CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KHẤU HAO TSCĐ VÀ HẠCH TOÁN KHẤU HAO TSCĐ
Những vấn đề chung về TSCĐ
1.1.1 Khái niệm và đặc điểm của TSCĐ
Để tiến hành sản xuất kinh doanh, các doanh nghiệp cần có nguồn lực, trong đó tài sản đóng vai trò quan trọng và là điều kiện thiết yếu cho hoạt động của họ Tài sản được phân loại thành hai loại chính: tài sản cố định và tài sản lưu động.
Tài sản cố định (TSCĐ) là những tài sản có giá trị ban đầu lớn và thời gian sử dụng dài Để được công nhận là TSCĐ, tài sản cần đáp ứng bốn tiêu chuẩn cụ thể.
- Chắc chắn thu được lợi ích kinh tế trong tương lai từ việc sử dụng tài sản đó.
- Nguyên giá tài sản phải được xác định một cách đáng tin cậy.
- Thời gian sử dụng ước tính trên 1 năm
- Có đủ tiêu chuẩn giá trị theo quy định hiện hành.
Tài sản cố định (TSCĐ) là những tài sản có giá trị lớn và thời gian sử dụng lâu dài, đóng vai trò quan trọng trong nhiều chu kỳ sản xuất kinh doanh Trong quá trình hoạt động, TSCĐ sẽ bị hao mòn và giá trị của nó sẽ được chuyển dịch vào chi phí hoạt động dưới hình thức khấu hao, giúp doanh nghiệp thu hồi vốn đầu tư.
Khác với những đối tượng lao động TSCĐ hầu như giữ nguyên hình thái vật chất ban đầu cho đến lúc hư hỏng.
1.1.2.1 Theo hình thái biểu hiện của TSCĐ
TSCĐ của doanh nghiệp được chia thành TSCĐ hữu hình và TSCĐ vô hình.
- TSCĐ hữu hình: là những TSCĐ có hình thái vật chất và được chia thành các nhóm sau:
+ Nhà cửa vật kiến trúc: là TSCĐ của doanh nghiệp được hình thành sau quá trình thi công xây dựng như trụ sở làm việc, nhà kho, hàng rào v.v
Máy móc thiết bị là tập hợp tất cả các loại máy móc và thiết bị cần thiết cho hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, bao gồm cả máy móc chuyên dụng và các thiết bị công tác khác.
+ Phương tiện vận tải, thiết bị truyền dẫn: là các phương tiện vận tải đường sắt, đường bộ, đường không, đường ống và các thiết bị truyền dẫn v.v
Thiết bị dụng cụ quản lý là những công cụ thiết yếu hỗ trợ trong công tác quản lý và hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, bao gồm máy vi tính và các thiết bị điện tử khác.
Vườn cây lâu năm bao gồm các loại như vườn cà phê, vườn chè và vườn cây ăn quả, cung cấp sản phẩm nông nghiệp quý giá Ngoài ra, súc vật làm việc như ngựa, trâu, bò cũng đóng vai trò quan trọng trong việc sản xuất và hỗ trợ lao động trong nông nghiệp.
+ Các loại TSCĐ khác: là toàn bộ các TSCĐ khác chưa liệt kê vào năm loại trên như tranh ảnh, tác phẩm nghệ thuật v.v
Tài sản cố định vô hình (TSCĐ vô hình) là những tài sản không có hình thái vật chất nhưng đã được đầu tư một lượng giá trị nhất định, đáp ứng tiêu chuẩn giá trị TSCĐ Những tài sản này mang lại lợi ích kinh tế lâu dài cho doanh nghiệp, thường kéo dài hơn một năm.
Quyền sử dụng đất có thời hạn và các quyền sở hữu trí tuệ như quyền phát hành, bản quyền, bằng sáng chế, nhãn hiệu hàng hóa, phần mềm máy tính, giấy phép hoặc giấy nhượng quyền, cùng với lợi thế thương mại, đều là những tài sản quan trọng trong kinh doanh và đầu tư.
1.1.2.2 Phân loại TSCĐ theo quyền sở hữu
TSCĐ được phân loại dựa trên quyền định đoạt của doanh nghiệp, bao gồm hai loại chính: TSCĐ tự có và TSCĐ thuê ngoài.
TSCĐ tự có của doanh nghiệp là những tài sản cố định được hình thành từ nguồn vốn chủ sở hữu hoặc vốn vay Doanh nghiệp có quyền quyết định về việc sử dụng, nhượng bán hoặc thanh lý các TSCĐ này.
Trên cơ sở chấp hành đúng quy định, thủ tục pháp luật của nhà nước.
TSCĐ thuê ngoài là tài sản cố định mà doanh nghiệp được phép sử dụng trong thời gian nhất định theo hợp đồng thuê Hợp đồng thuê tài sản được phân thành hai loại: thuê hoạt động và thuê tài chính Theo quy định của nhà nước, chỉ tài sản thuê tài chính mới đủ tiêu chuẩn để được ghi nhận là TSCĐ.
TSCĐ thuê tài chính là tài sản mà bên cho thuê chuyển giao phần lớn rủi ro và quyền sở hữu cho bên thuê, với khả năng chuyển nhượng quyền sở hữu vào cuối thời hạn thuê.
1.1.2.3 Phân loại theo mục đích và tình hình sử dụng
Theo cách phân loại này, TSCĐ trong doanh nghiệp được chia thành 4 loại:
- TSCĐ dùng cho kinh doanh: là những TSCĐ hữu hình, vô hình được dùng vào hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.
TSCĐ hành chính sự nghiệp là các tài sản cố định được nhà nước, tổ chức cấp trên hoặc doanh nghiệp đầu tư, xây dựng bằng nguồn kinh phí sự nghiệp, phục vụ cho các hoạt động hành chính sự nghiệp.
Tài sản cố định (TSCĐ) phục vụ mục đích phúc lợi là những tài sản được hình thành từ quỹ phúc lợi, do doanh nghiệp quản lý và sử dụng để đáp ứng các nhu cầu phúc lợi cho nhân viên.
- TSCĐ chờ xử lý: là những TSCĐ bị hư hỏng chờ xử lý, thanh lý hoặc những tài sản không cần dùng, tài sản đang tranh chấp v.v
1.1.3 Khái quát chung về hao mòn về khấu hao TSCĐ
Hao mòn của TSCĐ là sự suy giảm giá trị của tài sản cố định trong quá trình sử dụng, xảy ra do tác động từ hoạt động kinh doanh, sự cọ sát, ăn mòn hoặc do sự tiến bộ kỹ thuật.
Như vậy hao mòn TSCĐ được thể hiện dưới 2 dạng:
Các phương pháp trích khấu hao TSCĐ
1.2.1 Kế toán quốc tế về khấu hao TSCĐ
1.2.1.1 Kế toán khấu hao TSCĐ của Mỹ Ở Mỹ, cơ sở được thiết lập cho việc khấu hao TSCĐ là nguyên giá TSCĐ và giá trị thu hồi của TSCĐ Trong đó giá trị thu hồi là phần ước tính có thể thu hồi tại thời điểm thanh lý hoặc nhượng bán TSCĐ Và khi thiết lập công thức tính khấu hao, thì giá trị thu hồi ước tính là yếu tố không thể thiếu bất kể đó là phương pháp nào Lấy ví dụ về phương pháp khấu hao đều theo thời gian:
Số khấu hao phải trích hàng năm
Nguyên giá TSCĐ - Giá trị thu hồi ước tính
Số năm hữu dụng được ước tính phổ biến theo phương pháp khấu hao cố định, cho phép doanh nghiệp áp dụng khấu hao đều theo quy định Các doanh nghiệp có thể lựa chọn một trong các phương pháp tính khấu hao phù hợp với nhu cầu của mình.
- Phương pháp khấu hao đều theo thời gian
- Phương pháp khấu hao theo thời gian sử dụng máy thực tế
- Phương pháp khấu hao theo sản lượng sản xuất
Phương pháp khấu hao giảm dần là một trong những phương pháp kế toán quan trọng, với hai hình thức phổ biến: khấu hao giảm dần với tỷ suất giảm dần và khấu hao giảm dần với tỷ suất không đổi Các doanh nghiệp có thể lựa chọn phương pháp phù hợp để tối ưu hóa chi phí và quản lý tài sản hiệu quả.
- Ngoài ra còn có các phương pháp khấu hao theo nhóm hoặc đa hợp
Sự khác biệt nổi bật giữa kế toán khấu hao TSCĐ ở Mỹ và Việt Nam là Mỹ áp dụng giá trị thu hồi TSCĐ trong công thức tính khấu hao, giúp phản ánh chính xác giá trị hao mòn và xác định chi phí sản xuất hợp lý hơn Thêm vào đó, phương pháp khấu hao nhanh được sử dụng rộng rãi ở Mỹ, cho phép doanh nghiệp thu hồi vốn đầu tư nhanh chóng để tái đầu tư và đổi mới công nghệ, trong khi tại Việt Nam, phương pháp này chỉ mới được thí điểm ở một số doanh nghiệp trong ngành công nghệ cao.
1.2.1.2.Kế toán khấu hao TSCĐ của Pháp
Tại Pháp, giống như ở Mỹ và Việt Nam, có nhiều phương pháp tính khấu hao tài sản cố định (TSCĐ) Hai phương pháp phổ biến bao gồm phương pháp khấu hao tuyến tính và phương pháp khấu hao giảm dần.
Theo quy định của chế độ kế toán Pháp, khấu hao TSCĐ bắt đầu từ ngày đưa vào sử dụng và kéo dài đến ngày nhượng bán hoặc thanh lý Thời gian sử dụng trong năm có thể được tính khấu hao theo năm, tháng hoặc ngày, tùy thuộc vào thời gian thực tế sử dụng TSCĐ Phương pháp này giúp xác định giá trị hao mòn của TSCĐ một cách chính xác hơn so với việc áp dụng nguyên tắc tròn tháng, tròn năm như ở Việt Nam.
1.2.2 Kế toán Việt Nam về khấu hao TSCĐ
1.2.2.1 Phương pháp khấu hao đường thẳng
Phương pháp khấu hao này đang được áp dụng phổ biến tại các doanh nghiệp Việt Nam, với mức khấu hao cố định theo thời gian giúp thúc đẩy năng suất lao động và tăng sản lượng sản xuất, từ đó hạ giá thành sản phẩm và gia tăng lợi nhuận Tuy nhiên, nhược điểm lớn của phương pháp này là thu hồi vốn chậm và không phản ánh đúng mức hao mòn thực tế, đặc biệt là hao mòn vô hình, khiến doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc đầu tư trang thiết bị mới Cách tính khấu hao theo phương pháp này như sau:
Mức khấu hao phải trích = Nguyên giá - Giá trị thanh lý ước tính bình quân năm Số năm sử dụng
Mức khấu hao phải trích = Mức khấu hao phải trích bình quân năm bình quân tháng 12
Với tài sản cố định sau khi sửa chữa nâng cấp hoàn thành, mức khấu hao mới phải trích hàng tháng được tính theo công thức:
Mức khấu hao phải = Giá trị còn lại trước khi nâng cấp +Giá trị nâng cấp trích hàng tháng Số năm ước tính sử dụng sau khi sửa chữa *12
1.2.2.2 Phương pháp khấu hao nhanh
* Phương pháp khấu hao theo giá trị còn lại
Phương pháp này còn được gọi là phương pháp khấu hao kép trên giá trị còn lại hay phương pháp khấu hao theo số dư giảm dần
Công thức tính khấu hao theo phương pháp này như sau:
Mức khấu hao phải trích hàng năm = 2 * Giá trị còn lại
Phương pháp này mang lại lợi ích cho doanh nghiệp bằng cách giúp thu hồi nhanh vốn đầu tư và giảm chi phí vốn, từ đó ngăn ngừa hiện tượng mất giá do hao mòn vô hình Tuy nhiên, nhược điểm của nó là không khấu hao hết giá trị tài sản cố định, dẫn đến vấn đề khi hết thời gian sử dụng.
13 khấu hao kế toán phải tiến hành phân bổ phần còn dư.
* Phương pháp khấu hao theo tổng số năm sử dụng.
Theo phương pháp này, các năm sử dụng của tài sản cố định được cộng lại để tạo thành mẫu số cho các tỷ số Tổng này được sử dụng để phân bổ tổng mức khấu hao cho các năm trong thời gian hữu dụng của tài sản cố định.
Mức khấu hao phải trích = Mi ( n+1-i ) = 2Mi ( n+1-i ) năm thứ i n ( n+1 ) n ( n+1 )
Mi : Giá trị khấu hao năm thứ i. n : Số năm khấu hao của tài sản cố định. i : Năm khấu hao thứ i ( i = 1,n ).
Phương pháp khấu hao này giúp doanh nghiệp thu hồi vốn đầu tư nhanh chóng, hạn chế hao mòn vô hình của tài sản cố định và khấu hao hết giá trị của tài sản Mặc dù chi phí trong những năm đầu cao, làm tăng giá thành sản phẩm và ảnh hưởng đến tiêu thụ, nhưng doanh nghiệp có thể trì hoãn thuế thu nhập doanh nghiệp, từ đó chiếm dụng tạm thời vốn nhà nước.
Quyết định số 2000/QĐ-BTC, ban hành ngày 31/12/2001, cho phép thực hiện thí điểm chế độ khấu hao tài sản cố định theo phương pháp số dư giảm dần có điều chỉnh, phù hợp với doanh nghiệp công nghệ cao Phương pháp này giúp doanh nghiệp thu hồi nhanh vốn đầu tư và thay thế tài sản cố định, đồng thời phản ánh chính xác mức hao mòn tài sản vào sản phẩm, đặc biệt với các sản phẩm có giá bán cao ban đầu và xu hướng giảm dần, từ đó hạn chế ảnh hưởng của hao mòn vô hình.
Phương pháp khấu hao kết hợp này sử dụng khấu hao theo số dư giảm dần trong những năm đầu và khấu hao đường thẳng trong những năm còn lại, giúp khấu hao toàn bộ giá trị của tài sản cố định trong suốt thời gian sử dụng.
Phương pháp khấu hao tài sản cố định theo số dư giảm dần có điều chỉnh được tiến hành theo các bước:
Doanh nghiệp cần xác định thời gian sử dụng tài sản cố định theo phương pháp đường thẳng, như quy định tại phụ lục 1 của Quyết định 166/1999/QĐ-BTC ban hành ngày 30/12/1999.
Bước 2 trong quy trình xác định mức trích khấu hao hàng năm cho tài sản cố định là tính giá trị còn lại của tài sản và nhân với tỷ lệ khấu hao nhanh Tỷ lệ khấu hao nhanh được tính bằng cách nhân tỷ lệ khấu hao theo đường thẳng với hệ số điều chỉnh, dựa trên chu kỳ đổi mới của máy móc thiết bị.
Trong những năm cuối, nếu mức khấu hao hàng năm theo phương pháp số dư giảm dần bằng hoặc thấp hơn mức khấu hao tính bình quân giữa giá trị còn lại và số năm sử dụng còn lại của tài sản cố định, thì mức khấu hao sẽ được tính bằng giá trị còn lại của tài sản cố định chia cho số năm sử dụng còn lại.
1.2.2.3 Phương pháp khấu hao theo số lượng, khối lượng sản phẩm
THỰC TRẠNG KẾ TOÁN KHẤU HAO TÀI SẢN CỐ ĐỊNH HIỆN NAY Ở VIỆT NAM
Vấn đề đầu tiên cần được xem xét lại đó là việc đánh giá lại thời
sử dụng có ích của tài sản cố định.
Theo chuẩn mực kế toán Việt Nam, thời gian sử dụng tài sản cố định được xác định dựa trên quy định của Bộ tài chính, với khung thời gian từ 4 đến 25 năm cho tài sản mới và tài sản đã qua sử dụng có giá trị thực tế từ 90% trở lên Việc xác định thời gian sử dụng này ảnh hưởng lớn đến công tác trích khấu hao, và sự chênh lệch giữa mức chi phí khấu hao tối thiểu và tối đa có thể gây khó khăn cho doanh nghiệp có tỷ trọng chi phí khấu hao cao, dẫn đến việc hiệu quả sản xuất kinh doanh không được phản ánh chính xác.
Sự hạn chế trong quy định áp dụng các phương pháp tính khấu hao
Hiện nay, doanh nghiệp có thể chọn một trong ba phương pháp tính khấu hao theo quy định của nhà nước: khấu hao đường thẳng, khấu hao theo sản lượng và khấu hao nhanh Phương pháp khấu hao nhanh bao gồm hai hình thức: khấu hao theo số dư giảm dần và khấu hao theo tổng số năm sử dụng, phù hợp với xu thế phát triển công nghệ Tuy nhiên, phương pháp khấu hao theo số dư giảm dần có nhược điểm là không khấu hao hết giá trị tài sản cố định Việc áp dụng phương pháp khấu hao nhanh phức tạp và yêu cầu cán bộ kế toán phải được đào tạo tốt, cũng như cán bộ thuế cần có kiến thức về các phương pháp này Hơn nữa, khấu hao theo phương pháp nhanh có thể ảnh hưởng đến ngân sách nhà nước trong những năm đầu.
Vào ngày 31/12/2001, Bộ trưởng Bộ Tài chính đã ký Quyết định số 2000/QĐ-BTC, cho phép thực hiện thí điểm chế độ khấu hao tài sản cố định theo phương pháp số dư giảm dần có điều chỉnh trong hai năm 2002 và 2003.
Phương pháp khấu hao tài sản cố định được áp dụng từ năm 2003, nhưng chỉ dành cho các doanh nghiệp có tài sản cố định chịu hao mòn lớn, và phải đáp ứng đồng thời hai điều kiện cụ thể.
Tài sản cố định bao gồm máy móc và thiết bị phục vụ sản xuất trong các dự án công nghiệp kỹ thuật cao và công nghệ mới, được quy định theo Thông tư số 02/2001/TT-BKHCNMT của Bộ Khoa học, Công nghệ và Môi trường ban hành ngày 15/2/2001.
+ Là tài sản cố định còn mới (chưa qua sử dụng), tài sản cố định đã qua sử dụng có giá trị từ 70% trở lên
Hiện nay, nhiều doanh nghiệp vẫn áp dụng hai phương pháp khấu hao chính là khấu hao theo đường thẳng và khấu hao theo sản lượng Sự kết hợp này gây ra không ít khó khăn cho các doanh nghiệp trong việc quản lý tài chính và báo cáo kế toán.
Tài sản cố định trong doanh nghiệp bao gồm nhiều loại khác nhau, mỗi loại có công dụng riêng và mức độ suy giảm giá trị khác nhau Điều này ảnh hưởng đến lợi ích mà doanh nghiệp thu được từ việc sử dụng các tài sản này.
Kế toán khấu hao tài sản cố định là quá trình phân bổ hệ thống chi phí đầu tư của doanh nghiệp vào chi phí sản xuất kinh doanh trong suốt thời gian sử dụng tài sản Việc này cần phải đảm bảo sự phù hợp với lợi ích mà doanh nghiệp thu được từ tài sản cố định trong quá trình sử dụng.
Nguyên tắc phù hợp trong kế toán yêu cầu rằng thu nhập phải được ghi nhận đồng thời với chi phí đã phát sinh trong kỳ kế toán Điều này đảm bảo rằng báo cáo tài chính phản ánh chính xác hiệu quả hoạt động kinh doanh.
MỘT SỐ Ý KIẾN ĐÁNH GIÁ KIẾN NGHỊ VỀ HẠCH TOÁN KHẤU HAO TSCĐ THEO CHẾ ĐỘ TÀI CHÍNH HIỆN NAY
Đánh giá và nhận xét về khấu hao và các phương pháp trích khấu
Để đáp ứng nhu cầu quản lý và yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế, nhà nước đã ban hành nhiều văn bản điều chỉnh quy định về kế toán tài chính, nhằm phù hợp hơn với thông lệ kế toán quốc tế.
Việc ban hành 10 chuẩn mực kế toán Việt Nam theo quyết định số 149/2001/QĐ-BTC ngày 31/12/2001 đã nâng cao chất lượng công tác kế toán, đặc biệt là chuẩn mực số 03 và 04 về tài sản cố định hữu hình và vô hình Những chuẩn mực này giải quyết các vấn đề phức tạp trong quản lý, sử dụng và thu hồi vốn TSCĐ, đồng thời ảnh hưởng đến việc xác định thuế thu nhập doanh nghiệp Thông tư hướng dẫn số 89/2002/TT-BTC ngày 31/12/2002 tiếp tục làm rõ nội dung của hai chuẩn mực này Các chuẩn mực 03 và 04 đã thể hiện sự phù hợp với các chuẩn mực quốc tế, đặc biệt là của các nước Tây Âu, và ngày càng thích ứng với đặc điểm của nền kinh tế thị trường theo định hướng XHCN tại Việt Nam.
Việc quy định thời gian sử dụng hữu ích và phương pháp khấu hao là cần thiết, tuy nhiên, cần thực hiện nhất quán qua các kỳ Điều này cho phép xem xét lại định kỳ, thường vào cuối năm tài chính, khi thời gian sử dụng hữu ích không còn phù hợp.
Nếu có sự thay đổi đáng kể trong cách sử dụng tài sản, thời gian sử dụng hữu ích, tỷ lệ khấu hao và phương pháp khấu hao sẽ được điều chỉnh cho năm hiện tại và các năm tiếp theo.
Quyết định số 206/2003/QĐ-BTC ban hành ngày 12/12/2003 đã thay thế quyết định số 166/1999/QĐ-BTC, nâng giá trị tiêu chuẩn tài sản cố định (TSCĐ) từ 5 triệu đồng lên 10 triệu đồng Sự thay đổi này tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp trong việc thu hồi vốn đầu tư đối với tài sản của mình Bên cạnh đó, việc mở rộng các phương pháp khấu hao cũng giúp doanh nghiệp áp dụng linh hoạt hơn, phù hợp với đặc điểm của TSCĐ và tình hình hoạt động của từng doanh nghiệp.
Kiến nghị
Từ những tồn tại, vướng mắc trong công tác quản lý và hạch toán khấu hao tài sản cố định, tôi xin đưa ra một số kiến nghị.
3.2.1 Về việc xem xét đánh giá thời gian sử dụng hữu ích của tài sản cố định.
Theo Chuẩn mực kế toán Quốc tế 16, doanh nghiệp cần định kỳ xem xét lại thời gian sử dụng có ích của nhà xưởng, máy móc và thiết bị Nếu có sự thay đổi đáng kể trong đánh giá này, mức độ khấu hao hiện tại và trong tương lai sẽ cần điều chỉnh Việc đánh giá lại tài sản giúp xác định giá trị khôi phục, tức là phần tài sản cần tiếp tục khấu hao trong các năm tiếp theo Nếu không thực hiện đánh giá định kỳ, doanh nghiệp có thể không thu hồi được giá trị đầu tư khi hết thời gian sử dụng của tài sản.
Sau một thời gian sử dụng, doanh nghiệp có thể nhận thấy rằng thời gian sử dụng tài sản cố định đã được xác định trước đó là không hợp lý Do đó, doanh nghiệp có quyền điều chỉnh mức khấu hao cho thời gian sử dụng còn lại của tài sản Việc điều chỉnh này có thể làm tăng hoặc giảm thời gian sử dụng tài sản cố định để phù hợp hơn với thực tế Tuy nhiên, việc xác định thời gian sử dụng hữu ích của tài sản cố định là một thách thức lớn, vì nó có thể thiếu tính khách quan và chính xác do tài sản thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp Do đó, quá trình này cần được thực hiện bởi các tổ chức chuyên nghiệp có uy tín và năng lực chuyên môn cao.
3.2.2 Vấn đề phương thức khấu hao tài sản cố định
Chuẩn mực số 01 trong 10 chuẩn mực kế toán Việt Nam mới quy định nguyên tắc nhất quán, yêu cầu các doanh nghiệp phải áp dụng thống nhất các chính sách và phương pháp kế toán đã chọn ít nhất trong một kỳ khấu hao năm Nếu có sự thay đổi về chính sách và phương pháp kế toán, doanh nghiệp cần phải giải trình lý do và ảnh hưởng của sự thay đổi đó trong phần thuyết minh báo cáo tài chính.
Theo quy định hiện hành, doanh nghiệp phải áp dụng phương pháp khấu hao đã chọn trong ít nhất một năm, điều này có thể không phản ánh chính xác tình hình sử dụng tài sản cố định do có thể xảy ra nhiều biến động trong năm kế toán Hệ quả là doanh nghiệp có thể gặp khó khăn tài chính do chi phí khấu hao cao Việc trích khấu hao không chỉ phụ thuộc vào tài sản cố định mà còn chịu ảnh hưởng từ các yếu tố bên ngoài như tình hình kinh tế, hoạt động sản xuất kinh doanh và tiến bộ khoa học kỹ thuật Do đó, mức trích khấu hao có thể hợp lý trong một thời điểm nhưng lại không phù hợp ở thời điểm khác, và nên được xem như một chỉ tiêu hướng dẫn.
Doanh nghiệp có thể tự điều chỉnh 33 dẫn trong quá trình sử dụng để phù hợp với nhu cầu thực tế Điều này giúp các doanh nghiệp chủ động trong sản xuất kinh doanh, nâng cao hiệu quả hoạt động và cân bằng chi phí với thu nhập.
Mỗi doanh nghiệp hiện nay sử dụng nhiều loại tài sản cố định với mục đích chung là thu lợi ích kinh tế Do đó, Nhà nước cần đưa ra các phương pháp khấu hao tài sản cố định đa dạng cho từng loại tài sản, đồng thời cho phép doanh nghiệp lựa chọn phương pháp khấu hao phù hợp với công dụng và cách thức sử dụng tài sản của họ.
+ Đối với loại tài sản cố định: nhà cửa, vật kiến trúc…do tốc độ hao mòn chậm thì có thể áp dụng phương pháp khấu hao đường thẳng.
Máy móc, thiết bị và phương tiện vận tải thường có tính năng công dụng giảm nhanh trong quá trình sử dụng, ảnh hưởng đến quá trình sản xuất kinh doanh Do đó, có thể áp dụng phương pháp khấu hao theo sản lượng hoặc phương pháp khấu hao nhanh để quản lý hiệu quả tài sản.
+ Đối với các thiết bị dụng cụ thường chịu tác động lớn của hao mòn vô hình thì có thể áp dụng phương pháp khấu hao nhanh.
Tài sản cố định vô hình vô hạn không cần phải trích khấu hao theo nguyên tắc phù hợp của kế toán Giá trị của loại tài sản này sẽ được ghi nhận trên sổ sách kế toán và báo cáo tài chính cho đến khi tính hữu dụng của nó không còn.
Tài sản cố định tạm ngừng sử dụng tại doanh nghiệp, như do ngừng hoạt động theo mùa, cho thuê hoặc cầm cố, vẫn cần phải trích khấu hao trong thời gian này Phương pháp khấu hao được áp dụng trong trường hợp này là phương pháp khấu hao đường thẳng.
3.3.3 Vấn đề quản lý và sử dụng nguồn vốn khấu hao cơ bản của doanh nghiệp
Nguồn vốn khấu hao cơ bản là yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp tái đầu tư vào tài sản cố định Ngoài ra, doanh nghiệp còn có thể mở rộng đầu tư vào các tài sản khác để gia tăng lợi nhuận trong khi vẫn giữ nguồn vốn khấu hao để sử dụng sau này.
Nguồn vốn khấu hao cơ bản được hình thành từ chi phí khấu hao trong nhiều kỳ sản xuất kinh doanh và nằm trong giá trị sản phẩm Nguồn vốn khấu hao chỉ thực sự tồn tại khi sản phẩm được tiêu thụ và doanh nghiệp thu được tiền bán hàng Do đó, việc hình thành nguồn vốn khấu hao phụ thuộc lớn vào hiệu quả tiêu thụ sản phẩm Để quản lý nguồn vốn khấu hao hiệu quả, doanh nghiệp cần chú trọng hơn đến quá trình tiêu thụ sản phẩm và hàng hóa.
Nhà nước đã cho phép doanh nghiệp quản lý và sử dụng nguồn vốn khấu hao, điều này là hợp lý Tuy nhiên, trong các ngành sử dụng tài sản cố định đặc thù như nhà máy điện, cầu đường và bến cảng, cần có quy định riêng Giá trị tài sản cố định trong các ngành này rất lớn và thời gian sử dụng dài, dẫn đến doanh nghiệp có thể không cần sử dụng nguồn vốn khấu hao để thay thế tài sản trong thời gian dài Điều này có thể dẫn đến việc doanh nghiệp đầu tư nguồn vốn khấu hao vào tài sản khác và khi cần xây dựng lại cơ sở hạ tầng, họ sẽ không có đủ vốn Thiếu vốn đầu tư cho các công trình quan trọng không chỉ gây thiệt hại cho doanh nghiệp mà còn ảnh hưởng đến xã hội Do đó, bên cạnh việc giao quyền sử dụng nguồn vốn khấu hao cho doanh nghiệp, nhà nước cần có chính sách quy định việc sử dụng khấu hao cho các doanh nghiệp đặc thù nhằm đảm bảo nguồn vốn này được sử dụng hiệu quả.