Tóm tắt Luận văn Thạc sĩ Tài chính Ngân hàng: Hoàn thiện hoạt động thẩm định tài chính doanh nghiệp vay vốn tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Đông Đắk

Mục tiêu nghiên cứu đề tài là trên nền tảng lý luận về hoạt động thẩm định tài chính doanh nghiệp vay vốn của NHTM, phân tích thực trạng, từ đó nhận định những thành công, hạn chế và nguyên nhân gây ra các hạn chế trong hoạt động thẩm định tài chính doanh nghiệp vay vốn tại BIDV – Chi nhánh Đông Đắk Lắk, đồng thời đề xuất các giải pháp để hoàn thiện hoạt động này tại chi nhánh này.

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ

TÀI CHÍNH - NGÂN HÀNG

Mã số: 60.34.02.01

Đà Nẵng - 2019

Công trình được hoàn thành tại

Có thể tìm hiểu luận văn tại:

- Trung tâm Thông tin - Học liệu, Đại học Đà Nẵng

- Thư viện trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng

MỞ ĐẦU

1 Tổng quan về tình hình nghiên cứu

Nội dung nghiên cứu về thẩm định tín dụng thông qua phân tích hoạt động của doanh nghiệp không còn là đề tài mới đối với nhiều tác giả Các đề tài nghiên cứu của tác giả Nguyễn Hữu Đương thực hiện vào năm 2002 và năm 2005 đều đi sâu vào nghiên cứu hoạt động thông tin tín dụng trong thẩm định tín dụng doanh nghiệp nhằm đưa ra phương pháp đánh giá, xếp loại tín dụng doanh nghiệp để áp dụng trong thực tiễn tại Trung tâm thông tin tín dụng, cũng như các giải pháp phát triển đối với Trung tâm thông tin tín dụng đến năm

2010 Các giải pháp chủ đạo tác giả đưa ra bao gồm: Tạo môi trường pháp lý đồng bộ, hoàn thiện hệ thống pháp lý không chỉ cho hoạt động của Trung tâm thông tin tín dụng mà còn cho cả hệ thống thông tin tín dụng phát triển;

Nghiên cứu của tác giả Trầm Thị Xuân Hương (2009) Với nghiên cứu này, trong phần giải pháp, tác giả cũng đề xuất một số phương pháp xếp hạng định lượng và định tính được nhiều tổ chức xếp hạng uy tín trên thế giới như Moody’s, Fitch’s, Standard & Poor ứng dụng, tuy nhiên, do nghiên cứu đã thực hiện từ cách đây 10 năm, các số liệu và phương pháp tiếp cận cũ đã phần nhiều không phù hợp với nhu cầu thẩm định nói chung và thực trạng thẩm định nói riêng tại các ngân hàng Việt Nam, rất cần sự chọn lọc, cập nhật để thích ứng với thẩm định tín dụng doanh nghiệp hiện đại

Tác giả Đoàn Mai Anh (2014) và tác giả Nguyễn Thị Thanh Huyền (2014) trong hainghiên cứu này, các tác giả đã hệ thống hóa

cơ sở cho vay và quy trình thẩm định tín dụng tại ngân hàng; Tác giả

đề xuất một số giải pháp phù hợp nhằm nâng cao chất lượng thẩm định và hiệu quả thẩm định tín dụng khách hàng doanh nghiệp tại mỗi chi nhánh ngân hàng

Tác giả Trần Thị Thanh Thủy (2016) đã hệ thống hóa những vấn đề lý luận về công tác phân tích báo cáo tài chính doanh nghiệp tại các NHTM; Nghiên cứu trên mặc dù cũng có những đóng góp nhất định trong việc nâng cao hiệu quả phân tích báo cáo tài chính doanh nghiệp vay vốn, tuy nhiên chưađi sâu vào phân tích toàn bộ quy trình thẩm định cho vay tại NHTM, đánh giá quy trình thẩm định mỗi ngân hàng đang áp dụng đã hợp lý chưa, hay quy trình còn lỗ hổng nào mà doanh nghiệp có thể lợi dụng để vay được nhiều vốn hơn không? Chưa có một nghiên cứu nào đề cập tới vấn đề cần làm

rõ này, đây là một khoảng trống khá quan trọng trong vấn đề mà tác giả muốn tìm hiểu và phân tích

Đối với vấn đề quản trị rủi ro tín dụng khách hàng doanh nghiệp, có thể kể đến một số nghiên cứu nổi bật thời gian gần đây như: Tác giả Nguyễn Thị Gấm (2018), tác giả đã tập trung vào việc tìm câu trả lời cho bức tranh thực trạng của quản trị rủi ro đối với doanh nghiệp vay vốn của các NHTM Việt Nam là gì? Hạn chế cơ bản và nguyên nhân của những hạn chế đó? Trên cơ sở đó, nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động tín dụng và rủi ro tín dụng tạo thành các nhân tố tác động đến quản trị rủi ro tín dụng doanh nghiệp để từ đó đề xuất các giải pháp tăng cường quản trị rủi ro tín dụng đối với doanh nghiệp

Ngoài nghiên cứu của tác giả Nguyễn Thị Gấm, vấn đề quản trị rủi ro tín dụng doanh nghiệp còn được đề cập đến trong nghiên

cứu của tác giả Huỳnh Hữu Trí (2017) và tác giả Nguyễn Đức Thành (2018) Hai nghiên cứu này đều căn cứ vào thực trạng cụ thể của Ngân hàng thương mại cổ phần quốc dân, chi nhánh Thanh Xuân và Ngân hàng thương mại cổ phần Công thương Việt Nam, chi nhánh khu công nghiệp Tiên Sơn để phân tích thực trạng quản trị rủi ro tín dụng doanh nghiệp và đưa ra giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động này tại chi nhánh ngân hàng Tuy nhiên, những giải pháp này chỉ phát huy hiệu quả tối đa đối với hai chi nhánh nói trên chứ chưa chắc

đã áp dụng được toàn bộ đối với các chi nhánh ngân hàng khác Qua tiếp cận và kế thừa các nghiên cứu trước đó, tác giả đã phân tích tổng kết và rút ra được một số kinh nghiệm để nghiên cứu

đề tài luận văn hiệu quả và toàn diện, cụ thể như sau:

- Đề tài cần tập trung đi sâu nghiên cứu tình hình thực tế của BIDV chi nhánh Đông Đắk Lắk, trong đó cần phân tích rõ ràng những thành tựu đã đạt được và vấn đề còn tồn tại của chi nhánh để

từ đó tìm ra những giải pháp phù hợp

- Mỗi ngân hàng sẽ có những lợi thế khách quan và chủ quan nhất định, do đó khi nghiên cứu các giải pháp giải quyết những khó khăn tồn tại cũng như phát huy năng lực nội tại cần cân nhắc tính hiệu quả và đưa ra những giải pháp cụ thể, tránh đưa ra những giải pháp chung chung, chỉ có tính lý thuyết nhưng chưa thể áp dụng hiệu quả trong thực tế

- Đối với những kiến nghị gửi tới các cấp quản lý có liên quan, cần nghiên cứu thật kỹ các quy định quản lý, chính sách có liên quan đến vấn đề nghiên cứu ở thời điểm cập nhật (tức thời điểm nghiên cứu), tuyệt đối không vận dụng máy móc những kết quả

nghiên cứu trước đó vào bài luận văn để tránh đưa ra những kiến nghị không hợp lý, thiếu tính thời sự hoặc không còn áp dụng ở thời điểm hiện tại

2 Tính cấp thiết của đề tài

Là một trong những chi nhánh đi đầu trong hoạt động tín dụng của hệ thống BIDV, Chi nhánh Đông Đắk Lắk nằm trên địa bàn phát triển mạnh của tỉnh Đắk Lắk, có tốc độ tăng trưởng cao, các cơ quan, doanh nghiệp liên tiếp được thành lập, dân cư tập trung ngày một đông, các nhu cầu về đời sống không ngừng gia tăng Bên cạnh đó quỹ đất nông nghiệp trên địa bàn rất lớn, nhiều cây nông sản mang lại hiệu quả cao như bơ, sầu riêng, tiêu, cà phê… đã kích thích các doanh nghiệp phát triển, qua đó thúc đẩy nhu cầu về vốn rất lớn Theo báo cáo tổng kết năm 2018 của BIDV – Chi nhánh Đông Đắk Lắk, dư nợ tại chi nhánh là 2.789 tỷ đồng, trong đó dư nợ cho vay doanh nghiệp là 672 tỷ đồng, chiếm tới 24% Tuy nhiên, nợ xấu của cho vay doanh nghiệp hiện đang ở mức khá cao là 5,3 tỷ đồng, chiếm 0,7% trong tổng dư nợ cho vay doanh nghiệp Con số này hiện đang thể hiện việc quản lý các khoản tín dụng doanh nghiệp còn chưa tốt, đặc biệt ở khâu đánh giá năng lực tài chính của doanh nghiệp, đánh giá về dòng tiền và khả năng sinh lời từ hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, trên cơ sở phân tích kinh tế vĩ mô và nội lực của công ty

Nhận thức được tầm quan trọng của hoạt động thẩm định tài chính doanh nghiệp vay vốn, từ những kiến thức đã học ở trường kết hợp với thực trạng tìm hiểu được tại BIDV – Chi nhánh Đông Đắk Lắk, tác giả đã nhận ra được một số vấn đề còn tồn đọng trong thẩm

định tài chính doanh nghiệp tại chi nhánh và quyết định lựa chọn đề tài “Hoàn thiện hoạt động thẩm định tài chính doanh nghiệp vay vốn tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Đông Đắk Lắk ” để trình bày về các hiểu biết và định hướng nhằm phát triển tốt hơn nữa cho hoạt động tín dụng doanh nghiệp tại chi nhánh trong bài luận văn này

3 Mục tiêu nghiên cứu

a Mục tiêu chung

Trên nền tảng lý luận về hoạt động thẩm định tài chính doanh nghiệp vay vốn của NHTM, phân tích thực trạng, từ đó nhận định những thành công, hạn chế và nguyên nhân gây ra các hạn chế trong hoạt động thẩm định tài chính doanh nghiệp vay vốn tại BIDV – Chi nhánh Đông Đắk Lắk, đồng thời đề xuất các giải pháp để hoàn thiện hoạt động này tại chi nhánh này

- Đề xuất một số giải pháp và kiến nghị nhằm nâng cao chất lượng của hoạt động thẩm định tài chính doanh nghiệp vay vốn tại BIDV – Chi nhánh Đông Đắk Lắk

c Câu hỏi nghiên cứu

- Thẩm định tài chính doanh nghiệp vay vốn của NHTM bao gồm những nội dung cơ bản nào? Có thể sử dụng những tiêu chí nào

để đánh giá kết quả thẩm định này?

- Hoạt động thẩm định tài chính doanh nghiệp vay vốn tại BIDV – Chi nhánh Đông Đắk Lắk đang có những thành công và hạn chế nào? Lý do vì sao?

- BIDV – Chi nhánh Đông Đắk Lắk cần phải giải quyết những vấn đề gì để hoàn thiện hoạt động thẩm định tài chính doanh nghiệp vay vốn tại chi nhánh?

4 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu: Các vấn đề về hoạt động thẩm định tài chính doanh nghiệp vay vốn tại BIDV – Chi nhánh Đông Đắk Lắk

Số liệu để thực hiện đề tài được thu thập từ Phòng quản lý nội bộ, Phòng Quản lý rủi ro và Phòng quản lý khách hàng doanh nghiệp tại chi nhánh Bên cạnh đó, tác giả sử dụng thêm các tài liệu tham khảo như Báo cáo thường niên của BIDV, Báo cáo thường niên của Ngân hàng nhà nước tỉnh Đắk Lắk, giáo trình nghiệp vụ NHTM, trang thông tin điện tử tài chính ngân hàng và các luận văn nghiên cứu của các anh chị khóa trước

Phạm vi nghiên cứu:

- Nội dung: Luận văn tập trung nghiên cứu toàn bộ các vấn đề

về hoạt động thẩm định tài chính doanh nghiệp vay vốn

- Không gian: Tập trung phân tích tại BIDV – Chi nhánh Đông Đắk Lắk

- Thời gian: Từ năm 2016 đến năm 2018, số liệu nghiên cứu gần nhất với thời gian nghiên cứu của luận văn để những nghiên cứu

có giá trị ứng dụng trong thực tiễn

5 Phương pháp nghiên cứu

a Cách tiếp cận

b Nguồn thu thập dữ liệu

c Phương pháp xử lý dữ liệu

6 Nội dung và tiến độ nghiên cứu

a Nội dung nghiên cứu

b Tiến độ nghiên cứu

7 Bố cục đề tài

Ngoài phần mở đầu và kết luận, luận văn gồm ba chương

chính sau:

- Chương 1: Cơ sở lý luận về hoạt động thẩm định tài chính

doanh nghiệp vay vốn tại NHTM

- Chương 2: Thực trạng hoạt động thẩm định tài chính doanh

nghiệp vay vốn tại BIDV – Chi nhánh Đông Đắk Lắk

- Chương 3: Đề xuất giải pháp nhằm hoàn thiện hoạt động thẩm định tài chính doanh nghiệp vay vốn tại BIDV – Chi nhánh

Đông Đắk Lắk

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG THẨM ĐỊNH TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP VAY VỐN TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1.1 TỔNG QUAN VỀ CHO VAY DOANH NGHIỆP CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI

1.1.1 Khái niệm về cho vay của ngân hàng thương mại 1.1.2 Tổng quan về doanh nghiệp

a Khái niệm doanh nghiệp

b Đặc trưng của doanh nghiệp

1.1.3 Cho vay doanh nghiệp

a Khái niệm về cho vay doanh nghiệp

b Phân loại cho vay doanh nghiệp

c Đặc điểm hoạt động cho vay doanh nghiệp của ngân hàng thương mại

d Vai trò của hoạt động cho vay

e Rủi ro tín dụng trong cho vay doanh nghiệp

1.2 THẨM ĐỊNH TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP VAY VỐN

CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI

1.2.1 Mục tiêu thẩm định tài chính doanh nghiệp vay vốn

của ngân hàng thương mại

1.2.2 Công tác thẩm định tài chính doanh nghiệp vay vốn của ngân hàng thương mại

a Thu thập thông tin hoạt động thẩm định tài chính doanh nghiệp vay vốn của ngân hàng thương mại

Thu thập thông tin hoạt động thẩm định tài chính doanh nghiệp vay vốn của NHTM bao gồm việc thực hiện khảo sát thực tế tại doanh nghiệp như: kiểm kê tài sản, khảo sát tình hình sản xuất kinh doanh thực tế của doanh nghiệp Đây cũng là công việc khó khăn của ngân hàng trong điều kiện thị trường thay đổi nhanh chóng

và khó lường, số lượng khách hàng lớn

b Nội dung thẩm định tài chính doanh nghiệp vay vốn của NHTM

Các bước thẩm định tín dụng thông thường bao gồm:

(i) Thẩm định mức độ tin cậy của các báo cáo tài chính

(ii) Phân tích các báo cáo tài chính

Như vậy việc thẩm định tình hình tài chính của doanh nghiệp

là một cơ sở để cán bộ quan hệ khách hàng ra quyết định cho vay đối

với các doanh nghiệp

1.2.3 Những tiêu chí đánh giá kết quả của công tác thẩm định tài chính doanh nghiệp vay vốn của ngân hàng thương mại

a Tiêu chí phản ánh khối lượng công việc thẩm định tài chính doanh nghiệp vay vốn của ngân hàng thương mại

- Số lượng doanh nghiệp vay vốn tại NHTM

- Tăng trưởng số lượng doanh nghiệp vay vốn tại NHTM

- Dư nợ tín dụng doanh nghiệp của NHTM

- Tăng trưởng dư nợ tín dụng doanh nghiệp của NHTM

- Số lượng và cơ cấu khoản vay doanh nghiệp của NHTM

b Tiêu chí phản ánh chất lượng, kết quả của công tác thẩm định tài chính doanh nghiệp vay vốn

- Tỷ lệ nợ nợ xấu của doanh nghiệp vay vốn tại NHTM

- Tính chính xác trong kết quả thẩm định tài chính doanh

(i) Nhận thức của lãnh đạo NHTM

(ii) Trình độ cán bộ thẩm định tài chính doanh nghiệp

(iii) Quy trình, nội dung và phương pháp thẩm định tài chính

doanh nghiệp

(iv) Chất lượng thông tin đầu vào

(v) Chất lượng công tác tổ chức điều hành

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG THẨM ĐỊNH TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP VAY VỐN TẠI BIDV – CHI NHÁNH ĐÔNG

2.2 THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG THẨM ĐỊNH TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP VAY VỐN TẠI BIDV – CHI NHÁNH ĐÔNG

ĐẮK LẮK

2.2.1 Bối cảnh hoạt động cho vay đối với khách hàng doanh nghiệp của BIDV – Chi nhánh Đông Đắk Lắk giai đoạn

2016 – 2018

a Bối cảnh bên ngoài

Trong những năm gần đây với những định hướng của Đảng và Nhà nước xây dựng và phát triển tỉnh Đắk Lắk nói riêng và khu vực Tây nguyên nói chung là những yếu tố thuận lợi góp phần thu hút

vốn đầu tư từ các doanh nghiệp, các nhà đầu tư trong và ngoài nước, tăng năng lực phát triển kinh tế xã hội của tỉnh Trong quy hoạch xây dựng vùng Tây nguyên đến năm 2030 được Thủ tướng chính phủ phê duyệt tại quyết định số 1194/QĐ-TTg ngày 22/07/2014 với phạm vi quy hoạch gồm 5 tỉnh Tây nguyên Đặc biệt tỉnh Đắk Lắk được quy hoạch là trung tâm y tế, giáo dục, khu du lịch quốc gia, khu công nghiệp chế biến nông lâm sản để phát triển kinh tế địa phương Chính phủ đã có nhiều chính sách hỗ trợ cho vay phát triển nông nghiệp nông thôn, nông nghiệp công nghệ cao, thể hiện rõ trong Nghị định số 55/2015/NĐ-CP ngày 9 tháng 6 năm 2015 của chính phủ về chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp Đây là những điều kiện hết sức thuận lợi, tạo tâm lý an tâm cho các nhà đầu

tư trong và ngoài nước, tạo sự an tâm cho người dân bỏ vốn sản xuất kinh doanh Đó cũng là điều kiện thuận lợi cho hoạt động cho vay nói chung và hoạt động cho vay của các ngân hàng thương mại nói riêng

BIDV – Chi nhánh Đông Đắk Lắk hiện quản lý các khách hàng trên địa bàn rộng với 4 huyện phía đông của tỉnh là Krông Bông, Krông Pắk, Ea Kar và M’Drắk và cùng lúc cạnh tranh với hơn mười (10) ngân hàng đã có chi nhánh cũng như phòng giao dịch đặt tại địa bàn, chưa kể các tổ chức tín dụng khác, dẫn tới tình trạng khách hàng có nhiều sự lựa chọn, mức độ canh tranh trong khu vực

là rất cao Tình trạng lôi kéo khách hàng bằng mọi cách, kể cả áp dụng chính sách giá cạnh tranh, càng làm mức độ cạnh tranh trở nên gay gắt Mặc dù vậy với ưu thế là một trong những ngân hàng hàng đầu Việt Nam, có uy tín, và có lịch sử hoạt động lâu năm tại địa bàn

với nền khách hàng tốt, dịch vụ tận tâm, giá cả ưu đãi, BIDV vẫn là ngân hàng có thị phần lớn so với các NHTM khác

Do đặc điểm địa bàn rộng lớn và đặc thù phức tạp nêu trên, các nhân viên chi nhánh và ban lãnh đạo khi tham gia khảo sát đã cùng đề xuất cần bố trí cán bộ quản lý theo địa bàn để có thể nắm bắt được tình hình địa bàn, nắm thông tin khách hàng từ nhiều nguồn và công tác thẩm định được thuận tiện hơn

b Bối cảnh bên trong

Cùng với định hướng phát triển tín dụng doanh nghiệp từ chính phủ, bản thân BIDV – Chi nhánh Đông Đắk Lắk thời gian qua cũng đã liên tục có những ưu đãi lãi suất với nhóm đối tượng khách hàng này thông qua việc liên tục đưa ra các chương trình ưu đãi giảm lãi suất trong từ năm 2016, được triển khai mạnh mẽ và tới từng đối tượng khách hàng Cụ thể, ngày 18 tháng 10 năm 2016, BIDV – Chi nhánh Đông Đắk Lắk đã công bố tiếp tục giảm lãi suất cho vay ngắn hạn bằng đồng Việt Nam đối với các đối tượng, lĩnh vực ưu tiên, khuyến khích đầu tư

Chi nhánh xây dựng trụ sở mới năm 2012 đảm bảo về cơ sở vật chất kỹ thuật, phòng làm việc đảm bảo bố trí hợp lý cho các bộ phận với hệ thống trạng thiết bị đầy đủ nên hiệu quả công việc tăng lên đáng kể Tuy nhiên, để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của khách hàng và mở rộng hoạt động tín dụng, triển khai các dịch vụ Ngân hàng hiện đại, Chi nhánh phải tiếp tục tuyển dụng lao động Từ đó, nâng cao khả năng cạnh tranh, mở rộng thị phần góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh