VĂN học QUAN hệ GIỮA văn học và văn hóa QUA góc NHÌN của các NHÀ NGHIÊN cứu

QUAN HỆ GIỮA VĂN HỌC VÀ VĂN HÓA QUA GÓC NHÌN CỦA CÁC NHÀ NGHIÊN CỨU QUAN HỆ GIỮA VĂN HỌC VÀ VĂN HÓA QUA GÓC NHÌN CỦA CÁC NHÀ NGHIÊN CỨU QUAN HỆ GIỮA VĂN HỌC VÀ VĂN HÓA QUA GÓC NHÌN CỦA CÁC NHÀ NGHIÊN CỨU QUAN HỆ GIỮA VĂN HỌC VÀ VĂN HÓA QUA GÓC NHÌN CỦA CÁC NHÀ NGHIÊN CỨU

Trang 1

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

KHOA VĂN HỌC

CHUYÊN ĐỀ VĂN HÓA HỌC VÀ VĂN HỌC

GVHD GS.Ts Phan Thị Thu Hiền

TIỂU LUẬN GIỮA KỲ

QUAN HỆ GIỮA VĂN HỌC VÀ VĂN HÓA QUA GÓC NHÌN CỦA CÁC

NHÀ NGHIÊN CỨU

Lớp: NCS Văn học Việt Nam

Họ tên: Trần Huỳnh Tuyết Như

MSHV: 176222012101

TP HỒ CHÍ MINH ngày 15 tháng 7 năm 2019

Trang 2

QUAN HỆ GIỮA VĂN HỌC VÀ VĂN HOÁ QUA GÓC NHÌN CỦA CÁC

NHÀ NGHIÊN CỨU

Chúng ta thấy rằng văn học là một trong những bộ phận quan trọng nhất của văn hóa Xem xét diện mạo chung của văn học, người đọc sẽ nhận ra rất nhiều các hệ giá trị văn hóa, đặc biệt là văn hóa tinh thần Từ mối quan hệ này, chúng ta không những có điều kiện nhận ra quá trình tiếp nhận và tái hiện các giá trị văn hoá của nhà văn vào tác phẩm, mà ngược lại còn nhận ra thị hiếu thẩm mỹ của chính mình trong quá trình tiếp nhận Nói một cách khác, mối quan hệ giữa văn hóa và văn học, nhìn chung là một vấn đề tuy cũ nhưng lại rất mới Đã có rất nhiều công trình nghiên cứu về mối quan hệ này ở Việt Nam nói riêng và thế giới nói chung Trong khuôn khổ bài viết này, chúng tôi sẽ điểm qua ý kiến khái quát của những học giả trong và ngoài nước về

đề tài có tính chất quan trọng trong nghiên cứu này

1 Khái niệm về văn hoá

Văn hóa là một khái niệm đã có từ lâu đời và có nội hàm rất rộng Theo

A.L.Kroeber và C.L.Kluckhohn trong cuốn Va ̆n hóa: Cái nhìn phân tích về Khái niệm và Định nghĩa, thống kê có khoảng hơn 200 định nghĩa về văn hóa Sở dĩ số lượng định nghĩa văn hóa phong phú như vậy vì một phần văn hóa là một phạm trù hết sức rộng Phần khác, mỗi nhà nghiên cứu xuất phát từ mục đích và phương pháp của mình đều có quyền đưa ra một định nghĩa thích hợp Ngay từ năm 1952, hai nhà nhân chủng học người Mỹ, A.L Kroeber và Clyde Kluckholn đã sưu tập được 164 định nghĩa khác nhau về văn hóa Thú vị hơn, định nghĩa này có xu hướng tăng dần theo thời gian Điều đó chứng tỏ đề tài nghiên cứu này ngày càng phát triển và thu hút giới nghiên cứu trong và ngoài nước Theo thống kê của hai tác giả Kroeber và Kluckholn, số lượng định nghĩa về khái niệm văn hóa xuất hiện liên tục suốt nhiều năm, từ năm 1871 đến 1920, là sáu; trong thập niên 1920, là 22; trong thập niên 1930, là 35; còn trong

Trang 3

thập niên 1940, là một trăm [1, tr.501] Dựa trên những khuynh hướng chính, chúng ta có thể phân chia theo các khuynh hướng sau:

- Theo đề tài (topical approaches): nhìn văn hóa theo từng phạm trù như tôn giáo, ẩm thực, văn học, điêu khắc, kiến trúc, v.v

- Theo lịch sử (historical approaches): nhìn văn hóa như một truyền thống hay

di sản vốn được lưu truyền từ đời này sang đời khác

- Theo cách ứng xử (behavioural approaches): nhìn văn hóa như những phong thái ứng xử được học tập và chia sẻ trong một cộng đồng

- Theo quy phạm (normative approaches): nhìn văn hóa như những lý tưởng hoặc quy luật cần thiết cho cuộc sống

- Theo chức năng (functional approaches): nhìn văn hóa như những cách thức ứng xử nhằm thích nghi hoặc đối phó lại môi trường và những điều kiện sống nhất định

- Theo tâm thức (mental approaches): nhìn văn hóa như những thói quen được

di truyền từ đời này sang đời khác

- Theo cấu trúc (structural approaches): nhìn văn hóa như hệ thống các biểu tượng, ý tưởng và thực hành

- Theo biểu tượng (symbolic approaches): nhìn văn hóa như một hệ thống ý nghĩa tuy mơ hồ nhưng được cả xã hội chia sẻ Ngoài ta, theo định hướng nghiên cứu

về mối quan hệ giữa văn học và văn hoá, chúng ta có thể điểm qua một số định nghĩa

về văn hóa tiêu biểu Cụ thể như nhà nghiên cứu Nguyễn Đức Từ Chi tiến hành xem xét văn hóa từ hai quan điểm Quan điểm thứ nhất xuất phát từ góc độ hẹp, mà nhà nghiên cứu gọi là “góc nhìn báo chí” Từ góc nhìn này, văn hóa sẽ là toàn bộ tri thức của con người và xã hội Quan điểm thứ hai xuất phát từ “góc nhìn dân tộc học” Với góc nhìn này, văn hóa được xem là toàn bộ cuộc sống -cả vật chất, xã hội, tinh

Trang 4

thần-của từng cộng đồng[3]; và văn hóa thần-của từng cộng đồng tộc người sẽ khác nhau nếu nó được hình thành ở những tộc người khác nhau trong những môi trường sống khác nhau Văn hóa sẽ bị chi phối mạnh mẽ bởi sự kiểm soát của xã hội thông qua gia đình

và các tổ chức xã hội, trong đó có tôn giáo Trong cuốn Cơ sở văn hóa Việt Nam do

Trần Quốc Vượng chủ biên, văn hóa được định nghĩa là “sản phẩm do con người sáng tạo, có từ thuở bình minh của xã hội loài người” [16, tr 17] Rất nhiều nhà nghiên cứu

rất đồng tình với ý kiến trong cuốn Tìm về bản sắc văn hóa Việt Nam của tác giả Trần

Ngọc Thêm: “Văn hóa là một hệ thống hữu cơ các giá trị vật chất và tinh thần do con người sáng tạo và tích lũy qua quá trình hoạt động thực tiễn, trong sự tương tác giữa con người với môi trường tự nhiên và xã hội của mình.” [8, tr 27] Rõ ràng, khái niệm văn hoá đã được nhìn nhận như một thước đo của hệ giá trị trong khuôn khổ của một

hệ trục toạ độ (không gian, con người, thời gian) Với định nghĩa này, người ta có được một khái niệm tương đối dễ hình dung về văn hoá

2 Khảo sát ý kiến về mối quan hệ giữa văn học và văn hoá

Dựa trên các bài nghiên cứu của sáu vị tác giả có uy tín trong nước, chúng tôi sẽ tiến hành khảo sát và điểm qua những ý kiến quan trọng cho đề tài mối quan hệ giữa văn hoá và văn học Từ đó, góp thêm cho chúng ta một cách nhìn tổng hợp và toàn vẹn hơn cho vấn đề có tính chất đa chiều này

2.1 Quan điểm của GS-TS Huỳnh Như Phương

Theo nhà nghiên cứu Huỳnh Như Phương, giữa văn học và văn hoá luôn tồn tại mối quan hệ song song và tương quan: “Một nền văn hoá cởi mở, bao dung mới tạo điều kiện thuận lợi cho văn học phát triển Vì vậy, có thể nói văn học là thước đo, là

“nhiệt kế” vừa lượng định, vừa kiểm nghiệm chất lượng và trình độ văn hoá cuả một

xã hội trong một thời điểm lịch sử nhất định ” Với GS - TS Huỳnh Như Phương, văn hoá là môi trường quan trọng nhất để hình thành nên văn học Bản thân mỗi nhà văn và thế giới quan tinh thần cá nhân của họ đều là một sản phẩm của nền văn hoá bản địa quốc gia nói riêng và thế giới nói chung Song song đó, trong quá trình “đồng sáng tạo” với nhà văn, người đọc cũng được rèn luyện thị hiếu thẩm mỹ, nhắc nhớ các tri

Trang 5

thức về văn hoá đã và đang được tiếp thu trong đời sống Hơn như thế, văn hoá còn là

“thước đo” để đánh giá và kiểm chứng chất lượng và trình độ văn hoá của một cộng đồng người Cũng vì thế, mà theo GS - TS Huỳnh Như Phương, nhiều nhà khoa học đã căn cứ vào các hiện tượng văn chương để nhận biết và thấu suốt các bức tranh văn hoá của một thời kỳ Các nghiên cứu văn hoá có thể dựa vào dữ liệu văn học để thực hiện những khảo sát đáng tin cậy cho chuyên ngành của mình Tuy nhiên, theo tác giả, phương pháp nghiên cứu có đôi phần “thực dụng” này sẽ dẫn đến nguyên nhân khiến nền văn hoá nuốt chửng nguyên giá trị văn học và thủ tiêu chính nội dung toàn vẹn của văn học Rõ ràng, đây là một nhận xét tinh tế của nhà nghiên cứu Huỳnh Như Phương khi nhận ra văn hoá là một phần quan trọng của văn học, nhưng không phải là tất cả Văn học vốn là một thực thể riêng biệt với rất nhiều hệ giá trị đan xen và những đối tượng phản ánh khác nhau, chứ không hề khu biệt trong một cơ sở văn hoá khái quát nào

Trong một tiến trình ngược lại, nếu văn hoá tác động đến văn học, thì văn học cũng tác động đến văn hóa Những tác gia vĩ đại của dân tộc bao giờ cũng là những nhà văn hoá lớn Thông qua các biện pháp nghệ thuật ngôn từ, các tác giả thể hiện quyết tâm đấu tranh, phê phán những biểu hiện phi văn hoá Song song đó, khẳng định những giá trị văn hoá dân tộc, nhân bản và khai phóng Cũng theo tác giả Huỳnh Như Phương khi đề cập đến quan hệ giữa văn học và đạo đức chính là nói đến quan hệ giữa cái đẹp và cái Thiện Xưa nay, từ Đông sang Tây, mỹ học truyền thốnh luôn đề cao sự thống nhất của hai phạm trù văn học và đạo đức Đồng thời họ cũng khẳng định rằng văn học là một nhân tố cơ bản để kiến tạo mọi hệ giá trị về đạo đức cũng như nhân sinh quan của mọi cá thể trong xã hội

Chúng tôi hoàn toàn tán đồng quan điểm của GS-TS Huỳnh Như Phương khi cho rằng đạo đức, phong tục và những truyền thống nhân văn tốt đẹp của xã hội được

đề cao thì văn học sẽ tiếp nhận thêm nguồn động lực để bày tỏ hầu hết những sự thật

về cuộc đời và về lòng người Kỳ thực, văn học luôn có mối quan hệ chặt chẽ với nhiều lĩnh vực khác nhau của văn hoá truyền thống Chúng ta có thể khẳng định nhà văn đích thực là một nhà hoạt động văn hoá, tác phẩm văn học là một sản phẩm văn

Trang 6

hoá và người đọc là một người thụ hưởng văn hoá Ở thời đại ngày nay, khi thế giới ngày một “phẳng” hơn, đa số quốc gia đều là xã hội đa văn hoá, văn học vì vậy cũng

đa dạng như văn hoá

2.2 Quan điểm của TS Đỗ Lai Thuý

Theo tác giả, khi xem xét mối quan hệ giữa văn hoá và văn học, chúng ta nên nhìn nhận dưới góc độ tương hỗ, góp phần cùng nhau phát triển Người nghiên cứu văn hóa xem văn học như một nguồn tài liệu phong phú, đa dạng để hiểu về nền tảng và môi trường kiến tạo văn học Song song đó, những nhà nghiên cứu văn học thì lại tìm thấy ở văn hóa rất nhiều những chủ đề văn hóa, mà theo tác giả cũng là một kiểu tài liệu Như vậy, văn hóa và văn học trở thành hai cơ sở dữ liệu nghiên cứu bỗ trợ cho nhau.Nhà nghiên cứu tinh tế này cũng đồng thời nhận ra băn khoăn của bản thân rằng:

“Nếu văn học chỉ là một bộ phận của văn hóa, một yếu tố trong hệ thống văn hóa thì nó không thể và không có quyền "vượt mặt" hệ thống để tiếp xúc hoặc tác động trực tiếp đến hệ thống xã hội, mà phải gián tiếp qua hệ thống văn hóa ” Từ đây, chúng tôi khá đồng tình với tác giả Đỗ Lai Thúy khi ông cho rằng văn học nếu có chức năng phản ánh hiện thực thì cũng không thể phản ánh trực tiếp được mà chỉ có thể phản ánh thông qua thế giới quan của các hệ giá trị văn hóa phổ quát và riêng biệt Cũng vì lẽ đó mà tránh được sự phản ánh một cách quá “trần trụi” Do đó, mà tạo cho tác phẩm văn học một phương thức phản ánh đặc trưng, mang đậm tính nghệ thuật Nhưng chúng ta vẫn nên hồ nghi về vấn đề phản ánh một sự việc, hiện tượng nào đó qua quá nhiều lăng kính văn hoá, có còn giữ nguyên hệ giá trị như nó vốn có hay không

Từ đó, nhà nghiên cứu chỉ ra một hạn chế của vấn đề nghiên cứu văn học dưới góc nhìn văn hoá tại Việt Nam TS Đỗ Lai Thúy cho rằng nghiên cứu văn học tại Việt Nam ngày nay hầu hết chỉ được tiến hành trên một nền tảng duy nhất là năm hình thái kinh

tế - xã hội Do sự khập khiễng của phương pháp nghiên cứu này, nhiều học giả đã gặp rất nhiều khó khăn Do đó, chúng ta nên tìm một hướng nghiên cứu phù hợp hơn

Từ lý luận này, và trên thực tế một số công trình của các tác giả, nhà nghiên cứu đề xuất xây dựng một cách tiếp cận văn học mới: phê bình văn học từ văn hóa Nhà nghiên cứu đánh giá rằng đây một phương pháp có nhiều thuận lợi Phương pháp này

Trang 7

hướng dẫn người ta đi từ cái đã biết đến cái chưa biết, cái biết nhiều đến cái biết ít, cái toàn thể đến cái bộ phận bằng con đường loại suy Chúng tôi cho rằng khi áp dụng phương pháp này phần nhiều cũng sẽ giúp cho các nhà nghiên cứu, độc giả tìm thấy cho mình một con đường sáng mới mẻ, soi rọi được hiện thực muôn màu của tác phẩm văn học trên bề mặt của văn hoá Những lớp trầm tích văn hoá cũ, những hệ giá trị văn hoá mới đều có thể được vận dụng để kiến giải các tác phẩm văn học Nhìn chung, theo nhà nghiên cứu Đỗ Lai Thúy, về mặt lý luận, bản chất của mối quan

hệ văn hóa và văn học có thể hỗ trợ cho giới nghiên cứu văn học Việt Nam giải quyết được một số trường hợp vướng mắc, khắc phục được mâu thuẫn do cách tiếp cận cũ để lại Bên cạnh đó, chúng tôi cũng thật sự đồng tình khi nhà nghiên cứu này cho rằng từ quan hệ giữa văn học và văn hóa, các học giả sẽ có cơ sở để kiến tạo nên một phương pháp phê bình văn học mới: Tiếp cận văn học từ văn hoá Thiết nghĩ, đây là một việc cần và đủ để làm mới các nghiên cứu về văn học

2.3 Quan điểm của PGS-TS Trần Lê Bảo

Trong khuôn khổ của bài viết Giải mã văn hóa trong tác phẩm văn học, PGS

-TS Trần Lê Bảo cho rằng: “Văn học là sự tự ý thức văn hoá” Kỳ thực, quả như nhà nghiên cứu nhận định văn học vốn là một bộ phận vô cùng quan trọng của văn hóa Nó không những phản ánh trực tiếp những hệ giá trị xuyên suốt qua các thời đại của nền văn hóa mà còn là một trong những cơ sở kế thừa và bảo lưu văn hóa Là kết quả của văn hóa thời đại, người ta có thể tìm thấy ở văn học những hệ giá trị truyền thống của văn hóa dân tộc nói riêng và nhân loại nói chung Xuyên suốt các tác phẩm văn học là những dấu ấn tâm lý văn hóa riêng biệt không những riêng một thời đại mà là cả một cộng đồng dân tộc Từ vô số hệ thống giá trị văn hóa được tìm thấy, người ta sẽ ghi nhận được rất nhiều mô thức văn hóa riêng biệt của một cộng đồng dân tộc Những hệ giá trị riêng biệt, mang tính đặc thù dân tộc (phong tục, tập quán, thói quen, lối ứng xử ) được mọi người trong cộng đồng tôn trọng và tuân thủ qua nhiều thời đại, đều phản ánh đầy đủ và rõ nét trong bức tranh đa diện của văn học Đọc văn học của một quốc gia sẽ nhận thấy rõ chân dung tính cách và số phận của con người tại thời đại ấy Văn học thật sự là một tấm gương phản ánh văn hoá

Trang 8

Cũng từ đó, tác giả bắt đầu luận giải về khái niệm “giải mã văn hóa” Theo PGS-TS Trần Lê Bảo thì đây là công việc đầu tiên vô cùng quan trọng trong quá trình tìm hiểu phân tích văn hóa trong tác phẩm văn học cụ thể Dựa vào các hệ thống hình thức ngôn ngữ được thể hiện trong văn bản mà các nhà nghiên cứu thường có thể phân tích lý giải, bóc tách các tầng nghĩa văn hóa hàm ẩn trong tác phẩm Khảo sát quá trình thao tác phân tích cụ thể, các nhà phê bình nên dựa vào những mô hình biểu đạt ngôn ngữ đặc thù trong tác phẩm văn học như: từ ngữ, cú pháp, chương mục, hình tượng và các quan hệ khác nhau của văn bản, để phân tích lý giải nhiều giá trị thuộc về tâm lý và thẩm mỹ được chuyển tải qua các hình thức ngôn ngữ Từ đó, nhà nghiên cứu có cơ

sở để đi sâu khai thác những nội hàm văn hóa đã ngưng tụ từ lâu trong đó Tác giả tin tưởng rằng khi phân tích dưới góc độ này sẽ mở ra những kiến thức vô cùng phong phú về triết học, tôn giáo, đạo đức, phong tục tập quán… của một cộng đồng người nhất định

Cũng theo tác giả, các nhà nhân học văn hóa đã dựa vào những dẫn chứng ấy

để khẳng định nguồn gốc của việc hình thành cấu trúc tâm lý dân tộc bắt nguồn từ văn hóa của cả dân tộc ấy Các nhà nhân học văn hóa có cơ sở để tin rằng cội nguồn của mọi nền văn hóa đều có tính người và mang tính nhân loại cao Kể từ khi hình thành

xã hội loài người cho tới nay, văn hóa các dân tộc đã ra đời đại để giống nhau đều là

do con người sáng tạo ra những giá trị văn hóa trong quá trình tiếp xúc, ứng xử với tự nhiên và xã hội, làm cho trong tầng sâu tâm lý văn hóa nhân loại vốn đã có sự tương đồng, những tính chung của con người

2.4 Quan điểm của GS Phan Ngọc

Nhà nghiên cứu GS Phan Ngọc trong khuôn khổ bài nghiên cứu Quan hệ giữa văn chương và văn hoá Việt Nam đã khẳng định tinh thần yêu nước, đoàn kết, chia

ngọt sẻ bùi chính là nền tảng của văn hoá Việt Nam trong văn chương dân tộc Tỏ ra tin tưởng vào sự bền bỉ, kiên cường của văn hóa Việt, GS Phan Ngọc đồng thời cũng

lý giải cả tư tưởng yêu nước, đoàn kết như những thành viên trong một gia đình,

Trang 9

không phân biệt sang giàu, nhưng đều phải gắn bó đoàn kết với nhau, chia ngọt sẻ bùi

để cùng sống cho độc lập dân tộc

Theo dòng lịch sử, GS Phan Ngọc tỏ rõ sự am tường của một bậc học giả say

mê lịch sử văn hóa dân tộc Ông lý giải các nguyên cớ dẫn đến thói quen say mê văn học của người Việt Nam đa phần khá nhiều Một trong những nguyên nhân có thể dùng để lý giải có lẽ bắt nguồn từ chế độ thi cử vào đời Lý năm 1070 Tuy chế độ thi

cử học tập chủ yếu bằng chữ Hán nhưng nó cũng góp phần tạo nên lòng đam mê văn học rất lớn ở các thế hệ người Việt Nam Giấc mộng khoa bảng đã khiến các thí sinh ngày đêm miệt mài đèn sách, xem trọng chữ nghĩa Xã hội chú trọng sách vở, người người yêu quý văn chương Đó cũng là điều đương nhiên, không gì có thể bàn cãi Một số dấu mốc của lịch sử đã được GS Phan Ngọc điểm qua ( hiện tượng bác bỏ chế

độ cải cách của thời Tây Sơn chống xu hướng Hán hoá, lấy chữ Nôm làm văn tự chính thức của nhà Nguyễn, hiện tượng con người cá nhân xuất hiện trong văn chương nước

ta khi thực dân Pháp sang xâm lược nước ta hoặc những đóng góp to lớn của văn học khi đất nước bước vào cuộc kháng chiến toàn dân ) như một cách để chúng ta dễ dàng hình dung quá trình kiến tạo, xây dựng và đổi thay các hệ giá trị của văn hoá Việt Nam Ngày nay, chúng ta hoàn toàn có quyền tự hào về Việt Nam - một quốc gia có truyền thống văn hoá trong lịch sử, và đặc biệt có những kinh nghiệm từ năm 1945 đến nay, chắc chắn sẽ khắc phục được nhiều trở ngại để xây dựng một nền văn hoá tiến bộ, vừa hiện đại lại rất đậm đà bản sắc dân tộc

2.5 Quan điểm của nhà nghiên cứu Lã Nguyên

Nhà nghiên cứu Lã Nguyên trong khuôn khổ bài viết Vị thế của văn học trên sân chơi văn hóa trong tiến trình lịch sử đã cho rằng một trong những chức năng quan

trọng bậc nhất của lí luận văn học là nghiên cứu, khám phá lô gíc nội tại của tiến trình văn học Từ sự khẳng định ấy, nhà nghiên cứu đã nhận ra điểm khó khăn và hạn chế của các nghiên cứu văn học là hơn nửa thế kỉ qua nền văn học đã xuất hiện rất nhiều biến chuyển lớn lao Vốn nảy sinh từ đời sống, tiếp nhận mọi chuyển biến bộn bề của thời đại, vô tình đã khiến văn học trở thành một đối tượng làm đau đầu các nhà nghiên

Trang 10

cứu Thậm chí, đôi khi, theo tác giả Lã Nguyên, người nghiên cứu văn học chẳng còn đủ tự tin để phân tích một cuốn tiểu thuyết hoặc một bài thơ đang làm xôn xao dư luận Dường như, sự cách biệt thậm chí trở nên xa lạ của văn học ngày càng nhiều hơn đối với các quan niệm lí thuyết mà ta vẫn thừa nhận như những chân lí bất di bất dịch Do đó, nếu người nghiên cứu chưa phân tích thấu đáo bối cảnh văn học và thời đại hiện nay mà vẫn cứ tự tin bàn về con đường phát triển của lí luận văn học hoặc về những vấn đề trọng đại ví như bản chất hay chức năng của văn chương, thì chắc chắn chỉ là những câu chữ sáo rỗng vô nghĩa Về ý kiến này, rõ ràng, thấy rõ được sự thấu đáo của tác giả Lã Nguyên trong quá trình chiêm nghiệm và nghiên cứu văn chương Đồng thời cũng là lời cảnh tỉnh cho những ai chuyên nghiên cứu sáo rỗng, rập khuôn Cũng từ đó, tác giả Lã Nguyên đã đưa ra những hình dung về bối cảnh văn học của một thời đại qua hai bình diện Bình diện thứ nhất, xem xét văn học như một tiếng nói quyền lực trên sân chơi văn hoá Bình diện thứ hai nhìn nhận văn học như một thực tế diễn ngôn Nhìn chung, trong khuôn khổ bài viết này, nhà nghiên cứu chỉ tập trung vào bình diện thứ nhất: vị thế của văn học trên sân chơi văn hoá Thiết nghĩ, giữa đời sống hiện nay, dù không đi sâu nghiên cứu, nhưng nếu nhìn thẳng vào sự thật, văn giới, báo giới và các phê bình đều có thể nhận ra trên vị thế ngày càng xa rời, thậm chí tiến hẳn

ra khu vực ngoại vi của văn học Chúng ta đều biết rằng ngôn từ là chất liệu chính của văn học Nền văn học của bất kì một dân tộc nào cũng sáng tạo dựa trên tiếng nói của dân tộc mình Từ đó, chúng ta rất đồng tình với ý kiến rằng bản thân mỗi nhà văn đều xuất phát từ cái nôi bản thể của nền văn hóa dân tộc Ngôn ngữ, nhìn một cách tổng quát, chính là nơi lưu giữ tất cả thế giới quan, cảm xúc, tư tưởng, triết lý của mỗi dân tộc Từ ngôn ngữ, vốn tri thức văn hóa ấy đã được thâm nhập trực tiếp vào mỗi cá nhân nhà văn Bắt nguồn từ chính các hình tượng thật của thế giới và dân tộc lại là cơ

sở giúp nhà văn lí giải vũ trụ và thực tại xã hội Bên cạnh đó, việc phân tích các bước

đi của lịch sử, tâm lý của con người lại giúp nhà văn tìm hiểu được sự vận động của các ý niệm về tôn giáo – huyền thoại, về tư tưởng – chính trị cùng sự phát triển của phong tục, tập quán và văn hoá trong đời sống thường nhật Nói tóm lại, thông qua việc sử dụng vốn ngôn ngữ dân tộc đã khiến văn học thành tấm gương phản chiếu

Định dạng
Số trang	14
Dung lượng	33,88 KB