NAM QUỐC sơn hà TỤNG GIÁ HOÀN KINH sư

Trình bày những hiểu biết của em về hoàn cảnh ra đời và tác giả của bài thơ “Sông núi nước Nam”... ĐỌC – HIỂU CHÚ THÍCH “Anh em thần, một tên là Trương Hống, một tên là Trương Hát, xưa k

Trang 1

Kiểm tra bài cũ

1 Ca dao – dân ca là gì? Kể tên

những chủ đề chính của ca dao

2 Đọc thuộc lòng một bài ca dao

châm biếm mà em thích nhất.

Trang 2

TIẾT 17, 18 NAM QUỐC SƠN HÀ

TỤNG GIÁ HOÀN KINH SƯ

Trang 3

A NAM QUỐC SƠN HÀ – Lý Thường Kiệt

I ĐỌC – HIỂU CHÚ THÍCH

SGK/ 63, 64

Trang 4

Nguyên tác chữ Hán

Trang 5

Phiên âm

Trang 6

Tìm hiểu thơ trung đại Việt Nam

Thơ trung đại Việt Nam được viết bằng chữ Hán và chữ Nôm; có nhiều thể thơ: Đường luật, song thất lục bát, lục bát…

Trang 7

Trình bày những hiểu biết của em về hoàn cảnh ra đời và tác giả của bài

thơ “Sông núi nước Nam”

Trang 8

- Bài thơ có lai lịch bí ẩn với khoảng 30 dị bản Trong đó, “Lĩnh Nam Chích Quái” ( 嶺嶺嶺嶺 ) có

10 bản, “Việt Điện U Linh Tập” ( 嶺嶺嶺嶺嶺 ) có 8 bản

Cụ thể, trong “Lĩnh Nam Chích Quái” ( 嶺嶺嶺嶺 ), truyện “Hai vị thần ở Long Nhãn, Như Nguyệt” ghi:

Trang 9

A NAM QUỐC SƠN HÀ – Lý Thường Liệt

“Năm Thiên Phúc nguyên niên đời Lê Đại Hành Tống Thái Tổ sai bọn tướng quân Hầu Nhân Bảo, Tôn Toàn Hưng cất quân xâm lược nam phương Lê Đại Hành và tướng Phạm Cự Lượng kéo quân tới sông Đồ Lỗ cự địch, hai bên đối lũy Đại Hành mộng thấy hai thần nhân ở trên sông vái mà nói rằng:

Trang 10

“Anh em thần, một tên là Trương Hống, một tên là Trương Hát, xưa kia theo Triệu Việt Vương cầm quân chinh phạt nghịch tặc mà lấy được thiên hạ Về sau Triệu Việt Vương mất nước, Lý Nam Đế triệu hai anh em thần Bọn thần vì nghĩa không thể theo được, uống thuốc độc mà tự tử Thượng đế thương anh em thần có công lại trung nghĩa một lòng mới phòng làm quan tướng trong hàng các thần linh, thống lĩnh quỷ binh Nay quân Tống phạm cõi, làm khổ các sinh linh nước

ta, cho nên anh em thần đến yết kiến, xin nguyện cùng nhà vua đánh giặc này để cứu sinh linh”.

Trang 11

Vua giật mình tỉnh dậy mừng rõ mà báo cận thần rằng:

“Có thần nhân giúp ta rồi”

Bèn lập tức đốt hương ở trước thuyền ngự mà khấn rằng:

“Nếu thần nhân có thể giúp ta làm nên công nghiệp này, thì xin bao phong huyết thực muôn đời”.

Đoạn giết súc vật tế lễ, hóa mũ áo, voi ngựa, tiền giấy Đêm ấy, Đại Hành mộng thấy hai thần nhân mặc áo mũ vua ban đến bái tạ Canh ba đêm ba mươi tháng mười trời tối đen, mưa to gió lớn đùng đùng Quân Tống kinh hoàng Thần nhân tàng hình ở trên không, lớn tiếng ngâm rằng:

Trang 12

“Nam quốc sơn hà nam đế cư,

Hoàng thiên dĩ định tại thiên thư.

Như hà Bắc Lỗ lai xâm lược,

Bạch nhận phiên thành phá trúc dư.”

(Sông núi nước Nam vua Nam ở

Điều ấy định rõ tại sách trời

Nếu giặc Bắc sang xâm lược

Thì sẽ bị lưỡi gươm sát chém tan như chẻ tre)

Trang 13

Quân Tống nghe thấy, xéo đạp vào nhau mà chạy tan, lầm giết lẫn nhau, ai lo chạy thoát thân người ấy, bị bắt không biết bao nhiêu mà kể Quân Tống đại bại mà về Đại Hành trở

về ăn mừng, phong thưởng công thần, truy phong cho hai vị thần nhân, một là Tinh Mẫn đại vương lập miếu thờ tại ngã

ba sông Long Nhã, sai dân Long Nhãn, sông Bình Giang phụng thờ Một là Khước Mẫn đại vương lập miếu ở ngã ba sông Như Nguyệt, sai dân ở bờ sông Như Nguyệt phụng thờ, hưởng huyết thực đời đời, nay vẫn còn là phúc thần”.

Trang 14

Nên bài thơ này được xem là bài thơ Thần.

- Tuy nhiên theo “Theo Đại Việt sử kí toàn thư” thì

bài thơ này do Lý Thường Kiệt – một danh tướng dưới đời vua Lý Nhân Tông làm tác giả Ông viết

bài thơ này để động viên, khích lệ tinh thần chiến đấu của các tướng sĩ trong cuộc kháng chiến chống

quân Tống xâm lược lần hai năm 1076 – 1077.

Trang 15

Trang 16

Lý Thường Kiệt phạt Tống

Chiến dịch đánh Tống 1075-1076 là tên gọi chiến dịch do tướng nhà Lý là Lý Thường Kiệt phát động nhằm tấn công quân Tống ở 3 châu Khâm, Ung, Liêm dọc theo biên giới Tống - Việt.

Trang 17

Đền thờ Lý Thường Kiệt

tại Thanh Hóa

Trang 18

Tượng Lý Thường Kiệt tại Đại Nam quốc tự

Trang 19

Xác định thể thơ của bài “Sông núi nước Nam” (số câu, số tiếng, luật

thơ, cách hiệp vần)

南南南南

Trang 20

Nam Quốc Sơn Hà

Nam quốc sơn hà Nam đế cưTiệt nhiên phận định tại thiên

thưNhư hà nghịch lỗ lai xâm phạmNhữ đẳng hành khan thủ bại hư

Trang 21

PHIÊN ÂM

Nam quốc sơn hà Nam đế c ư

Tiệt nhiên định phận tại thiên th ư

Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm

Nhữ đẳng hành khan thủ bại h ư

DỊCH THƠ

Sông núi nước Nam, vua Nam ở Vằng vặc sách trời chia xứ sở

Giặc dữ cớ sao phạm đến đây

Chúng mày nhất định phải tan vỡ.

Trang 22

2 Tác phẩm

- Là bản tuyên ngôn đầu tiên của nước ta.

- Thể thơ: thất ngôn tứ tuyệt (bài thơ có 4 câu, mỗi câu 7 chữ, thường gieo vần chân – cuối câu 1, 2, 4)

- PTBĐ: biểu cảm + nghị luận

Trang 23

Theo em, cảm xúc chủ đạo trong

bài thơ này là gì?

II Tìm hiểu văn bản

Trang 24

Theo em, vì sao

“Sông núi nước Nam” được xem

là bản tuyên ngôn độc lập đầu tiên của dân tộc ta?

Trang 25

II TÌM HIỂU VĂN BẢN

1 Hai câu đầu

Nam quốc sơn hà Nam đế cư Tiệt nhiên phận định tại thiên thư

- Nước Nam là của dân Nam → Lời lẽ đanh

thép

嶺 Khẳng định độc lập, chủ quyền

Trang 26

2 Hai câu sau

Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm Nhữ đẳng hành khan thủ bại hư.

- Cảnh báo: kẻ thù dám xâm phạm bờ cõi

→ tiêu vong

嶺 Dứt khoát, thẳng thắn 嶺 Bảo vệ chủ quyền

Trang 27

2 Hai câu sau

嶺 Lòng yêu nước, khí phách hào hùng của dân tộc.

Trang 28

Em còn biết bản Tuyên ngôn độc lập nào khác của dân tộc Việt Nam hay không? Em có cảm nhận gì sau khi đọc

văn bản “Sông núi nước Nam”?

Trang 29

III Tổng kết

-Thể thơ: thất ngôn tứ tuyệt, -Lời lẽ: đanh thép, dõng dạc -Ghi nhớ: SGK / 65

Trang 30

1/ Văn bản Sông núi nước Nam

thường được gọi là gì ?

Trang 31

2/ Nghệ thuật nổi bật của văn bản Sông núi

Trang 32

B TỤNG GIÁ HOÀN KINH SƯ– Trần Quang Khải

SGK/ 63, 64

Trang 33

Nguyên tác chữ Hán

Trang 34

B TỤNG GIÁ HOÀN KINH SƯ – Trần Quang Khải

1 Tác giả

- Trần Quang Khải (1241-

1294) là một nhà chính trị,

quân sự; người có công lớn

trong hai cuộc kháng chiến

chống quân Mông - Nguyên lần

hai và lần ba

Trang 35

Đền thờ Trần Quang Khải

tại Nam Định

Trang 37

Trình bày những hiểu biết của em

về hoàn cảnh ra đời và tác giả của

bài thơ “Phò giá về kinh”.

Trang 38

Tụng giá hoàn kinh

Đoạt sáo Chương Dương độ

Cầm Hồ Hàm Tử quan Thái bình tu trí lực Vạn cổ thử giang san

Trang 39

PHIÊN ÂM

Đoạt sáo Chương Dương độ Cầm Hồ Hàm Tử qu an

Thái bình tu trí lực Vạn cổ thử giang s an

Trang 40

2 Tác phẩm

- Sáng tác năm 1285 sau chiến thắng Chương Dương, Hàm Tử, đánh đuổi quân Nguyên xâm lược lần 2, giải phóng kinh đô.

- Thể thơ: Ngũ ngôn tứ tuyệt (bài thơ có 4 câu, mỗi câu 5 chữ gieo vần chân – cuối câu

2, 4)

Trang 41

Theo em, bài thơ thể hiện mấy ý chính và theo bố cục như thế nào?

Trang 42

Trang 43

Những chiến công nào được nhắc đến trong hai câu thơ đầu? Em có nhận xét gì về trật tự cú pháp và giọng điệu trong hai câu thơ này?

Trang 44

1 Hai câu đầu

Đoạt sáo Chương Dương độ

Trang 45

Theo em, tác giả muốn gửi gắm ý tưởng, suy nghĩ gì qua hai câu thơ

cuối?

Trang 46

Thái bình tu trí lực Vạn cổ thử giang san

Ngay giữa thời khắc hào hùng của những chiến

vang dội, tác giả nghĩ đến:

+ Nền thái bình của đất nước là động lực của cuộc kháng chiến chống Mông – Nguyên

+ Trách nhiệm của người công dân với công cuộc xây dựng bảo vệ nền hào bình của đất nước

+ Tương lai thái bình trường tồn của quốc gia, dân tộc

Trang 47

2 Hai câu sau

Thái bình tu trí lực Vạn cổ thử giang san

- Cố gắng bảo vệ nền độc lập, hòa bình của dân tộc, niềm tin vào sự trường tồn của đất nước.

- Nhịp thơ chậm, lắng đọng, giọng thơ như lời tự nhắc, nhắn nhủ thiết tha

嶺Yêu nước, yêu hòa bình.

Trang 48

-Thể thơ: ngũ ngôn tứ tuyệt, -Lời lẽ: chắc nịch, hàm súc, cô đọng

-Ghi nhớ: SGK / 68

Trang 49

Theo em, ý nghĩa và cảm xúc chủ đạo của hai bài thơ “Sông núi nước Nam” và “Phò giá về

kinh” có gì giống nhau?

Trang 50

1/ Nội dung của văn bản Phò giá về kinh

là gì ?

A Ca ngợi chiến thắng của dân tộc ta.

B Động viên, nhắc nhở, xây dựng đất nước khi hòa bình.

C Say sưa với hai trận thắng Chương Dương và Hàm Tử.

D Thể hiện hào khí chiến thắng và khát vọng thái bình thịnh trị của đất nước.

D

IV Củng cố

Trang 51

2/ Văn bản Phò giá về kinh

được làm theo thể thơ nào ?

Trang 52

HƯỚNG DẪN TỰ HỌC

- Nắm nội dung bài học

- Học thuộc lòng 2 bài thơ (phiên âm và dịch

Trang 53

CHÀO TẠM BIỆT QUÝ THẦY CÔ

VÀ CÁC EM HỌC SINH

Định dạng
Số trang	53
Dung lượng	2,03 MB