Cuộc khủng hoảng lương thực cách nay đúng một năm có thể là sự mở đầu cho một cuộc khủng hoảng nghiêm trọng hơn trong thập kỷ tới, nếu không có những giải pháp chính xác cho một loạt vấn[r]
Trang 1Cần cuộc cách mạng xanh trong nền kinh tế xanh
Cuộc khủng hoảng lương thực cách nay đúng một năm có thể là sự mở đầu cho một cuộc khủng hoảng nghiêm trọng hơn trong thập kỷ tới, nếu không có những giải pháp chính xác cho một loạt vấn đề mới nảy sinh như sản lượng nông nghiệp sụt giảm, mạng lưới phân phối kém và môi trường suy thoái trên toàn cầu
Mới đây, Chương trình Môi trường của LHQ (UNEP) công bố một báo cáo cho rằng việc thay đổi phương thức sản xuất, phân phối và phân loại lương thực từ các nông trại tới các cửa hàng, có thể vừa nuôi sống được dân số ngày càng đông trên thế giới, vừa hậu thuẫn cho các dịch vụ môi trường vốn là nền tảng trong sản xuất nông nghiệp Theo báo cáo, mỗi ngày hành tinh chúng ta lại có thêm 200.000 miệng ăn nữa và từ nay đến 2050, dân số thế giới sẽ lên đến 9,2 tỷ người (trong khi hiện nay mới chỉ có 6,7 tỷ) Để nuôi sông được ngần ấy con người, sản lượng lương thực thế giới cần tăng gấp rưỡi so với hiện nay
Báo cáo của UNEP cảnh báo nếu hệ thống nông nghiệp thế giới không có một phương pháp quản lý sáng tạo và thông minh hơn, thì cuộc khủng hoảng lương thực năm 2008 sẽ là khởi đầu cho một cuộc khủng hoảng thậm chí có tầm cỡ lớn hơn vào những năm tới Ngoài ra, biến đổi khí hậu có thể là một trong những nhân tố chính làm mất cơ hội nuôi sống hơn 9 tỷ người vào năm 2050 Tình trạng khan hiếm nước gia tăng, sự xuất hiện và lan tràn các loài côn trùng, bệnh tật và cỏ dại cũng có thể ảnh hưởng tới sản lượng nông nghiệp trong tương lai
Báo cáo này đã được công bố trong thời gian diễn ra Hội nghị lần thứ 25 Hội đồng điều hành UNEP và Diễn đàn Bộ trưởng Môi trường toàn cầu Báo cáo nêu rõ, mấy chục năm qua, song song với không ngừng đẩy mạnh tiến trình công nghiệp hóa toàn cầu, dân số tiếp tục tăng trưởng, môi trường toàn cầu đã không ngừng xấu đi Hàng loạt nhân tố môi trường như khí hậu ấm lên, khí thải gây hiệu ứng nhà kính gia tăng, diện tích đất canh tác không ngừng giảm thiểu, hiện tượng sa mạc hóa càng thêm nghiêm trọng v.v đã trực tiếp dẫn đến sản lượng lương thực toàn cầu giảm xuống, rút cuộc xuất hiện khủng hoảng thiếu lương thực, giá lương thực tăng vọt Nếu không áp dụng biện pháp hữu hiệu trong việc cải thiện môi trường, đến năm 2050, sản lượng lương thực toàn cầu sẽ giảm 25%, giá lương thực sẽ
có thể tăng từ 30-50% Báo cáo viết, trong quá trình canh tác, con người chúng ta đã phá hoại ruộng đất phì nhiêu và tài nguyên nước dồi dào của môi trường thiên nhiên
Báo cáo nêu rõ, hiện nay, hàng năm thế giới đã sử dụng 1/3 khối lượng lương thực làm thức
ăn gia súc Nếu không kiềm chế tình hình này, đến năm 2050 thì khối lượng lương thực dùng làm thức ăn gia súc sẽ chiếm hơn một nửa, khủng hoảng lương thực càng thêm nghiêm trọng, môi trường toàn cầu tiếp tục xấu đi Hiện nay, để giảm thiểu ô nhiễm, chúng ta đã sử dụng một phần khá lớn lương thực trên thế giới cho sản xuất nhiên liệu sinh học, chính đây
là nguyên nhân gây nên hiện tượng thiếu lương thực Phó Tổng thư ký kiêm Giám đốc chấp hành UNEP Achim Steiner nói, do rất nhiều nguyên nhân, tại châu Âu, châu Phi và các nơi khác trên thế giới, khoảng 20-40% lương thực bị lãng phí Do đó, không những cần phải cải
Trang 2cách lĩnh vực sản xuất nông nghiệp, mà còn phải cải cách các khâu vận chuyển, tiêu thụ và tiêu dùng lương thực
Xét đến nhiều nguyên nhân làm cho lương thực toàn cầu khan hiếm và giá lương thực tăng vọt, báo cáo của Chương trình Môi trường Liên hợp quốc đã đề xuất kiến nghị những điểm như sau:
- Giảm thiểu sự bấp bênh về giá lương thực, tăng thêm dự trữ lương thực, giảm thiểu các khâu giữa sản xuất và tiêu thụ lương thực, áp dụng công nghệ mới để giảm thiểu hiện tượng lãng phí lương thực
- Khuyến khích sử dụng nhiên liệu sinh học thế hệ hai, giảm thiểu thậm chí ngừng sản xuất nhiên liệu sinh học thế hệ một Nhiên liệu sinh học quả có tác dụng bảo vệ môi trường nhiều hơn so với nhiên liệu hóa thạch, song nếu trực tiếp sử dụng lương thực để sản xuất nhiên liệu sinh học thế hệ một thì sẽ lãng phí rất nhiều lương thực Báo cáo kiến nghị sử dụng phế liệu lương thực có thể thu hồi để sản xuất nhiên liệu sinh học thế hệ hai
- Giảm thiểu trực tiếp dùng lương thực để chế biến thức ăn gia súc, mà thay bằng các sản phẩm khác nhằm làm dịu khủng hoảng lương thực hiện nay
- Hỗ trợ nông dân triển khai hoạt động sản xuất nông nghiệp theo hệ thống nông nghiệp sinh thái đa dạng hóa, giảm thiểu sử dụng phân hóa học và thuốc trừ sâu
- Thông qua cải thiện cơ sở hạ tầng, các nước phát triển hạ thấp hoặc xóa bỏ mức trợ giá cao cho xuất khẩu nông sản phẩm cũng như giảm thiểu hàng rào thương mại giữa các nước, tăng thêm sản phẩm lương thực thâm nhập thị trường nhằm thiết thực đảm bảo an ninh lương thực
Ngoài ra, báo cáo còn kiến nghị giảm thiểu khí thải gây hiệu ứng nhà kính để kiềm chế khí hậu toàn cầu ấm lên, kiểm soát dân số tăng trưởng và thay đổi phương thức tiêu dùng hiện nay, tạo điều kiện có lợi cho sự phát triển theo hướng xây dựng hệ thống sinh thái bền vững
Trong khi đó, một nghiên cứu công bố hồi tuần trước, Hội nghị thương mại và phát triển LHQ (UNCTAD) cho biết, bất chấp cuộc khủng hoảng kinh tế, nông nghiệp hữu cơ sẽ tiếp tục phát triển, tạo cơ hội cho người nông dân ở những nước đang phát triển, kể cả châu Phi Báo cáo cho biết, doanh thu từ tiêu thụ nông sản hữu cơ có thể lên tới gần 70 tỷ USD vào năm 2012, tăng so với 23 tỷ USD của năm 2002 Phó Tổng thư ký UNEP Achim Steiner nói:
“Chúng ta cần một cuộc cách mạng Xanh trong một nền kinh tế Xanh Chúng ta cần giải quyết không những về cách thức sản xuất lương thực mà còn về cách thức phân phối, tiêu thụ và tiêu dùng Chúng ta cần một cuộc cách mạng giúp tăng sản lượng thuận với tự nhiên hơn là trái với tự nhiên”
Theo báo cáo hàng năm của UNEP, việc tái chế lại hàng triệu tấn thực phẩm hiện nay đang
bị vứt bỏ hoặc sử dụng lãng phí, và phát huy hiệu quả cao nhất của các dây chuyền sản xuất
Trang 3lương thực hiện nay có thể cho phép nuôi sống phần dân số gia tăng từ nay đến năm 2050 Theo UNEP, ngoài những yếu kém của các nền nông nghiệp ở phía Nam (luôn bị ảnh hưởng bởi dịch bệnh thực vật, hạn chế về phương tiện bảo quản và chuyên chở…), sự lãng phí của
xã hội dư thừa cũng góp phần đáng kể vào lượng lương thực, thực phẩm bị vứt bỏ trên thế giới Số liệu thống kê do UNEP đưa ra cho thấy ở Anh, 1/3 thức ăn người dân mua về không được sử dụng đến Ở Mỹ, lượng lương thực, thực phẩm thất thoát trong quá trình phân phối
và vận chuyển hàng hoá ước tính lên đến khoảng 100 tỷ USD mỗi năm Tổng cộng, gần một nửa sản lượng lương thực hiện nay hoặc bị thất thoát trong quá trình thu hoạch và vận chuyển, hoặc bị loại trong quá trình sản xuất do không đáp ứng được các tiêu chuẩn của thị trường, hoặc bị bỏ phí trong quá trình tiêu dùng Chỉ tính riêng về cá, khoảng 30 triệu tấn cá thải đã phải đổ ra biển mỗi năm Trong khi số lượng này đủ để bảo đảm một nửa nhu cầu phát sinh của ngành cá từ nay đến năm 2050 để có thể cung cấp đủ mức cá tiêu thụ trung bình cho một người dân theo tiêu chuẩn hiện nay
Để hạn chế sự lãng phí này và đáp ứng nhu cầu lương thực của trái đất từ nay đến 2050, UNEP đang đề nghị các nước tận dụng các loại “rác thải nông nghiệp” để tái chế lại, phục vụ chăn nuôi gia súc Điều này cũng nhằm giảm một phần đáng kể lượng ngũ cốc phục vụ chăn nuôi, hiện đang chiếm hơn 30% sản lượng ngũ cốc thế giới, và dự kiến có thể tăng lên đến 50% từ nay đến 2050 Không chỉ có vậy, việc nghiên cứu để đưa lương thực, thực phẩm bị loại bỏ vào phục vụ sản xuất nhiên liệu sinh học cũng góp phần hạn chế được sự cạnh tranh trong khai thác đất trồng, nguyên nhân gây ra các cơn sốt giá cả và khủng hoảng lương thực thế giới trong tương lai
Linh Đức Theo www.ktdt.com.vn
http://www.tinmoi.vn