Mục tiêu nghiên cứu của đề tài là khái quát lý luận về phát triển du lịch đường thủy; Đánh giá thực trạng về phát triển du lịch đường thủy trên địa bàn thành phố Đà Nẵng; Đề xuất một số giải pháp nhằm phát triển du lịch đường thủy trên địa bàn thành phố Đà Nẵng trong thời gian tới.
Trang 1Mã số: 60.31.01.05
Đà Nẵng - 2019
Trang 2Công trình được hoàn thành tại
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ, ĐHĐN
Người hướng dẫn KH: TS TRƯƠNG SỸ QUÝ
Phản biện 1: PGS.TS Bùi Quang Bình
Phản biện 2: PGS.TS Lê Kim Long
Luận văn được bảo vệ trước Hội đồng chấm Luận văn tốt nghiệp Thạc sĩ kinh tế phát triển họp tại Trường Đại học Kinh tế, Đại học
Đà Nẵng vào ngày 25 tháng 8 năm 2019
Có thể tìm hiểu luận văn tại:
- Trung tâm Thông tin - Học liệu, Đại học Đà Nẵng
- Thư viện trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng
Trang 3MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài
Thời gian qua điểm đến Đà Nẵng đã được nhiều du khách quốc
tế đặc biệt là Hàn Quốc, Trung Quốc và các nước Châu Âu Trên thế giới, nhiều năm qua Các tổ chức du lịch, các tạp chí, trang mạng chuyên về du lịch trên thế giới bình chọn và đánh giá cao vì vậy năm 2016thành phố Đà Nẵng nhận được giải thưởng danh giá “Điểm đến
sự kiện lễ hội hàng đầu châu Á” đã góp phần định vị hình ảnh và từng bước khẳng định vị trí thương hiệu du lịch thành phố Đà Nẵng tầm quốc tế Đồng thời, du khách đến với Đà Nẵng họ muốn được du lịch đường thủy mà nước họ không có
Tuy nhiên, các sản phẩm du lịch chưa được phong phú và du lịch đường thủy tại Đà Nẵng phát triển còn chưa tương xứng với tiềm năng sẵn có Trong đó, về du lịch đường thủy, mặc dù thời gian gần đây chính quyền Đà Nẵng đã chú trọng khai thác tiềm năng đường sông bằng việc: xây dựng các chiến lược cụ thể cho từng giai đoạn phát triển, đầu tư cơ sở hạ tầng, bến cảng, khảo sát các tuyến đường thủy trên địa bàn thành phố và các tuyến du lịch đường thủy nối dài nhằm xây dựng những số liệu cụ thể, tiến hành quy hoạch và sớm đưa vào khai thác các tuyến du lịch trên thủy Dù vậy, sự đóng góp của du lịch đường thủy và phát triển du lịch Đà Nẵng còn khá khiêm
tốn Với những lý do trên, tôi đã chọn đề tài “Phát triển du lịch
đường thủy tại Đà Nẵng” để tìm hiểu và nghiên cứu
2 Mục tiêu nghiên cứu
a Mục tiêu tổng quát:
Đề tài nghiên cứu những vấn đề lý luận và thực tiễn về phát triển du lịch đường thủy trên địa bàn thành phố Đà Nẵng
Trang 4b Các mục tiêu cụ thể:
- Khái quát lý luận về phát triển du lịch đường thủy
- Đánh giá thực trạng về phát triển du lịch đường thủy trên địa bàn thành phố Đà Nẵng
- Đề xuất một số giải pháp nhằm phát triển du lịch đường thủy trên địa bàn thành phố Đà Nẵng trong thời gian tới
3 Câu hỏi nghiên cứu
Để đạt được mục tiêu nghiên cứu trên, nhiệm vụ quan trọng của luận văn là tập trung nghiên cứu và làm rõ các vấn đề:
- Điều kiện và nội dung phát triển du lịch đường thủy là gì?
- Du lịch đường thủy liệu đã phát triển tương xứng với yêu cầu đặt ra cho nó?
- Đâu là tiềm năng của phát triển du lịch đường thủy Đà Nẵng
đã khai thác các tiềm năng đó như thế nào?
- Đâu là những định hướng và giải pháp nhằm phát triển sản phẩm du lịch đường thủy tại thành phố Đà Nẵng nhằm mục đích kéo dài thời gian lưu trú, tăng khả năng chi tiêu của khách
4 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
4.1 Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu là phát triển du lịch đường thủy
4.2 Phạm vi nghiên cứu
Đề tài chủ yếu tập trung vào nghiên cứu du lịch đường thủy về mặt quy mô, sản phẩm du lịch đường thủy, liên kết phát triển đường thủy và tạo dựng môi trường kinh doanh thuận lợi cho phát triển du lịch đường thủy
- Phạm vi không gian: trên địa bàn thành phố Đà Nẵng
- Phạm vi thời gian: Số liệu từ 2014 -2018 Hiệu lực của các giải pháp đề ra đến năm 2025
Trang 55 Phương pháp nghiên cứu
Để giải quyết vấn đề đặt ra, luận văn sử dụng các phương pháp nghiên cứu kinh tế sau:
- Phương pháp thu thập dữ liệu
- Phương pháp xử lý thông tin
- Phương pháp thu thập, kế thừa
- Phương pháp phân tích thống kê và tổng hợp
6 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
7 Sơ lược tài liệu nghiên cứu chính sử dụng trong nghiên cứu
Hiện nay có nhiều công trình nghiên cứu khoa học liên quan đã được công bố dưới nhiều hình thức như đăng tải trên các tạp chí chuyên ngành kinh tế, sách tham khảo, luận văn, báo, … nhằm đề ra các giải phát phát triển du lịch đường thủy
8 Tổng quan tài liệu nghiên cứu
9 Kết cấu của luận văn
Ngoài mục mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo luận văn có 3 chương
Chương 1: Cơ sở lý luận về phát triển du lịch đường thủy
Chương 2: Thực trạng phát triển du lịch đường thủy tại Đà Nẵng Chương 3: Phát triển du lịch đường thủy trên địa bàn thành phố
Đà Nẵng đến năm 2025
Trang 6CHƯƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN DU LỊCH
ĐƯỜNG THỦY 1.1 MỘT SỐ VẦN ĐỀ CHUNG VỀ PHÁT TRIỂN DU LỊCH ĐƯỜNG THỦY
1.1.1 Khái quát chung về phát triển du lịch đường thủy
* Khái niệm du lịch
Du lịch là các hoạt động có liên quan đến chuyến đi của con người ngoài nơi cư trú thường xuyên trong thời gian không quá 01 năm liên tục nhằm đáp ứng nhu cầu tham quan, nghỉ dưỡng, giải trí, tìm hiểu, khám phá tài nguyên du lịch hoặc kết hợp với mục đích hợp pháp khác” [chương I, điều 3, khoản 1]
* Khái niệm du lịch đường thủy
Du lịch đường thủy là lộ trình liên kết các khu du lịch, điểm du lịch ven sông và trên bờ, cơ sở cung cấp dịch vụ du lịch gắn với các tuyến giao thông đường thủy
* Khái niệm về phát triển du lịch đường thủy:
Phát triển du lịch đường thủy là các nỗ lực của chính quyền thành phố, các tổ chức và người dân để gia tăng quy mô du lịch đường thủy gắn với phát triển các sản phẩm du lịch đường thủy, liên kết loại hình này với các loại hình du lịch
1.1.2 Đặc điểm của sản phẩm du lịch đường thủy
1.1.3 Vai trò của phát triển du lịch đường thủy trong sự phát triển du lịch
1.2 NỘI DUNG VÀ TIÊU CHÍ PHÁT TRIỂN DU LỊCH ĐƯỜNG THỦY
1.2.1 Phát triển quy mô du lịch đường thủy
Phát triển về mặt quy mô du lịch đường thủy là sự gia tăng năng
Trang 7lực sản xuất của hoạt động du lịch đường thủy
Quy mô du lịch đường thủy của một địa phương thể hiện thông qua quy mô các cơ sở kinh doanh lại hình du lịch đang tồn tại và tổ chức hoạt động ở đó
1.2.2 Phát triển sản phẩm du lịch đường thủy
Phát triển sản phẩm du lịch đường thủy là quá trình nỗ lực của chính quyền, các tổ chức và cộng đồng dân cư nhằm gia tăng số lượng sản phẩm du lịch đường thủy, tạo ra và bổ sung không ngừng các sản phẩm mới làm cho số lượng sản phẩm du lịch của địa phương từ ít thành nhiều hơn để đáp ứng nhu cầu của khách du lịch
* Các tiêu chí đánh giá quy mô loại hình du lịch đường thủy
- Quy mô hệ thống tuyến vận chuyển đường thủy
- Quy mô phương tiện vận chuyển đường thủy:
- Quy mô phát triển của các dịch vụ khai thác chi tiêu của khách trong quá trình sử dụng dịch vụ vận chuyển du lịch đường thủy
1.2.3 Mở rộng liên kết giữa du lịch đường thủy và các loại hình du lịch khác, giữa du lịch đường thủy và giữa các vùng
Liên kết phát triển du lịch là xu thế tất yếu trong kinh doanh nhất là du lịch Liên kết phát triển du lịch có thể theo nhiều hình thức liên kết ngang, liên kết dọc, Liên kết vừa ngang vừa dọc và Liên kết khối
1.2.4 Tạo môi trường kinh doanh thuận lợi
Môi trường kinh doanh là tổng thể các yếu tố và điều kiện bên trong, bên ngoài địa phương tác động chi phối các hoạt động sản xuất kinh doanh của người sản xuất – doanh nghiệp, hộ gia đình và chính phủ Các yếu tố của môi trường này có thể tiếp cận theo nhiều cách khác nhau
Trang 81.3 CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN DU LỊCH ĐƯỜNG THỦY
a Điều kiện tự nhiên:
b Điều kiện kinh tế - xã hội:
c Cơ sở hạ tầng xã hội và cơ sở vật chất kỹ thuật du lịch:
d Tình hình chính trị và các điều kiện an toàn đối với du khách
e Chính sách của Nhà nước:
f Cộng đồng dân cư:
1.4 MỘT SỐ KINH NGHIỆM PHÁT TRIỂN DU LỊCH ĐƯỜNG THỦY TẠI VIỆT NAM VÀ TRÊN THẾ GIỚI
1.4.1 Du lịch đường thủy trên thế giới
a Du lịch trên sông Mississippi
b Du lịch trên sông Seine tại Pháp
1.4.2 Du lịch đường thủy tại Việt Nam
a Phát triển du lịch biển Nha Trang – Khánh Hòa
b Du lịch đường sông tại sông Hồng
c Du lịch đường sông tại Cần Thơ
1.4.3 Một số kinh nghiệm phát triển du lịch đường thủy tại Việt Nam
KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
Trang 9CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN SẢN PHẨM DU LỊCH ĐƯỜNG
THỦY TẠI THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG
2.1 CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN PHÁT TRIỂN DU LỊCH ĐƯỜNG THỦY TẠI ĐÀ NẴNG
2.1.1 Đặc điểm về điều kiện tự nhiên
a Vị trí địa lý, địa hình, khí hậu
b Tiềm năng du lịch đường thủy của thành phố Đà Nẵng
Với lợi thế là những dòng sông trải dài từ những miền quê về đến cửa biển, du lịch đường thủy nội địa là sản phẩm tiềm năng mà
Đà Nẵng đang thúc đẩy đầu tư, quảng bá
Thành phố Đà Nẵng ở nơi mà tồn tại vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa điển hình, nhiệt độ cao và ít biến động
2.1.2 Đặc điểm kinh tế - xã hội
a Tăng trưởng và chuyển dịch cơ cấu kinh tế
b Dân số, lao động và việc làm
Trang 10Nẵng sẽ là tín hiệu đáng mừng không chỉ cho ngành du lịch mà còn góp phần bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa dân gian, các thiết chế văn hóa, các ngành nghề truyền thống tại các làng quê dọc tuyến
sông, các điểm đến
2.1.5 Cộng đồng dân cư
Từ khi có Đề án xây dựng nếp sống văn hóa, văn mình nơi đô thị Đà Nẵng đã có những bước tiến mới, diện mạo thành phố thay đổi từng ngày, môi trường cảnh quan trong lành khang trang, người
dân có ý thức, thân thiện và hiếu khách
2.2 THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN DU LỊCH ĐƯỜNG THỦY TẠI THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG
2.2.1 Thực trạng quy mô du lịch đường thủy tại Đà Nẵng
Quy mô du lịch đường thủy trước hết thể hiện ỏ doanh thu của loại hình du lịch này Bảng 2.2 cho thấy doanh thu du lịch chung của thành phố tăng dần qua các năm Từ mức 9,74 ngành tỷ đồng năm
2014 tăng dần hàng năm và đạt 24.1 ngàn tỷ đồng năm 2018, tăng gần 2.5 lần
Trong 5 năm qua, doanh thu của du lịch đường thủy cũng tăng nhanh, năm 2014 là 0.42 ngàn tỷ đồng và năm 2018 là gần 1.5 ngàn
tỷ đồng, tăng khoảng 3.7 lần
Bảng 2.2 Quy mô doanh thu từ du lịch đường thủy của Đà Nẵng
Doanh thu du lịch đường thủy tăng nhanh hơn tốc độ tằng chung của du lịch Tỷ lệ doanh thu du lịch đường thủy tuy có tăng nhưng vẫn chiếm khá khiêm tốn, hiện là 6.2% Điều này cũng cho thấy tiềm năng để phát triển loại hình du lịch này còn khá lớn Trong 5 năm từ 2014 đến 2018, số lượt du khách đến Đà Nẵng
đã tăng 2 lần, trong đó khách du lịch quốc tế tăng 3 lần Trong giai đoạn này, bình quân số lượt khách du lịch tăng 20% mỗi năm, số
Trang 11lượt khách du lịch quốc tế tăng 31% và doanh thu du lịch tăng 14% Năm 2010, thành phố Đà Nẵng đặt mục tiêu đến năm 2020 sẽ đón 2 triệu lượt khách quốc tế Trong thực tế, năm 2017, Đà
Nẵng đạt mục tiêu này nghĩa là thực hiện sớm hơn 3 năm Khi đó Đà
Nẵng đã đón khoảng 2,3 triệu lượt khách quốc tế Ngoài những thị trường lớn như Trung Quốc, Hàn Quốc và Nga, ngành du lịch thành phố còn tìm kiếm những thị trường mới như Nhật Bản, Thái Lan và thị trường Châu Âu để đạt được mục tiêu
sông Hàn - cầu Trần Thị Lý
Trang 12Bảng 2.4 Quy mô khách du lịch đường thủy của Đà Nẵng
Mức chi tiêu trung bình của khách du lịch đường thủy thể hiện trên bảng 2.5 Mức chi tiêu trên 1 khách của du lịch đường thủy là 2.47 tr.đ/ng năm 2014 và 2.95 tr.đ/ng năm 2018 Trong thời gian này chi tiêu của khách du lịch chung lần lượt là 2.56 và 3.15 tr.đ/ng
Trang 13Bảng 2.5 Chi tiêu bình quân của khách du lịch đường thủy
2.56 2.76 2.90 2.94 3.15
Của khách du
lịch đường thủy
Tr.đ trên khách
2.2.2 Thực trạng các sản phẩm du lịch đường thủy tại thành phố Đà Nẵng
a Sản phẩm là Các tuyến, điểm du lịch đường thủy
* Tuyến tầm ngắn
Du thuyền sông Hàn về đêm
Dịch vụ Du thuyền sông Hàn cũng được ra đời từ năm 2012 đến nay Để đáp ứng nhu cầu của đông đảo khách tham qun du lịch từ lúc dịch vụ đi lên từ thuyền cá và hiện nay đã là những du thuyền hiện
Trang 14đại và sang trọng
Năm 2018, Đà Nẵng đón gần 500 nghìn lượt khách tham quan,
du lịch qua bằng đường sông (tăng 42% so với năm 2017), cao điểm
có đón 3.000 khách Thị trường khách du lịch đường thủy chủ yếu là khách quốc tế với, đa số là khách Trung Quốc, Hàn Quốc
Câu cá đêm Đà Nẵng
Đón khách tại Bãi Nam - Bến tàu du lịch Sơn Trà Sau đó khách lên thuyền cao tốc bắt đầu hành trình câu cá đêm Đà Nẵng du ngoạn trên biển Sơn Trà – Đà Nẵng Đến bãi câu cá Đà Nẵng (Bãi Nghê - Bãi U - Bãi Bụt)
* Tuyến tầm trung:
Rạn Nam Ô thuộc phường Hòa Hiệp Bắc, quận Liên Chiểu Bãi Mỹ Khê nổi tiếng với cả du khách trong nước và quốc tế Bãi biển Mỹ An là bãi biển tập trung nhiều nhà hàng, khu vui
chơi giải trí ven biển tại Đà Nẵng
Bãi biển Xuân Thiều đã được khai thác và trở thành một trong những bãi tắm nổi tiếng vì độ xanh của nước và vẽ đẹp trong lành, tự nhiên của nó…
- Quy mô phương tiện vận chuyển đường thủy:
+ Phương tiện hoạt động trên tuyến sông Hàn – Trần Thị Lý + Phương tiện hoạt động trên tuyến sông Hàn – cửa biển – bán đảo Sơn Trà
+ Phương tiện hoạt động trên tuyến sông Hàn – hòn Chảo
- Quy mô phát triển của các dịch vụ khai thác chi tiêu của khách trong quá trình sử dụng dịch vụ vận chuyển du lịch đường thủy
Những điểm du lịch dọc 02 bên bờ sông: Dọc theo con sông
gắn liền với sự phát triển, đổi thay của thành phố là các công trình ấn
Trang 15tượng hai bên bờ Sông Hàn như: Tượng cá chép hóa rồng, Tóa nhà hành chính, cảng sông Hàn, cầu tình yêu, phố đi bộ Bạch Đằng…
b Các sản phẩm gắn với vận chuyển đường thủy
Tuyến Sông Cu Đê - Trường Định
Tuyến Sông Hàn - Cù Lao Chàm
Theo báo cáo của Sở Du lịch, Đà Nẵng hiện có 24 tàu du lịch
đủ điều kiện hoạt động, trong đó có 20 tàu hoạt động trên tuyến cảng Sông Hàn - cầu Trần Thị Lý và 4 tàu phục vụ tuyến Vịnh Đà Nẵng, bán đảo Sơn Trà Các tàu hoạt động từ 17 giờ 30 đến 22 giờ 30, riêng thứ 7 và chủ nhật đến 23 giờ
Các sản phẩm mang lại sự hài lòng của khách du lịch đường thủy
Đà Nẵng được mệnh danh là thành phố của những cây cầu xinh đẹp bắt qua dòng sông Hàn thơ mộng, êm đềm
Du lịch là ngành kinh tế mũi nhọn của TP Đà Nẵng nhưng chưa khai thác hết tiềm năng vốn có của du lịch đường thủy nội địa
2.2.3 Thực trạng sự liên kết giữa du lịch đường thủy với các loại hình du lịch khác, giữa du lịch đường thủy và giữa các vùng
Liên kết giữa du lịch đường thủy với các loại hình du lịch khác, giữa du lịch đường thủy và giữa các vùng những năm qua chưa nhiều
và chưa thực sự phát triển
Các hoạt động liên kết du lịch đường thủy của Đà Nẵng hiện nay vẫn chủ yếu thực hiện bởi các doanh nghiệp theo hình thức doanh nghiệp với nhau trong cùng Thành phố Đà Nẵng, giữa các doanh nghiệp Thành phố Đà Nẵng với doanh nghiệp du lịch tỉnh Quảng Nam, cụ thể như Bảng 2.6
Bảng 2.6 Liên kết của du lịch đường thủy của của Đà Nẵng
với các hình thức khác và vùng khác
Trang 16Nhìn chung cần phải có quy hoạch phát triển du lịch đường thủy của thành phố trong đó trú trọng hoạt động liên kết giữa du lịch đường thủy vơi các loại hình khác và các địa phương khác Ngoài ra cũng cần các chính sách cụ thể kèm theo để thực hiện thay vì chỉ doanh nghiệp tự bơi như hiện nay
2.2.4 Tạo môi trường kinh doanh thuận lợi phát triển du lịch đường thủy nội địa của Đà Nẵng
Để tạo dựng môi trường kinh doanh thuận lợi phát triển du lịch đường thủy nội địa của Đà Nẵng, Ủy ban nhân dân thành phố Đà Nẵng đã phê duyệt Quy hoạch chi tiết phát triển giao thông vận tải đường thủy nội địa trên địa bàn thành phố Đà Nẵng đến năm 2025 và định hướng đến năm 2030 tại Quyết định số 6651/QĐ-UBND ngày 30/9/2016 Ngoài ra, tháng 12/2014, UBND thành phố Đà Nẵng đã ban hành chính sách khuyến khích, hỗ trợ đầu tư phát triển cầu tàu
du lịch tại các điểm đến và tàu du lịch trong các tuyến du lịch đường thủy nội địa trên địa bàn thành phố
Đồng thời, ngày 7/7/2015, UBND thành phố Đà Nẵng có quyết định thành lập Cảng vụ đường thủy nội địa thành phố Đà Nẵng thuộc
Sở Giao thông Vận tải
Về môi trường kinh doanh, các doanh nghiệp kinh doanh du lịch đường thủy nói riêng và du lịch nói chung cho rằng họ có rất nhiều khó khăn liên quan đến những bất cập chồng chéo, rườm rà trong quy định, chính sách liên quan đến hoạt động kinh doanh ở cấp chính quyền Trung ương, mà nổi trội là về chính sách thuế và bảo hiểm xã hội
Một vấn đề trong môi trường kinh doanh du lịch hiện nay là còn nhiều bất cập Cụ thể là sự thiếu minh bạch, khó tiếp cận thông tin có lợi cho kinh doanh du lịch, đặc biệt còn nhiều nhũng nhiễu trong việc