Để có được giờ dạy âm nhạc thường thức theo mong muốn của mình việc đầu tiên là bản thân tôi cũng như các đồng nghiệp lựa chọn các phương pháp phù hợp với phân môn, và phải tính đến khả [r]
Trang 1
CHƯƠNG I: PHẦN MỞ ĐẦU
Đảng và nhà nước đòi hỏi nghành giáo dục phải đổi mới mục tiêu, nộidung, hình thức, phương pháp đào tạo nhằm nâng cao chất lượng đào tạo, đặcbiệt là giáo dục phổ thông.Thực hiện chính sách đường lối đổi mới của Đảng vàNhà nước đề ra trong những năm gần đây nghành GD&ĐT đã đạt được nhữngthành tựu to lớn
Xuất phát từ mục tiêu giáo dục phổ thông nói chung và mục tiêu tầm quantrọng của môn Âm nhạc nói riêng Giáo dục phổ thông nhằm giáo dục học sinhphát triển toàn diện về đức-trí-thể-mĩ (theo nghị quyết TW II của Đảng về mụctiêu giáo dục), không những nâng cao hiểu biết về kiến thức văn hóa mà cònphát huy năng lực cảm thụ âm nhạc và những năng khiếu khác
Xuất phát từ đặc trưng bộ môn thuộc phạm trù nghệ thuật đòi hỏi sự hứngthú cao và xuất phát từ yêu cầu của việc đổi mới phương pháp là phát huy tínhtích cực chủ động sáng tạo của học sinh Như vậy học sinh mới có điều kiệnkhắc phục khó khăn lĩnh hội kiến thức mới
Xuất phát từ tâm lý lứa tuổi học sinh lớp 8 là lứa tuổi nhảy cảm hiếu động yêuthích ca hát Nếu giáo viên gây được sự hứng thú trong bài dạy sẽ tạo cho họcsinh sự hào hứng, phấn chấn để tiếp thu bài học một cách có hiệu quả
Trong thực tế công việc dạy học của giáo viên, học tập của học sinh nôngthôn ở trường THCS Nghĩa Mỹ rất ít có điều kiện tiếp nhận tri thức về âm nhạc,nếu giáo viên tạo được hứng thú trong giảng dạy và học tập sẽ giúp cho các emsay mê học hành
Từ những lý do đã nói trên, bản thân tôi nhận thấy việc gây hứng thú chohọc sinh trong học tập âm nhạc là một trong những giải pháp hết sức quan trọngtrong việc nâng cao chất lượng trong việc dạy và học.Vì thế đó là động lực giúptôi đi sâu vào nghiên cứu đề tài này đúc rút kinh nghiệm này
1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Âm nhạc là một bộ môn nghệ thuật dùng âm thanh và nhịp điệu để diễn tả
tư tưởng tình cảm của con người Nó xuất hiện từ rất lâu đời trong khi loài ngườigiao tiếp với nhau bằng ngôn ngữ, Âm nhạc đã xuất hiện, bởi chính nhu cầu của
Trang 2con người và đã song hành tồn tại cùng với cuộc sống của con người Âm nhạcnói chung và lời ca nói riêng đã, đang và sẽ mãi mãi là một phần không thể thiếuđược trong sự phát triển của xã hội loài người Nó tồn tại và hiện diện như cơm
ăn, áo mặc hơi thở, không khí, bầu trời loài người còn tồ tại thì âm nhạc còn tồntại
Âm nhạc có tính truyền cảm trực tiếp bao gồm cả âm thanh của các loại nhạc
cụ Loài người đã sử dụng âm nhạc như một phương tiện để làm cho đời sốngtinh thần phong phú, góp phần cải thiện và nâng cao chất lượng cuộc sống.Âmnhạc đem đến cho con người những khoái cảm thẩm mỹ, khả năng truyền bá của
âm nhạc hết sức rộng lớn
Môn âm nhạc ở trường THCS bước đầu hình thành cho học sinh hiểu biết vànăng lực cảm thụ âm nhạc Muốn đạt được điều đó thì giáo viên phảo hướngdẫn, giảng dạy, tổ chức cho học sinh hoạt động học tập tốt cả 3 phân môn trongchương trình âm nhạc THCS:
- Phân môn Học hát
- Phân môn Nhạc lý-TĐN(tập đọc nhạc)
- Phân môn Âm nhạc thường thức
Để dạy tốt được các phân môn trên ,giáo viên cần phải rèn luyện để đạt được kếtquả tối đa, đó là hướng đi đúng của những thầy giáo có trách nhiệm, có tình cảm
và tâm huyết với nghề nghiệp và chỉ có yêu nghề, sự say mê công việc tất cả vìhọc sinh mới hy vọng đạt được điều đó
* lý do khách quan :
Với cơ sở vật chất, thiết bị dạy học của bộ môn âm nhạc được trang bị ở đại
đa số các trường THCS trong địa bàn TX Thái hòa nói chung và trường THCSNghĩa Mỹ hiện nay tôi đang công tác nói riêng Như hiện nay sẽ chỉ gần đủ đảmbảo được yêu cầu cần thiết khi dạy 2 phân môn: học hát ; nhạc lí - tập đọc nhạc.đối với phân môn ÂNTT (âm nhạc thường thức) thì thiết bị phục vụ cho phânmôn này còn quá ít, trong lúc đó, để dạy tốt phân môn này đạt được hiểu quả thìcần phải có đầy đủ các thiết bị: máy nghe nhìn, tranh ảnh minh họa về các câuchuyện, về các nhạc sĩ, phần mềm power point Mặt khác giáo viên muốn tìmhiểu thêm các thông tin tư liệu ngoài sách giáo khoa của bộ môn để giới thiệucho học sinh thì tài liệu về khoa học âm nhạc lại quá nghèo nàn.Vì vậy khi dạy
Trang 3
phân môn này giáo viên thường hay dạy chay.
*Lý do chủ quan:
Trước những thực tế đó, bản thân tôi cũng như các bạn bè đồng nghiệp có rất
nhiều lo lắng băn khoăn, trăn trở phải làm thế nào để dựa trên cơ sở các thiết bịdạy học ở trường rất hạn chế mà mình vẫn có thể thực hiện được trong giờ học
Âm nhạc thường thức cho học sinh đạt được kết quả tốt, tránh được sự nhàmchán cho các em khi học phân môn này
Trong quá trình dạy học bộ môn âm nhạc đại đa số các em rất thích học phânmôn học hát nhưng các em lại ít ham học phân môn Nhạc lý - Tập đọc nhạc vàphân môn Âm nhạc thường thức Do ít ham học, cho nên khi học nội dung nàycác em ít chú ý, đạt kết quả chưa tốt trong quá trình kiểm tra
Để có được giờ dạy âm nhạc thường thức theo mong muốn của mình việcđầu tiên là bản thân tôi cũng như các đồng nghiệp lựa chọn các phương phápphù hợp với phân môn, và phải tính đến khả năng của bản thân, điều kiện củanhà trường, sau đó là việc làm như thế nào để phối hợp một cách hợp lý, cácphương pháp và các trang thiết bị đó cho phù hợp với từng tiết dạy
Với những lí do khách quan và lí do chủ quan mà tôi đã phân tích ở trên Tôi
đã đặt ra câu hỏi và tự trả lời câu hỏi đó: Làm thế nào để dạy tốt âm nhạc trongtrường THCS Nghĩa Mỹ? không hề đơn giản vì vậy tôi mạnh dạn chọn đề tài:
"Áp dụng phương pháp mới để dạy tốt âm nhạc lớp 8 ở trường THCS Nghĩa Mỹ"
2 MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
2.1 Mục đích nghiên cứu :
Môn âm nhạc dạy học ở trường THCS Nghĩa Mỹ chúng tôi không nhằmmục đích đào tạo các em thành ca sĩ, nghệ sĩ chuyên nghiệp, mà chủ yếu thôngqua môn học nhằm tác động vào thế giới tinh thần của các em, giúp các em có
sự phát triển hài hòa, toàn diện về nhân cách Nhưng trên thực tế công việcgiảng dạy môn âm nhạc cho học sinh ở trường THCS Nghĩa Mỹ, còn nhiều bấtcập Qua nghiên cứu tôi muốn khẳng định tầm quan trọng của môn học trongchương trình THCS để từ đó đề xuất ra những kiến nghị và giải pháp nhằm nângcao hiệu quả dạy học cho môn học này
Trang 4
2.2 Phương pháp nghiên cứu:
Sự phối hợp các phương pháp trong tiết học là rất quan trọng Chúng ta phải lựachọn phương pháp cho từng tiết học cụ thể, sự dụng phối hợp các phương pháp
để đạt kết quả cao nhất Có thể chia môn âm nhạc ra thành các phân môn sau:
3.1 Nhiệm vụ nghiên cứu:
- Giáo viên phải nắm chắc kiến thức, ứng dụng kiến thức một cách khoahọc cần truyền đạt tới học sinh
- Giáo viên phải tâm huyết với nghề nghiệp
3.2 Đối tượng nghiên cứu:
Thực trạng trong việc dạy học âm nhạc khối 8 trường THCS Nghĩa Mỹ, Thị
xã Thái Hòa.Trên cơ sở của kết quả nghiên cứu tôi đưa ra áp dụng phương phápmới để dạy tốt âm nhạc lớp 8 trường thcs Nghĩa Mỹ
3.3 Phạm vi và thời gian thực hiện
-Đối tượng học sinh lớp 8 trường THCS Nghĩa Mỹ, Thị xã Thái Hòa, NghệAn
-Năm học 2010-2011
Trang 5
CHƯƠNG II: NỘI DUNG ĐỀ TÀI
1.THỰC TRẠNG DẠY VÀ HỌC BỘ MÔN ÂM NHẠC Ở TRƯỜNG THCSNGHĨA MỸ
Trong thời gian vừa qua, tôi được phân công về công tác tại trường THCSNghĩa Mỹ do cơ sở vật chất còn hạn chế nên còn gặp nhiều khó khăn trong việcdạy Học sinh ở đây đa số là con em nhà làm nông nghiệp, cho nên phụ huynhcũng không có điều kiện đầu tư cho con em mình học tập các môn học được tốt
so với các trường THCS khác thuộc địa bàn TX Thái Hòa.Vì vậy việc tiếp nhậntri thức Âm nhạc ở các em còn rất hạn chế
Qua thực tế cho thấy chất chất lượng giáo dục ở đây khá cao nhưng cũngchưa đồng bộ về chất lượng học sinh trong các môn học, đặc biệt là môn âmnhạc Trong tư tưởng các em có quan niệm rằng "môn học âm nhạc là môn họcphụ" nên các em chưa chú trọng quan tâm đến môn học Một phần nữa là cơ sởvật chất của nhà trường đang còn thiếu thốn nên có ảnh hưởng đến chất lượngdạy và học của giáo viên và học sinh
Các yếu tố trên nó ảnh hưởng đến chất lượng học tập môn âm nhạc Điều nàyđòi hỏi bản thân tôi luôn luôn phải tự học tập nâng cao tri thức, thường xuyên ápdụng phương pháp mới vào tiết dạy để mỗi giờ lên lớp học sinh thấy hứng thúvới những tiết học âm nhạc và giáo viên kịp thời uốn nắn, rèn luyện kĩ năng chohọc sinh
Giáo viên phải cố gắng công tác tốt về tư tưởng đối với các em, để các emnhận thức đúng đắn về bộ môn âm nhạc mà các em đang được học trong nhàtrường THCS, môn âm nhạc đã góp phần giúp cho các em có đời sống văn hóavăn hóa tinh thần phong phú, khả năng tổ chức cuộc sống sinh hoạt khoa họchơn
2.CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI
2.1 Cơ sở lý luận :
Âm nhạc có vai trò rất to lớn trong đời sống, âm nhạc đem đến cho conngười những cảm xúc thẩm mĩ cao - thẩm mĩ âm nhạc, làm cho người ta thoảimái thích thú, tâm hồn và tình cảm được nâng cao, trí tuệ được mở rộng, conngười
trở nên tốt đẹp, cao thượng và hướng thiện, vì thế âm nhạc là món ăn tinh thầnkhông thể thiếu trong cuộc sống của con người
Trang 6Trong những năm qua, từ khi đất nước ta bước sang thế kỉ XXI Sự nghiệpgiáo dục đào tạo âm nhạc có điều kiện phát triển những bước cao hơn Cho đếnngày nay việc đưa âm nhạc vào học đường đã được chú trọng vì những lợi íchquan trọng của nó trong việc giáo dục học sinh thành những con người toàn diện Bởi vậy việc dạy học âm nhạc ở trường THCS nói chung và lớp 8 nói riêngmặc dù không nhằm đào tạo các em thành những con người hoạt động nghệthuật chuyên nghiệp mà chủ yếu là giáo dục văn hóa âm nhạc làm cho các emyêu thích nghệ thuật âm nhạc, hình thành ở học sinh một tâm hồn trong sáng,một thị hiếu âm nhạc lành mạnh, cách tư duy sắc sảo, lòng khát khao sáng tạogiàu tình cảm, hoạt bát nhanh nhẹn và sống vui tươi Âm nhạc phát trển tối đanhững tố chất sinh lí, những phẩm chất tâm lí của lứa tuổi học sinh, tạo điều kiện
để các em hoàn chỉnh và cân đói về tâm hồn, trí tuệ và thể chất, làm phong phútình cảm của lứa tuổi học trò
Qua đó phát trển bồi dưỡng mầm non nghệ thuật cho tương lai đất nước Âmnhạc là một môn học nghệ thuật cho tương lai đất nước Âm nhạc là một mônhọc còn rất mới mẻ không giống như những môn học khác, môn học mang tínhnghệ thuật cao, học sinh học theo phương châm học vui-vui học Vì thế tạo chocác em say mê hứng thú học tập là rất cần thiết
Chúng ta đã biết rằng làm một việc gì đó nếu bản thân mình có hứng thúđam mê thì sẽ đi đến thành công, đặc biệt là đối với học sinh do đặc điểm tâmsinh lý của lứa tuổi các em nếu thích thú thì các em sẽ làm tốt, khi hoạt độngnhận thức của các em dựa trên cơ sở của hứng thú nó sẽ trở nên hào hứng, thoảimái và dễ dàng
Hứng thú trong việc học tập nhằm nâng cao chất lượng giáo dục, nuôidưỡng ở các em lòng ham muốn chính đáng trong việc không ngừng vươn tớinhững đỉnh cao của việc nắm kiến thức, luôn tìm tòi học tập cái mới tích cựcsáng tạo cái đã học vào hoạt động thực tiễn
Tất cả các môn học, môn học nào cũng có khả năng gây hứng thú cho họcsinh, riêng bộ môn âm nhạc bản thân nó cũng là nguồn cảm hứng cho nhiềungười tạo cho các em hứng thú trong học tập, môn âm nhạc không chỉ nâng caohiệu quả dạy học mà còn làm cho các em vui tươi phấn khởi thoải mái về tinhthần chính vì thế môn âm nhạc đóng vai trò rất quan trọng trong trường pt nói
Trang 7chung và học sinh lớp 8 nói riêng tạo hứng thú cho các em học tốt môn năngkhiếu âm nhạc đó là nền móng vững chắc để cho các em học tập các môn họcvăn hóa được tốt hơn.
Là một giáo viên dạy bộ môn Âm nhạc THCS, bản thân tôi nhận thấy rằng
đó là một trong những yếu tố hết sức quan trọng
2.2 Cơ sở thực tiễn:
Trong những giai đoạn phát triển của con người lứa tuổi thiếu niên có một ýnghĩa vô cùng quan trọng Đây là thời kỳ phát triển phức tạp nhất, nhiều biếnđộng nhất nhưng cũng là thời kỳ chẩn bị quan trọng nhất cho những bước trưởngthành sau này
Sự phát triển tâm sinh lí của HS ở lứa tuổi thiếu niên có chịu ảnh hưởngquyết định nhất đối với sự phát triển tâm lý chính là những mối quan hệ xungquanh Học sinh lớp 8 đây là lứa tuổi có nhiều thay đổi về đặc điểm tâm sinh lýxuất hiện cảm giác rất độc đáo "cảm giác mình đã là người lớn" các em bắt đầu
có sự e ngại, chất giọng cũng có sự thay đổi, có em đã thể hiện giọng điệu củangười lớn, sự hồn nhiên của trẻ em đã có sự giảm sút Một số em đã tỏ ra khôngthích hay còn e ngại khi trình bày một bài hát trước tập thể lớp học sinh khôngdám múa phụ họa cho một ca khúc
Vì vậy giáo viên động viên, hướng dẫn khắc phục những khó khăn trong họctập và hình thành nhân cách một cách tốt nhất cho học sinh Việc tạo cho họcsinh hứng thú trong học tập và hình thành nhân cách một cách tốt nhất cho họcsinh Việc tạo cho học sinh hứng thú trong học tập là một điều hết sức cần thiết
Từ thực tế giảng dạy âm nhạc trong những năm học qua tôi xin mạnh dạn đượctrình bày trong đề tài tốt nghiệp
3 THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ NỘI DUNG ĐỀ TÀI KHOA HỌC
Xuất phát từ sự thay đổi về mặt tâm sinh lí lứa tuổi và nhiều học sinh cònxem thường môn học âm nhạc là một môn phụ các em chỉ quan tâm đến mônhọc khác mà em đã định hướng cho nghề nghiệp tương lai sau này nên nhiều họcsinh chưa thực sự hứng thú học
Qua thời gian đi thực tế tại các trường trung học tôi thấy số lượng giáo viênđào tạo chuyên sâu về bộ môn âm nhạc đã được bổ sung đầy đủ dạy hợp đồng ởcác trường THCS trong địa bàn TX Thái Hòa Qua đánh giá các tiết dạy thực tập
bộ môn, đa số giáo viên dạy học chưa đáp ứng hết yêu càu của bộ môn Dạy còn
Trang 8mang tính chất qua loa chưa thực sự gây hứng thú đối với học sinh Bởi vì đặctrưng của bộ môn Âm nhạc là khác biệt so với nhiều môn học khác nhưng vẫncòn có một số giáo viên chuyên nghành Âm nhạc chưa thực sự nắm chắc đặctrưng của bộ môn nên trong quá trình dạy còn hơi cứng nhắc xử lí sư phạmkhông được mềm mỏng vì thế trong tiết học âm nhạc học sinh cảm thấy rất mệtmỏi, nặng nề ,học không tập trung thậm chí một số học sinh có tâm lý sợ hãi họcmôn âm nhạc so với các môn học khác.
Để cung cấp các kiến thức khoa học giáo dục tư tưởng và rèn luyện kỹ năngcho học sinh, giáo viên phải làm cho học sinh ham mê hứng thú học tập làm choquá trình học tập của các em trở nên tự giác tạo nên niềm vui trong sáng và bổích Bất kỳ môn học nào cũng có khả năng gây hứng thú học tập đối với họcsinh Bản thân âm nhạc và các hoạt động âm nhạc là một hình thái thuộc thượngtầng kiến trúc mang tính sáng tạo và tính thẩm mĩ cao, là nguồn cảm hứng, là sựkích thích sự say mê học tập của học sinh, không phải dạy như thế nào cũng gâyđược hứng thú cho học sinh đặc biệt là học sinh lớp 8
Xuất phát từ thực tế hiện nay là đang đổi mới phương pháp dạy học, học sinh
tự chủ động chiếm lĩnh kiến thức, giáo viên là người hướng dẫn điều khiển việctạo hứng thú học tập cho học sinh,vì vậy áp dụng phương pháp mới có vai trò rấtquan trọng trong việc nâng cao hiệu quả chất lượng dạy học
Việc đánh giá công bằng ''việc kiểm tra miệng" đều là những yếu tố góp phầntạo nên không khí hào hứng chung của cả lớp để chuẩn bị bước vào bài học mớinhưng sự hứng thú học tập chỉ thực sự bắt đầu với phần giới thiệu đề mục mớitạo sự hấp dẫn đối với học sinh
Trang 9kỹ năng thực hành trên cơ sở sử dụng thời gian trên lớp một cách tối ưu để tất cảhọc sinh được nhìn nghe và luyện tập nhiều
Học sinh không thể tự mình thực hiện các nhiệm vụ học tập nếu không đượcgiáo viên truyền đạt những kiến thức làm nền tảng cho học tập độc lập Dùkhuyến khích học sinh phát huy tính tự giác, tích cực độc lập sáng tạo song giáoviên phải luôn thể hiện vai trò chủ đạo của mình, theo dõi kiểm tra, đánh giá kếtquả học tập của học sinh
Kích thích hứng thú học tập của học sinh, hình thành ở học sinh tâm trạngtích cực đối với học tập và khơi gợi những kích thích bên trong của tính tích cựcnhận thức Muốn cho học sinh chăm chú lắng nghe thì giáo viên cần gây cho họcsinh một tâm tư xúc động tích cực có liên quan trực tiếp đến nhu cầu học tập Cónhiều cách để tăng cường sự hứng thú cho học sinh trong quá trình dạy học màgiáo viên phải lựa chọn
Qúa trình giảng dạy người dạy đóng vai trò chủ đạo, tổ chức, hướng dẫn giúpcho người học chủ động, tích cực tiếp thu những tri thức, kỹ năng, kỹ xạo đạtđược Trong giờ dạy, giáo viên cần phải tổ chức hình thức thảo luận, tổ chứcCho học sinh thảo luận nhóm, tổ, không chỉ trong giờ dạy lý thuyết mà cả giờthực hành Thậm chí học sinh cũng phải biết lật ngược vấn đề tranh luận, phảnhồi với những vấn đề do giáo viên đặt ra Việc thảo luận, tranh luận giúp họcsinh rèn luyện khả năng lập luận, khả năng tư duy và khả năng diễn đạt Họcsinh cũng có thể tổ chức học nhóm âm nhạc ở lớp và ở nhà Giáo viên phải độngviên, khích lệ học sinh thành lập nhóm nhạc ở lớp ,trường qua đó giáo viên chọnlọc những nhóm nhạc của lớp nào biểu diễn xuất sắc nhất để đưa vào đội vănnghệ của trường
Thực tế cho thấy nếu trong một tiết học giáo viên đặt ra nhiều câu hỏi vừasức đối với học sinh để cho học sinh dễ hiểu, dễ nhớ, hoặc cho học sinh nghe,nhìn Thể hiện nhiều thì học sinh rất có hứng thú học, tạo động lực cho các emhọc tập tiến bộ nhiều hơn
Trang 10
cố gắng học hỏi, tìm mội cách tốt nhất để cải tiến cách dạy từng phân môn theohướng tích cực hóa người học Sáng tạo, bổ sung thêm nhiều thủ pháp hấp dẫn,sống động, đa dạng hóa cách thức truyền đạt ở mỗi bài học, mỗi tiết dạy Dù lựachọn phương pháp nào, ở bất kì bài học nào đều phải quan tâm tác động đến tìnhcảm, kích thích động cơ, hứng thú học tập cho học sinh.
4.3.1 Đối với học hát
Vai trò của giáo viên rất quan trọng trong việc gây hứng thú cho học sinh, đó
là quá trình chuẩn bị lên lớp của giáo viên: giọng hát, đàn thuần thục, phongcách biểu diễn
Giáo viên hát mẫu giúp học sinh cảm thụ một cách tốt nhất Trước khi dạy mộtbài hát giáo viên phải dịch giọng vừa với tầm cữ của học sinh, để các em cảmthụ một cách tốt nhất và tiến hành luyện thanh mang tính chất "khởi độnggiọng"
Cách tiến hành dạy hát theo phương pháp dạy truyền miệng từng câu ngắn đểcác em có đủ hơi, không bị mệt khi hát Giáo viên hát mẫu rồi học sinh hát theo,Tập cho đến khi hết bài rồi quay lại từ đầu, tránh dạy hát théo lối truyền khẩu,tích cực sử dụng đàn nhưng không lạm dụng thái quá.Không cần dạy thuộc câutrước rồi mới dạy câu sau Dạy từng câu nhưng liên tiếp sẽ giúp học sinh nhậnbiết trọn vẹn bài hát Giáo viên có thể đánh đàn giai điệu cho học sinh nghe từngcâu ngắn và tập lời ca sau khi giáo viên hát mẫu, giáo viên nên sửa lỗi sai ngaysau khi học sinh tập hát xong câu hát đó, trong quá trình dạy hát từng câu chẳnghạn như giáo viên dùng nhạc cụ, giọng hát và chỉ định học sinh khá, giỏi làmmẫu sữa từng lỗi, hát câu ngắn, tốc độ chậm, tập nhiều lần, không làm học sinhxấu hổ
Trang 11
Đối với bài hát có hai lời ca giáo viên phải giúp HS nắm vững giai điệu rồi tựhát lời ca 2 theo lời 1, ví dụ bài: khát vọng mùa xuân"nhạc sĩ MOZART"; đốivới bài hát đã quen ,ví dụ bài hát: nổi trống lên các bạn ơi!"nhạc sĩ PHẠMTUYÊN" giáo viên hát mẫu, dạy đủ các bước, tăng cường sửa sai, tổ chức tròchơi
Giáo viên hướng dẫn kết thúc bài là một yêu cầu đáng quan tâm Phải hát câucuối cùng của bài thật đầy đủ, chú trọng đến âm kết để câu kết thúc được khắchọa đậm nét, rõ ràng, có tác dụng mạnh đến tình cảm và nhận thức của chính bảnthân người hát và người nghe
Sau khi học sinh thuộc bài hát, hát chính xác có thể học sinh kết hợp 1 sốđộng tác múa đơn giản hoặc vận động tập thể theo nhạc Cuối cùng cho học sinhtập biểu diễn có thể tiến hành dưới hình thức cá nhân, song ca, tam ca, nhóm, tốp
ca Khi biểu diễn không chỉ có nhiệm vụ hát đúng, hát đều mà còn phải có nhữngđộng tác diễn xuất phù hợp để phụ họa cho bài hát Mỗi cá nhân hoặc một nhómphải góp sức sáng tạo trong khi biểu diễn
Qua giờ học hát cần phải giáo dục, bồi dưỡng cho học sinh một số kỹ năng cahát cơ bản, có những hiểu biết về các bài hát Giáo viên phải giúp HS hiểu đúnghình tượng âm nhạc, nắm được các kỹ năng cần thiết để thể hiện tình cảm củamình khi hát một ca khúc cụ thể, với phong cách hát tự nhiên và diễn cảm
*Thông thường khi dạy một bài hát, GV thường tiến hành theo các bước sau:
- Giới thiệu bài: Nhiều cách giới thiệu thông tin chung nhất thuộc về tác giả,tác phẩm
Giới thiệu bài hát: vào bài mới nhìn chung mục tiêu đã đặt ra nắm được ý nghĩatác phẩm, nội dung bài hát ta có thể dùng nhạc cụ đàn tác phẩm
- Tìm hiểu bài hát: phân tích âm nhạc và nội dung ,ví dụ chia đoạn, chiacâu
Tìm hiểu bài hát :giúp học sinh phân loại được câu, đoạn, các ký hiệu trong bảnnhạc
Khi dạy những bài hát dân ca giúp cho học sinh giải nghĩa được từ địa phương,
hư từ
- giới thiệu cách trực quan:GV hát mẫu đó là mục tiêu giúp học sinh cảm thụmột cách tốt nhất.GV phải đàn và hát thuần thục biết khả năng làm chủ tốt nhất
để cho tiết học hát không phải chọn phương pháp khác như nghe băng, đĩa
- khởi động giọng (luyện thanh)
Trang 12
- Tập hát từng câu.
- Hoàn thiện cả bài
- Củng cố, kiểm tra
4.3.1.1 Những yêu cầu chung của hoạt động ca hát là:
+ Phải hình thành cho học sinh những kỹ năng cần thiết về ca hát để thểhiện bài
Hát với sự truyền cảm
+Phát triển tai nghe âm nhạc trên cơ sở rèn luyện các kỹ năng ca hát
+ Phát triển giọng hát tự nhiên, củng cố và mở rộng âm vực của giọng + Giúp học sinh học thuộc, hát đúng và trình bày một cách chủ động,sángtạo
4.3.1.2 Các kỹ năng ca hát và phương pháp rèn luyện
* Hơi thở:
Trong ca hát, hơi thở là một trong những vấn đề hết sức quan trọng, cáchthở đúng là biết cách hít vào một lượng hơi cừa đủ để hát hết một câu hát Khihát nếu bị thiếu hụt hơi sẽ làm cho tiếng hát bị ngắt không đúng chỗ Biết lấy hơivào đầu câu hát, không lấy hơi vào giữa tiếng trong một câu hát, khi tập hít hơivào, không nên hít quá nhiều, hơi sẽ bị căng, phải lên gân, không điều tiết đượchơi Hướng dẫn học sinh lấy hơi bằng mũi, không hít thở bằng miệng Tập lấyhơi để hát những câu hát ngắn, tiến tới tập lấy hơi để hát những câu hát dài là mộtquá trình tập luyện, cần phải có sự khéo léo và biết cách xử lí đúng lúc, đúng chỗ Tập thở trong khi hát nên sử dụng các bài hát ở nhiều thể loại khác nhau Làm
Trang 13như vậy, học sinh được tập luyện hơi thở một cách linh hoạt, phù hợp với nhữngtrường hợp ca hát.
*Hát chính xác:
Hát chính xác có nghĩa là hát đúng giai điệu, tiết tấu của bản nhạc Mức độhát chính xác của học sinh phụ thuộc vào khả năng nghe nhạc và khả năng của cơquan phát âm Một trong những điều kiện để giúp học sinh phát trển kĩ năng hátchính xác là việc lựa chọn bài hát cho phù hợp với âm vực giọng của các em
*Hát đồng đều:
Dạy hát cho học sinh có kỹ năng hát đồng đều và hòa giọng có thể sử dụngmột số biện pháp sau:
+ Thu hút sự chú ý của toàn thể học sinh
+ Dẫn vào câu hát đầu tiên bằng động tác chỉ huy hay nghe dạo nhạc hoặcnghe giáo viên hát một câu ngắn rồi theo hiệu lệnh đếm để bắt vào bài
+Theo động tác chỉ huy của giáo viên, học sinh có thể hát nhanh, chậm ,to,nhỏ, nhấn, nảy, hoặc hát liền hơi
+ Học sinh hát chính xác là cơ sở đồng đều nên cần những động tác chỉhuy cần thiết của giáo viên
+Giups học sinh cách phát âm, nhả chữ đúng cũng làm cho giọng hát củacác em đồng đều, hòa hợp
*Hát rõ lời:
Hát rõ lời góp phần truyền cảm và thông tin chính xác nội dung ca từ củabài hát Những nguyên tắc phát âm lời ca trong ca khúc Việt nam có liên quanchặt chẽ đến sự vận động của 6 thanh điệu (thanh không dấu: sắc, huyền, hỏi,ngã, nặng) trong ngữ âm tiếng việt
Phải tập cho học sinh hát rõ lời nhưng vẫn phải giữ được sự mềm mại, độ vangcủa âm thanh trong khi hát
4.3.2 Đối với dạy nhạc lý - Tập đọc nhạc (TĐN)
Trang 14Nhạc lí là nội dung tương đối khó dạy, vì học sinh không được học thườngxuyên, thời gian dạy ít, một số kiến thức còn xa lạ, khó tiếp thu với nhiều em.Vìvậy GV cần phải dạy dạy nhạc lí giúp cho học sinh thực sự hiểu đảm bảo tínhchính xác đặc điểm, đầy đủ về kiến thức, ngắn gọn và dễ hiểu Tạo điều kiện chohọc sinh được quan sát, lắng nghe, trả lời, nhận xét, so sánh và được thực hànhbằng những bài hát, bài tập đọc nhạc cụ thể
*Tập đọc nhạc:
Về tập đọc nhạc thông thường các GV chịu ảnh hưởng sâu sắc phương phápcách dạy xướng âm ở trường trung học chuyên nghiệp, học sinh phải tự đọc đúngcao độ và trường độ gây nên tâm lý cẳng thẳng, mệt mỏi, nặng nề không cầnthiết làm cho học sinh sợ học phân môn tập đọc nhạc
Những tiết dạy như vậy thường kém hiệu quả, học sinh không hứng thú họclàm cho học sinh thụ động trong học tập
Áp dụng khuynh hướng phương pháp trên không phù hợp với mục tiêu vàcách dạy tập đọc nhạc ở THCS Phương pháp dạy, khuynh hướng quá khó vớithời lượng và khả năng của học sinh còn hạn chế cho nên học sinh không thểthực hiện tốt mục tiêu mà GV đã đặt ra trong việc học tập đọc nhạc trong giaiđoạn hiện nay
Vì vậy để tạo cho các em sự hứng thú trong học tập, GV phải sử dụng cáchdạy thích hợp đó là giáo viên phải sự dụng nhạc cụ trước khi dạy tập đọc nhạc,phải dịch giọng bài tập đọc nhạc trước khi dạy sao cho phù hợp với tầm cữ giọngcủa học sinh Khi tập đọc cao độ nên cho học sinh dựa vào tiếng đàn làm mẫucủa giáo viên Đặc biệt giáo viên không được dạy sai kiến thức, GV phải đọcđúng cao độ, trường độ kỹ năng thể hiện trường độ và tiết tấu phải được quantâm nhiều hơn nữa bằng những bài tập riêng trong nhiều tiết học, giáo viên phảixác định đúng trọng tâm và luyện tập cao độ - tiết tấu không được quá lâu mà chỉthực hiện trong khoảng 10 phút
Dạy trường độ và tiết tấu là dạy cách thể hiện mối quan hệ đó qua kí hiệuhình, tiết tấu của bài hát, bản nhạc mỗi bài có một dạng, một kiểu khác nhau trong âm nhạc tiết tấu có vai trò quan trọng Dạy học sinh thực hành tiết tấu trongtập đọc nhạc chính là tập cho các em "giải mã" các kí hiệu ghi trường độ âmthanh bằng hình nốt để cho những "âm hình" ghi trên giấy vang lên sống động
Từ tập đọc cao độ đến thực hành về trường độ thông qua những âm hình tiết tấu
có mối quan hệ chặt chẽ để tiến tới tập đọc nhạc trong một chỉnh thể bao gồm cả