dựng lại.Tuy nhiên, địa điểm xây dựng chợ tạmkhó khăn, quận dự kiến lộ trình sau khi xây dựng xong TTTM chợ Ngã Tư

Sở sẽ thực hiện dự án các chợ khác cần bố trí chợ tạm vào vị trí chợ tạmNgã Tư Sở Vì thế lộ trình triển khai các chợ trên địa bàn quận khó xácđịnh được thời gian cụ thể

Để đánh giá tổng quan tình hình chuyển đổi mô hình tổ chức quản lýchợ trên địa bàn quận Đống Đa, chuyên đề đi đánh giá từng mô hình quản

lý chợ hiện nay trên địa bàn quận như mô hình BQL, mô hình HTX, DN vềcác tiêu chí khác nhau như vấn đề về tài chính, nhân sự, cơ chế quản lý…

để thấy được lý do tại sao phải nhanh chóng thực hiện việc chuyển đổi môhình tổ chức quản lý chợ trên địa bàn quận Đống Đa trong giai đoạn hiệnnay

Quản lý chợ theo mô hình BQL

Tài chính: Nguồn vốn đầu tư và hoạt động quản lý chợ thuộc nguồn

vốn ngân sách, phải thực hiện theo nguyên tắc “ lập dự toán, chấp hành dựtoán, hoạch toán kế toán và quyết toán thu chi” theo quy định của NhàNước Các khoản chi phí đều phải thực hiện theo quy chế chi tiêu nội bộđược phê duyệt định kỳ Vấn đề liên doanh liên kết và huy động nguồn vốnđều phải tuân thủ theo quy định hết sức gò bó và cứng nhắc nếu so sánh vớitính tự chủ về tài chính của một doanh nghiệp độc lập

Như vậy, có thể thấy nguồn vốn để đầu tư phát triển chợ lấy chủ yếu

từ NSNN Hàng năm quận Đống Đa nói riếng và thành phố Hà Nội nói

ảnh hưởng trực tiếp đến việc nâng cấp và cải tại hệ thống chợ trên địa bàn.

Vì thế, cơ sở vật chất của hệ thống chợ trên địa bàn vẫn còn yếu kém, khá

sơ sài, nhiều chợ đang trong tình trạng xuống cấp, chưa đáp ứng được nhucầu kinh doanh, chưa tương xứng với vị trí là một bộ phận quan trọng trongkết cấu hạ tầng thương mại Phần lớn thiết kế kỹ thuật của nhiều chợ cònchưa phù hợp, chưa phát huy được hiệu quả và chưa dáp ứng được nhu cầungười tiêu dùng Đường đi lối lại trong các chợ đa phần là hẹp, thêm vào

đó là tình trạng người kinh doanh trong chợ bày bán hàng lấn lối đi Đâychính là nguyên nhân dẫn đến tình trạng khách hàng ngại vào chợ mua bán

và tạo diều kiện cho hàng rong phát triển

Nhân sự: Hầu hết đều phải tuân theo sự phân công của cơ quan quản

lý, nhất là các vị trí lãnh đạo, cán bộ chủ chốt (trưởng BQL, Kế toántrưởng) Chế độ lương, thưởng cho bộ máy quản lý chợ theo mức quy địnhcủa Nhà nước, chưa đủ khích lệ người lao động gắn bó và trách nhiệm vớicông việc Hầu hết nhân sự quản lý các chợ loại 3 có trình độ quản lý chợrất hạn chế, thiếu kiến thức về quản lý lẫn nghiệp vụ chuyên môn Điều nàyảnh hưởng rất lớn tới việc tiếp nhận chủ chương, đường lối cũng như chínhsách mà nhà nước ban ra có liên quan đến phát triển chợ

Cơ chế quản lý: Chặt về thủ tục hành chính nhưng lại lỏng về kiểm

tra giám sát Vì vậy, hiệu quả quản lý rất kém Rất nhiều chợ, thu không đủ

bù chi Đầu tư cho chợ rất lớn nhưng cơ sở hạ tầng ngày càng xuống cấp,

sử dụng tạm bợ, không đủ tiền để sửa chữa Bộ máy quản lý chợ thực hiệnnhiệm vụ một cách chiếu lệ, qua loa, nhất là thiếu tinh thần trách nhiệmtrong việc thực hiện PCCC, vệ sinh môi trường và an toàn thực phẩm…thiếu cơ chế giám sát chặt chẽ và hiệu quả để suy trách nhiệm

Quản lý chợ theo mô hình HTX, DN

Tài chính: Nhà thầu quản lý chợ được thu các khoản phí và dịch vụ

để trang trai cho các hoạt động Ngoài ra được chủ động trong khai thác và

kinh doanh chợ để có thêm thu nhập chính đáng Song nếu làm việc khônghiệu quả, thu không đủ chi họ phải chịu trách nhiệm bằng vật chất( lỗkhông được cấp bù như BQL chợ)

Nhân sự: Nhà thầu phải lựa chọn những nhân sự có năng lực nhất,

phù hợp nhất làm việc cho doanh nghiệp mình để đảm bảo hoàn thành yêucầu công việc nhưng vẫn có lãi; có quyền chấm dứt hợp đồng lao động nếungười lao động không đáp ứng yêu cầu công việc

Cơ chế quản lý: Quan hệ của nhà thầu với UBND cấp Huyện, Xã là

đối tác trong hợp đồng cho thuê quản lý chợ chứ không phải là đơn vị thựchiện nhiệm vụ UBND cấp xã, huyện giao Nhà thầu bị chấm dứt hợp đồngquản lý chợ nếu không tuân thủ các nội dung đã cam kết khi nhận thầu.Nhà thầu chịu sự kiểm tra, giám sát của các cơ quan chức năng theo quyđịnh luật pháp chuyên ngành

Như vậy, với mô hình quản lý mới, tính chủ động sang tạo, tinh thần tráchnhiệm với công việc được nâng lên rất nhiều Chức năng nhiệm vụ khôngcòn trọn gói trong phạm vi quản lý những gì hiện có và được giao nữa mà

mở rộng ra kinh doanh, khai thác linh hoạt, nhạy bén với thi trường hơn.Công việc quản lý chợ được chuyên nghiệp hóa và mang tính cạnh tranhcao, vì vậy chợ hoàn toàn có thể quản lý tốt hơn

2.2.2 Các nhân tố ảnh hưởng đến việc chuyển đổi mô hình tổ chức quản lý trên địa bàn quận Đống Đa thời gian qua.

2.2.1 Hệ thống chính sách pháp luật về chợ và quy hoạch phát triển kinh tế xã hội.

Chủ chương đường lối, hệ thống chính sách pháp luật về chợ và quyhoạch phát triển kinh tế xã hội có ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình chuyểnđổi mô hình tổ chức quản lý chợ Việc chuyển đổi từng chợ trên địa bànphụ thuộc hoàn toàn vào chủ chương của UBND thành phố

hết năm 2015 toàn TP Hà Nội sẽ hoàn thành chuyển đổi 100% mô hìnhquản lý, kinh doanh các chợ trên địa bàn TP cũng thành lập Ban chuyểnđổi mô hình quản lý, kinh doanh khai thác chợ 2 cấp Ban chuyển đổi cấp

TP có nhiệm vụ hướng dẫn, phê duyệt, ra quyết định công nhận doanhnghiệp, hợp tác xã quản lý, kinh doanh khai thác đối với các chợ đầu mối,chợ cấp 1 Các chợ cấp còn lại do Ban chuyển đổi cấp quận, huyện, thị xãphê duyệt

Việc chuyển đổi mô hình quản lý chợ diễn ra nhanh hay chậm phụthuộc rất nhiều vào các cơ chế, chính sách và quy hoạch tổng thể mạng lướichợ trên toàn thành phố Để thúc đẩy chuyển đổi mô hình quản lý nhằmnâng cao hiệu quả hoạt động của các chợ trên địa bàn thành phố thì sởCông Thương cũng như các cơ quan liên quan cần có những chính sách hỗtrợ doanh nghiệp, HTX hay các ban quản lý chợ có điều kiện thuận lợi đểđầu tư, xây dựng và tổ chức quản lý hoạt động kinh doanh chợ

2.2.2 Trình độ phát triển kinh tế xã hội

Với sự phát triển mạnh mẽ của khoa học kỹ thuật kéo theo trình độsản xuất cũng phát triển Hàng hóa ra đời ngày một nhiều, lưu lượng hànghóa lưu chuyển trên địa bàn ngày càng tăng do đó đã tác động mạnh mẽđến sự phát triển cả về số lượng và chất lượng của mạng lưới chợ Mạnglưới chợ không ngừng được mở rộng, trở thành một kênh phân phối và lưuchuyển hàng hóa, đáp ứng nhu cầu của lưu thông

Bên cạnh sự phát triển của sản xuất kéo theo là sự phát triển và tăngtrưởng cề kinh tế , làm cho thu nhập và chất lượng cuộc sống của ngườidân không ngừng được nâng cao quyết định tới mức tiêu dùng Mức tiêudùng nhiều hay ít sẽ tác động tới cấn đề phát triển mạng lưới chợ

Tốc độ xã hội hóa: khi xã hội cang văn minh thì việc trao đổi muabán sẽ ngày càng trở nên văn minh hơn, điều này sẽ làm ảnh hưởng tới xu

hình như chợ cóc, chợ tạm sẽ không còn tồn tại mà thay vào đó là sự pháttriển của các loại hình chợ cao cấp khác.

Ở các đô thị lớn như Hà Nội khi nhu cầu cơ bản đã được thỏa mãnthì chất lượng dịch vụ càng trở lên quan trọng, do đó cách thức phục vụkhách hàng cũng cần phải thay đổi

Sự ra đời và phát triển của các loại hình thương mại hiện đại cũngảnh hưởng không nhỏ tới quá trình phát triển cũng như chuyển đổi mô hìnhquản lý chợ hiện nay Tính hiện đại cũng như sự tiện lợi của các loại hìnhthương mại hiện đại như siêu thị, trung tâm thương mai đang dần thỏa mãnnhu cầu tiêu dùng ngày càng cao của người tiêu dùng Do đó để có thể tồntại cũng như có thể cạnh tranh với các loại hình thương mại hiện đại nàyđòi hỏi không chỉ thay đổi về cơ sở hạ tầng mà cả cách thức tổ chức quản

lý tại chợ cũng cần thay đổi

2.2.3 Vấn đề về tài chính

Thực hiện Quy hoạch phát triển, đầu tư xây dựng và quản lý chợ trênđịa bàn thành phố Hà Nội theo Quyết định số 142/2004/QĐ-UB ngày09/9/2004 của UBND thành phố Hà Nội; Kế hoạch chuyển đổi mô hình tổchức quản lý chợ trên địa bàn thành phố Hà Nội theo Quyết định số63/2005/QĐ-UB ngày 29/4/2005 của UBND thành phố Hà Nội và Quytrình chuyển đổi mô hình quản lý kinh doanh khai thác chợ trên địa bànthành phố Hà Nội theo Quyết định số 31/2007/QĐ-UBND ngày 14/3/2007của UBND thành phố Hà Nội phù hợp với chủ trương chính sách của Nhànước

- Nhà nước khuyến khích các tổ chức, cá nhân và các doanh nghiệpthuộc các thành phần kinh tế đầu tư hoặc góp vốn cùng Nhà nước đầu tưxây dựng các loại chợ Nhà nước giảm hoặc không phải bỏ vốn đầu tư xâydựng chợ, thương nhân nộp thuế phần kinh doanh riêng, HTX nộp thuếphần kinh doanh của HTX trong đó có các dịch vụ hỗ trợ xã viên

ủy ban nhân dân tỉnh căn cứ mức độ, tỷ lệ góp vốn để lựa chọn chủ thể kinhdoanh khai thác và quản lý chợ (Ban Quản lý chợ, doanh nghiệp, Hợp tác

xã thương mại - dịch vụ hoặc thành lập Công ty cổ phần theo quy định củapháp luật)

Như vậy có thể thấy vấn đề về tài chính ảnh hưởng trực tiếp đến việcchuyển đổi mô hình tổ chức quản lý chợ Điều này được thể hiện rõ nhất ở

dự án xây dựng mới chợ Ngã Tư Sở, thương nhân nộp đến 80% vốn xâydựng thì việc chọn mô hình quản lý chợ do thương nhân quyết định

Tuy nhiên, mô hình quản lý chợ như hiện nay chưa huy động được cácthành phần kinh tế tham gia đầu tư, xây dựng, kinh doanh khai thác chợ.Nguồn vốn cho đầu tư, xây dựng các chợ mới đều lấy từ NSNN là chủ yếu.Ngoài ra chỉ huy động được một tỷ lệ rất nhỏ của các hộ kinh doanh trongchợ hay của một số cá nhân, cơ quan, đơn vị có dự án trên địa bàn Quận.Điều đó đặt ra vấn đề là có nên tiếp tục Nhà nước phải chi cho xây dựngcác chợ, sau đó thu hồi thuế dần không hay có thể chuyển đổi cho các tổchức kinh tế, các cá nhân khác tham gia đầ tư, xây dựng và kinh doanh khaithác chợ Nhà nước chỉ là chủ thể thực hiện chức năng quản lý Nhà nướctrên lĩnh vực chợ đối với tổ chức đó

2.2.4 Các yếu tố khác

Ngoài những yếu tố trên còn một số yếu tố ảnh hưởng tới việcchuyển đổi mô hình tổ chức quản lý chợ hiện nay như: vị trí địa lý, sựthuận tiện về giao thông, sự phát triển của các loại hình phương tiện giaothông, hệ thống thông tin liên lạc, nhân sự…Tuy các yếu tố này không ảnhhưởng trực tiếp nhưng nó có tác động tới việc quyết định đầu tư, kinhdoanh khai thác chợ của các nhà đầu tư

2.3 Kết quả phân tích các dữ liệu thu thập được về thực trạng chuyển đổi mô hình tổ chức quản lý nhằm phát triển hệ thống chợ trên