Hàng ngày, ngoài giáo viên chủ nhiệm, cán sự bộ môn của lớp kiểm tra, hướng dẫn thì nhóm trưởng cũng kiểm tra giúp đỡ việc học bài, làm bài của caùc baïn trong nhoùm mình, baïn gioûi tru[r]
Trang 1PHÒNG GIÁO DỤC & ĐÀO ĐAM RƠNG TRƯỜNG TIỂU HỌC ĐẠ M’RƠNG
GIẢI PHÁP HỮU ÍCH MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH LỚP 5 HỌC TỐT MƠN TỐN
-
HỌ VÀ TÊN: TRẦN THỊ TRÍ
GIÁO VIÊN CHỦ NHIỆM: LỚP 5A
Trang 2A PHẦN MỞ ĐẦU
I/ Đặt vấn đề:
Ở bậc Tiểu học, song hành cùng với môn tiếng Việt thì môn Toán có vị trí rất quan trọng, đây là mơn học rất cần thiết để học các môn học khác và để nhận thức thế giới xung quanh, sinh hoạt và lao động Khả năng giáo dục nhiều mặt của môn Toán rất lớn, nó có nhiều khả năng để phát triển những thao tác trí tuệ cần thiết Nó có vai trò to lớn trong việc rèn luyện phương pháp giải quyết vấn đề có căn cứ khoa học, toàn diện, chiùnh xác Nó có nhiều tác dụng trong việc phát triển trí thông minh,
tư duy độc lập, linh hoạt sáng tạo, trong việc hình thành và rèn luyện nề nếp như cần cù, nhẫn nại, ý chí vượt khó khăn
Từ nhận thức được tầm quan trọng của môn Toán nên việc dạy – học Toán cho học sinh tiểu học rất đươc coi trọng Và xuất phát từ một nhận định chung rằng tất cả học sinh tiểu học có sức khoẻ bình thường, đi học đúng độ tuổi đều có khả năng nắm được các tri thức Toán học quy định trong chương trình Nhưng thực tế tất cả các học sinh đều không thể học tập dễ dàng như nhau Trong điều kiện học tập như nhau, một số HS có thể nắm kiến thức Toán học rất nhanh chóng mà không cần một sự cố gắng đặc biệt nào, trong khi các em khác lại không thể nào đạt được kết quả trên dù đã cố gắng rất nhiều, đó chính là các em HS học yếu, kém về môn Toán
Hiện nay, vấn đề quan trọng nhất trong nhà trường là giúp học sinh học tốt mơn tốn, không ngừng đổi mới phương pháp dạy học Vì vậy, bản thân tôi rất trăn trở trước tình trạng HS còn yếu, kém về môn Toán, trước chất lượng giáo dục của lớp nên đã đề ra một vài giải pháp nhỏ nhằm giúp HS yếu kém về mơn Toán theo kịp các bạn trong lớp và cuối học kì đạt được kết quả khả quan
Hôm nay, tôi xin trình bày lại mong được trao đổi, học tập cùng các bạn đồng nghiệp
II/ Cơ sở lý luận
Toán học là một môn khoa học nghiên cứu một số mặt của thế giới hiện thực, có hệ thống kiến thức cơ bản và có phương pháp nhận thức cơ bản cần thiết cho đời sống sinh hoạt và lao động, đó là những công cụ cấp thiết để nhận thức các môn khác và thế giới xung quanh Khả năng giáo dục nhiều mặt của môn Toán rất đa dạng phong phú và to lớn, nó có nhiều khả năng để phát triển tư duy logic, bồi dưỡng và phát triển những thao tác trí tuệ cho học sinh tiểu học
Giáo dục toán học ở tiểu học mang lại những kiến thức sơ đẳng cần thiết cho cuộc sống và phải phù hợp với lưá tuổi Đó là một giai đoạn quan trọng cho việc thực hiện quá trình giáo dục, làm cho học sinh lĩnh hội một số hệ thống kiến thức đơn giản, bồi dưỡng và rèn luyện các thao tác tư duy phát triển khả năng suy luận cho các
em, hình thành những kỹ năng, kỹ xảo về giải toán nhằm giúp các em ứng dụng thiết thực trong cuộc sống thực tế …
Năm học 2012-2013, tôi được nhà trường phân công giảng dạy chủ nhiệm lớp 5A Tổng số học sinh là 25 em trong đó có 19 em nữ, 6 em nam Là một lớp cuối cấp, yêu cầu các em phải nắm vững cơ bản về kiến thức và kỹ năng như số học, các đại
Trang 3löôïng, soâ thaôp phađn, phađn soâ, caùc yeâu toâ cô bạn veă hình hóc, yeâu toâ ñái soâ, giại toaùn coù lôøi vaín …
Tìm hieơu tình hình hóc taôp cụa hóc sinh naím lôùp 4 qua giaùo vieđn chụ nhieôm cuõ cuõng nhö GV khoâi 4 cụa naím hóc tröôùc tođi thaây maịt baỉng veă trình ñoô cụa hóc sinh trong lôùp khođng ñoăng ñeău nhaât laø mođn Toaùn Phaăn lôùn caùc em chöa coù phöông phaùp hóc baøi vaø laøm baøi ôû nhaø, chöa tö duy maø chụ yeâu laø hóc vẹt, laøm tính chaôm, khođng chính xaùc, yù thöùc hóc baøi vaø laøm baøi ôû nhaø cụa caùc em chöa cao… Ñaịc bieôt laø ñoâi töôïng hóc sinh yeâu, trung bình, caùc em khođng thuoôc quy taĩc, khođng coù cô sôû ñeơ laøm caùc dáng baøi taôp trong saùch giaùo khoa daên ñeân tình tráng caùc em nạn chí vaø khođng coù höùng thuù khi hóc mođn toaùn Coøn caùc em hóc gioûi lái cạm thaây nhaøm chaùn khi giại nhöõng baøi toaùn deê hieơu so vôùi trình ñoô cụa mình
Beđn cánh ñoù do ñieău kieôn kinh teâ khoù khaín neđn söï quan tađm cụa phú huynh ñeân vieôc hóc taôp cụa caùc em coù phaăn hán cheâ Theđm vaøo ñoù qua moôt kyø heø daøi thieâu ođn luyeôn daên ñeân tình tráng caùc em hóc sa suùt vaø ạnh höôûng lôùn ñeân chaât löôïng hóc taôp
Caín cöù vaøo thöïc tráng tređn, cuõng nhö caín cöù vaøo múc tieđu giaùo dúc ôû tieơu hóc khieân tođi baín khoaín lo nghó : laøm theâ naøo ñeơ giuùp hóc sinh hóc toât mođn Toaùn? Vaø ñoù cuõng chính laø lyù do khieân tođi chón ñeă taøi naøy
III/ Nhöõng giại phaùp ñaõ aùp dúng
1/ Khi ñaõ naĩm roõ soâ löôïng hóc sinh gioûi, khaù, trung bình, yeâu: Tođi gaăn guõi ñoông vieđn, khuyeân khích caùc em, luođn aùp dúng bieôn phaùp tuyeđn döông khuyeân khích, phađn tích giạng giại, lieđn heô mođn Toaùn vôùi cuoôc soâng thöïc teâ veă trao ñoơi, tính toaùn , mua baùn moôt caùch thieât thöïc, luođn aùp dúng bieôn phaùp khen nhieău hôn cheđ ñeơ gađy höùng thuù hóc taôp cho caùc em
2/ Thöôøng xuyeđn soán giạng, chaâm, chöõa baøi ñaăy ñụ, ñuùng theo saùch giạng dáy mođn Toaùn lôùp 5, ñuùng theo yeđu caău cô bạn veă kieân thöùc vaø kyõ naíng cuõng nhö noôi dung chöông trình giạm tại maø boô giaùo dúc vaø ñaøo táo ñaõ ban haønh
3/ Tređn lôùp, tođi ñaõ aùp dúng caùc hình thöùc hóc taôp:
- Keât hôïp nhuaăn nhuyeên giöõa hóc cạ lôùp vaø hóc caù nhađn, hóc theo nhoùm trong moêi tieât dáy Cú theơ nhö: Trong phaăn kieơm tra baøi cuõ, sau khi gói 2 tôùi 3 hóc sinh leđn bạng chöõa baøi hay trong phaăn toơ chöùc troø chôi luùc cụng coâ baøi tođi cho cạû lôùp moêi em töï laây moôt ví dú vaø giại ví dú ñoù vaøo bạng caù nhađn, tuøy theo töøng ñoâi töôïng hóc sinh maø caùc em laây ví dú khaùc nhau nhö hóc sinh yeâu, trung bình thì caùc em laây ví dú vôùi pheùp tính coông tröø hay nhađn chia vôùi caùc soâ coù giaù trò beù hôn, coøn vôùi hóc sinh khaù, gioûi thì caùc em lái laẫy ví dú vôùi nhöõng soâ coù giaù trò lôùn hôn vaø giại nhieău pheùp tính hôn ñeơ trong taât cạ caùc baøi ñeău coù theơ trình baøy keât qụa vaø caùch giại cụa mình ñuùng thôøi gian theo quy ñònh
Trang 4+ Học cá nhân: Tùy theo từng đối tượng học sinh giỏi khá, trung bình , yếu mà sau khi học lý thuyết tôi ra bài luyện tập theo từng loại đối tượng để có thể dễ dàng theo dõi, kiểm tra cụ thể, nhất là đối với nhữnghọc sinh yếu
+ Học theo nhóm: Tôi chia nhóm, đôi bạn học tập Trong mỗi nhóm đều có học sinh giỏi, khá, trung bình , yếu lẫn lộn để các em có sự giúp đỡ dìu dắt nhau Hàng ngày, ngoài giáo viên chủ nhiệm, cán sự bộ môn của lớp kiểm tra, hướng dẫn thì nhóm trưởng cũng kiểm tra giúp đỡ việc học bài, làm bài của các bạn trong nhóm mình, bạn giỏi truy bài bạn yếu …
4/ Đối với từng dạng toán tôi đã áp dụng biện pháp phù hợp để cuôí cùng học sinh đạt đuợc kết quả tốt nhất
Ví dụ : Các bài toán hình học, tôi đã sử dụng đồ dùng dạy học là các hình khối cụ thể để học sinh hình thành kiến thức từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng, hay tôi đưa cho học sinh quan sát một số hình vẽ về hình vuông, hình tròn, hình tam giác, đường gấp khúc … Sau đó tôi cho học sinh quan sát một số hình vẽ khác bịï sai để các em so sánh, phân biệt, đối chiếu và nhận xét
a.Ví dụ Hình đúng
b Ví dụ Hình sai
- Đối với số học: các em cần phải nắm được một cách có hệ thống các kiến thức
cơ bản về số tự nhiên, phân số, số thập phân trên cơ sở nắm chắc hệ số ghi theo vị trí, hoặc cộng, trừ, nhân, chia phân số , số thập phân đi từ các phép tính
cơ bản của số tự nhiên để học sinh dễ hiểu hơn, biết dùng chữ thay số, dùng các ký hiệu toán học Còn Toán về đại lượng, các em khắc sâu được những kỹ năng về các đại lượng cơ bản như độ dài, khối lượng …
- Trường hợp gặp bài toán có hai, ba cách giải, tôi khuyến khích học sinh tìm hiểu tường tận từng cách một, từ đó lựa chọn phương pháp, hay, ngắn gọn, đầy đủ nhất Biết vận dụng các thủ thuận giải toán để được kết quả đúng
- Ví dụ:
Trang 5Bài toán : Lớp 5A và lớp 5B nhận chăm bón 2 thửa ruộng có diện tích tổng cộng là 8,7 a nếu chuyển 1/6 diện tích ruộng của lớp 5A sang để lớp 5B chăm bón thì diện tích ruộng của 2 lớp 5A và 5B sẽ bằng nhau Hỏi mỗi lớp nhận chăm bón bao nhiêu m2 ruộng?
- Tôi sẽ cho học sinh đọc kỹ đề, tìm hiểu và phân tích đề, và hỏi học sinh vơí bài toán này có thể giải bằng mâý cách Rồi cho học sinh thực hiện giải từng cách một sau đó nhận xét để chọn ra cách giải hay nhất
+ Cách 1: Có thể tóm tắt bằng hình vẽ và giải như sau:
nếu chuyển 1/6 S ruộng của lớp 5A sang S ruộng của lớp 5B thì diện tích ruộng của 2 lớp bằng nhau
Diện tích ruộng của mỗi lớp lúc đó là:
8,7a= 870 (m2)
870 : 2 = 435 (m2) 435m2 bằng:
61 S của lớp 5A 6
6 - 61 = 56 ( Diện tích ruộng của lớp 5A)
Diện tích ruộng của lớp 5A là:
435 :5
6=522 x
6
5 = 522 (m2) Diện tích ruộng của lớp 5B là:
870 – 522 = 348 (m2)
Đáp số: a 5A = 522m2
b 5B = 348m2
+Cách 2: Cho học sinh tóm tắt và giải bằng sơ đồ đoạn thẳng
Tóm tắt:
61 ? m
5A
5B
Nếu chuyển 61 S ruộng của lớp 5a sang S ruộng của lớp 5b thì S của cả hai lớp bằng nhau Vậy S ruộng của lớp 5a hơn S của lớp 5b là 62 diện tích của lớp 5a
Trang 6Nếu S ruộng của lớp 5a là 66 thì S ruộng của lớp 5b là:
6
6 - 62 = 46 ( S diện tích ruộng của lớp 5a) Phân số chỉ 870 m2 là:
6
6 + 104 = 106 Diện tích ruộng lớp 5a là:
870 x 6
diện tích ruộng lớp 5b là:
c Đối với HS TB có khả năng tư duy tốt nhưng do không chú trọng trong học toán, lơ là trong học bài cũ và làm bài tập
- Thường xuyên kiểm tra việc học bài cũ và làm bài tập ở nhà, phân tích cho để HS hiểu tầm quan trọng của việc học bài cũ và làm bài tập ở nhà,
- Đến nhà phụ huynh tâm sự, nhờ sự quan tâm, nhắc nhở của phụ huynh
- Khen thưởng, khuyến khích kịp thời khi các em thực hiện tốt việc học bài ở nhà, không vội vàng áp đặt, đánh giá ngay khi HS mắc lỗi mà phải bắt HS xem lại toàn bộ bài vừa học, học thuộc lòng các quy tắc, công thức của bài, xem lại các bài tập cùng dạng đã làm, đọc kĩ đề bài tập nhiều lần trước khi làm, tính toán, viết vào vở bài tập phải chính xác, cẩn thận (thử lại kết quả rồi mới ghi vào vở)
1.3 Đối với HS khá, giỏi: Ngoài kiến thức bình thường, tôi đặt nặng khả năng tư duy
của HS cao hơn, với những câu hỏi, bài toán dành cho HS khá, giỏi, cho HS tự suy luận, tự giải và lập luận Ngoài hình thức thảo luận nhóm kèm cặp HS trung bình, yếu tôi soạn một hệ thống bài tập, câu hỏi khó dành riêng cho nhóm HS giỏi, khá để các
em cùng nhau tranh luận tìm ra phương pháp hay nhất Hay GV kiểm tra bằng cách đặt câu hỏi để HS trả lời VD: Để có kết quả trên thì em làm thế nào? Ngoài cách đó còn cách nào khác nhanh và gọn hơn không? Tiến tới định hướng điều chỉnh, sữa chữa nếu HS làm kết quả chưa chính xác
2) Tổ chức thực hiện:
2,1 Tổ chức đôi bạn cùng tiến: Phân công cho HS học khá, giỏi kết bạn với HS yếu để
kịp thời kèm cặp, giúp đỡ bạn Như hướng dẫn cách làm 1 bài toán mà bạn mình chưa làm được, động viên bạn bè vui vẻ cùng học, và có nhận xét, tuyên dương cho những đôi bạn cùng tiến vào cuối các buổi học
2.2 Tổ chức học nhóm: tổ chức học nhóm theo cụm dân cư, nhóm từ 3-5 em, phân
công em học khá, giỏi làm nhóm trưởng, cũng có thể bố trí em HS ở trung tâm cụm đó làm nhóm trưởng, phân công trưởng nhóm, phó nhóm cụ thể, cuối tuần sinh hoạt lớp, báo cáo tình hình của nhóm
* Biện pháp: - Trong quá trình thực hiện, GV cần chú ý kiểm tra việc học tự giác của HS
- Kiểm tra chất lượng thi đua giữa các nhóm xem kết quả HS có tiến bộ không
Trang 7- HS thường xuyên kiểm tra, truy bài bạn yếu vào 15’ đầu giờ Bạn yếu đọc bài cũ, bạn giỏi nghe; nếu chưa thuộc thì gợi ý cho bạn đọc tiếp; với bài tập bạn làm sai, giải thích cách làm cho bạn
- Đối với học sinh yếu, tôi thường cho thêm một số bài toán phù hợp với trình độ để các em về nhà làm, hôm sau kiểm tra lại, sửa chữa kịp thời những sai sót của các em, cho các em chép lại nhiều lần những quy tắc và công thức mơí (mỗi quy tắc, các em tự lấy một ví dụ kèm theo để các em khắc sâu kiến thức) và luôn tuyên dương khuyến khích các em mặc dù mức độ tiến bộ của các em chưa cao để tạo sự tự tin, hứng thú học tập cho các em
- Đối với bản thân: tôi luôn tham khảo tài liệu, học hỏi, bạn bè, đồng nghiệp trong và ngoài nhà trường, ở những giáo viên giàu kinh nghiệm… Tham dự đầy đủ các chuyên đề, luôn đổi mới phương pháp giảng dạy, luôn học hỏi để nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ
- Đồ dùng dạy học đã góp phần lớn trong việc tiếp thu bài của học sinh Xác định rõ điều đó, tôi đã cố gắng rất nhiều trong việc chuẩn bị và sử dụng đồ dùng dạy học trong từng tiết dạy Chọn đồ dùng dạy học thích hợp, phát huy tối đa tác dụng Đồng thời tôi đã sử dụng đồ dùng dạy học kèm theo sách giáo khoa để ra bài tập ở nhà, ở lớp cho các em Các sách toán nâng cao và phần bài giải trong sách nâng cao chỉ hỗ trợ các em và chỉ mang tính tham khảo
- Kết hợp chặt chẽ với phụ huynh học sinh, giúp phụ huynh hiểu và quan tâm đến việc học của học sinh như: mua sắm đầy đủ dụng cụ học tập; lên kế hoạch, thời gian biểu cho các em; nhắc nhở, động viên việc học bài, làm bài ở nhà của các em; sắp xếp để các em có góc học tập tập riêng và luôn kiểm tra, góp ý với giáo viên về chất lượng học toán của con em mình
Hiệu quả: Bằng những biện pháp trên của cá nhân tôi, vơí sự chỉ đạo, quan sát của ban giám hiệu, và sự hỗ trợ của phụ huynh học sinh, kết quả cụ thể qua nửa học kỳ I về môn toán ở lớp tôi đã có những thay đổi sau:
- Ý thức học toán của các em tăng lên rõ rệt
- 100% các em hứng thú học toán
Giỏi Tỷ lệ
%
Khá Tỷ lệ
%
T Bình Tỷ lệ
%
Yếu Tỷ lệ
% Đầu
năm
Giữa
HKI
Trang 8- 92% các em làm bài đầy đủ.
- Ở các tiết toán các em học nhiệt tình hơn, có nhiều cố gắng, tiến bộ, các em hăng hái phát biểu ý kiến, luôn tìm cách giải tốt nhất các bài toán các em gặp và đặc biệt là phát huy được tính sáng tạo, tích cực trong học tập của học sinh Kỹ năng giải toán và nhất là toán có lời văn được nâng cao, tất cả học sinh đều nắm vững các bước giải toán, đọc kỹ đề, tìm hiểu đề, tóm tắt và giải
IV/ Khẳng định kinh nghiệm:
- Để nâng cao chất lượng giảng dạy môn toán ở lớp 5, theo tôi mỗi giáo viên đòi hỏi phải:
+ Thấy được tầm quan trọng của môn toán ở lớp cuôí cấp tiểu học
+ Có tình yêu thương học sinh, có trách nhiệm cao, gần gũi và quan tâm đến các học sinh có hoàn cảnh khó khăn, học đang yếu môn toán Hiểu được tâm lý và nhân cách của học sinh
+ Giảng dạy, chấm, chữa bài theo bốn đối tượng Giỏi-Khá-Trung Bình-Yếu + Nắm bắt kịp thời các phương pháp mới, phôí hợp nhuần nhuyễn các phương pháp dạy trên lớp để tạo không khí thích học môn toán cho học sinh Khen thưởng, khuyến khích, nhắc nhở kịp thời đối với từng đôí tượng học sinh
+ Kết hợp chặt chẽ giữa giáo viên và phụ huynh học sinh để nâng cao chất lượng học toán
+ Thường xuyên tham khảo các tài liệu, sách báo có liên quan đến chuyên môn nghiệp vụ để ngày càng nâng cao trìng độ và đổi mới kịp thời phương pháp giảng dạy
Đạ M’rơng, ngày 20 tháng 09 năm 2012
Người viết