Nhận thức được vị trí, vai trò của công tác thi đua, khen thưởng đối với việc thực hiện các nhiệm vụ chính trị được giao, trong quá trình 75 năm xây dựng và phát triển, Ban Cán sự Đảng,
Trang 1HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA
ĐỖ THỊ THU THẢO
CHẤT LƯỢNG CÔNG TÁC THI ĐUA, KHEN THƯỞNG TẠI BỘ TÀI CHÍNH
LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CÔNG
HÀ NỘI - NĂM 2020
Trang 2HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA
ĐỖ THỊ THU THẢO
CHẤT LƯỢNG CÔNG TÁC THI ĐUA, KHEN THƯỞNG TẠI BỘ TÀI CHÍNH
Chuyên ngành: Quản lý công
Trang 3Tôi xin cam đoan luận văn “Chất lượng công tác thi đua, khen thưởng tại Bộ Tài chính” là công trình nghiên cứu của riêng tôi và các kết quả
nghiên cứu trong luận văn này chưa từng được công bố ở bất cứ công trình nào khác Các số liệu được sử dụng trong luận văn là kết quả do tôi tự thu thập và tổng hợp từ các tài liệu, báo cáo Các quan điểm, khái niệm, kết luận của các tài liệu và các tác giả, các nghiên cứu khác sử dụng trong luận văn này được trích dẫn theo đúng quy định
Hà Nội, ngày 20 tháng 11 năm 2020
Tác giả
Đỗ Thị Thu Thảo
Trang 4Trong quá trình học tập, nghiên cứu và thực hiện đề tài, tôi luôn nhận được sự giúp đỡ quý báu và sự động viên tận tình của các thầy, cô giáo, cơ quan, gia đình, bạn bè và đồng nghiệp
Tôi vô cùng biết ơn PGS.TS Nguyễn Thị Thu Vân đã hướng dẫn tận
tình để tôi hoàn thành luận văn thạc sỹ: “Chất lượng công tác thi đua, khen thưởng tại Bộ Tài chính”
Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy, cô trong Ban Giám đốc Học viện, Khoa Sau Đại học, cô giáo chủ nghiệm lớp cao học Quản lý công HC23.B1, các khoa, phòng, ban của Học viện Hành chính Quốc gia đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập tại Học viện
Bằng tất cả năng lực và nỗ lực hoàn thiện luận văn, tuy nhiên không thể tránh khỏi những thiếu sót và hạn chế, tôi rất mong nhận được những đóng góp của các thầy cô và các bạn
Hà Nội, ngày 20 tháng 11 năm 2020
Tác giả
Đỗ Thị Thu Thảo
Trang 5LỜI CẢM ƠN
MỤC LỤC
DANH MỤC CÁC CỤM TỪ VIẾT TẮT
DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ, HÌNH, BẢNG
MỞ ĐẦU 1
1 Tính cấp thiết của đề tài luận văn 1
2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn 3
3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận văn 5
4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn 6
5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của luận văn 6
6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn 7
7 Kết cấu của luận văn 8
Chương 1: CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ CHẤT LƯỢNG CÔNG TÁC THI ĐUA, KHEN THƯỞNG 9
1.1 Khái quát về công tác thi đua, khen thưởng 9
1.2 Chất lượng công tác thi đua, khen thưởng 21
1.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng công tác thi đua, khen thưởng 25
1.4 Kinh nghiệm nâng cao chất lượng công tác thi đua, khen thưởng tại một số Bộ, ngành ở nước ta 28
Tiểu kết Chương 1 33
Chương 2: THỰC TRẠNG CHẤT LƯỢNG CÔNG TÁC THI ĐUA, KHEN THƯỞNG TẠI BỘ TÀI CHÍNH 34
2.1 Khái quát chung về Bộ Tài chính và công tác thi đua, khen thưởng tại Bộ Tài chính 34
2.2 Chất lượng công tác thi đua, khen thưởng tại Bộ Tài chính 41
Trang 6Tiểu kết Chương 2 71
Chương 3: PHƯƠNG HƯỚNG, GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CÔNG TÁC THI ĐUA, KHEN THƯỞNG TẠI BỘ TÀI CHÍNH 72
3.1 Phương hướng, nhiệm vụ công tác thi đua, khen thưởng tại Bộ Tài chính trong giai đoạn tới 72
3.2 Các giải pháp nâng cao chất lượng công tác thi đua, khen thưởng tại Bộ Tài chính trong thời gian tới 76
3.3 Một số đề xuất, kiến nghị 92
Tiểu kết Chương 3 94
KẾT LUẬN 95
DANH MỤC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN VĂN 97
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 98
PHỤ LỤC 103
Trang 8Sơ đồ 2.1 Sơ đồ tổ chức bộ máy của Bộ Tài chính 35 Hình 2.1 Chuyên mục “Khen thưởng - Xử phạt” trên Cổng thông tin điện tử của Bộ Tài chính 47 Bảng 2.1 Quy trình bình xét thi đua, khen thưởng hàng năm tại các cơ quan, đơn vị thuộc Bộ Tài chính 51 Bảng 2.2 Quy trình xét thi đua, khen thưởng tại Bộ Tài chính 52 Bảng 2.3 Tổng hợp kết quả khen thưởng đối với các tập thể thuộc đối tượng khen thưởng của Bộ Tài chính từ năm 2015 - 2020 56 Bảng 2.4 Tổng hợp kết quả khen thưởng đối với các cá nhân thuộc đối tượng khen thưởng của Bộ Tài chính từ năm 2015 - 2020 57 Bảng 2.5 Kết quả kiểm tra công tác thi đua, khen thưởng tại Bộ Tài chính từ năm 2015 - 2020 64
Trang 9MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài luận văn
Trên cơ sở vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, tiếp thu chọn lọc kinh nghiệm của các nước, Chủ tịch Hồ Chí Minh là người đã khởi xướng các phong trào thi đua yêu nước, đặt nền móng cho công tác thi đua, khen thưởng phát triển
và đổi mới phù hợp với điều kiện cách mạng ở Việt Nam trong từng thời kỳ Thấm nhuần lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh “Thi đua là yêu nước, yêu nước thì phải thi đua”, Đảng và Nhà nước ta luôn quan tâm sâu sắc đến các phong trào thi đua yêu nước và coi đây là một trong những công cụ quản lý quan trọng, là động lực, biện pháp để phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng con người mới, xã hội mới Trong công cuộc đổi mới và phát triển đất nước, công tác thi đua, khen thưởng đã thực sự trở thành động lực quan trọng thúc đẩy mọi người, mọi thành phần xã hội hăng hái lao động sản xuất, học tập, sáng tạo, khắc phục những khó khăn để từ đó góp phần thực hiện thắng lợi nhiệm vụ chính trị, xây dựng đất nước ngày càng phát triển Ngày nay, để đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong thời kỳ mới, các phong trào thi đua ngày càng đổi mới về nội dung, hình thức và phương pháp thi đua, nhiều phong trào thi đua
đã thu hút được đông đảo quần chúng tham gia, mang lại những hiệu quả thiết thực góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của đất nước
Nhận thức được vị trí, vai trò của công tác thi đua, khen thưởng đối với việc thực hiện các nhiệm vụ chính trị được giao, trong quá trình 75 năm xây dựng và phát triển, Ban Cán sự Đảng, lãnh đạo Bộ Tài chính và các cơ quan, đơn vị trong ngành Tài chính luôn quan tâm đến công tác thi đua, khen thưởng và coi đây là một trong những động lực khơi dậy tinh thần phấn khởi, lao động sáng tạo của đông đảo cán bộ, công chức, viên chức, người lao động ngành Tài chính, nỗ lực phấn đấu hoàn thành các nhiệm vụ được giao Trong
Trang 10những năm vừa qua, quán triệt Chỉ thị số 34-CT\TW ngày 7/4/2014 của Bộ Chính trị “Về tiếp tục đổi mới công tác thi đua, khen thưởng”, công tác thi đua, khen thưởng tại Bộ Tài chính đã có nhiều đổi mới, chuyển biến tích cực Các phong trào thi đua được phát động với nhiều nội dung, khẩu hiệu phong phú bám sát các nhiệm vụ chính trị được giao; công tác khen thưởng đã đi vào nền nếp, trong khen thưởng đã quan tâm khen thưởng tập thể nhỏ, khen thưởng thành tích đột xuất, chuyên đề… Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả
đã đạt được công tác thi đua, khen thưởng tại Bộ Tài chính vẫn còn những hạn chế nhất định: hệ thống chính sách, quy định còn tản mạn, chưa đảm bảo tính hệ thống; công tác bình xét thi đua, khen thưởng tại một số đơn vị vẫn chưa đảm bảo yêu cầu; trong bình bầu, khen thưởng chủ yếu tập trung khen cho lãnh đạo vì vậy chưa thực sự phát huy được vai trò của công tác thi đua, khen thưởng
Để khắc phục những hạn chế trên, một trong những vấn đề đặt ra đó là phải tiếp tục nâng cao chất lượng công tác thi đua, khen thưởng tại Bộ Tài chính để công tác thi đua, khen thưởng thực sự trở thành động lực thúc đẩy các cơ quan, đơn vị, các cán bộ, công chức, viên chức, người lao động trong ngành Tài chính hăng hái lao động, sáng tạo, góp phần hoàn thành thắng lợi các nhiệm vụ tài chính - ngân sách và thúc đẩy sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước Bên cạnh đó, trong bối cảnh tình hình kinh tế, chính trị, xã hội trong nước và quốc tế có nhiều khó khăn và thách thức như hiện nay, nhiệm
vụ đặt ra đối với ngành Tài chính là hết sức nặng nề, đòi hỏi chất lượng công tác thi đua, khen thưởng phải không ngừng được nâng cao để góp phần vào việc thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ chính trị được Đảng, Nhà nước và Nhân dân giao cho ngành Tài chính
Với những yêu cầu và nhiệm vụ từ thực tiễn, là một công chức đang công tác tại Vụ Thi đua - Khen thưởng, Bộ Tài chính, học viên chọn đề tài
Trang 11“Chất lượng công tác thi đua, khen thưởng tại Bộ Tài chính” với hi vọng
đề tài có thể đóng góp những giải pháp góp phần nâng cao chất lượng công tác thi đua, khen thưởng tại Bộ Tài chính trong thời gian tới
2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn
Hiện nay, đã có rất nhiều công trình nghiên cứu về đề tài thi đua, khen thưởng được công bố trên các sách, báo, tạp chí, luận văn, luận án với những khía cạnh, phạm vi và địa bàn nghiên cứu khác nhau; bên cạnh đó, cũng đã có một số công trình nghiên cứu về chất lượng công tác thi đua, khen thưởng Trong đó, tiêu biểu là một số công trình nghiên cứu sau đây:
- Các cuốn sách chuyên khảo, tham khảo về thi đua, khen thưởng:
Cuốn sách “Đảng, Bác Hồ với thi đua, yêu nước và công tác thi đua, khen thưởng, năm 2008, Nxb Lý luận chính trị, Hà Nội và cuốn sách “Thi đua, khen thưởng Việt Nam 65 năm đổi mới và phát triển”, năm 2013, Nxb
Chính trị - Hành chính, Hà Nội Các cuốn sách đã tổng hợp, khái quát tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh về thi đua, khen thưởng và các quan điểm chỉ đạo của Đảng và Nhà nước về phong trào thi đua yêu nước và công tác thi đua, khen thưởng [3], [4]
- Các đề tài khoa học cấp Nhà nước, cấp Bộ, cấp Tổng cục nghiên cứu
về công tác thi đua, khen thưởng:
Đề tài khoa học cấp Nhà nước “Cơ sở lý luận và thực tiễn đổi mới thi đua, khen thưởng trong giai đoạn hiện nay” của tác giả Trần Thị Hà, 2013
Đề tài đã nghiên cứu, đề xuất các quan điểm, phương hướng và giải pháp nhằm đổi mới hoạt động thi đua, khen thưởng và quản lý nhà nước về thi đua, khen thưởng, trực tiếp góp phần kiến nghị sửa đổi, bổ sung Luật Thi đua, khen thưởng [30]
Đề tài khoa học cấp Bộ “Hoàn thiện tiêu chí đánh giá thi đua và Quy chế khen thưởng ngành Tài chính” của tác giả Lê Đức Phóng, 2007 Đề tài đã
Trang 12đề xuất các giải pháp về tổ chức phong trào thi đua và công tác khen thưởng; xây dựng, cụ thể hóa các chỉ tiêu chấm điểm thi đua đối với các tập thể, cá nhân làm cơ sở để bình xét thi đua, khen thưởng đối với các đơn vị, tập thể, cá nhân thuộc Bộ Tài chính [43]
Đề tài khoa học cấp Tổng cục Hải quan “Đổi mới và nâng cao chất lượng công tác thi đua, khen thưởng trong giai đoạn cải cách và hiện đại hóa ngành Hải quan” của tác giả Bùi Ngọc Lợi, 2014 Đề tài nghiên cứu cơ sở lý
luận về công tác thi đua, khen thưởng; đánh giá thực trạng công tác thi đua, khen thưởng của ngành Hải quan, từ đó đã đề xuất 4 nhóm giải pháp góp phần đổi mới và nâng cao chất lượng công tác thi đua, khen thưởng tại Tổng cục Hải quan [41]
- Một số luận văn thạc sỹ nghiên cứu về đổi mới, nâng cao chất lượng công tác thi đua, khen thưởng:
Luận văn Thạc sỹ Quản lý hành chính công “Đổi mới công tác thi đua, khen thưởng góp phần tạo động lực làm việc cho cán bộ, công chức ngành Tài chính trong điều kiện hiện nay” của tác giả Phùng Thị Thanh Loan,
2013 Luận văn tập trung vào việc nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn về thi đua, khen thưởng, tạo động lực làm việc cho cán bộ, công chức thông qua công tác thi đua, khen thưởng; thực trạng công tác thi đua, khen thưởng trong việc tạo động lực làm việc cho cán bộ, công chức ngành Tài chính; từ đó đề xuất các giải pháp để tạo động lực cho cán bộ, công chức ngành Tài chính thông qua công tác thi đua, khen thưởng [40]
Luận văn Thạc sỹ Quản lý công “Nâng cao chất lượng công tác thi đua, khen thưởng tại Trường Đại học Kỹ thuật - Hậu cần Công an Nhân dân” của
tác giả Nguyễn Minh Trang, 2020 Luận văn đã nghiên cứu, hệ thống hóa và phân tích những vấn đề lý luận cơ bản về thi đua, khen thưởng; trên cơ sở phân tích, đánh giá thực trạng quản lý nhà nước về thi đua, khen thưởng tại
Trang 13Trường Đại học Kỹ thuật - Hậu cần Công an nhân dân, đã đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng công tác thi đua, khen thưởng tại Trường Đại học Kỹ thuật - Hậu cần Công an nhân dân [47]
- Bài viết “Nâng cao chất lượng công tác thi đua, khen thưởng cần bắt đầu từ công tác cán bộ” của tác giả Nguyễn Mạnh Cường, 2020, đăng trên
Tạp chí Thi đua khen thưởng, số 243, tháng 8 năm 2020 Bài viết đã nêu những ưu điểm và những hạn chế trong công tác thi đua, khen thưởng ở một
số cơ quan, đơn vị địa phương ở nước ta hiện nay, chỉ ra một trong những nguyên nhân của những hạn chế xuất phát từ đội ngũ cán bộ làm công tác thi đua, khen thưởng; trên cơ sở đó tác giả đã đề xuất 5 giải pháp để nâng cao năng lực của đội ngũ cán bộ, công chức làm công tác thi đua, khen thưởng ở
nước ta hiện nay [29]
Các nghiên cứu trên sẽ là nguồn tài liệu quan trọng học viên có thể tham khảo, sử dụng khi nghiên cứu cơ sở khoa học về công tác thi đua, khen thưởng Đặc biệt là các đề tài nghiên cứu về công tác thi đua, khen thưởng tại
Bộ Tài chính là nguồn tài liệu học viên có thể tham khảo để phân tích, làm rõ hơn bức tranh thực trạng chất lượng công tác thi đua, khen thưởng và tham khảo các giải pháp góp phần hoàn thiện, đổi mới, nâng cao chất lượng công tác thi đua, khen thưởng tại Bộ Tài chính
Đánh giá một cách tổng quát, đến nay chưa có công trình nghiên cứu
nào tập trung nghiên cứu phân tích, đánh giá một cách hệ thống từ lý luận đến thực tiễn về chất lượng công tác thi đua, khen thưởng, nhóm tiêu chí đánh giá chất lượng công tác thi đua, khen thưởng và chất lượng công tác thi đua, khen thưởng tại Bộ Tài chính trong giai đoạn hiện nay
3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận văn
3.1 Mục đích nghiên cứu
Mục đích nghiên cứu của luận văn là đưa ra các giải pháp góp phần nâng cao chất lượng công tác thi đua, khen thưởng tại Bộ Tài chính nhằm đáp ứng những yêu cầu, nhiệm vụ đặt ra trong thời gian tới
Trang 143.2 Nhiệm vụ nghiên cứu
- Nghiên cứu, làm rõ cơ sở khoa học về chất lượng công tác thi đua, khen thưởng
- Phân tích, đánh giá thực trạng chất lượng công tác thi đua, khen thưởng tại Bộ Tài chính trong giai đoạn hiện nay Phân tích những kết quả đạt được; những hạn chế và tìm ra nguyên nhân của những hạn chế đó
- Đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng công tác thi đua, khen
thưởng tại Bộ Tài chính trong thời gian tới
4 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu của luận văn
4.1 Đối tượng nghiên cứu
Luận văn nghiên cứu chất lượng công tác thi đua, khen thưởng
4.2 Phạm vi nghiên cứu
- Phạm vi về không gian: luận văn nghiên cứu chất lượng công tác thi
đua, khen thưởng tại Bộ Tài chính Tuy nhiên, Bộ Tài chính có đối tượng khen thưởng rất lớn, lĩnh vực hoạt động đa dạng, do thời gian nghiên cứu có hạn vì vậy luận văn chỉ tập trung nghiên cứu, đánh giá chất lượng công tác thi đua, khen thưởng tại Cơ quan Bộ và các cơ quan trực thuộc Bộ (các Tổng cục,
Trang 155.2 Phương pháp nghiên cứu
Luận văn sử dụng một số phương pháp nghiên cứu cụ thể như sau:
Phương pháp nghiên cứu tài liệu: tác giả tổng hợp, nghiên cứu các sách,
báo, các công trình nghiên cứu khoa học; các quan điểm, chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước… về những vấn đề có liên quan đến nội dung nghiên cứu của luận văn, từ đó đưa ra đánh giá về tình hình nghiên cứu, đồng thời làm rõ cơ sở khoa học liên quan đến nội dung nghiên cứu của luận văn
Phương pháp thu thập, xử lý thông tin: tác giả tiến hành thu thập thông
tin, số liệu thống kê từ các báo cáo, tài liệu nhằm phục vụ cho việc phân tích, đánh giá, đưa ra những nhận xét về thực trạng tại Chương 2 và làm cơ sở để
đề xuất các giải pháp tại Chương 3
Phương pháp phân tích, tổng hợp: phương pháp này được tác giả sử
dụng trong cả 3 chương của luận văn nhằm xem xét, đánh giá, làm sáng tỏ những vấn đề lý luận về chất lượng công tác thi đua, khen thưởng và thực trạng chất lượng công tác thi đua, khen thưởng tại Bộ Tài chính
6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn
6.1 Ý nghĩa lý luận của luận văn
Việc nghiên cứu đề xuất nghiên cứu khoa học góp phần hệ thống hóa cơ
sở khoa học về chất lượng công tác thi đua, khen thưởng; đề xuất nhóm các tiêu chí đánh giá chất lượng công tác thi đua, khen thưởng Cung cấp những luận cứ khoa học giúp cho Bộ Tài chính nâng cao chất lượng công tác thi đua, khen thưởng trong thời gian tới
6.2 Ý nghĩa thực tiễn của luận văn
Từ những phân tích về thực trạng chất lượng công tác thi đua, khen thưởng tại Bộ Tài chính, luận văn chỉ ra những mặt đạt được, hạn chế, phân tích tìm ra nguyên nhân của những hạn chế đó Trên cơ sở đó, đề xuất, kiến nghị giải pháp phù hợp để góp phần khắc phục những hạn chế và nâng cao chất lượng công tác thi đua, khen thưởng tại Bộ Tài chính trong thời gian tới
Trang 167 Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phần phụ
lục, nội dung của luận văn có kết cấu 3 chương, bao gồm:
- Chương 1: Cơ sở khoa học về chất lượng công tác thi đua, khen thưởng
- Chương 2: Thực trạng chất lượng công tác thi đua khen thưởng tại Bộ
Tài chính
- Chương 3: Phương hướng, giải pháp nâng cao chất lượng công tác thi
đua, khen thưởng tại Bộ Tài chính
Trang 17Chương 1:
CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ CHẤT LƯỢNG CÔNG TÁC
THI ĐUA, KHEN THƯỞNG
1.1 Khái quát về công tác thi đua, khen thưởng
1.1.1 Khái niệm thi đua, khen thưởng
1.1.1.1 Khái niệm thi đua
Khi nghiên cứu về nền sản xuất tư bản chủ nghĩa, về quá trình hiệp tác lao động giữa con người với con người, Các Mác nhận định: “Chưa nói đến một sức sản xuất mới, xuất hiện khi nhiều sức hợp lại thành một sức chung, trong phần lớn các công việc sản xuất, ngay sự tiếp xúc xã hội cũng đã đẻ ra thi đua, cũng kích thích nguyên khí (ani-mal spirit) làm tăng năng suất cá
nhân của từng người riêng rẽ” [39, tr 525] Như vậy, thi đua nảy nở trong quá
trình hợp tác lao động, trong hoạt động chung và có kế hoạch của con người, làm tăng năng suất của người lao động
Kế thừa tư tưởng của Các Mác về thi đua, V.I.Lênin đã vận dụng trong hoàn cảnh mới, khi giai cấp công nhân đã giành được chính quyền và trở thành người làm chủ Nội dung chính trị trong việc lãnh đạo tổ chức thi đua được V.I.Lênin xem là một vấn đề quan trọng trong việc phát triển nền kinh tế đất nước V.I.Lênin đã khẳng định chỉ có chủ nghĩa xã hội mới mở đường
“cho một cuộc thi đua thật sự có tính chất quần chúng…” [49, tr 232] Thi đua trong chủ nghĩa xã hội là thực chất, rộng rãi, công khai và chính là một công cụ, một biện pháp để tăng cường kỷ luật lao động, nâng cao hiệu quả sản xuất, phát triển kinh tế xã hội góp phần xây dựng chế độ xã hội chủ nghĩa Tiếp thu lý luận và vận dụng một cách sáng tạo tư tưởng của chủ nghĩa Mác - Lênin về thi đua vào thực tiễn của Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã
bổ sung nội hàm mới cho khái niệm thi đua, người nói: “Thi đua là yêu nước,
Trang 18yêu nước thì phải thi đua Và những người thi đua là những người yêu nước
nhất” [3, tr 26] Theo quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh thi đua gắn liền
với yêu nước, lấy tinh thần yêu nước làm gốc và yêu nước trở thành mục tiêu của thi đua, đồng thời là hạt nhân làm cho động lực và ý nghĩa của thi đua nâng lên tầm cao mới, thể hiện tính biện chứng, sáng tạo, độc đáo và ý nghĩa nhân văn sâu sắc Người cũng chỉ ra rằng, thi đua tồn tại một cách khách quan trong
xã hội “Tưởng lầm rằng thi đua là một việc làm khác với những công việc hàng
ngày Thật ra công việc hàng ngày chính là nền tảng thi đua” [35, tr 169]
Theo cuốn Đại từ điển Tiếng Việt, “Thi đua” được hiểu là “Cùng nhau đưa hết khả năng ra làm nhằm thúc đẩy lẫn nhau đạt thành tích tốt nhất trong mặt hoạt động nào đó” [50, tr 1559]
Theo quy định tại Điều 3 Luật Thi đua, khen thưởng “Thi đua là hoạt động
có tổ chức với sự tham gia tự nguyện của cá nhân, tập thể nhằm phấn đấu đạt được thành tích tốt nhất trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc” [44, tr.1]
Như vậy, thi đua là một hoạt động có tổ chức trên cơ sở nguyên tắc tự nguyện, tự giác, công khai, đoàn kết, hợp tác, cùng phát triển Mục tiêu của thi đua là nhằm tạo động lực động viên, lôi cuốn, khuyến khích mọi cá nhân, tập thể phát huy truyền thống yêu nước, năng động, sáng tạo, nỗ lực phấn đấu đạt được thành tích tốt nhất trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc
1.1.1.2 Khái niệm khen thưởng
Có thể nói bất kỳ chế độ xã hội nào cũng quan tâm đến “khen thưởng”
và “phạt” vì nó là yêu cầu khách quan, là một công cụ quản lý của Nhà nước, quản lý xã hội, khuyến đức, khuyến tài và là động lực để phát triển xã hội Ngay từ các triều đại phong kiến trước đây của Việt Nam đã có nhiều hình thức khen thưởng để ghi nhận công lao của những người hiền tài trên mọi lĩnh vực như: khen thưởng người có công trong chiến đấu chống giặc ngoại xâm, người có công trong việc đi sứ, có tài văn chương, khen thưởng
Trang 19người phò tá có công lao tài đức, khen thưởng người tiến cử hiền tài… Việc khen thưởng thực sự là động lực to lớn khuyến khích người tài, người có đức đóng góp xây dựng triều chính phong kiến
Dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh, trong bất cứ giai đoạn cách mạng nào Đảng và Nhà nước ta cũng luôn quan tâm đến công tác thi đua, khen thưởng Ngày 26/01/1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký Quốc lệnh ban hành 10 điều thưởng phạt, đây là văn bản đầu tiên
về công tác thi đua, khen thưởng của nước ta, là nền tảng tư tưởng, nguyên tắc pháp lý chỉ đạo việc khen thưởng trong cả hai cuộc kháng chiến chống Pháp
và chống Mỹ cứu nước, trong sự nghiệp xây dựng xã hội mới ở nước ta
Theo cuốn Đại từ điển Tiếng Việt, “Khen” được hiểu là “Đánh giá tốt” về
ai, về cái gì, việc gì với ý vừa lòng và “Thưởng” là “Tặng tiền, hiện vật khen ngợi khuyến khích vì đã có thành tích, công lao” Còn "Khen thưởng" là “khen
và thưởng bằng hiện vật xứng với thành tích công lao” [50, tr 896- 1621]
Theo quy định tại Điều 3 Luật Thi đua, khen thưởng: “Khen thưởng là việc ghi nhận, biểu dương, tôn vinh công trạng và khuyến khích bằng lợi ích vật chất đối với cá nhân, tập thể có thành tích trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc” [44, tr.1]
Như vậy, khen thưởng là việc Nhà nước ghi nhận, biểu dương, tôn vinh công trạng của các tập thể và cá nhân có thành tích xuất sắc trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc bằng những hình thức nhất định (cả vật chất và tinh thần)
1.1.2 Vai trò của thi đua, khen thưởng
Khẳng định vai trò của thi đua, khen thưởng đối với sự nghiệp xây dựng, bảo vệ và phát triển đất nước, mở đầu Quốc lệnh 10 điều thưởng phạt Chủ
tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: “Trong một nước thưởng phạt phải nghiêm
minh thì nhân dân mới yên ổn, kháng chiến mới thắng lợi, kiến quốc mới thành công” [34, tr 189]
Trang 20Thi đua yêu nước có tầm quan trọng đặc biệt trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc cũng như trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa Trong mỗi giai đoạn cách mạng không thể thiếu các phong trào thi đua yêu nước Ngày 22/12/2007, Ban Bí thư ra Chỉ thị số 19-CT/TW về Kỷ niệm 60 năm Ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh ra Lời kêu gọi thi đua ái quốc (11/6/1948 - 11/6/2008), khẳng định: “Truyền thống thi đua yêu nước của nhân dân ta đã và đang là động lực tinh thần quý báu tạo nên sức mạnh tổng hợp, đem lại những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử trong hơn 20 năm đổi mới, xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa” [3, tr 237]
Có thể khái quát vai trò của thi đua, khen thưởng như sau:
Thứ nhất, thi đua, khen thưởng là động lực cách mạng để thực hiện nhiệm vụ chính trị; bồi dưỡng, phát huy tinh thần yêu nước: thông qua các
phong trào thi đua mà tinh thần yêu nước được biểu hiện thành những hành động, việc làm cụ thể, từ đó góp phần nâng cao năng suất lao động, cải thiện đời sống nhân dân, thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước
và phát triển kinh tế - xã hội của đất nước
Thứ hai, thi đua, khen thưởng là biện pháp động viên, khuyến khích, tạo động lực làm việc, lao động, sáng tạo; góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của từng cơ quan, đơn vị: khi khen thưởng phản ánh đúng thành tích, đúng
kết quả lao động sẽ là động lực để mỗi cá nhân thể hiện khả năng, óc sáng tạo
và bản lĩnh, phát huy những ưu điểm, những mặt mạnh và khắc phục, đẩy lùi những hạn chế, khuyết điểm Từ đó, góp phần nâng cao năng suất lao động của từng cá nhân và hiệu quả hoạt động của từng cơ quan, đơn vị
Thứ ba, thi đua tăng cường tinh thần đoàn kết: thi đua sẽ đoàn kết tất cả
mọi cá nhân, giúp cho sự đoàn kết trở nên bền chặt hơn; tất cả cá nhân không chỉ hướng đến thành tích riêng của bản thân, gắn thành tích bản thân với
Trang 21thành tích của tập thể, giúp đỡ nhau để cùng nhau hoàn thành các nhiệm vụ của cơ quan, đơn vị và hướng đến mục tiêu chung là thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước
Thứ tư, thi đua, khen thưởng là biện pháp giáo dục tư tưởng, xây dựng con người mới: thi đua, khen thưởng là biện pháp tổ chức thực tiễn, một
phương pháp tuyên truyền, giáo dục tích cực để động viên ý chí sáng tạo, ý chí quyết tâm, năng lực hoạt động thực tiễn của con người Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: “Thi đua là một cách rất tốt, rất thiết thực để làm cho
mọi người tiến bộ”, “Thi đua cải tạo con người” [3, tr 20-27] Càng hăng hái
thi đua thì mỗi cá nhân lại càng ra sức tìm tòi, học hỏi, cầu tiến bộ để không ngừng nâng cao năng lực, hoàn thiện bản thân, từ đó giúp nâng cao năng suất lao động
1.1.3 Mối quan hệ giữa thi đua và khen thưởng
Khi bàn về mối quan hệ giữa thi đua và khen thưởng, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng nói: “Thi đua là gieo trồng, khen thưởng là thu hoạch” [3, tr 264] Thi đua và khen thưởng có mối quan hệ biện chứng, bổ sung, hỗ trợ cho nhau:
- Thi đua là nền tảng cho việc khen thưởng: thi đua là nền tảng trên cơ sở
đó có thể lựa chọn được những cá nhân tập thể, tiêu biểu, xứng đáng, kịp thời cho việc khen thưởng Nơi nào tổ chức tốt các phong trào thi đua, đạt được nhiều thành tích, hoàn thành tốt các nhiệm vụ và công tác bình xét thi đua được thực hiện nghiêm túc, công khai, chặt chẽ sẽ giúp cho việc khen thưởng được chính xác, đúng người, đúng thành tích, động viên kịp thời Ngược lại, nếu không tổ chức tốt các phong trào thi đua, phát động các phong trào thi đua mang tính hình thức, không có thành tích thật sự hoặc công tác bình xét thi đua thực hiện không nghiêm túc, nể nang thì dẫn đến việc khen thưởng tràn lan, dẫn đến khen sai, khen thưởng không đúng sẽ phản tác dụng, không
có sức thuyết phục và lan tỏa
Trang 22- Khen thưởng là đánh giá kết quả thi đua và là yếu tố thúc đẩy phong trào thi đua phát triển: khen thưởng phải phản ánh đúng kết quả phong trào
thi đua, nơi nào có phong trào thi đua mạnh mẽ, đều khắp thì khen nhiều, phong trào thi đua xuất sắc thì khen cao, phong trào yếu thì ít khen Việc khen thưởng từ phong trào thi đua thể hiện hướng đi đúng của phong trào cần được tiếp tục duy trì và phát huy Bên cạnh đó, việc khen thưởng đúng người, đúng việc, kịp thời sẽ thúc đẩy, mở đường phong trào thi đua sôi nổi, thiết thực, mạnh mẽ Nếu khen thưởng không phản ánh đúng kết quả của phong trào thi đua, khen thưởng không chính xác, không đúng đối tượng, không đúng thành tích sẽ làm mất đi tác dụng, ý nghĩa của việc khen thưởng và ý nghĩa của phong trào thi đua
1.1.4 Nguyên tắc, nội dung, hình thức thi đua, khen thưởng
1.1.4.1 Nguyên tắc, nội dung, hình thức thi đua
- Thi đua gồm có hai nguyên tắc sau:
Một là, tự nguyện, tự giác, công khai: phong trào thi đua phải động viên,
lôi cuốn, khuyến khích mọi cá nhân, tập thể tham gia trên tinh thần tự nguyện,
tự giác; mọi hoạt động, nội dung tổ chức thi đua phải đảm bảo tính công khai, minh bạch, công bằng và dân chủ
Hai là, đoàn kết, hợp tác và cùng phát triển: thi đua phải tập hợp, đoàn
kết, phát huy sức mạnh của tập thể, của từng cá nhân nỗ lực phấn đấu cùng phát triển và cùng hướng đến mục tiêu chung là hoàn thành tốt các nhiệm vụ được giao
- Hình thức tổ chức thi đua gồm có thi đua thường xuyên và thi đua theo đợt
- Nội dung tổ chức phong trào thi đua bao gồm có:
+ Xác định mục tiêu, phạm vi, đối tượng và nội dung thi đua; trên cơ sở
đó đề ra các chỉ tiêu và nội dung thi đua cụ thể
+ Xác định chỉ tiêu, khẩu hiệu và thời hạn thi đua
Trang 23+ Xác định biện pháp tổ chức phong trào thi đua
+ Phát động, chỉ đạo thực hiện phong trào thi đua
+ Sơ kết, tổng kết, đánh giá kết quả phong trào thi đua và lựa chọn tập thể, cá nhân có thành tích xuất sắc, tiêu biểu để khen thưởng hoặc đề nghị cấp trên khen thưởng
1.1.4.2 Nguyên tắc, nội dung, hình thức khen thưởng
- Khen thưởng yêu cầu phải đảm bảo các nguyên tắc sau:
Một là, chính xác, công khai, công bằng, kịp thời: khen thưởng phải đảm
bảo đúng người, đúng việc, đúng thành tích và tiêu chuẩn theo quy định; công khai, minh bạch; động viên khen thưởng kịp thời các tập thể nhỏ, người lao động trực tiếp, các điển hình tiên tiến, thành tích đột xuất, chuyên đề
Hai là, hình thức khen thưởng có thể tặng nhiều lần cho một đối tượng; không tặng thưởng nhiều hình thức cho một thành tích đạt được: khen thưởng
phải căn cứ vào điều kiện, tiêu chuẩn và thành tích đạt được, không nhất thiết khen thưởng lần sau phải cao hơn khen thưởng lần trước; mỗi thành tích đạt được chỉ được đề nghị khen thưởng một lần; thành tích khen thưởng chuyên
đề, đột xuất không tính làm điều kiện, tiêu chuẩn đề nghị khen thưởng cấp Nhà nước
Ba là, bảo đảm thống nhất giữa tính chất, hình thức và đối tượng khen thưởng: khen thưởng phải phù hợp với đối tượng, chức năng, nhiệm vụ được
giao của tập thể, cá nhân và thành tích đạt được
Bốn là, kết hợp chặt chẽ động viên tinh thần với khuyến khích bằng lợi ích vật chất: song song với việc tôn vinh, biểu dương các tập thể, cá nhân có
thành tích được khen là việc khuyến khích lợi ích vật chất tương ứng, để tạo động lực thúc đẩy các cá nhân phấn đấu, rèn luyện và hăng say lao động, cống hiến cho xã hội
Trang 24Năm là, bảo đảm nguyên tắc bình đẳng giới trong thi đua, khen thưởng:
khi có nhiều cá nhân, tập thể cùng đủ điều kiện, tiêu chuẩn thì lựa chọn cá nhân nữ hoặc tập thể có tỷ lệ nữ từ 70% trở lên để xét khen thưởng Đối với cán bộ lãnh đạo, quản lý là nữ thời gian giữ chức vụ để xét khen thưởng quá trình cống hiến được giảm 1/3 thời gian so với quy định chung; trường hợp quy định tuổi nghỉ hưu cao hơn thì thời gian giữ chức vụ để xét khen thưởng quá trình cống hiến được thực hiện theo quy định chung
- Căn cứ để xét khen thưởng đó là tiêu chuẩn khen thưởng; phạm vi, mức
độ ảnh hưởng của thành tích và trách nhiệm và hoàn cảnh cụ thể lập được thành tích
- Theo quy định tại Nghị định số 91/2017/NĐ-C ngày 31/7/2017 của
Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng, hiện nay nước ta có 6 loại hình khen thưởng gồm: khen thưởng theo công trạng và thành tích đạt được; khen thưởng theo đợt (hoặc chuyên đề); khen thưởng đột xuất; khen thưởng quá trình cống hiến; khen thưởng theo niên hạn và khen thưởng đối ngoại
1.1.5 Công tác thi đua, khen thưởng
1.1.5.1 Khái niệm công tác thi đua, khen thưởng
Theo cuốn Đại từ điển Tiếng Việt, “Công tác” được hiểu là: “I dt Công việc của nhà nước, của đoàn thể… II đgt 1 Thực hiện công việc của nhà nước, của đoàn thể…” [50, tr 458]
Như vậy từ các quan điểm, khái niệm về thi đua, khen thưởng có thể
hiểu: công tác thi đua, khen thưởng là việc các cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền có trách nhiệm tổ chức thực hiện các hoạt động thi đua, xét khen thưởng theo đúng chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, nhằm động viên, khích lệ và tôn vinh các cá nhân, tập thể hăng hái thi đua lao động sáng tạo, hoàn thành tốt nhiệm vụ, lập thành tích xuất sắc góp phần vào việc thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ chính trị của cơ quan, đơn vị, địa phương và sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc
Trang 25Công tác thi đua, khen thưởng có ý nghĩa quan trọng trong động viên, giáo dục, xây dựng con người mới, phát huy truyền thống đấu tranh anh dũng của dân tộc, góp phần đảm bảo thực hiện thắng lợi nhiệm vụ trong từng giai đoạn cách mạng
1.1.5.2 Nội dung quản lý nhà nước về công tác thi đua, khen thưởng
- Khái niệm quản lý nhà nước về công tác thi đua, khen thưởng:
Quản lý nhà nước là một dạng quản lý xã hội đặc biệt, mang tính quyền lực nhà nước và sử dụng pháp luật để điều chỉnh hành vi của cá nhân, tổ chức trên tất cả các mặt của đời sống xã hội do các cơ quan trong bộ máy nhà nước thực hiện, nhằm phục vụ nhân dân, duy trì sự ổn định và phát triển của xã hội [32, tr 28]
Quản lý nhà nước về thi đua, khen thưởng là sự tác động, điều chỉnh thường xuyên của nhà nước bằng quyền lực nhà nước đối với hoạt động thi đua, khen thưởng, để các hoạt động đó diễn ra theo đúng chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội và sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc
Căn cứ chức năng, nhiệm vụ được giao, các cơ quan tham mưu thực hiện công tác thi đua, khen thưởng tại các Bộ có chức năng tham mưu giúp Bộ trưởng thống nhất quản lý về hoạt động thi đua, khen thưởng đối với các đơn
vị, tổ chức trong ngành và lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý của Bộ, để đảm bảo công tác thi đua, khen thưởng được thực hiện theo đúng chính sách, pháp luật, góp phần vào việc thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ của từng cơ quan, đơn vị
và của Bộ, ngành, đồng thời góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước
- Nội dung quản lý nhà nước về thi đua, khen thưởng:
Theo quy định tại Điều 90 Luật Thi đua, khen thưởng, quản lý nhà nước
về thi đua, khen thưởng bao gồm các nội dung:
Trang 26+ Ban hành các văn bản pháp luật về thi đua, khen thưởng
+ Xây dựng chính sách về thi đua, khen thưởng
+ Tuyên truyền, phổ biến, hướng dẫn và tổ chức thực hiện các quy định của pháp luật về thi đua, khen thưởng
+ Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức làm công tác thi đua, khen thưởng + Sơ kết, tổng kết, tặng thưởng các hình thức khen thưởng; đánh giá hiệu quả công tác thi đua, khen thưởng
+ Hợp tác quốc tế về thi đua, khen thưởng
+ Thanh tra, kiểm tra việc thực hiện các quy định pháp luật về thi đua, khen thưởng
+ Giải quyết khiếu nại, tố cáo, xử lý vi phạm pháp luật về thi đua, khen thưởng
1.1.6 Tổ chức bộ máy làm công tác thi đua, khen thưởng ở nước ta hiện nay
1.1.6.1 Hội đồng Thi đua - Khen thưởng các cấp
- Hội đồng Thi đua - Khen thưởng Trung ương: là cơ quan tham mưu, tư
vấn cho Đảng và Nhà nước về công tác thi đua khen thưởng Theo Quyết định
số 168/2007/QĐ-TTg ngày 05/11/2007 của Thủ tướng Chính phủ về việc ban hành Quy chế hoạt động của Hội đồng Thi đua - Khen thưởng Trung ương: Thủ tướng Chính phủ là Chủ tịch Hội đồng, lãnh đạo mọi hoạt động của Hội đồng, chủ trì và kết luận các phiên họp của Hội đồng 04 Phó chủ tịch Hội đồng gồm: Phó Chủ tịch nước là Phó Chủ tịch thứ nhất; Thứ trưởng Bộ Nội
vụ, Trưởng ban Ban Thi đua - Khen thưởng Trung ương là Phó Chủ tịch thường trực; Chủ tịch Ủy ban trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam là Phó Chủ tịch
- Hội đồng Thi đua - Khen thưởng cấp bộ, ban, ngành, đoàn thể trung ương: là cơ quan tham mưu cho Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ, cơ
Trang 27quan thuộc Chính phủ, lãnh đạo ban, ngành, đoàn thể trung ương về công tác thi đua, khen thưởng Chủ tịch Hội đồng là Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, lãnh đạo ban, ngành, đoàn thể trung ương Hội đồng có từ 03 đến 04 Phó Chủ tịch Vụ trưởng Vụ Thi đua, khen thưởng là Phó Chủ tịch thường trực; đối với bộ, ban, ngành, đoàn thể trung ương chưa thành lập Vụ Thi đua, khen thưởng thì Trưởng phòng (ban) thi đua, khen thưởng là Ủy viên thường trực Các Phó Chủ tịch khác và các ủy viên khác do Chủ tịch Hội đồng quyết định
- Hội đồng Thi đua - Khen thưởng cấp tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương: là cơ quan tham mưu cho cấp ủy, chính quyền về công tác thi đua, khen
thưởng của địa phương Chủ tịch Hội đồng là Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh Hội đồng có từ 03 đến 04 Phó Chủ tịch Phó Giám đốc Sở Nội vụ kiêm Trưởng ban Ban Thi đua - Khen thưởng cấp tỉnh làm Phó Chủ tịch thường trực Các Phó Chủ tịch và các ủy viên khác do Chủ tịch Hội đồng quyết định
1.1.6.2 Cơ quan làm công tác thi đua, khen thưởng
- Ban Thi đua - Khen thưởng Trung ương: ngày 25/8/2004, Ban Thi đua
- Khen thưởng Trung ương được thành lập trên cơ sở Viện Thi đua - Khen thưởng Nhà nước Ban Thi đua - Khen thưởng Trung ương là cơ quan thuộc Chính phủ và là cơ quan Thường trực Hội đồng Thi đua - Khen thưởng Trung ương Năm 2007, thực hiện sự sắp xếp cơ cấu tổ chức của các Bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ theo Nghị quyết 01/2007/QH12 ngày 31/7/2007 của Quốc hội, Chính phủ ban hành Nghị định số 08/2007/NĐ-CP
về việc chuyển Ban Thi đua - Khen thưởng Trung ương vào Bộ Nội vụ nhằm thu gọn đầu mối về quản lý nhà nước Hiện nay chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, cơ cấu, tổ chức của Ban Thi đua - Khen thưởng Trung ương được thực hiện theo quy định tại Quyết định số 29/2018/QĐ-TTg ngày 16/7/2018 của Thủ tướng Chính phủ
Trang 28- Tổ chức bộ máy làm công tác thi đua, khen thưởng ở cấp bộ, ngành, địa phương và các Tổng công ty nhà nước: ngày 4/10/2005, Chính phủ ban
hành Nghị định số 122/2005/NĐ-CP quy định tổ chức làm công tác thi đua, khen thưởng ở các Bộ, ngành, địa phương và các Tổng công ty nhà nước Theo quy định tại Điều 2 của Nghị định, tổ chức làm công tác thi đua, khen thưởng gồm:
+ Đối với các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ:
Thành lập Vụ Thi đua - Khen thưởng ở các Bộ, cơ quan ngang Bộ và Ban Thi đua - Khen thưởng ở cơ quan thuộc Chính phủ có số lượng biên chế hành chính, sự nghiệp trên 1.500 cán bộ, công chức, viên chức và các tổ chức theo hệ thống ngành dọc đặt tại địa phương
Thành lập Phòng Thi đua - Khen thưởng thuộc Văn phòng hoặc Vụ (Ban) Tổ chức cán bộ các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ không đủ tiêu chí lập Vụ (hoặc Ban) Thi đua - Khen thưởng
Riêng Ban Quản lý Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh bố trí cán bộ, công chức theo dõi công tác thi đua, khen thưởng tại Văn phòng Ban
+ Đối với Ủy ban nhân dân các cấp:
Căn cứ yêu cầu, nhiệm vụ của công tác thi đua khen thưởng ở địa phương, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh xem xét, quyết định việc trình Hội đồng nhân dân cùng cấp thành lập Ban Thi đua - Khen thưởng tỉnh
Cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh và Ủy ban nhân dân cấp huyện bố trí cán bộ chuyên trách làm công tác thi đua, khen thưởng thuộc Văn phòng cùng cấp
Ủy ban nhân dân cấp xã bố trí công chức kiêm nhiệm làm công tác thi đua, khen thưởng
+ Các Tổng công ty nhà nước thành lập Ban (Phòng) Thi đua - Khen thưởng hoặc bộ phận chuyên trách làm công tác thi đua, khen thưởng
Trang 291.2 Chất lượng công tác thi đua, khen thưởng
1.2.1 Khái niệm chất lượng công tác thi đua, khen thưởng
“Chất lượng” là một thuật ngữ được sử dụng phổ biến trong các lĩnh vực của đời sống xã hội, tuy nhiên đây là một thuật ngữ hiện nay vẫn còn có rất nhiều quan điểm, cách hiểu khác nhau Trong mỗi lĩnh vực khác nhau, mục đích nghiên cứu khác nhau lại có những quan điểm, cách tiếp cận khác nhau
về "chất lượng"
Theo cuốn Đại từ điển Tiếng Việt “Chất lượng” được hiểu là: “1 Cái làm nên phẩm chất, giá trị của con người, sự vật 2 Cái tạo nên bản chất sự vật, làm cho sự vật này khác với sự vật kia…” [50, tr 331]
Tổ chức quốc tế về Tiêu chuẩn hóa trong bộ tiêu chuẩn ISO 9000 đã đưa
ra khái niệm như sau về chất lượng: “Chất lượng là khả năng của tập hợp các đặc tính của một sản phẩm, hệ thống, hay quá trình để đáp ứng các yêu cầu của khách hàng và các bên có liên quan” [31, tr 8]
Như vậy, khi nói đến chất lượng là nói đến phẩm chất, giá trị của con người hay sự vật, sự việc nào đó, đó là những cái có ích, là tính chất tốt đẹp của con người hay sự vật, sự việc và những phẩm chất, giá trị đó phải đáp ứng được yêu cầu đặt ra
Từ các khái niệm trên có thể hiểu: chất lượng công tác thi đua, khen thưởng là tổng thể các thuộc tính, phẩm chất gắn liền với các hoạt động, phản ánh toàn bộ các giá trị của công tác thi đua, khen thưởng để đáp ứng được những mục tiêu, yêu cầu, nhiệm vụ đặt ra đối với công tác thi đua, khen thưởng của từng cơ quan, đơn vị trong từng thời điểm nhất định
Các yếu tố cấu thành chất lượng công tác thi đua, khen thưởng đó là:
- Năng lực lãnh đạo, chỉ đạo của của các cấp ủy đảng, chính quyền đối với công tác thi đua, khen thưởng
Trang 30- Kết quả tổ chức thực hiện các chủ trương đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về thi đua, khen thưởng
- Kết quả tổ chức triển khai các phong trào thi đua, công tác bình xét thi đua và khen thưởng
- Năng lực tham mưu, hướng dẫn và tổ chức thực hiện công tác thi đua, khen thưởng của Hội đồng Thi đua - Khen thưởng các cấp
- Năng lực của đội ngũ cán bộ, công chức làm công tác thi đua, khen thưởng
1.2.2 Các tiêu chí đánh giá chất lượng công tác thi đua, khen thưởng
Tiêu chí là đặc trưng, dấu hiệu làm cơ sở, căn cứ để nhận biết và xếp loại
một sự vật, một khái niệm nhằm đánh giá hoặc phê phán Tiêu chí mang tính
khoa học là một công cụ đánh giá về chất lượng, giúp cho việc định hướng các mục tiêu, phương hướng và các giải pháp một cách chuẩn xác
Tùy thuộc vào mục đích nghiên cứu, đối tượng nghiên cứu, điều kiện, hoàn cảnh nghiên cứu cụ thể có thể lựa chọn các phương pháp, tiêu chí phù hợp để đánh giá chất lượng công tác thi đua, khen thưởng tại từng cơ quan, đơn vị, ngành, lĩnh vực Trên cơ sở nghiên cứu các quan điểm, các quy định của Nhà nước về công tác thi đua, khen thưởng; nội dung công tác thi đua, khen thưởng, khái niệm chất lượng công tác thi đua, khen thưởng, học viên đưa ra một số tiêu chí cơ bản để đánh giá chất lượng công tác thi đua, khen thưởng tại Bộ như sau:
Tiêu chí 1: Kết quả xây dựng, ban hành các chính sách, văn bản pháp luật về thi đua, khen thưởng: là sự cụ thể hóa các quy định của pháp luật về
thi đua, khen thưởng; thể hiện các quan điểm lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy Đảng, lãnh đạo các cơ quan, đơn vị đối với công tác thi đua, khen thưởng, đóng vai trò định hướng, tạo hành lang pháp lý đảm bảo cho công tác thi đua, khen thưởng thực hiện đồng bộ, thống nhất và hiệu quả
Trang 31Để công tác thi đua, khen thưởng đạt hiệu quả, đi đúng hướng, hệ thống
cơ chế, chính sách, quy định ban hành phải đảm bảo tuân thủ chặt chẽ các quy định của pháp luật về thi đua, khen thưởng, quy định về thẩm quyền, trình tự, thủ tục ban hành văn bản; đảm bảo tính kịp thời và phù hợp với đặc điểm, tình hình thực hiện nhiệm vụ của Bộ, ngành, lĩnh vực và đặc điểm của người lao động của từng cơ quan, đơn vị
Tiêu chí 2: Công tác tuyên truyền, phổ biến, hướng dẫn và tổ chức thực
hiện các quy định của pháp luật về thi đua, khen thưởng: là một trong những
nhiệm vụ, trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, đơn vị khi tiến hành công tác thi đua, khen thưởng phải thực hiện Công tác tuyên truyền, phổ biến, hướng dẫn và tổ chức thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước phải được tiến hành thường xuyên, liên tục với nội dung, hình thức phong phú, qua đó nhằm tạo sự chuyển biến trong nhận thức của đội ngũ cán
bộ, công chức, viên chức, người lao động về vai trò, vị trí và tầm quan trọng của công tác thi đua, khen thưởng cũng như trách nhiệm, nghĩa vụ, quyền lợi của của cán bộ, công chức đối với công tác này
Tiêu chí 3: Công tác tổ chức, sơ kết, tổng kết, đánh giá hiệu quả các
phong trào thi đua: đây là nội dung quan trọng trong công tác quản lý nhà
nước về thi đua, khen thưởng Mục đích của công tác sơ kết, tổng kết các phong trào thi đua là nhằm đánh giá được kết quả tổ chức triển khai các phong trào thi đua; chỉ ra được những mặt đã làm tốt, những mặt còn hạn chế; tìm ra những nguyên nhân của những mặt đã làm được và nguyên nhân của những hạn chế; rút ra những bài học kinh nghiệm, các giải pháp để tổ chức hiệu quả các phong trào thi đua; phát hiện, bồi dưỡng nhân rộng các điển hình tiên tiến; mặt khác là cơ sở cho việc khen thưởng, đảm bảo khen thưởng kịp thời, đúng người, đúng thành tích Vì vậy công tác sơ kết, tổng kết các phong trào thi đua và khen thưởng phải được thực hiện thường xuyên và kịp thời
Trang 32Tiêu chí 4: Kết quả bình xét thi đua và đạt được các hình
thức khen thưởng so với chỉ tiêu, kế hoạch: đây là tiêu chí phản ánh kết quả
phong trào thi đua và kết quả công tác khen thưởng tại từng cơ quan, đơn vị
Kết quả bình xét thi đua phải căn cứ vào phong trào thi đua, đăng ký
tham gia thi đua, thành tích của tập thể, cá nhân trong phong trào thi đua và
tiêu chuẩn danh hiệu thi đua để bình xét cho đúng Kết quả bình xét thi đua
phải phản ánh đúng kết quả thi đua, đề xuất biểu dương, khen thưởng kịp thời
các tập thể, cá nhân lập được nhiều thành tích, những điển hình tiên tiến tiêu
biểu trong các phong trào thi đua, có như vậy sẽ động viên, lôi cuốn được
đông đảo các tập thể, cá nhân hăng hái, nhiệt tình tham gia phong trào thi đua
Tiêu chí 5: Mức độ đảm bảo các nguyên tắc trong thi đua, khen thưởng:
nguyên tắc là hệ thống các quan điểm, tư tưởng xuyên suốt toàn bộ hoặc một
giai đoạn nhất định đòi hỏi các tổ chức và các cá nhân phải tuân theo Nguyên
tắc của công tác thi đua, khen thưởng được quy định cụ thể trong Luật Thi
đua, khen thưởng, các nguyên tắc này có vai trò định hướng, là tư tưởng nền
tảng xuyên suốt cho toàn bộ hoạt động của công tác thi đua, khen thưởng
Công tác thi đua, khen thưởng của các cơ quan, đơn vị phải đảm bảo tuân thủ
chặt chẽ và không vi phạm các nguyên tắc theo quy định của Luật Thi đua,
khen thưởng
Tiêu chí 6: Tổ chức bộ máy và đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ, công
chức làm công tác thi đua, khen thưởng: kết quả hoạt động của tổ chức bộ
máy và năng lực của đội ngũ cán bộ, công chức làm công tác thi đua, khen
thưởng là các yếu tố tính quyết định để công tác thi đua, khen thưởng được
thực hiện thường xuyên và đạt kết quả tốt Để nâng cao chất lượng công tác
thi đua, khen thưởng cần quan tâm xây dựng, kiện toàn và nâng cao hiệu quả
hoạt động của tổ chức bộ máy làm công tác thi đua; chú trọng công tác quy
hoạch, đào tạo, bồi dưỡng nhằm nâng cao năng lực của đội ngũ cán bộ, công
chức làm công tác thi đua, khen thưởng
Trang 33Tiêu chí 7: Hoạt động kiểm tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và xử lý các
vi phạm pháp luật về thi đua, khen thưởng: công tác kiểm tra có vai trò quan
trọng đối với công tác thi đua, khen thưởng, qua kiểm tra để nắm tình hình triển khai và thực hiện các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về thi đua, khen thưởng; kịp thời phát hiện các hành vi vi phạm pháp luật; những khó khăn, vướng mắc trong triển khai thực hiện công tác thi đua khen thưởng theo quy định của Luật Thi đua, Khen thưởng và các văn bản hướng dẫn luật để đề xuất các biện pháp tháo gỡ, khắc phục Chính vì vậy, để nâng cao chất lượng công tác thi đua, khen thưởng cần thường xuyên tiến hành công tác kiểm kiểm tra, tự kiểm tra, giải quyết kịp thời các khiếu nại, tố cáo và xử lý nghiêm các vi phạm pháp luật về thi đua, khen thưởng
1.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng công tác thi đua, khen thưởng
1.3.1 Các yếu tố bên trong
Một là, sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, chính quyền, người đứng đầu
cơ quan, đơn vị đối với công tác thi đua, khen thưởng: sự lãnh đạo của cấp ủy
đảng, chính quyền và vai trò của người đứng đầu cơ quan, đơn vị có ảnh hướng rất lớn đến chất lượng công tác thi đua, khen thưởng Lãnh đạo đúng là nhân tố quyết định thành công của phong trào thi đua yêu nước; ngược lại, ở nơi nào phong trào thi đua yếu kém là do có khuyết điểm trong công tác tổ chức lãnh đạo phong trào Công tác lãnh đạo các phong trào thi đua yêu nước phải là một quá trình xuyên suốt từ chuẩn bị đến tổ chức thực hiện và cả sau mỗi đợt thi đua; công tác khen thưởng phải đảm bảo công bằng, khách quan, quan tâm khen thưởng kịp thời người lao động trực tiếp, tập thể nhỏ
Hai là, tổ chức bộ máy và đội ngũ cán bộ làm công tác thi đua, khen thưởng: có vai trò hết sức quan trọng bởi họ chính là những người trực tiếp
thực hiện và đưa những chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước vào thực tiễn; tham mưu, tư vấn trực tiếp cho các cấp ủy đảng, chính
Trang 34quyền, người đứng đầu cơ quan đơn vị trong tổ chức triển khai các phong trào thi đua và công tác khen thưởng Chính vì vậy, để nâng cao chất lượng công tác thi đua, khen thưởng cần quan tâm kiện toàn tổ chức bộ máy làm công tác thi đua, khen thưởng theo hướng tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả và tăng cường công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ làm công tác thi đua, khen thưởng
Ba là, sự tham gia, ủng hộ cuả các thành viên trong tổ chức: thi đua là
hoạt động của con người và mục đích của công tác thi đua, khen thưởng đó là nhằm xây dựng con người mới, động viên, lôi cuốn mọi người tham gia nhằm phát huy sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc, phát huy nội lực của mỗi cá nhân, mỗi tổ chức, cơ quan, đơn vị, địa phương trong cả nước trong công cuộc xây dựng, phát triển và bảo vệ đất nước Chính sự tham gia, ủng hộ của mọi người sẽ tạo động lực thúc đẩy mạnh mẽ các phong trào thi đua, sẽ tạo nên sự tập trung trong quản lý và là căn cứ để xây dựng, thay đổi, điều chỉnh chính sách về thi đua, khen thưởng
Bốn là, các nguồn lực tài chính, cơ sở, vật chất, trang thiết bị… phục vụ công tác thi đua, khen thưởng: đây là yếu tố đóng vai trò quan trọng trong
việc xây dựng nội dung chính sách thi đua, khen thưởng, lựa chọn phương pháp tổ chức thi đua, ảnh hưởng đến công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ làm công tác thi đua, khen thưởng, hiện đại hóa công tác thi đua, khen thưởng Điều kiện về tài chính, cơ sở vật chất, trang thiết bị đáp ứng đầy đủ những nhiệm vụ và yêu cầu đặt ra của công tác thi đua, khen thưởng sẽ góp phần nâng cao hiệu quả, chất lượng thi đua, khen thưởng Ngược lại, sẽ ảnh hưởng
rõ rệt đến chất lượng công tác thi đua, khen thưởng, thể hiện ở hạn chế mức tiền thưởng thấp chưa đủ kích thích, tạo động lực thi đua; khả năng tiếp cận
và ứng dụng công nghệ hiện đại để quản lý thi đua, khen thưởng…
Trang 351.3.2 Các yếu tố bên ngoài
Một là, yếu tố kinh tế: khi nền kinh tế - xã hội phát triển, đời sống vật
chất của quần chúng nhân dân được cải thiện, lợi ích kinh tế được đảm bảo thì nhân dân sẽ phấn khởi tin tưởng vào đường lối kinh tế, chính sách pháp luật,
sự lãnh đạo của Đảng và hoạt động điều hành, quản lý của Nhà nước Khi đó, công tác thi, khen thưởng cũng sẽ được quan tâm thực hiện, chất lượng công tác thi đua, khen thưởng cũng sẽ được nâng lên Mặt khác, công tác thi đua, khen thưởng phải bám sát các mục tiêu, nhiệm vụ phát triển kinh tế của đất nước trong từng thời kỳ để xây dựng các mục tiêu, chỉ tiêu thi đua, phát động các phong trào thi đua phù hợp để góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước
Hai là, yếu tố chính trị: môi trường chính trị - xã hội ổn định, phát triển
sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho các lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội phát triển, trong đó công tác thi đua, khen thưởng, vì nó củng cố ý thức và niềm tin chính trị của quần chúng nhân dân đối với sự lãnh đạo của Đảng Các phong trào thi đua, công tác khen thưởng phải bám sát các chủ trương, đường lối của Đảng, phải phục vụ hiệu quả các nhiệm vụ chính trị của đất nước và động viên lôi cuốn được sự ủng hộ của đông đảo các tầng nhân dân đối với sự lãnh đạo của Đảng
Ba là, yếu tố thể chế: thể chế là nền tảng cho việc triển khai công tác thi
đua khen thưởng một cách khách quan, công bằng, đúng quy định Hệ thống thể chế được xây dựng đồng bộ, phù hợp và ban hành kịp thời sẽ góp phần nâng cao chất lượng công tác thi đua, khen thưởng, giúp cho việc thực hiện công tác thi đua, khen thưởng thông suốt, hiệu quả, đáp ứng được nguyện vọng của mọi cá nhân, tổ chức Ngược lại, hệ thống thể chế không phù hợp, bất cập sẽ làm giảm hiệu quả của công tác thi đua, khen thưởng
Trang 36Bốn là, yếu tố lịch sử truyền thống, văn hóa dân tộc: mọi quy định để
điều tiết hành vi của các chủ thể trong hoạt động thi đua, khen thưởng nói riêng và trong các lĩnh vực của đời sống xã hội phải được xây dựng phù hợp với các chuẩn mực chung được thừa nhận theo truyền thống văn hóa; phải phát huy được những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc ta như là: truyền thống đoàn kết, thi đua yêu nước… đồng thời phải khắc phục được những nhược điểm của hủ tục lạc hậu, tư tưởng bảo thủ, cục bộ địa phương… Truyền thống lịch sử, văn hoá dân tộc được xem là một trong những cơ sở để
xây dựng nội dung thi đua
1.4 Kinh nghiệm nâng cao chất lượng công tác thi đua, khen thưởng tại một số Bộ, ngành ở nước ta
1.4.1 Kinh nghiệm nâng cao chất lượng công tác thi đua, khen thưởng tại một số Bộ, ngành ở nước ta
1.4.1.1 Kinh nghiệm của Văn phòng Chính phủ
Trong giai đoạn 05 năm vừa qua, Văn phòng Chính phủ đã phát động, tổ chức nhiều phong trào thi đua thiết thực nhằm thực hiện thắng lợi các nhiệm
vụ chính trị của cơ quan, đơn vị, các phong trào thi đua có nhiều đổi mới, sáng tạo cả về nội dung, hình thức Đảm bảo khen đúng, khen kịp thời qua đó
đã kịp thời động viên, khích lệ đội ngũ cán bộ, công chức Tuy nhiên công tác thi đua, khen thưởng vẫn còn một số hạn chế như: phong trào thi đua ở một số đơn vị có nơi còn có biểu hiện hình thức, chưa xây dựng được tiêu chí
cụ thể; công tác xây dựng nhân rộng điển hình tiên tiến còn thiếu chiều sâu; Hội đồng Thi đua - Khen thưởng cấp cơ sở chưa coi trọng công tác tham mưu, tư vấn trong tổ chức các phong trào thi đua
Từ thực tiễn tổ chức phong trào thi đua, công tác khen thưởng trong giai đoạn 05 năm vừa qua Văn phòng Chính phủ đã rút ra một số bài học kinh nghiệm như sau:
Trang 37Một là, công tác thi đua, khen thưởng phải thường xuyên được người đứng đầu đơn vị quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo; có sự phối hợp chặt chẽ của các
tổ chức đoàn thể trong tổ chức phong trào thi đua
Hai là, nội dung phong trào thi đua phải gắn liền với nhiệm vụ chính trị trọng tâm của từng cơ quan, đơn vị trong từng năm, từng giai đoạn cụ thể Các phong trào thi đua phải có chủ đề, nội dung, tiêu chí phù hợp
Ba là, thường xuyên tổ chức kiểm tra, giám sát, sơ kết, tổng kết phong
trào thi đua
Bốn là, phải coi trọng công tác thông tin, tuyên truyền; gắn công tác tuyên truyền với nêu gương, giao lưu, trao đổi, học tập, nhân điển hình tiên tiến
Năm là, quan tâm kiện toàn tổ chức bộ máy và nâng cao trình độ chuyên môn cho đội ngũ cán bộ, công chức làm công tác thi đua, khen thưởng
1.4.1.2 Kinh nghiệm của Bộ Kế hoạch và Đầu tư
Trong giai đoạn 5 năm vừa qua, công tác thi đua, khen thưởng của Bộ
Kế hoạch - Đầu tư đã có nhiều đổi mới ngày càng hiệu quả; đã phát động và triển khai sâu rộng các phong trào thi đua thường xuyên, các phong trào thi đua do Thủ tướng Chính phủ phát động trong toàn Ngành; các phong trào thi đua đã đề ra mục tiêu thi đua sát với yêu cầu, nhiệm vụ chính trị của Ngành Tuy nhiên, công tác thi đua, khen thưởng vẫn còn những hạn chế như: phong trào thi đua ở một số đơn vị chưa được duy trì thường xuyên, có nơi còn mang tính hình thức; việc phát động các phong trào thi đua đột xuất, các đợt thi đua ngắn ngày còn hạn chế; công tác khen thưởng có nơi, có lúc chưa kịp thời; khen thưởng cho những cá nhân làm việc trực tiếp, không giữ chức vụ lãnh đạo đã được quan tâm, chú ý nhưng số lượng còn ít; kết quả về công tác tổng kết, phát hiện, nhân rộng điển hình tiên tiến chưa cao, chất lượng còn hạn chế
Trang 38Từ thực tiễn tổ chức, triển khai các phong trào thi đua yêu nước trong thời gian qua, Bộ Kế hoạch và Đầu tư rút ra một số bài học kinh nghiệm sau đây: Một là, công tác thi đua, khen thưởng cần sự quan tâm, chỉ đạo sát sao của cấp ủy, lãnh đạo đơn vị, đặc biệt là người đứng đầu; có sự phối hợp tích cực, trách nhiệm của các tổ chức đoàn thể
Hai là, phong trào thi đua phải thực chất, tránh phô trương hình thức Nội dung thi đua gắn với nhiệm vụ chính trị, chuyên môn của Ngành, của đơn vị; tạo
sự hứng khởi, tính trách nhiệm đối với mỗi cán bộ, công chức, viên chức
Ba là, chú trọng công tác giáo dục chính trị, tư tưởng; xây dựng động cơ thi đua đúng đắn, ý thức tự nguyện, tự giác và sự chủ động sáng tạo của mỗi
cá nhân; đồng thời, đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến những cách làm hay, làm tốt để học tập, áp dụng kinh nghiệm
Bốn là, cần tổ chức sơ kết, tổng kết, đánh giá cụ thể từng phong trào thi đua; bình xét, khen thưởng kịp thời đảm bảo công khai, minh bạch, dân chủ, công bằng, quan tâm khen thưởng đối với cá nhân không giữ chức vụ lãnh đạo Đây là yếu tố quyết định thành công, hiệu quả của phong trào thi đua yêu nước
Năm là, kiện toàn, đổi mới và nâng cao chất lượng hoạt động của bộ máy
tổ chức và cần có chính sách phù hợp với cán bộ làm công tác thi đua, khen thưởng, bố trí hợp lý đội ngũ làm công tác thi đua, khen thưởng có năng lực, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ của công tác thi đua, khen thưởng
1.4.1.3 Kinh nghiệm của Ngân hàng Nhà nước
Trong giai đoạn 2016 - 2020, công tác thi đua, khen thưởng trong ngành Ngân hàng đã được triển khai có hiệu quả trên các mặt công tác, góp phần thúc đẩy hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ chính trị đề ra Các phong trào thi đua được tổ chức sâu rộng, từng bước đổi mới về nội dung, hình thức, bám sát nhiệm vụ chính trị của từng đơn vị trong Ngành Công tác khen thưởng kịp
Trang 39thời hơn đã tạo động lực cho các tập thể, cá nhân hoàn thành xuất sắc nhiệm
vụ được giao Để đạt được những kết quả trên, trong giai đoạn vừa qua công tác thi đua, khen thưởng trong ngành Ngân hàng đã tập trung thực hiện một số nội dung đó là:
Một là, cấp ủy Đảng và lãnh đạo các cấp đã luôn chú trọng lãnh đạo, chỉ đạo và kịp thời ban hành đầy đủ các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn công tác thi đua, khen thưởng
Hai là, phát động các phong trào thi đua hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ với nhiều nội dung phong phú, hấp dẫn, có chủ đề, tên gọi dễ nhơ, có tiêu chí
cụ thể, nội dung bám sát nhiệm vụ chính trị của từng cơ quan, đơn vị và của ngành Ngân hàng
Ba là, công tác xét khen thưởng được thực hiện công khai, dân chủ, chính xác, đảm bảo đúng người, đúng việc và đúng thành tích Khen thưởng
đã bám sát tiêu chuẩn khen thưởng, đảm bảo khen thưởng kịp thời các tập thể,
cá nhân có thành tích xuất sắc trong các phong trào thi đua, quan tâm phát hiện, khen thưởng kịp thời tập thể nhỏ, người lao động trực tiếp
Bốn là, công tác phát hiện, bồi dưỡng, nhân rộng các điển hình tiên được các đơn vị quan tâm chỉ đạo triển khai thực hiện với nhiều đổi mới và sáng tạo, hình thức phong phú
Năm là, đẩy mạnh công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ chuyên trách công tác thi đua, khen thưởng; nâng cao phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống, tác phong làm việc của đội ngũ cán bộ làm công tác thi đua, khen thưởng
1.4.2 Bài học kinh nghiệm rút ra
Từ kinh nghiệm thực tiễn trong tổ chức thực hiện công tác thi đua, khen thưởng tại một số Bộ, ngành ở nước ta, có thể rút ra một số vấn đề cần quan tâm nhằm nâng cao chất lượng công tác thi đua, khen thưởng đó là:
Trang 40Một là, cần phải tăng cường công tác lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp ủy đảng, chính quyền, lãnh đạo cơ quan, đơn vị đối với công tác thi đua, khen thưởng Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền, lãnh đạo cơ quan, đơn
vị với các tổ chức đoàn thể tại cơ quan, đơn vị trong tổ chức, triển khai các phong trào thi đua
Hai là, các phong trào thi đua phải gắn với các nhiệm vụ chính trị, nhiệm
vụ chuyên môn của cơ quan, đơn vị Mục tiêu, nội dung, giải pháp thi đua phải rõ ràng, cụ thể tập trung vào giải quyết những nhiệm vụ trọng tâm, trọng điểm, phù hợp với đặc điểm tình hình của cơ quan, đơn vị Cần chú trọng công tác kiểm tra, sơ kết, tổng kết đánh giá kết quả tổ chức, triển khai các phong trào thi đua
Ba là, tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến, quán triệt việc thực hiện các chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước và tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh về thi đua, khen thưởng
Bốn là, cần phải xây dựng kế hoạch tuyên truyền, xây dựng kế hoạch, lựa chọn các Điển hình tiên tiến cụ thể, đồng thời có kế hoạch biểu dương, khen thưởng kịp thời các Điển hình tiên tiến
Năm là, trong xét khen thưởng phải bám sát các quy định của pháp luật
về thi đua, khen thưởng Đảm bảo nguyên tắc công bằng, công khai, khách quan, kịp thời, thành tích đến đâu khen thưởng đến đó; quan tâm khen thưởng đối với các tập thể nhỏ, người lao động trực tiếp
Sáu là, thường xuyên quan tâm kiện toàn, hoàn thiện về tổ chức bộ máy
và đội ngũ cán bộ, công chức làm công tác thi đua, khen thưởng