STEAM là phương pháp học tập chủ yếu dựa trên thực hành và cáchoạt động trải nghiệm sáng tạo, do đó, học sinh được tiếp cận phương phápgiáo dục này có những ưu thế nổi bật như: kiến thức
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC
PHẠM THỊ HUYỀN
VẬN DỤNG MÔ HÌNH GIÁO DỤC STEAM TRONG DẠY HỌC CHƯƠNG I CHUYỂN HÓA VẬT CHẤT VÀ NĂNG LƯỢNG Ở THỰC VẬT SINH HỌC 11 – TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
LUẬN VĂN THẠC SĨ SƯ PHẠM SINH HỌC
Trang 2ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC
PHẠM THỊ HUYỀN
VẬN DỤNG MÔ HÌNH GIÁO DỤC STEAM TRONG DẠY HỌC CHƯƠNG I CHUYỂN HÓA VẬT CHẤT VÀ NĂNG LƯỢNG Ở THỰC VẬT SINH HỌC 11 – TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
CHUYÊN NGÀNH: LL&PP DẠY HỌC BỘ MÔN SINH HỌC
MÃ SỐ: 8140111
LUẬN VĂN THẠC SĨ SƯ PHẠM SINH HỌC
Người hướng dẫn khoa học: PGS TS Mai Văn Hưng
HÀ NỘI – 2020
Trang 3LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, cáckết quả của luận văn là trung thực và chƣa từng đƣợc ai công bố trongbất kì công trình nào khác
Tác giả luận văn
Phạm Thị Huyền
Trang 4Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành tới toàn thể các giảng viên, cán bộtrường Đại học Giáo Dục, Đại học Quốc gia Hà Nội đã giúp đỡ, tạo điều kiệnthuận lợi cho tôi trong suốt thời gian học tập và nghiên cứu tại trường.
Tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới Ban giám hiệu, các thầy giáo, cô giáo
và các em học sinh trường THPT B Nghĩa Hưng, tỉnh Nam Định đã nhiệttình giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi điều tra, tiến hành thực nghiệm trong quátrình nghiên cứu luận văn
Cuối cùng, tôi xin chân thành cảm ơn gia đình, bạn bè và các học viênlớp cao học Sinh QH-2018S, trường Đại học Giáo dục đã động viên, giúp đỡtôi trong suốt thời gian thực hiện đề tài này
Hà Nội, ngày tháng năm 2020
Trang 5MỤC LỤC
MỞ ĐẦU 1
I Lý do chọn đề tài 1
2 Mục đích nghiên cứu 3
3 Nhiệm vụ nghiên cứu, phạm vi nghiên cứu 3
4 Đối tượng và khách thể nghiên cứu 4
5 Giả thuyết nghiên cứu 4
6 Phương pháp nghiên cứu 4
7 Những đóng góp mới của đề tài 5
8 Cấu trúc đề tài 5
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI 6
1.1 Lịch sử nghiên cứu 6
1.1.1 Trên thế giới 6
1.1.2 Ở Việt Nam 9
1.2 Cơ sở lý luận 11
1.2.1 Một số khái niệm 11
1.2.2 Vai trò của giáo dục STEAM 14
1.2.3 Mô hình STEAM 18
1.2.4 Mô hình giáo dục STEAM trong trường THPT 22
1.2.5 Định hướng giáo dục STEAM trong chương trình giáo dục phổ thông mới 26
1.2.6 Lợi ích của giáo dục STEAM 27
1.3 Cơ sở thực tiễn 30
1.3.1 Đặc điểm của đối tượng điều tra nghiên cứu 31
1.3.2 Hiểu biết của GV về STEAM 33
1.3.3 Thực trạng dạy học STEM/STEAM 34
1.3.4 Thực trạng học tập của HS lớp 11 trong dạy học môn Sinh học theo định hướng giáo dục STEAM 36
Tiếu kết chương I 38
CHƯƠNG 2: VẬN DỤNG MÔ HÌNH GIÁO DỤC STEAM TRONG DẠY HỌC CHƯƠNG I « CHUYỂN HÓA VẬT CHẤT VÀ NĂNG LƯỢNG Ở THỰC VẬT » SINH HỌC 11 - THPT 39
Trang 62.1.1 Chương trình Sinh học THPT 39
2.1.2 Sách giáo khoa Sinh học 11 41
2.2 Các bước xây dựng chủ đề STEAM 42
2.2.1 Các bước để xây dựng chủ đề STEAM 42
2.2.2 Yêu cầu của chủ đề STEAM 43
2.3 Thiết kế chủ đề STEAM cho phần chuyển hóa vật chất và năng lượng ở thực vật – sinh học 11 43
2.3.1 Xây dựng chủ đề STEAM: 43
2.3.2 Quy trình thiết kế bài học STEAM 45
2.3.3 Thiết kế mô hình STEAM dạy học chủ đề “phòng học xanh sáng tạo” .47
2.4 Xây dựng bộ công cụ đánh giá 52
2.4.1 Câu hỏi bài tập 52
2.4.2 Hồ sơ học tập 53
Tiểu kết chương 2 55
CHƯƠNG 3 : THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM 56
3.1 Mục đích thực nghiệm 56
3.2 Nội dung thực nghiệm 56
3.3 Phương pháp thực nghiệm 56
3.4 Thời gian và địa điểm thực nghiệm 56
3.6 Kết quả thực nghiệm 60
3.6.1 Kết quả định tính 60
3.6.2 Kết quả định lượng 61
Tiểu kết chương 3 70
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 71
TÀI LIỆU THAM KHẢO 72
PHỤ LỤC
Trang 7Science, Technology, Engineering, Artand Mathemetics (khoa học, công nghệ,
STEAM kỹ thuật, nghệ thuật và toán học)
……
Trang 8DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 1.1 Phân bố giới tính của GV trong khảo sát thực trạng 31
Bảng 1.2 Phân bố tuổi nghề của giáo viên trong khảo sát 32
Bảng 3.1 Các bài học thực nghiệm sư phạm 56
Bảng 3.2 So sánh giá trị mức độ ảnh hưởng theo tiêu chí Cohen 59
Bảng 3.3 Điểm của các cặp lớp lần 1 61
Bảng 3.4 Các tham số đặc trưng kiểm tra lần 1 62
Bảng 3.5 Tần suất (%) học sinh đạt điểm Xi bài kiểm tra 1 tiết của lớp đối chứng và lớp thực nghiệm 63 Bảng 3.6 Phân bố tần suất tích lũy điểm số bài kiểm tra 63
Bảng 3.7 Điểm của các cặp lớp lần 2 65
Bảng 3.8 Các tham số đặc trưng kiểm tra lần 2 66
Bảng 3.9 Tần suất (%) học sinh đạt điểm Xi bài kiểm tra 1 tiết 67
Bảng 3.10 Phân bố tần suất tích lũy điểm số bài kiểm tra (lần 2) 67
Trang 9DANH MỤC CÁC HÌNH
Hình 1.1 Mô hình tháp STEAM 19
Hình 1.2 Mục tiêu giáo dục STEAM 22
Hình 1.3 Phân bố tỷ lệ GV đã được tập huấn STEM/STEAM và đã tham gia giảng dạy 32
Hình 1.4 Vai trò của các môn thành phần trong STEAM 33
Hình 1.5 Mối quan hệ giữa các môn STEAM 33
Hình 1.6 Các khái niệm STEAM và phương pháp giảng dạy 34
Hình 1.7 Sử dụng tình huống thực tiễn trong giảng dạy 34
Hình 1.8 Thầy/ cô có tự tin khi tham gia giảng dạy STEAM 35
Hình 1.9 Hình thức tổ chức STEAM 35
Hình 1.10 Thống kê số lượng HS đã học môn Sinh theo định hướng STEAM 36
Hình 1.11 Thống kê về sự hứng thú của HS sau khi đã được học chủ đề theo định hướng giáo dục STEAM 37
Hình 3.1 Phân bố tần số điểm của HS lần 1 61
Hình 3.2 Phân bố tần số tích lũy kết quả bài kiểm tra (lần 1) 64
Hình 3.3 Tần số phân bố điểm ở các lớp lần 2 65
Hình 3.4 Phân bố tần số tích lũy kết quả bài kiểm tra lần 2 68
Trang 101.2 Xuất phát từ đặc điểm và thực trạng dạy học Sinh học
Trong thời gian gần đây, phương pháp dạy học STEM, giáo dục STEMđược nhắc tới nhiều, không chỉ bởi các thầy giáo cô giáo, các chuyên gia giáodục, mà còn có cả các chính trị gia, lãnh đạo các tập đoàn công nghệ toàn cầu.Điều đó cho thấy vai trò và ý nghĩa quan trọng của giáo dục STEM Việckhuyến khích, thúc đẩy giáo dục STEM tại mỗi quốc gia đều hướng tới mụcđích sau cùng là phát triển nguồn nhân lực đáp ứng nhu cầu ngày càng caocủa các ngành nghề liên quan đến khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học.Nhờ vậy mà nâng cao được sức cạnh tranh của nền kinh tế của quốc gia đótrong bối cảnh toàn cầu hóa và sự phát triển vượt bậc của khoa học và côngnghệ, mà đang hiện hữu là cuộc cách mạng 4.0
Ra đời từ những năm 70 của thế kỷ XX, STEM (viết tắt của Khoa học– Science, Công nghệ – Technology, Kỹ thuật – Engineering, và Toán học –Mathematics) đã luôn là một phương pháp giáo dục hàng đầu tại thời điểm
Trang 11lúc bấy giờ STEM tập trung vào việc đào tạo cho học sinh về 4 lĩnh vựctrên Tuy nhiên, chủ trương của nền giáo dục hiện đại ngày nay lại đánh giácao tầm quan trọng của Nghệ thuật trong việc thúc đẩy sự đổi mới và sángtạo, đó cũng chính là lý do tại sao phương pháp giáo dục STEAM ra đời.
STEAM là ý tưởng sáng tạo ban đầu của Trường Thiết kế RhodeIsland (Mỹ), sau đó được sử dụng bởi nhiều nhà giáo dục và dần dần lanrộng ra cả Hoa Kỳ Đây là một phương pháp tiếp cận giáo dục kiểu mới,trong đó Khoa học, Công nghệ, Kỹ thuật, Nghệ thuật, và Toán học cùngđược sử dụng để giảng dạy và hướng dẫn cho học sinh STEAM là một sựchuyển đổi từ cách thức giáo dục truyền thống, dựa vào tiêu chuẩn điểm số
để đánh giá, sang một phương pháp giáo dục hiện đại và lý tưởng, trong đóquá trình học tập và kết quả học tập cùng được xem trọng như nhau
STEAM là phương pháp học tập chủ yếu dựa trên thực hành và cáchoạt động trải nghiệm sáng tạo, do đó, học sinh được tiếp cận phương phápgiáo dục này có những ưu thế nổi bật như: kiến thức khoa học, kỹ thuật,công nghệ và toán học chắc chắn, khả năng sáng tạo, tư duy logic, hiệu suấthọc tập và làm việc vượt trội và có cơ hội phát triển các kỹ năng mềm toàndiện hơn mà mục tiêu của nền giáo dục Việt Nam đã và đang hướng đến làđào tạo con người : “Sâu sắc về trí tuệ, phong phú về tâm hồn, cường tráng
về thể chất, đậm đà bản sắc dân tộc, và mang tính quốc tế chân chính”.[2]Trong bối cảnh hiện nay, chúng ta cần những chương trình đào tạo kếthợp hài hòa giữa các bộ môn Khoa học, Công nghệ, Kỹ thuật, Toán học vàNghệ thuật để đào tạo ra những thế hệ trẻ toàn diện cả về học thuật, và thúcđẩy sự sáng tạo bên trong của mỗi người Chúng ta cần những ý tưởng mới,những giải pháp mới cho các vấn đề hiện tại và sau này Chúng ta cần đánhthức những “nghệ sĩ” bên trong chính những thế hệ học sinh nhỏ tuổi để các
em có thể trở thành những công dân toàn cầu thực thụ
Chính vì thế, giáo dục STEAM có thể được coi là mô hình giáo dụcthích ứng nhất với mục tiêu dạy học phát triển năng lực như hiện nay[7].Song trong bối cảnh giáo dục Việt Nam hiện nay nói chung và đặc thù của
Trang 12bộ môn Sinh học nói riêng, phương pháp dạy học STEAM dường như chưađược vận dụng một cách thỏa đáng, một số thầy cô còn chưa quan tâm hoặc
có cái nhìn chưa thấu đáo, vẫn còn những khoảng trống cần khai phá vềphương pháp này
Từ những lý do trên, với mong muốn nâng cao chất lượng dạy học môn
Sinh học, nên tôi lựa chọn thực hiên đề tài: “Vận dụng mô hình giáo dục STEAM trong dạy học Chương I: Chuyển hóa vật chất và năng lượng ở thực vật - Sinh học 11- THPT”.
3 Nhiệm vụ nghiên cứu, phạm vi nghiên cứu
3.1 Nhiệm vụ nghiên cứu
- Nghiên cứu cơ sở lí luận về mô hình giáo dục STEAM trên thế giới và
ở Việt Nam
- Thiết kế phiếu điều tra, bảng hỏi để xác định thực trạng về việc dạy
và học theo mô hình giáo dục STEAM cho học sinh ở các trường THPT
- Thiết kế phương án dạy học theo mô hình giáo dục STEAM
- Thiết kế các công cụ và các tiêu chí đánh giá hiệu quả của việc dạy học theo mô hình giáo dục STEAM
- Thực nghiệm sư phạm nhằm kiểm tra giả thuyết khoa học của đề tài
Trang 134 Đối tượng và khách thể nghiên cứu
4.1 Đối tượng nghiên cứu
Tổ chức dạy học phần Chuyển hóa vật chất và năng lượng ở thực vật - Sinh học 11 theo mô hình giáo dục STEAM
4.2 Khách thể nghiên cứu
Quá trình dạy học phần Chuyển hóa vật chất và năng lượng ở thực vật Sinh học 11- THPT
-5 Giả thuyết nghiên cứu
Nếu tổ chức dạy học Chương I Chuyển hóa vật chất và năng lượng ởthực vật - Sinh học 11- THPT theo mô hình giáo dục STEAM thì giúp họcsinh có kỹ năng sử dụng kiến thức liên môn vào giải quyết các vấn đề thựctiễn, tạo hứng thú, say mê học tập môn học, từ đó góp phần phát triển cho họcsinh năng lực giải quyết vấn đề và năng lực vận dụng kiến thức, nâng cao hiệuquả dạy học Sinh học
6 Phương pháp nghiên cứu
6.1 Phương pháp nghiên cứu lí thuyết
Nghiên cứu các tài liệu có liên quan như văn kiện, nghị quyết của Đảng
và Nhà nước; tài liệu về tâm lý học, lý luận học đại học, và các đề tài liênquan đến vấn đề nghiên cứu để làm cơ sở lí luận cho đề tài
6.2 Phương pháp điều tra
- Khảo sát, điều tra trên các đối tượng: GV, HS
- Phỏng vấn trao đổi trên các đối tượng: chuyên gia, cán bộ quản lý,
GV, HS
6.3 Phương pháp thực nghiệm sư phạm
Tổ chức giảng dạy thực nghiệm, phát phiếu điều tra; so sánh đối chiếu kếtquả trước và sau quá trình thực nghiệm ở từng lớp và giữa các lớp, chiều hướngbiến đổi năng lực của học sinh giữa các lớp đối chứng và các lớp thực nghiệm
6.4 Phương pháp phân tích - thống kê
Sử dụng phần mềm excel trong đánh giá số liệu thu thập được trongđiều tra
Trang 147 Những đóng góp mới của đề tài
- Góp phần hệ thống hóa cơ sở lí luận của việc dạy học theo mô hình giáodục STEAM trong dạy học Sinh học phần chuyển hóa vật chất và năng lượng ởthực vật
- Đề xuất quy trình thiết kế phương án dạy học theo mô hình giáo dụcSTEAM trong dạy học phần Chuyển hóa vật chất và năng lượng ở thực vật - Sinhhọc 11- THPT
- Thiết kế được các công cụ nhằm phát triển năng lực cho HS trong dạy học theo mô hình giáo dục STEAM
- Thiết kế các tiêu chí đánh giá năng lực cho HS trong dạy học theo mô hình giáo dục STEAM
8 Cấu trúc đề tài
Ngoài phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, tài liệu tham khảo, luận văn được dự kiến trình bày trong 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn của đề tài
Chương 2: Vận dụng mô hình giáo dục STEAM trong dạy học phần “Chuyển hóa vật chất và năng lượng ở thực vật”- Sinh học 11- THPT
Chương 3: Thực nghiệm sư phạm.
Trang 15CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI 1.1 Lịch sử nghiên cứu
1.1.1 Trên thế giới
Khi mỗi quốc gia bắt đầu một năm học mới, các nhà lãnh đạo giáo dục
từ người đứng đầu nhà nước đang phải đối mặt với một cam kết đổi mới giáodục để tạo ra nguồn nhân lực mới cho nền kinh tế mới Trong những năm 90của thế kỉ 20, Lo ngại trước sự thiếu hụt nghiêm trọng nguồn nhân lực chấtlượng cao cho các ngành nghề liên quan đến khoa học, công nghệ, kĩ thuật vàtoán học, chính phủ Mỹ đã có nhiều chính sách thu hút nguồn nhân lực chấtlượng cao cho các ngành nghề trên Ví dụ như chính sách cấp Visa làm việccho các sinh viên nước ngoài tốt nghiệp các ngành nghề thuộc các lĩnh vựcvề: khoa học, kĩ thuật, công nghệ và toán Ban đầu quỹ khoa học quốc gia Mỹ(NSF) đã bắt đầu sử dụng từ viết tắt SMET thay cho khoa học, toán học, kĩthuật và công nghệ (Science, Mathemetics, Engineering and Technology)(Mark Sanders – The Technology Teacher 2009) Tuy nhiên, các nhân viêncủa NFS nhận thấy phát âm của SMET rất giống với từ “smut” (điều tục tĩu)
từ đó thuật ngữ STEM ra đời thay thế cho SMET STEM quan tâm đến cáclĩnh vực khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học, và chương trình giảngdạy STEM tập trung vào giáo dục trong các ngành khoa học, công nghệ, kỹthuật và toán học.[21] Kể từ đó, chương trình giảng dạy tập trung vào STEM
đã được mở rộng ra nhiều quốc gia ngoài Hoa Kỳ, với các chương trình đượcphát triển ở những nơi như Úc, Trung Quốc, Pháp, Hàn Quốc, Đài Loan vàVương quốc Anh
Tại Mỹ
Về chính sách phát triển giáo dục STEM tại Mỹ cũng được hình thành
từ khá sớm, ngay sau thế chiến thứ 2, quỹ Khoa học quốc gia đã được thànhlập nhằm tài trợ cho các nghiên cứu và giáo dục STEM cho các trường đạihọc và phòng thí nghiệm Năm 1957, ngay sau khi Liên Xô phóng thành công
Trang 16con tàu Spunik lên không gian, cuộc đua về công nghệ hàng không vũ trụ giữa
Mỹ và Liên Xô đã công khai diễn ra Điều này đã giúp thúc đẩy giáo dụcSTEM tại Mỹ bằng việc thành lập cơ quan hàng không vũ trụ Mỹ (NASA),cho đến tận ngày nay, NASA đã đóng góp rất lớn vào giáo dục STEM chokhối phổ thông và bậc cao tại Mỹ
Vào đầu những năm 2000, sau khi chính phủ Hoa Kỳ nhận được một
số báo cáo quan trọng Cụ thể, Rising Inside the Gathering Storm (2005), báocáo của Viện Hàn lâm Khoa học, Kỹ thuật và Y học Quốc gia Hoa Kỳ, nhấnmạnh mối liên hệ giữa sự thịnh vượng, việc làm phụ thuộc vào khoa học vàcông nghệ Sinh viên Hoa Kỳ đã không đạt trong các môn học STEM với tỷ lệtương đương với sinh viên ở các quốc gia khác Báo cáo dự đoán hậu quảthảm khốc nếu đất nước không thể cạnh tranh trong nền kinh tế toàn cầu dokết quả của lực lượng lao động được chuẩn bị kém Kết quả của các nghiêncứu quốc tế như TIMSS (Xu hướng nghiên cứu khoa học và toán học quốctế), so sánh quốc tế định kỳ về kiến thức toán học và khoa học của học sinhlớp bốn và tám, và PISA (Chương trình đánh giá học sinh quốc tế), đánh giákiến thức và kỹ năng ba năm một lần 15 tuổi Kết quả PISA 2006 chỉ ra rằngHoa Kỳ có tỷ lệ học sinh kém tương đối lớn và quốc gia này xếp thứ 21(trong bảng 30 quốc gia) về đánh giá năng lực và kiến thức khoa học, điều này
đã làm gia tăng mối quan tâm ở Hoa Kỳ Nếu nước Mỹ muốn tiếp tục duy trì
vị trí số một về khoa học công nghệ, chính phủ cần chuẩn bị một nguồn nhânlực mạnh mẽ và dồi dào trong tương lai
Mặt khác theo số liệu của một thống kê ở Mỹ cho thấy việc làm STEM
có tốc độ tăng trưởng gấp 4 lần so với tốc độ tăng trưởng trung bình của cácngành khác nếu tính từ năm 1950 đến 2007 Trong khi đó, từ năm 2004 đếnnăm 2014 việc làm liên quan đến khoa học và kỹ thuật tăng 26%, gấp hai lần
so với tốc độ tăng trưởng trung bình của các ngành nghề khác Với sự pháttriển của khoa học kỹ thuật thì nhu cầu việc làm liên quan đến STEM ngày
Trang 17càng lớn, đòi hỏi ngành giáo dục cũng phải thay đổi để đáp ứng nhu cầu của
xã hội
Mặc dù giáo dục STEM được xem là một bước đi quyết liệt của đổimới giáo dục phổ thông tại Mỹ hiện nay, nhưng nó không chỉ dừng lại ở lĩnhvực khoa học tự nhiên Trong những năm gần đây, các nhà giáo dục đề xuấtrằng để cho ra một sản phẩm công nghệ có thể thương mại được, chúng takhông chỉ có tích hợp các kiến thức STEM mà phải cần có tư duy thiết kế,yếu tố nghệ thuật hay thẩm mỹ cần được tính đến trong quá trình sáng tạo sảnphẩm và giải quyết vấn đề, nghĩa là STEM sẽ trở thành STEM + Art =STEAM Trường dạy nghề thiết kế Rhode Island được xem là trường đi đầutại Mỹ xây dựng chương trình giáo dục theo cách tiếp cận STEAM
Tại Canada
Canada đứng thứ 12 trong số 16 nước về tỷ lệ sinh viên tốt nghiệp theohọc các chương trình STEM, với 21,2%, cao hơn Hoa Kỳ, nhưng thấp hơncác nước như Pháp, Đức và Áo Tổ chức hướng đạo sinh Canada đã áp dụngcác biện pháp tương tự như đối tác Mỹ để thúc đẩy các lĩnh vực STEM chothanh thiếu niên Chương trình STEM của họ bắt đầu vào năm 2015 Họcbổng Schulich Leader: Trong năm 2011, nhà doanh nghiệp và nhà hảo tâmCanada Seymour Schulich thành lập Học bổng Schulich Leader, học bổng trịgiá 100.000.000 đô la với 60.000 đô la cho sinh viên bắt đầu học đại học trongmột chương trình STEM tại 20 tổ chức trên khắp Canada Mỗi năm 40 sinhviên Canada sẽ được lựa chọn để nhận giải thưởng, hai ở mỗi tổ chức, vớimục tiêu thu hút thanh thiếu niên có năng khiếu vào các lĩnh vực STEM
Tại Pháp
Giáo dục STEM được bao phủ ở mọi cấp học Trong giai đoạn chínhcủa bậc Tiểu học học sinh được học về Toán học, Khoa học tự nhiên và Côngnghệ, học sinh được tham gia các hoạt động trải nghiệm nhằm thúc đẩy sự
Trang 18quan tâm của các em về khoa học và công nghệ, bên cạnh đó phát triển tưduy phê phán của học sinh
Tại Anh
Giáo dục STEM đã được phát triển thành chương trình quốc gia vớimục tiêu tạo ra nguồn nhân lực nghiên cứu khoa học chất lượng cao Chươngtrình giáo dục của Anh gồm 4 nội dung chính: một là, tuyển dụng giáo viêngiảng dạy STEM Hai là, bồi dưỡng nâng cao trình độ của giáo viên Ba là,cải tiến và làm phong phú chương trình học cả trong và ngoài lớp học Bốn là,phát triển cơ sở vật chất hỗ trợ cho việc dạy học
1.1.2 Ở Việt Nam
Khác với các nước phát triển trên thế giới như Mỹ, giáo dục STEM dunhập vào Việt Nam không phải bắt nguồn từ các nghiên cứu khoa học giáodục hay từ chính sách vĩ mô về nguồn nhân lực mà bắt nguồn từ các cuộc thiRobot dành cho học sinh từ cấp tiểu học dến phổ thông trung học do các công
ty công nghệ tại Việt Nam triển khai cùng với các tổ chức nước ngoài Ví dụcuộc thi Robotics make X 2019 của Công ty Cp robot Công nghệ cao STEMViệt Nam hay một số cuộc thi robocon của các hãng như Lego và một sốcuộc thi robocon của các hãng khác trong nước Từ đó đến nay giáo dụcSTEM đã bắt đầu có sự lan toả với nhiều hình thức khác nhau, nhiều cáchthức thực hiện khác nhau, nhiều tổ chức hỗ trợ khác nhau
Trong những năm gần đây, phong trào dạy học STEM ngày càng sôinổi Năm 2011, với sự phối hợp của Hội đồng Anh, Bộ GD&ĐT đã tiến hành
mô hình thí điểm “Phòng lab tích hợp STEM bằng tiếng Anh” - một trongnhững nội dung của giáo dục STEM tại 14 trường ở Hà Nội, TPHCM, ĐàNẵng Nhiều trường đã bắt đầu có câu lạc bộ STEM và hoạt động khá tíchcực, thu hút được sự quan tâm của đông đảo học sinh như trường Hà Nội -Amsterdam, Tạ Quang Bửu, Olympia, (Hà Nội), Trần Đại Nghĩa, Bùi ThịXuân, Nguyễn Gia Thiều (TPHCM) Từ ứng dụng của giáo dục STEM, 2
Trang 19môn học mới là công nghệ thông tin và robotics đã được triển khai ở Hà Nội
và TPHCM Trong đó, với chương trình robotics, học sinh được trang bị kiếnthức về khoa học tự nhiên, nguyên lý cơ bản của các loại hình robot trongthực tế.[23]
Để chủ động nắm bắt cơ hội, đưa ra các giải pháp thiết thực tận dụngtối đa các lợi thế, đồng thời giảm thiểu những tác động tiêu cực của cuộc Cáchmạng công nghiệp lần thứ 4 đối với Việt Nam, Chỉ thị số 16/CT-TTg của Thủtướng chính phủ ngày 04/5/2017 với nội dung như sau: " Cần tập trung thúcđẩy đào tạo về Khoa học, Công nghệ, Kỹ thuật, Toán học, Ngoại Ngữ, TinHọc trong giáo dục phổ thông" Ngoài ra, Thủ tướng yêu cầu bộ Giáo Dục vàĐào Tạo thúc đẩy chủ yếu đào tạo các môn giáo dục STEM với mục đích đưathế hệ trẻ phát triển theo một hướng mới và phát triển như trên thế giới đãlàm được
Hiện nay, giáo dục STEAM đang được áp dụng ở mọi cấp học tạiViệt Nam Đối với Khối Mầm non và Tiểu học, giáo viên sẽ khuyến khíchcác bé tự do thử sức với nhiều ý tưởng khác nhau, và không để cho cảm giác
“sợ sai” kiềm chế khả năng của mình Giáo viên sẽ là người luôn lắng nghe
đa chiều và mang lại cho các em học sinh một nền tảng kiến thức thực tếngay từ khi còn nhỏ Ở bậc trung học, STEAM đòi hỏi và trang bị cho họcsinh những kỹ năng đánh giá về nghề nghiệp, sở thích, cơ hội và sự pháttriển trong bối cảnh lịch sử, hiện tại và tương lai, từ quy mô địa phương rađến toàn cầu Các em được học và áp dụng những kiến thức từ nền tảng đếnchuyên sâu, những kỹ năng và sự kỷ luật thông qua việc thực hiện các dự ánthực tế và việc nghiên cứu những cập nhập mới nhất về các lĩnh vực liênquan Học sinh còn có cơ hội tự đánh giá niềm đam mê, sở thích, trải nghiệm
và tài năng của chính mình nhằm cải thiện sự phát triển của mỗi cá nhânngày qua ngày Điều này vô cùng hữu ích cho các em khi theo đuổi nhữngkhát vọng tương lai sau khi ra trường Với những ưu điểm nổi trội trên, tin
Trang 20rằng STEAM sẽ giúp đào tạo những đứa trẻ – với đủ mọi trình độ và khả năng, trở thành những công dân toàn cầu trong chính cộng đồng của mình.
1.2 Cơ sở lý luận
1.2.1 Một số khái niệm
STEM là thuật ngữ viết tắt của các từ Science (Khoa học), Technology(Công nghệ), Engineering (Kĩ thuật) và Mathematics (Toán học), thường được
sử dụng khi bàn đến các chính sách phát triển về Khoa học, Công nghệ, Kĩ thuật
và Toán học của mỗi quốc gia Trong đó Science là quy trình sáng tạo ra kiếnthức khoa học; Engineering là quy trình sử dụng kiến thức khoa học để thiết kếcông nghệ mới nhằm giải quyết các vấn đề; Toán là công cụ được sử dụng đểthu nhận kết quả và chia sẻ kết quả đó với những người khác
Giáo dục STEM là mô hình giáo dục dựa trên cách tiếp cận liên môn, giúp
HS áp dụng các kiến thức khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học vào giảiquyết một số vấn đề thực tiễn trong bối cảnh cụ thể
Giáo dục STEM cũng được quan niệm như là chương trình đào tạo dựatrên ý tưởng giảng dạy cho HS bốn lĩnh vực cụ thể Khoa học, Công nghệ, Kĩthuật và Toán học - trong một liên ngành và phương pháp tiếp cận ứng dụngtrong đó:
Science (Khoa học): Là môn học nhằm phát triển khả năng sử dụng các
kiến thức Khoa học (Vật lý, Hóa học, Sinh học và Khoa học trái đất) của HS,không chỉ giúp HS hiểu về thế giới tự nhiên mà còn có thể vận dụng kiến thức
đó để giải quyết các vấn đề khoa học trong cuộc sống hàng ngày
Technology (Công nghệ): Là môn học nhằm phát triển khả năng sử dụng,
quản lý, hiểu và đánh giá công nghệ của HS Nó cung cấp cho HS những cơhội để hiểu về công nghệ được phát triển như thế nào, cung cấp cho HSnhững kĩ năng để có thể phân tích được sự ảnh hưởng của công nghệ mới tớicuộc sống hàng ngày của HS và của cộng đồng…
Trang 21Engineering (Kĩ thuật): Là môn học nhằm phát triển sự hiểu biết ở HS về
cách công nghệ đang phát triển thông qua quá trình thiết kế kĩ thuật Kĩ thuậtcung cấp cho HS những cơ hội để tích hợp kiến thức của nhiều môn học, giúpcho những khái niệm liên quan trở nên tường minh trong cuộc sống của họ
Kĩ thuật cũng cung cấp cho HS những kĩ năng để có thể vận dụng sáng tạo cơ
sở Khoa học và Toán học trong quá trình thiết kế các đối tượng, các hệ thốnghay xây dựng các quy trình sản xuất
Mathematics (Toán học): Là môn học nhằm phát triển ở HS khả năng
phân tích, biện luận và truyền đạt ý tưởng một cách hiệu quả thông qua việctính toán, giải thích, các giải pháp giải quyết các vấn đề toán học trong cáctình huống đặt ra
Về cơ bản nhất STEAM = STEM + ART
STEAM là phương pháp học tập chủ yếu dựa trên thực hành và các hoạtđộng trải nghiệm sáng tạo, do đó, trẻ được tiếp cận phương pháp giáo dục này
có những ưu thế nổi bật như: kiến thức khoa học, kỹ thuật, công nghệ và toánhọc chắc chắn, khả năng sáng tạo, tư duy logic, hiệu suất học tập và làm việcvượt trội và có cơ hội phát triển các kỹ năng mềm toàn diện hơn
STEAM viết tắt của các từ Science (khoa học), Technology (côngnghệ), Engineering (kỹ thuật), Art (nghệ thuật) và Math (toán học) là phươngpháp học được áp dụng đầu tiên tại Mỹ với đặc điểm cung cấp kiến thức toàndiện của năm lĩnh vực: Khoa học, Công nghệ, Kỹ thuật, Nghệ thuật và Toánhọc Điểm nổi bật của STEAM là kết nối, liên hệ thông tin giữa các lĩnh vựcvào trong thực tế Các thí nghiệm, hoạt động thực tiễn thường xuyên diễn ra
để các em có thể thảo luận, tự rút ra kết luận và ghi nhớ sâu sắc Chẳng hạn,trong giờ khoa học, để giải thích cho các em vì sao nước sông suối lại trong,giáo viên sẽ cho học sinh thử lọc nước chứa tạp chất bằng các vật liệu tựnhiên như đá, sỏi, cát và rút ra kết luận về tính chất, vai trò của mỗi thànhphần.[18]
Trang 22Học STEAM là tích hợp có ý nghĩa Khoa học, Công nghệ, Kỹ thuật,Nghệ thuật và Toán học giúp học sinh giải quyết các vấn đề thực tiễn thôngqua hoạt động thực hành và các hoạt động sáng tạo
Giáo dục STEAM là một cách tiếp cận học tập sử dụng Khoa học,Công nghệ, Kỹ thuật, Nghệ thuật và Toán học làm điểm truy cập để hướngdẫn điều tra, đối thoại và tư duy phản biện của học sinh
Khung STEAM là một cách để tất cả các đối tượng liên quan vớinhau và đến một thế giới thay đổi nhanh chóng để phát triển các kỹ năng họctập suốt đời dựa trên thực tế Điều này có nghĩa là học và sử dụng ý tưởngrằng Khoa học và Công nghệ được diễn giải thông qua Kỹ thuật và Nghệthuật (xã hội, ngôn ngữ, thể chất, âm nhạc và mỹ thuật), tất cả đều dựa trêncác yếu tố của Toán học
STEAM là một sáng kiến giáo dục được tạo ra bởi Trường Thiết kếRhode Island, bổ sung nghệ thuật vào khung STEM ban đầu Theo TrườngThiết kế Rhode Island, Mục tiêu là thúc đẩy sự đổi mới thực sự đi kèm với sựkết hợp tâm trí của một nhà khoa học hoặc nhà công nghệ với nghệ sĩ hoặcnhà thiết kế Thay đổi nghệ thuật vào khung STEM ban đầu rất quan trọngnhư các thực tiễn, chẳng hạn như mô hình hóa, phát triển các giải thích vàtham gia phê bình và đánh giá (lập luận), quá thường xuyên được nhấn mạnhtrong bối cảnh giáo dục toán học & khoa học
STEAM trao quyền cho giáo viên sử dụng học tập dựa trên dự án vượtqua cả 5 ngành (khoa học, công nghệ, kỹ thuật, nghệ thuật, toán học) và thúcđẩy một môi trường học tập hòa nhập, nơi tất cả học sinh có thể tham gia vàđóng góp.[22] Trái ngược với các mô hình giảng dạy truyền thống, các nhàgiáo dục sử dụng khung STEAM kết hợp các ngành học, tận dụng sức mạnhtổng hợp năng động giữa quá trình mô hình hóa và nội dung toán học và khoahọc để xóa nhòa ranh giới giữa kỹ thuật mô hình hóa và tư duy khoa học /
Trang 23toán học Thông qua phương pháp toàn diện này, học sinh có thể tập thể dục
cả hai bên não cùng một lúc
Ví dụ: để dạy về các bào quan trong tế bào, vị trí, hình dạng chúng ta cóthể tạo ra một tác phẩm nghệ thuật về tế bào bằng tranh vẽ, hay mô hình đấtnặn, hoặc một cái bánh với nhiều màu sắc, hình khối
Ngoài lớp học, cả các nhà khoa học và kỹ sư đều sử dụng các mô hình,bao gồm các bản phác thảo, sơ đồ, các mối quan hệ toán học, mô phỏng vàcác mô hình vật lý để đưa ra dự đoán về khả năng hoạt động của một hệthống Họ cũng thu thập dữ liệu để đánh giá dự đoán và có thể sửa đổi môhình như một kết quả Trong quá trình giảng dạy các thầy cô sẽ gặp nhữngcâu: “ồ! Em không thể vẽ”, nhưng hãy thử bắt đầu với một bản phác thảo, cácthầy cô sẽ thấy học sinh của mình là một thiên tài!
1.2.2 Vai trò của giáo dục STEAM
Phong trào STEM to STEAM đã bắt đầu phát triển trong nhiều năm qua
và đang phát triển mạnh mẽ như một phương thức hành động tích cực để thực
sự đáp ứng nhu cầu của nền kinh tế thế kỷ 21 STEM đại diện cho khoa học,công nghệ, kỹ thuật và toán học STEAM đại diện cho STEM cộng với nghệthuật - nhân văn, nghệ thuật ngôn ngữ, khiêu vũ, kịch, âm nhạc, nghệ thuật thịgiác, thiết kế và phương tiện truyền thông mới
Sự khác biệt chính giữa STEM và STEAM là STEM tập trung rõ ràngvào các khái niệm khoa học STEAM điều tra các khái niệm tương tự, nhưngthực hiện điều này thông qua yêu cầu và phương pháp học tập dựa trên vấn đềđược sử dụng trong quá trình sáng tạo
Một nền giáo dục STEM tự nó là vô cùng có giá trị Khoa học là tất
cả xung quanh chúng ta Công nghệ luôn phát triển và đóng một vai trò quantrọng trong cuộc sống hàng ngày của chúng ta Kỹ thuật cung cấp các nguyêntắc hướng dẫn của các cấu trúc, máy móc và các phát minh khác của chúngtôi Toán học giúp chúng ta suy nghĩ phân tích về thế giới và giải quyết các
Trang 24vấn đề phức tạp Cùng nhau, các lĩnh vực này hình thành rất nhiều sự hiểubiết của chúng ta về thế giới và cách nó hoạt động.[20] Thêm vào đó, với sựgia tăng của các cơ hội việc làm trong các lĩnh vực STEM, sinh viên tốtnghiệp chuẩn bị gia nhập lực lượng lao động Tuy nhiên, giáo dục STEM có
xu hướng ít tập trung vào những thứ như sáng tạo và đổi mới
STEAM không phải là một khái niệm mới Những người nhưLeonardo Da Vinci đã cho chúng ta thấy tầm quan trọng của việc kết hợpkhoa học và nghệ thuật để thực hiện những khám phá Các nhà phê bình của
mô hình STEM chỉ ra rằng phần lớn trong số đó được thiết kế để giúp sinhviên có thể làm tốt công việc tốt mà không cần chuẩn bị cho họ những côngviệc không tồn tại Bằng cách kết hợp các yếu tố của nhân văn với các khóahọc STEM, sinh viên sẽ được trang bị tốt hơn để đưa ra và chia sẻ ý tưởng,bất kể cuối cùng họ theo đuổi nghề nghiệp nào
Bằng cách tích hợp nghệ thuật với các chương trình STEM, các nhàgiáo dục đang giúp nhào nặn những nhà đổi mới và nhà tư tưởng sáng tạotuyệt vời vào ngày mai Logic rất đơn giản: làn sóng thịnh vượng kinh tếtrong tương lai nằm trong một lực lượng lao động rất thành thạo trong các thịtrường việc làm đang lên như khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học Vìvậy, đã có sự đầu tư gia tăng vào các sáng kiến STEM trong trường học Điềunày bao gồm:
Cung cấp thiết bị di động cho sinh viên (đôi khi ở dạng phòng thínghiệm máy tính và những lần khác ở dạng 1: 1 - một thiết bị duy nhất cho mỗisinh viên)
Các câu lạc bộ hoặc chương trình STEM sau giờ học
Chương trình giảng dạy STEM, nơi các dự án sử dụng thực hành
STEM được nhúng
Sáng kiến BYOD (mang theo thiết bị của riêng bạn)
Trang 25 Ngày hội STEM để khuyến khích khám phá thực hành trong mỗi ngànhnày
Chương trình robot
Trong khi những sáng kiến này là một khởi đầu tuyệt vời để khám phá bốnlĩnh vực nghiên cứu này, quá trình sáng tạo và đổi mới quan trọng còn thiếu.Học sinh trong các chương trình STEM có thể có nhiều cơ hội học tập kinhnghiệm hơn, nhưng chúng chỉ giới hạn ở khoa học, công nghệ, kỹ thuật vàtoán học Nền kinh tế của chúng ta đòi hỏi nhiều hơn là sự hiểu biết về cáclĩnh vực này - nó đòi hỏi phải có ứng dụng, sáng tạo và khéo léo STEM mộtmình không nuôi dưỡng các chất dinh dưỡng thiết yếu STEAM là một cách
để tận dụng những lợi ích của STEM và hoàn thành nó bằng cách tích hợp cácnguyên tắc này trong và thông qua nghệ thuật STEAM đưa STEM lên mộttầm cao mới : nó cho phép sinh viên kết nối việc học của họ trong các lĩnhvực quan trọng này cùng với thực tiễn nghệ thuật, các yếu tố, nguyên tắc thiết
kế và tiêu chuẩn để cung cấp toàn bộ việc học theo ý của họ STEAM loại bỏnhững hạn chế và thay thế chúng bằng sự ngạc nhiên, phê bình, tìm hiểu vàđổi mới
Thiếu hụt kỹ năng toàn cầu trong các lĩnh vực liên quan đến STEAM đangxác định lại các ưu tiên giáo dục Các trường học đang bắt đầu các chương trìnhhọc tập dựa trên STEAM để trang bị cho học sinh những kỹ năng và kiến thứccần thiết để phát triển trong thế kỷ 21 Học STEAM sẽ không chỉ sản xuất cácnhà thiết kế và kỹ sư của ngày mai; nó sẽ phát triển tư duy đổi mới và khả nănggiải quyết vấn đề, đảm bảo rằng học sinh của chúng ta trở thành người sáng tạocông nghệ, mà không chỉ là người tiêu dùng thụ động
Trong thế giới ngày nay, Giáo dục giáo dục đang chịu áp lực phải đốiphó với một thế giới đang thay đổi, phải thiết lập cho sinh viên thành côngtrong tương lai có nghĩa là đưa họ đến những ngành học này một cách toàndiện để phát triển kỹ năng tư duy phê phán của họ, khuyến khích tư duy phản
Trang 26biện Các nhiệm vụ lặp đi lặp lại bị xói mòn bởi công nghệ và gia công, khảnăng giải quyết các vấn đề mới lạ ngày càng trở nên quan trọng KhungSTEAM không chỉ dạy cho sinh viên cách suy nghĩ chín chắn, giải quyết vấn
đề và sử dụng sự sáng tạo, nó còn chuẩn bị cho sinh viên làm việc trong mộtlĩnh vực sẵn sàng cho sự phát triển
Học sinh được dạy theo khung STEAM không chỉ được dạy về chủ đề
mà còn được dạy cách học, cách đặt câu hỏi, cách thử nghiệm và cách sángtạo.[5] Hệ thống học vẹt, chuẩn hóa đang dạy cho học sinh một bài kiểm trachính xác là kiểu giáo dục mà chúng ta không cần trong thế giới này Hệthống giáo dục ngày nay không tập trung đủ vào việc dạy trẻ em giải quyếtcác vấn đề trong thế giới thực và không liên ngành, cũng không đủ hợp táctrong cách tiếp cận của nó Chuyển từ cách tiếp cận tiêu chuẩn hiện tại sanggiảng dạy theo một phương pháp liên ngành toàn diện chỉ có ý nghĩa trongmột thế giới đối mặt với rất nhiều thách thức và cơ hội
Giáo dục nghệ thuật cũng giúp sinh viên học các kỹ năng chuyểnnhượng, còn được gọi là kỹ năng thế kỷ 21 Những kỹ năng này bao gồm sựsáng tạo và kỹ năng tư duy phê phán, sự tò mò, khả năng phục hồi, giải quyếtvấn đề, tháo vát, hợp tác và tự tin Học STEAM là rất quan trọng để phát triểnthế hệ tiếp theo vì họ sẽ cần những kỹ năng chuyển nhượng này khi họ gianhập lực lượng lao động Dù có trở thành kỹ sư, nhà thiết kế hay nhà phântích hay không, giáo dục STEAM giúp sinh viên thuộc mọi nền tảng phát triển
tư duy đổi mới với khả năng sáng tạo và tư duy sáng tạo
Giáo dục STEM giúp chuẩn bị cho sinh viên nền kinh tế tri thức, nơinhiều công việc hiện tại và tương lai đòi hỏi một nền tảng về khoa học vàtoán học
Ngay cả đối với những học sinh không chọn nghề nghiệp trong mộttrong các lĩnh vực STEM hoặc STEAM, các kỹ năng học sinh đạt được từgiáo dục STEAM có thể được dịch sang hầu hết mọi ngành nghề Giáo dục
Trang 27học sinh trong các môn học STEM (nếu được dạy chính xác) chuẩn bị chosinh viên sống, bất kể ngành nghề nào họ chọn theo Những môn học đó dạycho học sinh cách suy nghĩ chín chắn và cách giải quyết vấn đề - những kỹnăng có thể được sử dụng trong suốt cuộc đời để giúp họ vượt qua thời điểmkhó khăn và tận dụng cơ hội bất cứ khi nào nó xuất hiện.
1.2.3 Mô hình STEAM
Khoa học, Công nghệ, Kỹ thuật, Nghệ thuật và Toán học (STEAM) lànhững ngành tương tự nhau, tất cả đều liên quan đến các quy trình sáng tạo vàkhông sử dụng chỉ một phương pháp để tìm hiểu và điều tra Dạy các kỹ năng cóliên quan, theo nhu cầu sẽ chuẩn bị cho sinh viên trở thành nhà đổi mới trongmột thế giới không ngừng phát triển là điều tối quan trọng, không chỉ cho tươnglai của những sinh viên này mà còn cho tương lai của đất nước
Mô hình STEAM là một mô hình cho chương trình giảng dạy dựa trênhọc tập tự nhiên và ý tưởng giáo dục học sinh trong tất cả các ngành - cụ thể
là khoa học, công nghệ, kỹ thuật, nghệ thuật và toán học - bằng cách tích hợptừng phương pháp vào một phương pháp áp dụng bao quát
STEAM là một cách tiếp cận tích hợp để học tập đòi hỏi sự kết nối cóchủ ý giữa các tiêu chuẩn, đánh giá và thiết kế / thực hiện bài học.[8]
Kinh nghiệm STEAM thực sự liên quan đến hai hoặc nhiều tiêu chuẩn
từ Khoa học, Công nghệ, Kỹ thuật, Toán học và Nghệ thuật sẽ được dạy và đánhgiá lẫn nhau
Điều tra, hợp tác và nhấn mạnh vào học tập dựa trên quá trình là cốt lõi của phương pháp STEAM
Việc tận dụng và tận dụng tính toàn vẹn của nghệ thuật là điều cần thiếtcho một sáng kiến STEAM đích thực
Trang 28Hình 1.1 Mô hình tháp STEAM
Như bạn có thể nhận thấy, kim tự tháp cũng có các nhãn khác dọctheo các mặt của nó Đây là những từ khóa liên kết với các khái niệm với cáccấp độ phân loại khác nhau
Học tập suốt đời: Ở trên cùng của kim tự tháp là cấp độ khái quát.
Điều này tương quan với khái niệm giáo dục toàn diện Nó không thể đượclên kế hoạch hoặc tránh, ngay cả khi ngủ, mọi người không ngừng học hỏi vàthích nghi với các ảnh hưởng môi trường của họ Kết quả của những ảnhhưởng này, cả bên trong và bên ngoài, định hình rất lớn những gì mọi ngườilàm với những gì họ tiếp xúc và những gì họ hiểu Vì những lý do này, tôi đãliên kết cấp độ đầu tiên của kim tự tháp này với giáo dục suốt đời
Cấp độ tích hợp: Cấp độ thứ hai của kim tự tháp gọi là cấp độ tích
hợp Ở cấp độ này, nơi sinh viên có thể có được phạm vi rộng của tất cả cáclĩnh vực và một cái nhìn tổng quan cơ bản về cách họ liên kết với nhau trongthực tế bằng cách dạy họ với sự phụ thuộc lẫn nhau dựa trên kế hoạch có chủ
Trang 29đích và thực tế Phương pháp chủ đạo để dạy về quan hệ tương tác tự nhiêntrong thực tế là dạy các khái niệm theo chủ đề cho phép chuyển sang lĩnh vựcgiáo dục Ví dụ, giảng dạy một đơn vị về công nghệ sinh học sẽ cho phép cácnghiên cứu sâu hoặc chuyên sâu của;
• Khoa học về các yếu tố sinh học, hóa học và vật lý liên quan,
• Công nghệ của máy móc, khái niệm và kỹ năng cho phép xây dựng,sản xuất, vận chuyển, giao tiếp và sức mạnh và năng lượng của các hệ thốngđược nghiên cứu,
• Kỹ thuật lập kế hoạch và thiết kế với các cấu trúc nhất định,
• Toán học cần thiết để hiểu và phát triển dự án và kết quả của nó,
• Nghệ thuật vật lý, thủ công, mỹ thuật và tự do được sử dụng cho cảcác yếu tố lớn và phức tạp của các chủ đề liên quan bao gồm lịch sử và chính trịvà
• Nghệ thuật ngôn ngữ để nghiên cứu, truyền đạt và báo cáo về tất cả các kiến thức này
Chính ở giai đoạn này, học sinh bắt đầu hiểu những gì và làm thế nào
để khám phá tất cả các lĩnh vực cơ hội trong lĩnh vực giáo dục Giáo viênhướng dẫn có sự lựa chọn tập trung chuyên sâu vào các lĩnh vực cụ thể hoặcbao quát phạm vi rộng của chủ đề Các nhóm giáo viên có thể làm việc cùngnhau để cung cấp độ bao phủ chuyên sâu về các lĩnh vực chuyên môn của họtrong khi củng cố những gì học sinh đang học trong các lĩnh vực cụ thể khác
Vì những lý do đó cấp độ thứ hai của kim tự tháp này là phù hợp nhất với giáodục tiểu học và trung học Tuy nhiên, cách tiếp cận STEAM tích hợp là phùhợp với mọi cấp học
Cấp độ đa ngành: Cấp độ thứ ba của kim tự tháp là cấp độ đa ngành.
Ở cấp độ này, nơi sinh viên có thể có được một phạm vi của các lĩnh vực đượclựa chọn cụ thể và một cái nhìn tổng quan tập trung về cách họ liên quan đến nhautrong thực tế Phương pháp chủ yếu để dạy về quan hệ tương tác tự
Trang 30nhiên trong thực tế là dạy các đơn vị dựa trên thực tế / xác thực Khi được lên
kế hoạch một cách có chủ đích để bao quát các lĩnh vực và khái niệm nhấtđịnh, người hướng dẫn vẫn có thể dễ dàng sử dụng dạy học theo chủ đề, tuynhiên, các lĩnh vực không tập trung vào không nên được loại trừ khỏi chươngtrình giảng dạy, nhưng thay vào đó, ít nhất được giải thích là một yếu tố củaphạm vi sẽ xảy ra thực tế Bất kỳ phương pháp nào trong số các phươngpháp này, và hơn thế nữa, giúp cho phép chuyển giao việc học từ địa hạt củacác chủ đề cụ thể sang tất cả các chủ đề liên quan Xu hướng hiện nay tronggiáo dục đã thiết lập STEM như một khối các lĩnh vực cốt lõi có liên quan
Xu hướng cũng cho thấy nhiều nhánh của nghệ thuật ngày càng bị thiệt thòi.Trong giáo dục công cộng, chỉ có nghệ thuật ngôn ngữ và nghiên cứu xã hộivẫn chính thức được chú ý đáng kể vì có tầm quan trọng bên ngoài các lĩnhvực STEM Do đó, khi sinh viên được tiếp xúc với các lĩnh vực nổi bật vàngoài lề, họ bắt đầu hiểu thứ bậc và chính trị của cả giáo dục và thực tiễn Ởđây, sinh viên có thể bắt đầu có một khái niệm về các lĩnh vực quan tâm cụthể để khám phá như là con đường sự nghiệp tiềm năng Vì những lý do này,cấp độ thứ ba của kim tự tháp này là phù hợp nhất với giáo dục chuyển tiếphoặc trung học hiện nay
Kỷ luật cụ thể: Cấp độ thứ tư của kim tự tháp là mức độ cụ thể kỷ
luật Đó là ở cấp độ này, nơi các phân chia kiến thức cơ bản cá nhân của cáclĩnh vực, hoặc các ngành, được dạy ở cấp độ tập trung Đó là nơi các môn họcriêng lẻ là chủ đề chính của trọng tâm, hoặc kỷ luật cơ sở Điều này không cónghĩa là các đối tượng khác bị loại trừ, các đối tượng vẫn phải được bao quáttheo ngữ cảnh, tuy nhiên, đối tượng chính được khám phá sâu hơn đáng kểsau đó là các lĩnh vực liên quan Đây là cấp độ mà các bộ phận cụ thể củatừng môn học cơ sở nên được đưa ra một cái nhìn tổng quan Đây là cấp độ
để khám phá những lĩnh vực chuyên môn mà một người mong muốn có được
Trang 31như sự nghiệp và sở thích Vì điều này rất phù hợp với những người trẻ tuổi,cấp độ này của kim tự tháp là phù hợp nhất với giáo dục trung học.
Nội dung cụ thể: Cấp độ thứ năm của kim tự tháp là cấp độ cụ thể
của nội dung Ở cấp độ này, các lĩnh vực nội dung cụ thể được nghiên cứu chitiết Đây là nơi phát triển chuyên nghiệp xảy ra và học sinh đi sâu vào lĩnhvực chặt chẽ hơn của các lĩnh vực nội dung cụ thể mà họ lựa chọn, thường làtrong các nghiên cứu sau trung học Các khu vực có thể được nghiên cứu mộtmình hoặc trong các cụm được nhóm cụ thể từ trong các môn học cơ sở củariêng họ hoặc từ trên các lĩnh vực Một lần nữa, điều này vẫn có liên quan vàbối cảnh với thế giới nói chung, nhưng đây là điểm mà thực tiễn giáo dục vàchuyên nghiệp liên quan đầy đủ nhất với sự phát triển của nhau
1.2.4 Mô hình giáo dục STEAM trong trường THPT
1.2.4.1 Mục tiêu giáo dục STEAM
Mục tiêu giáo dục STEAM
Phát triển các năng Phát triển các Định hướng nghề Phát triển tư duy lực đặc thù của các năng lực cốt lõi nghiệp bậc cao môn học thuộc về
STEM
Hình 1.2 Mục tiêu giáo dục STEAM
- Phát triển các năng lực đặc thù của các môn học thuộc về STEM cho học sinh
Đó là những kiến thức, Công nghệ, Kỹ thuật và Toán học Trong đó
học sinh biết liên kết các kiến thức khoa học, Toán học để giải quyết các vấn
đề thực tiễn HS biết sử dụng, Quản lý và truy cập Công Nghệ Hs biết về quytrình thiết kế và chế tạo ra các sản phẩm
- Phát triển các năng lực cốt lõi cho học sinh
Giáo dục STEAM nhằm chuẩn bị cho học sinh những cơ hội cũng như thách thức trong nền kinh tế cạnh tranh toàn cầu của thế kỷ 21 Bên cạnh
Trang 32những hiểu biết về các lĩnh vực Khoa học, Công nghệ, Kỹ thuật, Toán họchọc sinh sẽ được phát triển tư duy phê phán khả năng hợp tác để thành công.[13]
- Định hướng nghề nghiệp cho học sinh
Giáo dục STEAM sẽ tạo cho học sinh những kiến thức kỹ năng mang tínhnền tảng cho việc học tập ở các bậc học cao hơn cũng như cho nghềnghiệp trong tương lai của học sinh Từ đó, góp phần xây dựng lực lượnglao động có năng lực, phẩm chất đặc biệt là lao động trong lĩnh vựcSTEAM nhằm đáp ứng mục tiêu xây dựng và phát triển đất nước
- Phát triển tư duy bậc cao cho học sinh
Tư duy bậc cao bao gồm ba loại: (1)Tư duy mang tính chất chuyển đổinhận thức ở các bậc cao của thang nhận thức Bloom (2) kỹ năng giải quyếtvấn đề và đưa ra quyết định (3)tư duy phản biện
(1) Tư duy mang tính chuyển đổi trong thang nhận thức: giáo dục công chỉdừng lại ở việc giúp người học ghi nhớ các thông tin học gì biết đấy mà hơn thếphải hưởng đến mục đích giúp người học vận dụng các kiến thức vào thực tếcuộc sống giúp người học trong công việc cụ thể 3 mức độ nhận thức sau cùnggồm phân tích đánh giá và sáng tạo được xếp là kỹ năng nhận thức bậc cao đểphân biệt bởi kỹ năng nhận thức ở mức thấp hơn gồm nhớ hiểu và áp dụng
(2) Kỹ năng giải quyết vấn đề và đưa ra quyết định: Trong thực tế cuộcsống các vấn đề luôn được đặt ra bất cứ ngành nghề gì, lĩnh vực nào, công việc gìcũng có những vấn đề, có những vấn đề cần ít lời giải, cần ít kiến thức nhưngcũng có những vấn đề có nhiều cách giải quyết, có nhiều lời giải vì vậy kỹ nănggiải quyết vấn đề và đưa ra quyết định thường đi kèm với nhau trong việc giảiquyết những vấn đề phức tạp đòi hỏi người học phải vận dụng nhiều tư duy bậccao
Trang 33(3) Tư duy phản biện: Tư duy phản biện không chỉ bao gồm những lời chỉtrích, phê phán mà hơn thế nó còn bao gồm cả những suy ngẫm của bản
thân dựa trên lý lẽ Việc rèn luyện tư duy phản biện phải gắn liền vớinội dung và bối cảnh cụ thể nghĩa là tư duy phản biện rất khó dạy theokiểu dạy độc lập một bộ môn riêng mà cần phải thích ở trong các mônhọc hoặc các tình huống học tập cụ thể
1.2.4.2 Các nguyên tắc sử dụng mô hình giáo dục STEAM
1 Đưa ra các lựa chọn thay vì đặt kết quả
Trường học không phải là một nơi, mà là một khung tâm trí sử dụngNghệ thuật như một đòn bẩy để tăng trưởng bùng nổ, kết nối cảm xúc xã hội
và là nền tảng cho các nhà đổi mới của ngày mai bắt đầu từ hôm nay!
Nền tảng STEAM nằm trong yêu cầu, tư duy phê phán và học tập dựatrên quá trình Điều đó là vô cùng quan trọng Toàn bộ ý tưởng xung quanh cácbài học STEAM và phương pháp STEAM là nó dựa trên câu hỏi và câu hỏi thực
sự sâu sắc Thắc mắc, tò mò, có thể tìm ra giải pháp cho một vấn đề và sáng tạotrong việc tìm kiếm các giải pháp là cốt lõi của phương pháp này Điều này cónghĩa là nhân văn được dệt thành STEAM giống như mọi thứ khác
Bằng cách cung cấp cho sinh viên của bạn một phiếu tự đánh giá và
tự do tạo ra sản phẩm cuối cùng của riêng họ, họ sẽ làm bạn ngạc nhiên vềkhả năng sáng tạo của họ! Cách tiếp cận này chuẩn bị cho sinh viên cho cuộcsống trong thế giới thực, nơi các dự án được kết thúc cởi mở hơn với sự tự dochuyên nghiệp Học sinh, sinh viên sẽ cạnh tranh trong thử thách truyền thông
xã hội rất có động lực Họ đã tham gia vào dự án và họ được thể hiện sự sángtạo của mình, được khẳng định mình
2 Đưa ra khoảng thời gian hoàn thành phù hợp
Một trong những khía cạnh khó khăn nhất của việc giám sát một bàihọc STEAM là thời gian Trong chương trình của chúng ta GV buộc phảihoàn thành khung chương trình trong một thời gian nhất định nên việc phải
Trang 34đưa ra mốc thời hợp lý và có những gợi ý cần thiết cho phép học sinh đấutranh hiệu quả để đề xuất một chiến lược nhất định Ví dụ, nhắc nhở học sinhcủa bạn về các công cụ mà chúng có xung quanh lớp học Khuyến khích họtruyền đạt ý tưởng hoặc câu hỏi của họ cho đối tác Tuy nhiên, hãy cố gắngtránh sự trợ giúp có hướng dẫn hoặc nhắc nhở thêm vào thời điểm học sinhcủa bạn bắt đầu vật lộn Nên có một cuộc thảo luận với lớp của bạn sau đó vềnhững thách thức họ gặp phải và những gì họ thích về loại bài học này có thểgiúp họ xử lý nó vì chúng có thể là mới đối với phương pháp STEAM này.
3 Làm cho mục tiêu bài học cụ thể, không trừu tượng
Nhiều học sinh, sinh viên có năng lực nhận thức hạn chế, đặc biệt lànhững người mắc chứng tự kỷ, có xu hướng đấu tranh với ngôn ngữ tượnghình Trong một chủ đề nhận thức sẽ có những học sinh, sinh viên gặp khókhăn với những khái niệm hoặc ngôn ngữ tượng hình Hiện thân văn bản để
có thể làm cho ý nghĩa cá nhân đòi hỏi phải chuyển từ trừu tượng sang nghĩađen Nhiều khu vực STEM liên quan đến các khái niệm trừu tượng khó hìnhdung hoặc cảm nhận Điều này có thể được thực hiện nhanh chóng và dễ dàngthông qua các hoạt động Sử dụng nghệ thuật (vẽ tranh, động tác hình thể,…)như một công cụ để khám phá một khái niệm và sau đó dịch nó thành mộtgiải thích nghĩa đen là một hình thức viết
4 Sử dụng bản đồ tư duy một cách hiệu quả
Trong giai đoạn lập kế hoạch ban đầu của một dự án, nhiều sinh viêncần sắp xếp suy nghĩ của họ, sắp xếp các ghi chú đọc và hình dung ra bứctranh lớn hơn Điều này đặc biệt đúng đối với những sinh viên gặp khó khănvới lý luận suy luận Suy nghĩ bản đồ và tổ chức đồ họa có thể giúp thu hẹp
sự phân chia này Bản đồ dòng chảy (tương tự như các hộp từng bước củaphim hoạt hình) có thể giúp sinh viên nhận ra hoặc lên kế hoạch cho các bước
để thực hiện dự án nghiên cứu hoặc nghiên cứu
5 Sắp xếp các nhiệm vụ và số nhóm HS phù hợp với mục tiêu bài học
Trang 35Các bản IEP của học sinh (Kế hoạch giáo dục cá nhân) có thể có cácmục tiêu về toán, đọc các kỹ năng nền tảng, đọc hiểu, ngôn ngữ viết, hành vi /
tự quản lý và xã hội / cảm xúc (trong số những thứ khác) có thể cung cấpthông tin hữu ích cho các nhóm học sinh và trọng tâm bài học của bạn Chẳnghạn, bạn có thể cần dạy trước từ vựng, khung bài học và mô hình hóa bất kỳbài viết nào, tích hợp chiến lược toán học Trao đổi với giáo viên dạy cùnglớp nếu bạn cần thông tin của bất kỳ học sinh nào, có bất kỳ câu hỏi nào hoặcmuốn hợp tác để lên kế hoạch cho một bài học sắp tới
1.2.5 Định hướng giáo dục STEAM trong chương trình giáo dục phổ thông mới
Ở cấp độ chương trình giáo dục phổ thông, giáo dục STEM vừa mangnghĩa đào tạo nguồn nhân lực (định hướng nghề nghiệp STEM) vừa thể hiện định hướng giáo dục tích hợp phát triển năng lực và phẩm chất người học; Trong dự thảo chương trình giáo dục phổ thông tổng thể, giáo dục STEAM đãđược chú trọng thông qua các biểu hiện:
- Chương trình giáo dục phổ thông mới có đầy đủ các môn học STEAM Đó
là các môn Toán học; khoa học tự nhiên; công nghệ; tin học; Nghệ thuật (âmnhạc,)
- Vị trí, vai trò của giáo dục tin học và giáo dục công nghệ trong chương trìnhgiáo dục phổ thông mới đã được nâng cao rõ rệt Điều này không chỉ thể hiện
rõ tư tưởng giáo dục STEAM mà còn là sự điểu chỉnh kịp thời của giáo dụcphổ thông trước cuộc cách mạng công nghiệp 4.0;
- Có các chủ đề STEAM trong chương trình môn học tích hợp ở giai đoạngiáo dục cơ bản như môn tìm hiểu tự nhiên (ở tiểu học), môn khoa học tự
nhiên (ở trung học cơ sở);
- Định hướng đổi mới phương pháp dạy nêu trong chương trình giáo dục phổthông tổng thể phù hợp với giáo dục STEAM ở cấp độ dạy học tích hợp theo chủ đề liên môn, vận dụng kiến thức liên môn giải quyết các vấn đề thực tiễn;
Trang 36- Các chuyên đề dạy học về giáo dục STEAM ở lớp 11, 12; các hoạt động trảinghiệm sáng tạo dưới hình thức câu lạc bộ nghiên cứu khoa học, trong đó cócác hoạt động nghiên cứu STEAM;
- Tính mở của chương trình cho phép một số nội dung giáo dục STEAM có thểđược xây dựng thông qua chương trình địa phương, kế hoạch giáo dục nhà
trường; qua những chương trình, hoạt động STEAM được triển khai, tổ chức thông qua hoạt động xã hội hóa giáo dục;
1.2.6 Lợi ích của giáo dục STEAM
Chúng ta dường như quên rằng sự đổi mới thực sự không đến từ mộtphương trình toán học, công nghệ hay các loại hóa chất mới, nó đến từnhững nơi như nghệ thuật, thiết kế, hay đơn giản hơn nó đến từ chính conngười chúng ta Đổi mới trong cuộc sống của mọi người nói chung và trongcác ngành khoa học nói riêng luôn gắn liền với những trải nghiệm của conngười, bằng một phương thức nào đó, dù trực tiếp hay gián tiếp Những trảinghiệm của con người có được thông qua việc tương tác với những gì liênquan đến nghệ thuật như nghe nhạc, hay chiêm ngưỡng một tác phẩm nghệthuật… Chính nghệ thuật giúp bạn nhìn nhận sự việc bằng một cách thức tựnhiên, dễ tiếp nhận hơn, và trong một không gian cởi mở hơn Thế giới củachúng ta được xây dựng nên bởi những nhà tư duy phân tích Tuy nhiên,những nghệ sĩ hay nhà thiết kế – những nhà tư duy trực giác lại là người mở
ra cho chúng ta vô vàn khả năng Những sự đổi mới to lớn ra đời khi chúng
ta biết kết hợp lối tư duy phân tích và tư duy trực giác lại với nhau
Việc đưa STEAM vào trường trung học mang lại nhiều lời ích, phù hợpvới định hướng đổi mới giáo dục Học sinh tham gia học tập STEAM ngoàinhững lợi ích mà STEM mang lại còn có thêm những lợi ích nổi trội:
Suy nghĩ vượt khuôn khổ: Sự khéo léo và khả năng sáng tạo của các
HS được STEAM khơi dậy, giúp các em phát minh ra những ý tưởng và dự ánmang tính đổi mới Nếu không nhờ vào sự sáng tạo, những
Trang 37bước phát triển vượt bậc gần đây trong các lĩnh vực trí tuệ nhân tạo vàgiáo dục kỹ thuật số sẽ không thể xảy ra Chỉ những người sáng tạomới có thể nghĩ ra những công nghệ đột phá này, họ hiểu rằng trí nãocon người có thể nghĩ ra việc gì, thì việc đó sẽ có khả năng trở thànhhiện thực Khi học sinh tham gia vào các hoạt động kết hợp các yếu tốkhác nhau của STEAM, bản thân mỗi học sinh luôn đặt ra các câu hỏi
để khám phá câu trả lời, áp dụng những gì đã học và giải quyết vấn đềmột cách sáng tạo Học sinh học cách tạo ra một tác phẩm nên phải đặtcâu hỏi về cách thức hoạt động, thử các kỹ thuật khác nhau để làm chosản phẩm đạt yêu cầu, trải nghiệm quá trình sáng tạo
Cảm thấy an toàn để thể hiện ý tưởng sáng tạo và sáng tạo: Trong
các hoạt động giáo dục STEAM, học sinh được học trong một môi trường antoàn, nơi mà các em có thể thoải mái thất bại rồi thử lại lần nữa Phương phápSTEAM đề cao giá trị của sự thất bại như một công cụ giảng dạy quý giá, nó chocác em biết coi trọng thất bại, và chấp nhận nó như một phần tất yếu của quátrình học Điều này giúp học sinh rèn luyện sự tự tin và tính bền bỉ, hai đức tínhkhông thể thiếu để các em có thể vượt qua những khó khăn sau này Bởi dù sao
đi nữa, khó khăn và thất bại là một phần tất yếu trên con đường dẫn đến thànhcông
Cảm thấy thoải mái khi học thực hành: Trong khi một số học sinh
lớn lên được dạy cách xây dựng và sửa chữa mọi thứ và được học nhiều thao tác
để làm điều đó, thì những học sinh khác lại không được tiếp xúc với những cơhội học tập quan trọng này Các chương trình
STEAM cung cấp cho học sinh cơ hội tham gia học tập thực hành, trảinghiệm Học sinh thường sử dụng các vật liệu và công cụ khác nhau đểkhám phá cách thức hoạt động của một cái gì đó, cách xây dựng vàcách khắc phục Phương pháp giáo dục STEAM cân bằng để tất cả học
Trang 38sinh có được những kỹ năng quan trọng này, bất kể giới tính, tình trạngkinh tế xã hội…
Làm chủ việc học tập của mình: Việc đặt các học sinh lại với nhau
trong các nhóm có thể tạo ra các nhóm mạnh mẽ trong đó các học sinh học cáchgiúp đỡ lẫn nhau để tìm ra cách sử dụng các thế mạnh và kỹ năng khác nhau củamỗi người Với kiến thức, sự nhiệt tình và kỹ năng của mỗi học sinh có thể giúpcho mục tiêu của nhóm được hoàn thành
Tăng cường kỹ năng chuyển nhượng: Giúp học sinh kết nối, hợp tác
với nhau, nhiều chương trình, dự án STEAM liên quan đến làm việc nhóm, họcsinh trao đổi ý tưởng và thảo luận về cách giải quyết vấn đề Thông qua các hoạtđộng này, học sinh học cách phân chia trách nhiệm, thỏa hiệp, lắng nghe vàkhuyến khích lẫn nhau Một số học sinh và đặc biệt ở lứa tuổi nhỏ có thể tiếp cậnSTEAM với sự phấn khích hơn những học sinh khác
Hiểu những cách mà khoa học, toán học, nghệ thuật và công nghệ phối hợp với nhau: Các dự án STEAM đòi hỏi học sinh phải suy nghĩ một cách
có hệ thống các vấn đề, áp dụng thông tin học được để tìm ra các giải pháp tốtnhất Các chương trình cũng thu hút học sinh nhìn nhận qua các góc nhìn khácnhau, tập trung vào các chi tiết trong khi học cách lùi lại và nhìn vào bức tranhlớn hơn
Ngày càng tò mò về thế giới xung quanh và cảm thấy được trao quyền để thay đổi nó tốt hơn: Giải quyết vấn đề không phải chỉ với một phương
pháp duy nhất Các học sinh/sinh viên Mỹ không có xu hướng làm tốt như cácquốc gia khác khi đặt trong trường hợp đánh giá đo lường các kỹ năng toán học,khoa học và giải quyết vấn đề Các bài học STEAM cung cấp cho học sinh cơ hộigiải quyết vấn đề theo những cách độc đáo bởi vì buộc phải sử dụng nhiềuphương pháp khác nhau để giải quyết các vấn đề xuất hiện Bằng cách trảinghiệm, thử và
Trang 39sai, học cách chấp nhận rủi ro và tìm ra cách \xử lý, học sinh thoát khỏicách tiếp cận thường được sử dụng là áp dụng một phương pháp hoặccông thức đã biết để giải quyết một vấn đề theo từng bước VớiSTEAM, học sinh phải giải quyết theo những cách sáng tạo hơn.
Khuyến khích học sinh nữ khám phá các lĩnh vực STEAM: Một
trong những hạn chế của STEM là có sự chênh lệch giữa tỷ lệ HS nam và nữtương đối lớn Với chương trình STEAM, các lĩnh vực khoa học, công nghệ, kỹthuật và toán học, phát triển các dự án STEAM giúp các học sinh nữ làm quenvới các lĩnh vực này ngay từ khi còn nhỏ Tiếp xúc sớm có thể tăng cơ hội khámphá những lĩnh vực này hơn nữa khi lớn lên và các chương trình STEAM chấtlượng cao vẫn sẽ mang lại lợi ích cho tất cả học sinh có thể có được những kỹnăng cần thiết thế kỷ 21 này
Học tập về nghệ thuật: Sử dụng nghệ thuật trong các dự án STEAM
giúp học sinh hiểu được sự đa dạng nghệ thuật, một phần không thể thiếu của cácsản phẩm liên quan đến kỹ thuật, công nghệ và toán học Nghệ thuật có thể giúptăng sự tham gia của học sinh với chương trình
STEAM vì học sinh có thể kết nối các loại hình nghệ thuật yêu thích(như nghệ thuật hội họa và âm nhạc) với các chương trình kỹ thuật như xây dựng, ứng dụng hoặc lập trình robot và liên tục đổi mới
1.3 Cơ sở thực tiễn
Để tiến hành nghiên cứu về thực trạng việc ứng dụng STEAM trong
DH môn Sinh học ở trường THPT, tôi đã tiến hành hồi cứu tư liệu, điều tra,khảo sát bằng phiếu hỏi đối với các GV và HS ở trường THPT B NghĩaHưng, Nghĩa Hưng, tỉnh Nam Định với mục đích: Thu thập thông tin, phântích thuận lợi, khó khăn của thực trạng ứng dụng STEAM trong DH môn Sinhhọc ở trường THPT
Trang 40Phương pháp phân loại, hệ thống hóa: Xem xét việc thể hiện yêu cầu
tích hợp trong DH môn Sinh học ở SGK môn Sinh học cấp THPT mới
Phương pháp điều tra, khảo sát: Dự giờ, quan sát những biểu hiện của
GVvà HS trong hoạt động dạy và học Xây dựng mẫu phiếu khảo sát và tiến
hành điều tra về tình hình dạy - học của GV, HS về dạy học STEAM trong
DH môn Sinh học ở một số trường THPT trên địa bàn tỉnh Nam Định
Mục đích khảo sát nhằm đánh giá thực trạng của việc ứng dụng
phương pháp STEAM trong DH môn Sinh học ở trường THPT
Nội dung khảo sát tìm hiểu nhận thức, sự hiểu biết của GV về dạy học
STEAM
Đối tượng khảo sát là 30 GV và 120 HS ở trường THPT Địa điểm
khảo sát là trường THPT B Nghĩa Hưng, Nghĩa Hưng, tỉnh Nam Định
Thời gian khảo sát Tháng 11, 12 năm 2019
Phương pháp phỏng vấn: Trao đổi với GV dạy bộ môn Sinh học ở
một số trường THPT trên địa bàn tỉnh Nam Định về tình hình dạy học
STEAM Chúng tôi đã phỏng vấn qua 9 câu hỏi để biết được hiểu biết của
GV về dạy học STEAM, những căn cứ để GV dạy học STEAM, phương pháp
DH khi dạy học STEAM, những khó khăn mà GV thường gặp khi dạy học
STEAM
Hỏi trực tiếp một số HS ở một số trường THPT trên địa bàn tỉnh Nam
Định về việc ứng dụng tri thức Sinh học học vào giải quyết một số vấn đề
thực tiễn
1.3.1 Đặc điểm của đối tượng điều tra nghiên cứu
Bảng 1.1 Phân bố giới tính của GV trong khảo sát thực trạng