Tóm tắt Luận văn Thạc sĩ Quản lý kinh tế: Quản lý nhà nước về lễ hội trên địa bàn thành phố Đà Nẵng

Mục tiêu tổng quát của đề tài là phân tích thực trạng, đánh giá nguyên nhân của thực trạng quản lý nhà nước về lễ hội trên địa bàn TP Đà Nẵng cũng như các đề xuất giải pháp hoàn thiện có ý nghĩa tham khảo, ứng dụng tốt đối với những người đang và sẽ thực thi công tác quản lý nhà nước về lễ hội trên địa bàn TP Đà Nẵng nói riêng và các quận, huyện có điều kiện tương tự nói chung.

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

HỒ THỊ TRÀ VÂN

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ LỄ HỘI TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ

Mã số: 60.34.04.10

Đà Nẵng - 2019

Công trình được hoàn thành tại

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ, ĐHĐN

Người hướng dẫn KH: GS.TS TRƯƠNG BÁ THANH

Phản biện 1: TS Ninh Thị Thu Thủy

Phản biện 2: TS Hoàng Hồng Hiệp

Luận văn được bảo vệ trước Hội đồng chấm Luận văn tốt nghiệp Thạc sĩ Quản lý kinh tế họp tại Trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng vào ngày 10 tháng 8 năm 2019

Có thể tìm hiểu luận văn tại:

- Trung tâm Thông tin - Học liệu, Đại học Đà Nẵng

- Thư viện trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Lễ hội là một hình thức sinh hoạt văn hóa tinh thần biểu hiện những giá trị tiêu biểu của một cộng đồng, một dân tộc Lễ hội truyền thống như là một loại hình sinh hoạt văn hóa tinh thần đặc biệt, mang tính tập thể, có giá trị to lớn, mang ý nghĩa cố kết cộng đồng dân tộc, giáo dục tình cảm đạo đức con người hướng về cội nguồn Đồng thời lễ hội có giá trị văn hóa tâm linh, cân bằng đời sống tinh thần con người hướng về cái cao cả thiêng liêng

Khi xã hội ngày một phát triển, cuộc sống con người ngày một đáp ứng tương đối đầy đủ thì những nhu cầu tinh thần như: vui chơi giải trí, nghỉ ngơi, tìm hiểu lịch sử văn hoá nghệ thuật, phong tục tập quán, lễ hội của con người được nâng cao và trở thành vấn đề thiết yếu

Đà Nẵng là một đô thị năng động bậc nhất của Miền trung và Tây Nguyên, là một địa phương có nhiều lễ hội Lễ hội ở đây vừa phong phú về loại hình, vừa đa dạng về hình thức và phức tạp về nội dung Hoạt động của lễ hội, bên cạnh những mặt tích cực đáp ứng nhu cầu tâm linh, tín ngưỡng của người dân và đánh thức tiềm năng

du lịch thông qua những lễ hội hiện đại mang tầm cỡ quốc gia, quốc tế; cũng còn có không ít những khó khăn, hiệu quả quản lý còn hạn chế Đứng trước thực trạng ấy, dưới sự chỉ đạo của cấp Đảng, chính quyền các cấp thành phố Đà Nẵng đã tìm mọi biện pháp tăng cường quản lý nhà nước (QLNN) về hoạt động các lễ hội Tuy nhiên, thực

tế cho thấy, hoạt động QLNN của địa phương còn gặp không ít khó khăn, hiệu quả quản lý còn hạn chế

Do đó, một trong những vấn đề đã và đang đặt ra cho chính quyền các cấp ở thành phố Đà Nẵng là cần phải có những giải pháp

mới để quản lý tốt các lễ hội nhằm bảo tồn, phát huy những giá trị

tích cực của lễ hội Trên tinh thần ấy, với luận văn “Quản lý nhà

nước về lễ hội trên địa bàn thành phố Đà Nẵng”, góp phần giải

quyết vấn đề đặt ra

2 Mục đích nghiên cứu

2.1 Mục tiêu nghiên cứu tổng quát

2.2 Mục tiêu nghiên cứu cụ thể

3 Câu hỏi hay giả thuyết nghiên cứu

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

5 Phương pháp nghiên cứu

5.1 Phương pháp thu thập số liệu

5.2 Phương pháp phân tích, tổng hợp

6 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

Về lý luận: Tổng hợp lý luận về quản lý nhà nước về lễ hội trên

địa bàn TP Đà Nẵng, có ý nghĩa tham khảo về mặt lý luận đối với các đề tài nghiên cứu tương tự ngoài việc tạo cơ sở cho các phân tích trong đề tài

Về thực tiễn: Những phân tích thực trạng, đánh giá nguyên nhân

của thực trạng quản lý nhà nước về lễ hội trên địa bàn TP Đà Nẵng cũng như các đề xuất giải pháp hoàn thiện có ý nghĩa tham khảo, ứng dụng tốt đối với những người đang và sẽ thực thi công tác quản lý nhà nước về lễ hội trên địa bàn TP Đà Nẵng nói riêng và các quận, huyện có điều kiện tương tự nói chung

7 Sơ lược tài liệu nghiên cứu chính sử dụng trong nghiên cứu

PGS, TS Trần Ngọc Thêm (1995), “Giáo trình Cơ sở văn hóa”

PGS, Lê Trung Vũ, PGS.TS Lê Hồng Lý (2000), Lễ hội Việt Nam, Nxb Văn hóa - thông tin

8 Sơ lƣợc tổng quan về tài liệu nghiên cứu

Lê Như Hoa (2004), “Quản lý lễ hội dân gian cổ truyền - thực trạng và giải pháp”, đề tài khoa học cấp Bộ

GS.TS Lê Hồng Lý (2014), “Vai trò của Nhà nước đối với lễ hội dân gian hiện nay”, Tạp chí Văn hóa dân gian, số (6), tr 3-7 Thạch Phương, Lê Trung Vũ (2015), 60 lễ hội truyền thống Việt Nam, Nxb Tổng hợp thành phố Hồ Chí Minh

PGS.TS Bùi Hoài Sơn (2012), “Lễ hội truyền thống - thực trạng và giải pháp”, Tạp chí Cộng sản, số 1(831), tr 72-77

PGS.TS Bùi Quang Thanh (2016), “Quản lý văn hóa và văn hóa quản lý đối với lễ hội cổ truyền ở Việt Nam hiện nay”, Tạp chí Cộng Sản, số 2(880), tr 95-101

Nguyễn Thị Tuyến (2016) “Một số vấn đề đặt ra trong quản lý

lễ hội hiện nay”, Tạp chí Văn hóa Nghệ thuật, số 4(382), tr 3-6, 11

9 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, phụ lục, tài liệu tham khảo; luận văn gồm: 3 chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý nhà nước về lễ hội

Chương 2: Thực trạng quản lý nhà nước về Lễ hội trên địa bàn thành phố Đà Nẵng

Chương 3: Giải pháp hoàn thiện công tác quản lý nhà nước về

Lễ hội tại thành phố Đà Nẵng

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ LỄ HỘI

1.1 KHÁT QUÁT VỀ LỄ HỘI

1.1.1 Khái niệm Lễ hội

a Khái niệm về nghi lễ

b Khái niệm về hội

1.1.2 Vai trò của lễ hội đối với đời sống xã hội

Lễ hội có vai trò cố kết và biểu dương sức mạnh cộng đồng

Lễ hội có vai trò hướng người dân nhớ về cội nguồn dân tộc

Lễ hội có vai trò cân bằng đời sống tâm linh

Lễ hội có vai trò sáng tạo và hưởng thụ văn hóa

Lễ hội có vai trò bảo tồn và trao truyền văn hóa

1.1.3 Phân loại Lễ hội

Lễ hội dân gian

Lễ hội lịch sử cách mạng

Lễ hội tôn giáo

Lễ hội du nhập từ nước ngoài vào Việt Nam

Lễ hội Văn hóa, thể thao và du lịch

Thứ năm, tính đương đại,

Thứ sáu, tính giáo dục sâu sắc,

1.2 KHÁI QUÁT VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ LỄ HỘI 1.2.1 Khái niệm quản lý nhà nước về Lễ hội

a Khái niệm về quản lý

b Khái niệm về quản lý nhà nước

c Khái niệm quản lý nhà nước về lễ hội

Chủ thể quản lý: Chủ thể quản lý nhà nước đối với hoạt động lễ hội bao gồm các cơ quan nhà nước thuộc hệ thống hành pháp gồm: Chính phủ,UBND các cấp ngoài ra có các cơ quan nhà nước, tổ chức, cá nhân được nhà nước trao quyền quản lý như Bộ Công an,

Bộ Xây dựng, Bộ Tài nguyên và môi trường, Ban Tôn giáo Chính phủ Theo Luật tổ chức Chính phủ và Luật tổ chức chính quyền địa phương 2015 hiện nay quy định thì chủ thể tham gia quản lý nhà nước đối với hoạt động tôn giáo hiện nay bao gồm:

Cấp hành chính

Cơ quan / chủ thể trực tiếp quản lý

Cơ quan / chủ thể trực tiếp thực hiện

Trung ương Chính phủ Bộ Nội vụ (Ban tôn

giáo Chính phủ)

Cấp Tỉnh

UBND Tỉnh (Phó chủ tịch phụ trách văn – xã)

Sở Nội vụ (Ban tôn giáo)

Cấp Huyện

UBND Huyện (Chủ tịch UBND huyện )

Phòng Nội vụ (Phó Trưởng phòng phụ trách) hoặc phòng ban lễ hội, tôn

Đối tượng của quản lý nhà nước đối với hoạt động lễ hội bao gồm:

Các hoạt động lễ hội, mọi công dân tham gia hoạt động lễ hội

và những phương tiện, cơ sở vật chất, tinh thần phục vụ cho hoạt động lễ hội truyền thống

1.2.2 Vai trò của quản lý Nhà nước về lễ hội

QLNN đối với lễ hội đóng vai trò hết sức cần thiết vì nó dẫn dắt

và định hướng hoạt động lễ hội theo hướng tích cực, phát huy đồng thời khắc phục, sửa chữa những hạn chế phát sinh cũng như những

hệ lụy mà hoạt động lễ hội gây ra Vai trò QLNN đối với lễ hội được thể hiện ở những khía cạnh sau:

QLNN đối với lễ hội nhằm tạo điều kiện cũng như tạo một môi trường thuận lợi cho các lễ hội được diễn ra theo đúng mục đích và đúng bản chất Bên cạnh đó, còn giúp cho lễ hội phát triển thông qua các chính sách bảo đảm các quyền tự do tín ngưỡng, quyền về văn hóa – xã hội của con người Đồng thời xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật liên quan đến văn hóa, mà hoạt động lễ hội là một lĩnh vực trong đó

QLNN đối với lễ vội vừa có vai trò phát huy, bảo tồn, gìn giữ các tinh hoa văn hóa của lễ hội và vừa có vai trò bảo vệ hoạt động lễ hội, giúp lễ hội được diễn ra đúng với tinh thần vốn có của lễ hội đem đến giá trị tinh thần hết sức to lớn cho quần chúng nhân dân

1.3 NỘI DUNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ LỄ HỘI

1.3.1 Xây dựng chiến lược, quy hoạch, kế hoạch

Việc xây dựng quy hoạch chiến lược, kế hoạch tổ chức Lễ hội

cụ thể là việc làm cần thiết và cấp bách

Việc ban hành xây dựng thể chế, chính sách được ban hành cụ thể, rõ ràng từ cấp trung ương đến địa phương

Cấp trung ương: ban hành, hướng dẫn chỉ đạo thực hiện văn bản quy phạm pháp luật về lễ hội, lễ hội truyền thống Các văn bản quy phạm pháp luật này phải giữ nguyên tắc Đảng lãnh đạo, nhà nước quản lý và dân chủ hóa công tác quản lý, phải là các quyết định hành chính khả thi, tránh chồng chéo, quy định rõ trách nhiệm, nghĩa vụ, tránh tình trạng nhiều nhiều đơn vị cùng có chức năng quản lý nhưng khi quy kết trách nhiệm không đơn vị nào đứng ra nhận hoặc văn bản thiếu cơ sở thực thi, triển khai không kịp thời

Cấp địa phương: tổ chức thực hiện, tham mưu với cấp trên các vấn đề về QLNN đối với lễ hội Việc tổ chức thực hiện rất quan trọng, quyết định hiệu lực, hiệu quả của các văn bản quy phạm pháp luật Đồng thời, tại địa phương khi văn bản pháp luật đi vào đời sống

sẽ bộc lộ ưu điểm, khuyết điểm, do đó cấp chính quyền địa phương cần có trách nhiệm tham mưu với cấp trên sửa đổi để hoàn thiện, chỉ đạo thực hiện hiệu quả

1.3.2 Ban hành các văn bản quy phạm pháp luật về quản lý nhà nước về lễ hội và tổ chức thực hiện các văn bản đó

a Văn bản của Đảng

b Văn bản chỉ đạo Quốc Hội, Chính phủ

c Văn bản của Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch

1.3.3 Tổ chức bộ máy và đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức, viên chức (CB, CC, VC) quản lý hoạt động lễ hội

Ngày nay, chúng ta ngày càng nhận thức rõ hơn tầm quan trọng của nguồn lực con người trong mọi hoạt động của đời sống Trong quản lý tổ chức các hoạt động của lễ hội nói chung, có thể coi các nhà tổ chức hoạt động lễ là yếu tố quan trọng tạo nên thành công của

lễ hội Họ là người chịu trách nhiệm chính trong việc huy động, kết nối, tổ chức và điều hành các nguồn để tạo ra một sản phẩm lễ hội

Việc đào tạo, bồi dưỡng nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ QLNN về hoạt động lễ hội là việc cần được tiến hành khẩn trương và có hiệu quả thiết thực, đồng thời là kế hoạch lâu dài trong chiến lược QLNN đối với hoạt động lễ hội

1.3.4 Công tác quản lý và tổ chức Lễ hội

Ba loại lễ hội: Lễ hội truyền thống, Lễ hội tôn giáo, Lễ hội du nhập từ nước ngoài đều do cộng đồng dân cư lo toan tổ chức, chủ yếu là ở quy mô làng, xã, số rất ít có quy mô vùng miền Cơ chế cộng đồng người dân đứng ra tổ chức tất phải tuân thủ theo nguyên tắc dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra Dân chúng hơn ai hết phải hiểu biết cách tổ chức lễ hội như thế nào tùy thuộc vào khả năng tài chính, ý thức tự giác của dân chúng để đáp ứng nhu cầu văn hóa

lễ hội của họ Với cơ chế tự quản của cộng đồng, người dân biết cách điều chỉnh hài hòa các lợi ích xuất phát từ nhu cầu của các tầng lớp

xã hội sống trong cộng đồng Chính quyền sở tại là chủ thể quản lý, hướng dẫn tổ chức lễ hội đồng thời cũng là thành phần giám sát và tham gia trực tiếp vào tổ chức nhiều lễ hội, nếu chính quyền làm đúng chức trách của mình, chắc chắn tạo điều kiện lễ hội được tổ chức tốt hơn, đáp ứng nhu cầu chính đáng của người dân theo quy định của luật pháp Do vậy, các lễ hội truyền thống ở cùng quy mô cũng nên dựa theo những kinh nghiệm này

1.3.5 Thanh tra, kiểm tra hoạt động QLNN về lễ hội

Các tổ chức Đảng, chính quyền và các đoàn thể chính trị - xã hội thực hiện chức năng giám sát, quản lý, giáo dục cán bộ, đảng viên và các hội viên trong việc thực hiện Các văn bản pháp quy ngày càng hoàn thiện, cụ thể hơn về các quy định đối với việc nghiêm cấm một

số hành vi tại nơi tổ chức lễ hội

Trong biện pháp tổ chức thực hiện các công văn, chỉ thị, quyết

định của Bộ, Bộ giao cho thanh tra Bộ phối hợp với thanh tra các tỉnh thành và các cơ quan chức năng của Bộ tiên hành kiểm tra, thanh tra, kịp thời sửa sai và đề xuất xử lý nghiêm minh tập thể, cá nhân vi phạm nội dung Chỉ thị số 27- CT/TW và Chỉ thị số 14/1998/CT-TTg

1.4 CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ LỄ HỘI

1.4.1 Yếu tố chính trị

1.4.2 Yếu tố pháp lý

1.4.3 Yếu tố kinh tế

1.4.4 Yếu tố lịch sử

1.4.5 Yếu tố con người

1.5 KINH NGHIỆM QUẢN LÝ NHÀ NƯỚCVỀ LỄ HỘI Ở MỘT SỐ TỈNH, THÀNH PHỐ TRÊN CẢ NƯỚC

1.5.1 Tỉnh Hải Dương

1.5.2 Tỉnh Quảng Ninh

1.5.3 Thành phố Hà Nội

1.5.4 Thành phố Đà Lạt

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ LỄ HỘI TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG

2.1 GIỚI THIỆU SƠ LƯỢC VỀ TÌNH HÌNH LỄ HỘI TẠI ĐÀ NẴNG

2.1.1 Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế, lịch sử, văn hóa của TP Đà Nẵng

a Điều kiện tự nhiên

b Điều kiện kinh tế

c Điều kiện văn hóa - xã hội của Đà Nẵng

2.1.2 Khái quát về lễ hội truyền thống trên địa bàn thành phố Đà Nẵng

* Lễ hội Quán Thế Âm

* Lễ Hội làng Túy Loan

* Lễ hội làng Hòa Mỹ

* Lễ hội làng An Hải

* Lễ hội Đình làng Hải Châu

* Lễ Hội Rước Mục Đồng

* Lễ Hội Cầu Ngư

* Lễ hội pháo hoa Đà Nẵng

* Lễ hội khác

2.1.3 Các chính sách của nhà nước, địa phương

2.1.4 Tình hình Lễ hội tại TP Đà Nẵng hiện nay

- Về thời gian tổ chức lễ hội, có hai xu hướng biến đổi: Một số

lễ hội đình làng, lễ hội truyền thống ở ở Đà Nẵng trước đây thường

tổ chức từ 3-5 ngày thì nay chỉ tổ chức trong ngày hoặc kéo dài đến 2-3 ngày,

- Không gian lễ hội cũng mở rộng: Trước đây, các hội làng

được tổ chức ở phạm vị, quy mô và không gian nhất định trong làng, thì nay, do nhiều yếu tố (quảng bá du lịch, tâm lý muốn vượt trội của các nhà lãnh đạo địa phương ) nên quy mô của các lễ hội được mở rộng Nhiều lễ hội không còn là lễ hội địa phương mà đang có xu hướng biến thành lễ hội vùng, thậm chí là lễ hội chung của cả nước Đối tượng người đến dự hội không chỉ là dân địa phương, không chỉ

là một dân tộc mà là nhiều dân tộc, có cả du khách nước ngoài tham

dự, gây ra sự quá tải về không gian tổ chức lễ hội

- Chủ thể lễ hội: Trước đây, trong các lễ hội cổ truyền, người

dân thực sự là chủ thể của lễ hội Cộng đồng người dân địa phương đều háo hức tập luyện hàng tháng để mong được tham gia gánh vác một việc nào đó, hoặc sắm một vai nào đó trong lễ hội Nhưng hiện nay, hầu hết các lễ hội đều do chính quyền các cấp chỉ đạo Có nhiều

lễ hội, ban tổ chức thuê các công ty sự kiện, các đoàn nghệ thuật đứng ra dàn dựng chương trình, đứng ra làm dịch vụ tổ chức Người dân, chủ thể của lễ hội, bị “gạt ra rìa” và chỉ đóng vai trò thụ động như các du khách

2.2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ LỄ HỘI TẠI ĐÀ NẴNG

2.2.1 Xây dựng chiến lược, quy hoạch, kế hoạch quản lý nhà nước về lễ hội trên địa bàn phành phố Đà Nẵng

Đà Nẵng là địa phương đi đầu trong xây dựng và triển khai Quy hoạch tổng thể lễ hội trên toàn thành phố giai đoạn 2015 – 2020 và định hướng đến năm 2030

Sau hơn 3 năm thực hiện, thành phố đã đạt được những kết quả ban đầu như: 5/7 quận, huyện thực hiện quy hoạch lễ hội, cấp thành phố đã triển khai quy hoạch được 12 lễ hội tiêu biểu, đội ngũ cán bộ quản lý văn hóa được tập huấn nâng cao nghiệp vụ, công tác tổ chức