(NB) Giáo trình Phay rãnh, chốt đuôi én, chữ T cung cấp cho người học những kiến thức như: Phay rãnh, chốt đuôi én, bào rãnh, chốt đuôi én, phay rãnh chữ T. Mời các bạn cùng tham khảo!
Trang 1
ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH HÀ TĨNH
TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ VIỆT - ĐỨC HÀ TĨNH
GIÁO TRÌNH
Mô đun: Phay rãnh, chốt đuôi én, chữ T
Nghề: Cắt gọt kim loại Trình độ: Cao đẳng
Tài liệu lưu hành nội bộ Nhóm biên soạn
Năm 2017
Trang 4MỤC LỤC
MỤC LỤC 4
BÀI 1 PHAY RÃNH, CHỐT ĐUÔI ÉN 5
1 PHAY RÃNH ĐUÔI ÉN 5
1.1 Khái niệm chung về rãnh đuôi én 5
1.2 Các thông số cơ bản: 5
1.3 Phương pháp phay rãnh đuôi én 5
1.4 Các dạng sai hỏng – nguyên nhân – biện pháp khắc phục: 7
1.5 Các bước tiến hành 7
2 PHAY CHỐT ĐUÔI ÉN 9
2.1 Các thông số cơ bản của chốt đuôi én 9
2.2 Phương pháp phay 9
3.3 Các dạng sai hỏng – Nguyên nhân – Biện pháp khắc phục 10
3.4 Các bước tiến hành 10
BÀI 2 BÀO RÃNH, CHỐT ĐUÔI ÉN 13
1 Phương pháp bào rãnh, chốt đuôi én 13
1.1 Định vị và kẹp chặt phôi: 13
1.2 Điều chỉnh máy 13
1.3 Gá dao và điều chỉnh dao 13
1.4 Các dạng sai hỏng, nguyên nhân và biện pháp phòng tránh 14
2.Lập trình tự các bước bào rãnh và chốt đuôi én 15
2.1 Lập trình tự các bước bào rãnh đuôi én 15
2.2 Lập trình tự các bước bào chốt đuôi én 17
BÀI 3 PHAY RÃNH CHỮ T 19
1 Khái niệm, công dụng và yêu cầu kỹ thuật 19
2 Phương pháp phay rãnh chữ T 19
3 Các dạng sai hỏng, nguyên nhân, biện pháp khắc phục 20
4 Các bước tiến hành 20
Trang 5BÀI 1 PHAY RÃNH, CHỐT ĐUÔI ÉN
1 PHAY RÃNH ĐUÔI ÉN
1.1 Khái niệm chung về rãnh đuôi én
- Là rãnh hợp bởi hai mặt phẳng nhỏ hơn 900 thường là các góc 450, 500, 550, 600, 650…
Hình 1.1: Lắp ghép rãnh – chốt đuôi én
- Rãnh đuôi én được dùng nhiều trong quá trình tháo lắp nhanh các cơ cấu với các thiết bị đòi hỏi độ chính xác cao như các rảnh trượt, sống trượt mang cá, rảnh để lắp khuôn dập
Ví dụ: Mông đuôi én của xà ngang (thân ngang) với thân của máy phay nằm, đầu
trượt lắp với thân máy bào, băng trượt của các bàn máy…
- Có thể sử dụng dao phay đĩa hoặc dao phay trụ
đứng sao cho rãnh vuông có chiều rộng phải nhỏ
hơn chiều rộng của rãnh đuôi én và chiều sâu của
rãnh vuông phải nhỏ hơn chiều sâu của rãnh đuôi
én khoảng 0,2 ÷ 0,6 mm
Trang 6- Chế độ cắt, phương pháp phay, cách điều chỉnh máy
tương tự như khi phay rảnh vuông
1.3.3 Kiểm tra rãnh đuôi én:
- Việc kiểm tra độ chính xác của rãnh đuôi én (mang cá) được thực hiện bởi các dưỡng chuyên dùng Các dưỡng này cho phép kiểm tra góc nghiêng của cạnh bên, vị trí đối xứng của chúng và chiều cao của rãnh
- Ngoài ra ta có thể kiểm tra bằng phương pháp đo: Nhưng ở đây không đo trực tiếp mà phải đo gián tiếp thông qua con lăn
Trang 7α: Là góc của rãnh đuôi én (Độ) L: Chiều rộng của đáy rãnh cần kiểm tra Y: Là kích thước đo được bằng thước cặp
1.4 Các dạng sai hỏng – nguyên nhân – biện pháp khắc phục:
- Do tính toán khoảng Y sai
- Chọn con lăn không đúng, không đều
- Thao tác đo kiểm sai
- Tính toán lại khoảng Y
- Kiểm tra đường kính con lăn
- Thao tác đo kiểm chính xác
Kiểm tra trước khi phay tinh
4
Độ nhẵn bề mặt không
đạt
Do chế độ cắt không hợp lý, không tưới dung dịch trơn nguội, dao bị cùn
Điều chỉnh lại chế độ cắt, kiểm tra lại dao
1.5 Các bước tiến hành
3.5.1 Bài tập ứng dụng:
3.5.2 Đọc bản vẽ:
Trang 9- Dùng dao phay trụ hoặc dao phay đĩa 3 mặt cắt
để phay bậc thẳng góc sao cho kích thước còn lại
của bậc phải lớn hơn kích thước lớn nhất của
chốt và chiều cao của bậc phải nhỏ hơn chiều cao
của chốt
- Chế độ cắt, phương pháp phay tương tự như khi
gia công bậc
2.2.2 Phay mặt nghiêng
- Sử dụng dao phay góc đơn có góc độ tương
ứng phù hợp với góc độ yêu cầu của chi tiết
Trang 103.3 Các dạng sai hỏng – Nguyên nhân – Biện pháp khắc phụ c
- Kiểm tra trước khi phay tinh
3.4 Các bước tiến hành
3.4.1 Đọc bản vẽ
Trang 123 Kiểm tra kích thước
rãnh đuôi én
* Câu hỏi ôn tập 1 Hãy nêu phương pháp phay rãnh, chốt đuôi én
2 Nêu phương pháp kiểm tra rãnh, chốt đuôi én
3 Hãy nêu các dạng sai hỏng, nguyên nhân và biện pháp khắc phục khi phay rãnh, chốt đuôi én
Trang 13BÀI 2 BÀO RÃNH, CHỐT ĐUÔI ÉN
1 Phương pháp bào rãnh, chốt đuôi én
1.1.1 Chọn dụng cụ gá thích hợp
Trong các trường hợp phôi có kích thước nhỏ và độ phức tạp không cao, người ta thường
sử dụng phương pháp gá kẹp phôi trên êtô Các trường hợp phôi có kích thước lớn và độ phức tạp cao, người ta thường sử dụng phương pháp dùng các loại vấu kẹp, để kẹp các chi tiết trên bàn máy
sẽ bằng 1.5 chiều rộng của cán dao Tốc độ của đầu bào được xác định theo bảng tốc độ đầu bào tương ứng với chiều dài của vật gia công
1.3 Gá dao và điều chỉnh dao
1.3.1 Điều chỉnh đầu dao
Trang 14Hình 2.1: Điều chỉnh đầu daokhi bào rãnh đuôi én
Điều chỉnh đầu dao đi một góc thích hợp, được xác định bằng công thức tổng quát: =
900 - α, Trong đó là góc quay của đầu dao; α Là góc giữa mặt phẳng nghiêng và mặt phẳng ngang Để thực hiện quay đầu dao, ta dùng cờlê 24 nới lỏng hai vít đối diện ở hai bên đầu dao (Lưu ý không nên nới quá lỏng sẽ mất an toàn trong khi thao tác quay) Dùng tay phải phía trên, tay trái phía dưới quay đầu theo chiều mà ta chọn trước Xác định vạch quay tức là góc , trùng với vạch chuẩn không, xong ta xiết từ từ đều tay ở hai
vít hai bên, kiểm tra lại góc xoay và xiết chặt
1.3.2 Gá dao và điều chỉnh dao
Đối với phương pháp bào mặt phẳng nghiêng bằng phương pháp xoay đầu dao đi một góc Người ta có thể sử dụng dao bào xén, hoặc dao bào góc có lưỡi cắt chính tạo với đường tâm dao một góc từ 3 - 50
1.3.3 Tiến hành bào
Trước khi bào rãnh đuôi én ta phải tiến hành bào rãnh vuông Khi bào rãnh đuôi én bằng phương pháp xoay đầu dao đi một góc thích hợp, theo tính chất vật liệu, độ chính xác của chi tiết, độ phức tạp mà ta phải chọn các chế độ cắt cho hợp lý Xác định được số lần gá,
số lần cắt, phương pháp kiểm tra theo yêu cầu kỹ thuật Đối với phương pháp bào mặt nghiêng bằng cách đầu dao đi một góc thích hợp, lượng tiến dao được xác định bởi lượng dịch chuyển của đầu dao Còn chiều sâu cắt đươc thực hiện bởi hướng chuyển động của bàn máy ngang
1.4 Các dạng sai hỏng, nguyên nhân và biện pháp phòng tránh
Trang 15- Chọn dao không đúng góc
- Không thường xuyên kiểm tra trong quá trình phay
- Sai số do quá trình kiểm tra
đúng lượng chuyển dịch của bàn máy Sai số có thể xảy ra nhiều nhất (trong số các kích thước) là sai số kích thước chiều rộng, góc của rãnh, của chốt đuôi én Để tránh sai số này, khi gia công cần phải kiểm tra chiều góc của dao cũng như việc điều chỉnh góc nghiêng của đầu dao
- Đối với góc của rãnh mang cá chúng ta phải chọn góc của dao bằng hoặc có thể nhỏ hơn góc của rãnh chừng vài độ để tránh trường hợp góc quá lớn
- Sai số lắp đặt chi tiết trong đồ
gá, trong êtô hoặc trong bàn máy, độ không song song giữa các rãnh
- Chi tiết không vững, kẹp không đủ độ cứng vững Sự rung động quá lớn trong khi phay
- Gá và dao đúng vị trí tương đối so với chi tiết cần gia công
- Gá và rà phôi đúng yêu cầu kỹ thuật trên đồ gá, trong êtô hoặc trong bàn máy
- Rà êtô hoặc mặt bên của chi tiết song song với hướng tiến của dao
- Đảm bảo độ cứng vững của công nghệ,
- Làm sạch đồ gá hoặc dụng cụ gá trước khi gá phôi
- Kiểm tra chất lượng lưỡi cắt
- Sử dụng chế độ cắt hợp lý
- Gá dao đúng kỹ thuật, tăng cường
hệ thống cứng vững của máy
2.Lập trình tự các bước bào rãnh và chốt đuôi én
2.1 Lập trình tự các bước bào rãnh đuôi én
STT Bước công việc Chỉ dẫn thực hiện
1 Nghiên cứu bản vẽ - Đọc hiểu chính xác bản vẽ
- Xác định được các kích thước rãnh, dung sai hình dạng, vật liệu củ chi tiết gia công
Trang 16- Chuyển hóa các ký hiệu thành các kích thước gia công tương ứng
2 Lập quy trình công
nghệ
- Nêu rõ thứ tự các bước gia công, gá đặt, dụng cụ cắt, dụng cụ đo, chế độ cắt, phương pháp kiểm tra, cách tieén hành kiểm tra
3 Chuẩn bị vật tư, thiết
bị, dụng cụ
- Đầy đủ phôi, thiết bị, đồ gá, bảo hộ lao động
- Đầy đủ dụng cụ cắt, dụng cụ đo
- Kiểm tra mức dầu quy định
- Kiểm tra tình trạng thiết bị, máy móc trước khi gia công
4
Bào rãnh vuông suốt
4.1: Gá lắp dao - Gá lắp dao chính xác trên giá bắt dao
- Điều chỉnh góc nghiêng của đầu bào
- Gá dao trên giá bắt dao
- Đường tâm dao ứng với góc nghiêng của mặt cần gia công
- Góc nghiêng lưỡi cắt chính so với mặt phẳng cắt từ 3÷50
- Kẹp chặt dao 5.2 Bào rãnh đuôi én - Nghiêng thớt dao một góc khoảng 10 – 150 theo hướng
nghiêng của đầu dao
- Chọn chế độ cắt phù hợp
- Độn không phăngr, không cân giữa hai mặt nghiêng cho phép là ±0,1
6 Kiểm tra hoàn thiện - Kiểm tra tổng thể chính xác
- THực hiện tốt công tác vệ sinh công nghiệp
Trang 17- Giao nộp bán thành phẩm đầy đủ
- Ghi sổ giao ca đầy đủ
2.2 Lập trình tự các bước bào chốt đuôi én
STT Bước công việc Chỉ dẫn thực hiện
1 Nghiên cứu bản vẽ - Đọc hiểu chính xác bản vẽ
- Xác định được các kích thước rãnh, dung sai hình dạng, vật liệu củ chi tiết gia công
- Chuyển hóa các ký hiệu thành các kích thước gia công tương ứng
2 Lập quy trình công
nghệ
- Nêu rõ thứ tự các bước gia công, gá đặt, dụng cụ cắt, dụng cụ đo, chế độ cắt, phương pháp kiểm tra, cách tieén hành kiểm tra
3 Chuẩn bị vật tư, thiết
bị, dụng cụ
- Đầy đủ phôi, thiết bị, đồ gá, bảo hộ lao động
- Đầy đủ dụng cụ cắt, dụng cụ đo
- Kiểm tra mức dầu quy định
- Kiểm tra tình trạng thiết bị, máy móc trước khi gia công phải làm việc tốt, an toàn
- Hàm ê tô song song với hướng tiến của dao
- Mặt đáy của bậc cao hơn mặt hàm ê tô khoảng 10 – 15
mm
- Rà, hiệu chỉnh và kẹp phôi 4.3 Bào bậc - Điều chỉnh chế độ cắt hợp lý
- Điều chỉnh góc nghiêng của đầu bào
- Gá dao trên giá bắt dao
- Đường tâm dao ứng với góc nghiêng của mặt cần gia
Trang 18công
- Góc nghiêng lưỡi cắt chính so với mặt phẳng cắt từ 3÷50
- Kẹp chặt dao 5.2 Bào rãnh đuôi én - Nghiêng thớt dao một góc khoảng 10 – 150 theo hướng
nghiêng của đầu dao
- Chọn chế độ cắt phù hợp
- Độn không phăngr, không cân giữa hai mặt nghiêng cho phép là ±0,1
6 Kiểm tra hoàn thiện - Kiểm tra tổng thể chính xác
- THực hiện tốt công tác vệ sinh công nghiệp
- Giao nộp bán thành phẩm đầy đủ
- Ghi sổ giao ca đầy đủ
Trang 19BÀI 3 PHAY RÃNH CHỮ T
1 Khái niệm, công dụng và yêu cầu kỹ thuật
1.1 Khái niệm
Là rãnh có hình dạng chữ T, tùy theo công dụng hay
điều kiện làm việc mà chữ T ngược hay xuôi
Ví dụ Rãnh thẳng trên các bàn máy phay, máy bào, máy khoan, rãnh vòng trên đầu máy
bào, mâm quay, đầu máy phay đứng, êttô đế xoay…
2 Phương pháp phay rãnh chữ T
2.1 Phay rãnh vuông
- Ta có thể sử dụng sử dụng dao phay trụ đứng hoặc dao
phay đĩa ba mặt cắt để gia công rãnh vuông
- Trong khi phay tùy theo hướng ăn dao mà ta hãm các chuyển
động không cần thiết Nếu không sẽ xẩy ra hiện tượng rung động,
giảm chất lượng bề mặt của rãnh, gây mẻ hoặc gãy dao
2.2 Phay rãnh chữ T
- Phay rãnh ngang bằng dao phay đặc biệt
(thường được gọi là dao phay rãnh chữ T)
có kích thước phù hợp
- Sau khi phay rãnh vuông xong ta không dịch chuyển
bàn máy theo hướng ngang mà phải lắp dao vào trục
chính của máy và tiến hành điều chỉnh máy để phay
rãnh chữ T Lúc này tâm của rãnh vuông phải trùng
với tâm của dao phay
- Chiều cao của rãnh được thực hiện bằng cách: Dịch
chuyển bàn máy để cho mặt trên của chi tiết chạm nhẹ
vào mặt đầu của dao sau đó dịch cho phôi ra khỏi dao
và nâng bàn máy lên một khoảng H bằng chiều cao của rảnh
- Khi chiều rộng của rãnh bằng chiều rộng của dao thì phay
bình thường
- Còn nếu chiều rộng của rãnh chữ T lớn hơn chiều sâu của
dao thì ta phải dịch chuyển dao sang hai bên để cắt hết chiều
Trang 20
3 Các dạng sai hỏng, nguyên nhân, biện pháp khắc phục
3
Độ nhẵn bề mặt không
đạt
Chế độ cắt không hợp lý, không tưới dung dịch trơn, nguội, dao bị cùn
Lấy chế độ cắt hợp lý, kiểm tra lại dao, tưới dung dịch trơn nguội
- Điều chỉnh máy để gia công
Chế độ cắt
Vc (m/p)
t (mm)
S (mm/p)
1 Phay rãnh vuông đạt
kích thước 14 x 16
15 1,5 - 2 Tay
Trang 21* Câu hỏi ôn tập 1 Hãy nêu phương pháp phay rãnh chữ T
2 Hãy nêu các dạng sai hỏng, nguyên nhân và biện pháp khắc phục khi phay rãnh đuôi én