Tóm tắt Luận án Tiến sĩ Y học: Nghiên cứu nồng độ sắt, ferritin và khả năng gắn sắt toàn phần trong huyết tương ở bệnh nhân bệnh thận mạn tính chưa điều trị thay thế thận

Nội dung chính của luận văn gồm 2 mục tiêu chính: Mô tả đặc điểm thiếu máu, nồng độ sắt, ferritin, khả năng gắn sắt toàn phần trong huyết tương và đánh giá tình trạng dự trữ sắt theo KDIGO ở bệnh nhân bệnh thận mạn tính giai đoạn 3 đến 5 chưa điều trị thay thế thận. Xác định mối liên quan giữa nồng độ sắt, ferritin, TIBC huyết tương và tình trạng dự trữ sắt với một số đặc điểm bệnh nhân bệnh thận mạn tính chưa điều trị thay thế thận.

M  Đ UỞ Ầ

Đ T V N ĐẶ Ấ Ề

B nh th n m n tính ngày càng gia tăng trên th  gi i cũng nh  t iệ ậ ạ ế ớ ư ạ  

Vi t nam do s  gia tăng nhanh chóng các nguyên nhân gây t n thệ ự ổ ươ  ng

th n nh  đái tháo đậ ư ường và tăng huy t áp. D a vào thay đ i m c l cế ự ổ ứ ọ  

c u th n, b nh nhân b nh th n m n tính đầ ậ ệ ệ ậ ạ ược phân chia thành 5 giai 

đo n, các giai đo n tu n t , k  ti p nhau. T  giai đo n 3 đ n giaiạ ạ ầ ự ế ế ừ ạ ế  

đo n 5 c a b nh th n m n tính (m c l c c u th n < 60 ml/phút) làạ ủ ệ ậ ạ ứ ọ ầ ậ  giai đo n có suy th n m n tính. Khi m c l c c u th n < 15 ml/phútạ ậ ạ ứ ọ ầ ậ  

b nh nhân c n đệ ầ ược đi u tr  thay th  th n suy b ng l c máu ho cề ị ế ậ ằ ọ ặ  ghép th nậ  

Thi u máu là bi u hi n thế ể ệ ường g p   b nh nhân b nh th n m nặ ở ệ ệ ậ ạ  tính. Thi u máu thế ường do k t h p 3 nhóm nguyên nhân: do c  quanế ợ ơ  

t o  ạ máu,   do   thi u   nguyên   li u   và   do   ch y   máu,   trong   đó   thi uế ệ ả ế  erythropoietin và s t  ắ là hai y u t  quan tr ng  ế ố ọ Tình tr ng thi u s tạ ế ắ  

xu t hi n   nh ng b nh nhân b nh th n giai đo n có suy th n (m cấ ệ ở ữ ệ ệ ậ ạ ậ ứ  

l c c u th n < 60 ml/phút). Nh ng b nh nhân b nh th n m n tính giaiọ ầ ậ ữ ệ ệ ậ ạ  

đo n cu i t  l  thi u s t cao, tuy nhiên nh ng b nh nhân l c máu l iạ ố ỷ ệ ế ắ ữ ệ ọ ạ  

có hi n tệ ượng th a s t. Vi c thi u hay th a s t trong c  th  b nhừ ắ ệ ế ừ ắ ơ ể ệ  nhân b nh th n m n tính đ u  nh hệ ậ ạ ề ả ưởng đ n ch t lế ấ ượng đi u tr  thi uề ị ế  máu   nhóm b nh nhân này.ở ệ  

Theo khuy n cáo c a T  ch c qu n lý ch t lế ủ ổ ứ ả ấ ượng đi u tr  b nhề ị ệ  

th n qu c gia (National Kidney Foundation Disease Outcomes Qualityậ ố  Initiative­ NKF­ K/DOQI), đ  đi u tr  thi u máu   b nh nhân b nhể ề ị ế ở ệ ệ  

th n m n tính hi u qu , bên c nh vi c cung c p erythropoietin b nhậ ạ ệ ả ạ ệ ấ ệ  nhân c n đầ ược b  sung thêm acid amin, các nguyên t  vi lổ ố ượng và 

đ c bi t là s t. Trên b nh nhân b nh th n m n tính, c n xác đ nh tìnhặ ệ ắ ệ ệ ậ ạ ầ ị  

tr ng d  tr  s t huy t tạ ự ữ ắ ế ương và phân m c: thi u s t, đ  s t và th aứ ế ắ ủ ắ ừ  

s t. Cũng theo khuy n cáo này, đ  bù s t đ  c n d a vào hai ch  sắ ế ể ắ ủ ầ ự ỉ ố ferritin và đ  bão hòa transferin. Đ  bão hoà transferrin độ ộ ược tính thông qua 2 ch  s  s t huy t tỉ ố ắ ế ương và kh  năng g n s t toàn ph nả ắ ắ ầ  (Total Iron Binding Capacity – TIBC). Nh  v y, có ba đ i lư ậ ạ ượng c nầ  thi t nh t đ  đánh giá tình tr ng th a thi u s t là s t, ferritin và khế ấ ể ạ ừ ế ắ ắ ả năng g n s t toàn ph n. ắ ắ ầ

T i Vi t Nam, đã có nhi u công trình đã nghiên c u v  tình tr ng s t,ạ ệ ề ứ ề ạ ắ  ferritin, transferrin huy t t ng   b nh nhân suy th n m n tính, tuy nhiênế ươ ở ệ ậ ạ  

ch a có nhi u nghiên c u đ  c p đ n kh  năng g n s t toàn ph n huy tư ề ứ ề ậ ế ả ắ ắ ầ ế  

t ng và đánh giá tình tr ng d  tr  s t theo khuy n cáo c a H i th nươ ạ ự ữ ắ ế ủ ộ ậ  

h c th  gi i   b nh nhân b nh th n m n ch a đi u tr  thay th  th n.ọ ế ớ ở ệ ệ ậ ạ ư ề ị ế ậ  

V i nh ng lý do trên, chúng tôi ti n hành nghiên c u đ  tài: ớ ữ ế ứ ề “Nghiên 

c u n ng đ  s t, ferritin và kh  năng g n s t toàn ph n trong ứ ồ ộ ắ ả ắ ắ ầ   huy t t ế ươ ng   b nh nhân b nh th n m n tính ch a đi u tr  thay ở ệ ệ ậ ạ ư ề ị  

    ­ Mô t  đ c đi m thi u máu, n ng đ  s t, ferritin, kh  năng g n ả ặ ể ế ồ ộ ắ ả ắ  

s t toàn ph n trong huy t t ắ ầ ế ươ ng và đánh giá tình tr ng d  tr  s t ạ ự ữ ắ   theo KDIGO   b nh nhân b nh th n m n tính giai đo n 3 đ n 5 ch a ở ệ ệ ậ ạ ạ ế ư  

đi u tr  thay th  th n ề ị ế ậ

     ­ Xác đ nh m i liên quan gi a n ng đ  s t, ferritin, TIBC huy t ị ố ữ ồ ộ ắ ế  

t ươ ng và tình tr ng d  tr  s t v i m t s  đ c đi m b nh nhân b nh ạ ự ữ ắ ớ ộ ố ặ ể ệ ệ  

th n m n tính ch a đi u tr  thay th  th n.   ậ ạ ư ề ị ế ậ

2. Tính c p thi t c a đ  tàiấ ế ủ ề  

      Thi u máu là bi u hi n th ng g p   b nh nhân BTMT, đ c bi tế ể ệ ườ ặ ở ệ ặ ệ  các b nh nhân có MLCT < 60 ml/phút (b nh nhân có suy th n). Cệ ệ ậ ơ 

ch  thi u máu c a BTMT liên quan đ n thi u Erythropoietin và cácế ế ủ ế ế  nguyên li u t o máu trong đó có s t. B i ph  s t cho b nh nhânệ ạ ắ ồ ụ ắ ệ  BTMT trong đi u tr  thi u máu c n có căn c  khoa h c và là m t v nề ị ế ầ ứ ọ ộ ấ  

đ  khó cho các bác s  lâm sàng.ề ỹ

       Theo khuy n cáo c a H i th n h c Th  gi i và Vi t nam, c nế ủ ộ ậ ọ ế ớ ệ ầ  

ph i xác đ nh tình tr ng d  tr  s t trả ị ạ ự ữ ắ ước khi bù s t. Đánh giá tìnhắ  

tr ng s t c n d a vào n ng đ  ferritin huy t tạ ắ ầ ự ồ ộ ế ương và đ  bão hoàộ  transferin, trong đó đ  bão hoà transferin độ ược tính qua n ng đ  s t vàồ ộ ắ  TIBC huy t tế ương. Nh  v y, nghiên c u n ng đ  s t, ferritin, TIBCư ậ ứ ồ ộ ắ  huy t tế ương, t  đó xác đ nh tình tr ng d  tr  s t   b nh nhân BTMTừ ị ạ ự ữ ắ ở ệ  

ch a đi u tr  thay th  th n là m t nghiên c u c n thi t cho lâm sàng. ư ề ị ế ậ ộ ứ ầ ế

3. Nh ng đóng góp m i c a đ  tài lu n ánữ ớ ủ ề ậ

Đây là công trình nghiên c u trong nứ ước đ u tiên đ nh lầ ị ượng n ngồ  

đ  TIBC huy t tộ ế ương, được H i th n h c khuy n cáo s  d ng cùngộ ậ ọ ế ử ụ  

v i n ng đ  s t và ferritin đ  đánh giá tình tr ng d  tr  s t c a b nhớ ồ ộ ắ ể ạ ự ữ ắ ủ ệ  

nhân b nh th n m n tính ch a đi u tr  thay th  th n. K t qu  đ  tàiệ ậ ạ ư ề ị ế ậ ế ả ề  

đã kh ng đ nh TIBC huy t tẳ ị ế ương trung bình   b nh nhân b nh th nở ệ ệ ậ  

m n tính ch a l c máu th p h n nhóm ch ng ngạ ư ọ ấ ơ ứ ười bình thường. 

K t qu  đ  tài cũng cho th y t  l  b nh nhân thi u d  tr  s t cao.ế ả ề ấ ỷ ệ ệ ế ự ữ ắ  

Có m t s  y u t  liên quan đ n gi m TIBC và gi m d  tr  s t, d aộ ố ế ố ế ả ả ự ữ ắ ự  vào k t qu  này các nhà lâm sàng s  có chi n lế ả ẽ ế ược bù s t, nâng caoắ  

hi u qu  đi u tr  thi u máu cho b nh nhân b nh th n m n tính. ệ ả ề ị ế ệ ệ ậ ạ

4. C u trúc c a lu n án:ấ ủ ậ  Lu n án dài 118 trang. Đ t v n đ : 2 trang,ậ ặ ấ ề  

t ng quan: 34 trang, đ i tổ ố ượng và phương pháp nghiên c u: 16 trang,ứ  

k t qu  nghiên c u: 32 trang, bàn lu n: 31 trang, k t lu n và ki nế ả ứ ậ ế ậ ế  ngh : 3 trang. Trong lu n án có 55 b ng, 13 bi u đ , 1 s  đ , 02 hình.ị ậ ả ể ồ ơ ồ  Tài li u tham kh o có 136, trong đó có 21 ti ng Vi t và 115 ti ngệ ả ế ệ ế  Anh. 

Chương 1: T NG QUANỔ

1.1. Thi u máu   b nh nhân b nh th n m n tínhế ở ệ ệ ậ ạ

       Theo t  ch c y t  th  gi i, thi u máu là tình tr ng gi m huy tổ ứ ế ế ớ ế ạ ả ế  

s c t  l u hành   máu ngo i vi dắ ố ư ở ạ ưới m c bình thứ ường so v i ngớ ườ  icùng gi i, cùng l a tu i và trong cùng m t môi trớ ứ ổ ộ ường s ng. Theo tố ổ 

ch c th n h c qu c t    b nh nhân b nh th n m n tính (BTMT)ứ ậ ọ ố ế ở ệ ệ ậ ạ  

ch n đoán thi u máu khi Hb < 130g/l v i nam, Hb < 120g/l v i n , Hbẩ ế ớ ớ ữ  

< 110g/l v i ph  n  có thai.ớ ụ ữ

1.2. Đánh giá tình tr ng d  tr  s t   b nh nhân b nh th n m nạ ự ữ ắ ở ệ ệ ậ ạ  tính

       Trên lâm sàng, có nhi u ch  s  đánh giá ch c năng s t c a ngề ỉ ố ứ ắ ủ ườ  ikho  m nh và c a b nh nhân b nh th n m n tính nói chung, b nhẻ ạ ủ ệ ệ ậ ạ ệ  nhân suy th n m n tính nói riêng. Theo KDOQI và KDIGO, m t sậ ạ ộ ố 

ch   s   thỉ ố ường   được   s   d ng   trong   lâm   sàng   đó   là:   s t,   ferritin,ử ụ ắ  transferin,   TIBC   và   tính   toán   đ   bão   hoà   transferrin   (ộ Transferrin Saturation – TSAT). 

       Đ  đánh giá tình tr ng d  tr  s t, H i th n h c qu c t  khuy nể ạ ự ữ ắ ộ ậ ọ ố ế ế  cáo d a vào 2 ch  s  ferritin và TSAT. Tính TSAT theo công th c sau: ự ỉ ố ứ

      S t huy t tắ ế ương (µmol/l) x 100

      TSAT (%) = ­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­

+ Thi u s t tuy t đ i: ế ắ ệ ố

­ B nh nhân BTMT ch a đi u tr  thay th  th n: n ng đ  ferritin huy tệ ư ề ị ế ậ ồ ộ ế  

t ng < 100ng/ml và ho c đ  bão hòa transferrin huy t tươ ặ ộ ế ươ  < 20%.ng

­ B nh nhân BTMT l c máu chu k : n ng đ  ferritin huy t t ng <ệ ọ ỳ ồ ộ ế ươ  200ng/ml và ho c đ  bão hòa transferrin huy t t ng < 20%.ặ ộ ế ươ

 + Thi u s t ch c năng: N ng đ  ferritin huy t t ng ≥ 200ng/ml vàế ắ ứ ồ ộ ế ươ  

đ  bão hòa transferrin huy t t ng < 20%.ộ ế ươ

+ Đánh giá th a s t cho b nh nhân BTMT ch a đi u tr  thay thừ ắ ệ ư ề ị ế 

th n: N ng đ  ferritin huy t t ng ≥ 500ng/ml và ho c TSAT ≥ 50%ậ ồ ộ ế ươ ặ1.3. Các nghiên c u v  s t, ferritin, TIBC   b nh nhân b nhứ ề ắ ở ệ ệ  

th n m n tính.ậ ạ

+  Trên th  gi i đã có nhi u nghiên c u v  s  d ng TIBC, s t vàế ớ ề ứ ề ử ụ ắ  ferritin huy t t ng đ  đánh giá tình tr ng d  tr  s t   b nh nhânế ươ ể ạ ự ữ ắ ở ệ  BTMT có và ch a l c máu. Nhi u nghiên c u đánh giá k t qu  bù s tư ọ ề ứ ế ả ắ  trong đi u tr  thi u máu   nhóm b nh nhân b nh th n m n tính.ề ị ế ở ệ ệ ậ ạ

+ T i Vi t ạ ệ Nam: M t s  nghiên c u v  n ng đ  s t, ferritin huy tộ ố ứ ề ồ ộ ắ ế  

t ngươ , tuy nhiên ch a có nghiên c u nào v  TIBC, đánh giá tình tr ng dư ứ ề ạ ự 

tr  s t   nhóm b nh nhân suy th n m n ch a l c máu v i s  l ngữ ắ ở ệ ậ ạ ư ọ ớ ố ượ  

b nh nhân l n.  ệ ớ

Chương 2: Đ I TỐ ƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN C UỨ

2.1. Đ i tố ượng nghiên c uứ

Nghiên c u th c hi n trên 190 đ i t ng, đ c chia làm 2 nhóm:ứ ự ệ ố ượ ượ

­ Nhóm nghiên c u: 124 b nh nhân b nh th n m n tính giai đo n 3ứ ệ ệ ậ ạ ạ  

đ n 5, ch a đi u tr  thay th  th n (B nh nhân BTMT có MLCT < 60ế ư ề ị ế ậ ệ  ml/phút), đi u tr  n i trú t i Khoa Th n – L c máu, B nh vi n Quân yề ị ộ ạ ậ ọ ệ ệ  

103. 

­ Nhóm ch ng ngứ ười bình thường: 66 ngườ  i

­ Th i gian nghiên c u: 01/2014 – 04/2018ờ ứ

         + Tiêu chu n l a ch n đ i tẩ ự ọ ố ượng nghiên c u ứ

­ Nhóm ch ng: Ng i tr ng thành kho  m nh, không m c b nhứ ườ ưở ẻ ạ ắ ệ  

th n, ti t ni u, đ ng ý tham gia nghiên c u. ậ ế ệ ồ ứ

­ Nhóm b nh: B nh nhân b nh th n m n tính giai đo n 3 đ n 5ệ ệ ệ ậ ạ ạ ế  

ch a đi u tr  thay th  th n, tu i c a b nh nhân ≥ 16 tu iư ề ị ế ậ ổ ủ ệ ổ  và đ ng ýồ  tham gia nghiên c u. ứ

         + Tiêu chu n lo i trẩ ạ ừ

­ Nhóm ch ng: M t máu c p tính trong vòng 3 tháng tr c đó ho cứ ấ ấ ướ ặ  đang b  ch y máu. Ng i mang thai ho c m i sinh con trong vòng 6 thángị ả ườ ặ ớ  

tr c. ướ

­ Nhóm b nh: Đã truy n máu trong th i gian 3 tháng trệ ề ờ ước đó. Bị 

m t máu c p tính trong vòng 3 tháng tr c ho c đang b  ch y máu trongấ ấ ướ ặ ị ả  

th i gian nghiên c uờ ứ  B nh nhân đã và đang s  d ng các ch  ph m s tệ ử ụ ế ẩ ắ  

ho c s t. B nh nhân BTMT có ch  đ nh l c máu c p c u. ặ ắ ệ ỉ ị ọ ấ ứ

2.2. Phương pháp nghiên c u ứ

­ Th cự  hi n nghiên c u mô t , c t ngang so sánh b nh ch ng ệ ứ ả ắ ệ ứ

2.2.1. Các ch  tiêu nghiên c u ỉ ứ

         B nh nhân vào vi n, đệ ệ ược h i b nh và khám b nh, theo m uỏ ệ ệ ẫ  

b nh án nghiên c u đệ ứ ược thu th p các ch  tiêu sau:ậ ỉ

­ Tu i, gi i, ti n s  m c b nhổ ớ ề ử ắ ệ

­ Đo huy t áp, đo chi u cao, cân n ng, tính BMIế ề ặ

­ Các xét nghi m c n lâm sàng bao g m: huy t h c, sinh hoá (glucose,ệ ậ ồ ế ọ  ure, creatinine, albumin, acid uric, 4 ch  s  lipid máu, đi n gi i máu,ỉ ố ệ ả  hs­CRP máu

­ Đ nh lị ượng n ng đ  s t, ferritin, và TIBC huy t tồ ộ ắ ế ương: L y máuấ  tĩnh m ch, lúc đói, sáng s m. Đ nh lạ ớ ị ượng s t, ferritin trên h  th ngắ ệ ố  máy Cobas 6000, kít c a hãng Roche t i Khoa Sinh hoá, B nh vi nủ ạ ệ ệ  Quân y 103. Đ nh lị ượng TIBC b ng phằ ương pháp ELISA t i B  mônạ ộ  Sinh lý b nh, H c vi n Quân y. Đ nh lệ ọ ệ ị ượng c  nhóm b nh và ch ng.ả ệ ứ

­ Tính m c l c c u th n theo hứ ọ ầ ậ ướng d n c a NKF­K/DOQI s  d ngẫ ủ ử ụ  công th c tính MDRD trên máy tính d a vào n ng đ  creatinin, tu i,ứ ự ồ ộ ổ  

gi i và ch ng t c.ớ ủ ộ

­ Tính đ  bão hoà transferrin theo n ng đ  s t và TIBC huy t tộ ồ ộ ắ ế ương

­ Phân chia tình tr ng d  tr  s t d a khuy n cáo c a KDIGO vàạ ự ữ ắ ự ế ủ  KDOQI, qua 2 ch  s  ferritin huy t tỉ ố ế ương và TSAT đã tính toán. 

­ Các tiêu chu n ch n đoán, phân lo i và đánh giá d a vào các khuy nẩ ẩ ạ ự ế  cáo c a các hi p h i chuyên ngành trong n c và qu c t ủ ệ ộ ướ ố ế

­ Đánh giá tăng; gi m n ng đ  s t, ferritin, TIBC nhóm b nh d a vàoả ồ ộ ắ ệ ự  

k t qu  nhóm ch ng. ế ả ứ

2.2.2. X  lý s  li u ử ố ệ

­ Các s  li u đố ệ ược x  lý theo phử ương pháp th ng kê y h c b ngố ọ ằ  

chương   trình   ph n   m m   SPSS   16.0   Phân   tích   h i   qui   đa   bi nầ ề ồ ế  Logistic

­ Các giá tr  trung bình, đ  l ch chu n, t  l  %, so sánh 2 giá tr  trungị ộ ệ ẩ ỷ ệ ị  bình và t  l  % b ng t­test, so sánh nhi u t  l  b ng test ỷ ệ ằ ề ỷ ệ ằ 2, so sánh nhi u giá tr  trung bình b ng ki m đ nh Anova, tính h  s  tề ị ằ ể ị ệ ố ương quan r

2.2.3. Đ o đ c trong nghiên c u  ạ ứ ứ

­ Nghiên c u không vi ph m đ o đ c trong y h c, ph c v  cho sàngứ ạ ạ ứ ọ ụ ụ  

l c cho b nh nhân b nh th n m n tính. ọ ệ ệ ậ ạ

­ Nghiên c u đứ ược thông qua đ  cề ương chi ti t đế ược thông qua Bộ môn Tim­Th n­Kh p­N i ti t, H c vi n Quân y trậ ớ ộ ế ọ ệ ước khi th c hi n.ự ệ

­ Nghiên c u sinh t  chi tr  ti n đ nh lứ ự ả ề ị ượng TIBC

Chương 3: K T QU  NGHIÊN C UẾ Ả Ứ

3.1. Đ c đi m chung đ i tặ ể ố ượng nghiên c uứ

­ Đ c đi m tu i và gi i: ặ ể ổ ớ

+ Nhóm ch ng g m 66 ngứ ồ ười có tu i trung bình là ổ 41,86 ± 5,68 tu i,ổ  nam chi m 69,7% và n  chi m 30,3%.ế ữ ế

+ Nhóm nghiên c u g m 124 b nh nhân có tu i trung bình là 52,65 ±ứ ồ ệ ổ  17,95 tu i, nam chi m 72,6% và n  chi m 27,4%. ổ ế ữ ế

­ Nguyên nhân c a BTMT:  ủ Viêm c u th n m n chi m cao nh t làầ ậ ạ ế ấ  49,2%, ti p đ n do Viêm th n b  th n m n tính chi m 16,9%, Tăngế ế ậ ể ậ ạ ế  huy t áp chi m 15,3%, Đái tháo đế ế ường là 12,9%, th p nh t do th nấ ấ ậ  

đa nang ch  chi m 3,2% và 2,4% b nh nhân suy th n do gút.ỉ ế ệ ậ

­ T  l  b nh nhân BTMT giai  đo n 5 chi m ch  y u là 79,8%,ỷ ệ ệ ạ ế ủ ế  BTMT giai đo n 4 và 3 ch  chi m 20,2%.ạ ỉ ế   M c l c c u th n trungứ ọ ầ ậ  bình trong nghiên c u là 8,3 ml/phút.ứ

­ Có t i 89,5% b nh nhân THA trong nghiên c u, ch  có 10,5% b nhớ ệ ứ ỉ ệ  nhân không THA

­ Nhóm b nh nhân có ch  s  BMI trung bình chi m t  l  cao nh t làệ ỉ ố ế ỷ ệ ấ  70,2%, t  l  th a cân và béo phì ch  chi m 15,3% và thi u cân chi mỷ ệ ừ ỉ ế ế ế  14,5%. BMI trung bình là 20,05

3.2   Đ c   đi m   thi u  máu,   n ng   đ   s t,   ferritin,   TIBC   huy tặ ể ế ồ ộ ắ ế  

tương và tình tr ng d  tr  s t theo KDIGO   b nh nhân b nhạ ự ữ ắ ở ệ ệ  

th n m n tínhậ ạ

3.2.1. Đ c đi m thi u máu nhóm b nh nhân nghiên c u ặ ể ế ệ ứ

B ng 3.1. T  l  b nh nhân theo m c đ  thi u máu (n = 124)ả ỷ ệ ệ ứ ộ ế

­ Trong nhóm b nh nhân thi u máu, có 10,1% b nh nhân thi u máu cóệ ế ệ ế  kích th c HC nh  S  BN có kích th c HC bình th ng chi m đa sướ ỏ ố ướ ườ ế ố 89,9%.

B ng 3.3. T  l  b nh nhân theo tính ch t thi u máu (n = 119)ả ỷ ệ ệ ấ ế

­ Trong s  BN thi u máu thi u máu nhố ế ế ượ ắc s c chi m t i 35,3%, t  lế ớ ỷ ệ 

b nh nhân thi u máu  u s c là 2,5%. ệ ế ư ắ

­ Chi m cao nh t là BN thi u máu đ ng s c 62,2%. ế ấ ế ẳ ắ

3.2.2. N ng đ  s t, ferritin, TIBC huy t t ồ ộ ắ ế ươ ng   đ i t ở ố ượ ng nghiên  

­ N ng đ  s t và TIBC huy t tồ ộ ắ ế ương nhóm b nh th p h n nhómệ ấ ơ  

ch ng có ý nghĩa th ng kê, p < 0,001.ứ ố

­ Ngượ ạc l i, n ng đ  ferritin huy t tồ ộ ế ương nhóm b nh cao h n nhómệ ơ  

­ Trong khi đó có t i 54,8% b nh nhân tăng n ng đ  ferritin so nhómớ ệ ồ ộ  

ch ng.ứ

­ T  l  b nh nhân gi m TIBC là 47,6%, ch  có 1,6% b nh nhân tăng TIBC.ỷ ệ ệ ả ỉ ệ  

3.2.3. Đánh giá tình tr ng d  tr  s t huy t t ạ ự ữ ắ ế ươ ng theo KDIGO  ở   nhóm b nh nhân nghiên c u ệ ứ

B ng 3.6. Đ c đi m đ  bão hoà transferin nhóm b nh nhânả ặ ể ộ ệ  

trung vị 

(%)

22,31 (17,77 – 33,5)

22,3 (18,5 – 34,47)

22,02 (13,29 – 26,68) > 0,05

­ T  l  b nh nhân có TSAT m c th p < 20% là 30,6%, m c cao >ỷ ệ ệ ứ ấ ứ  50% ch  là 8,1%, còn l i m c trung bình chi m đ i đa s  61,3%. ỉ ạ ứ ế ạ ố

­ Không có s  khác bi t v  t  l  các m c TSAT gi a nam và n ự ệ ề ỷ ệ ứ ữ ữ

­ Giá tr  trung bình c a TSAT là 22,31%. ị ủ

B ng 3.7. Tình tr ng d  tr  s t huy t tả ạ ự ữ ắ ế ương   nhóm b nh nhânở ệ  

­ D a theo khuy n cáo c a KDIGO 2007 cho b nh nhân b nh th nự ế ủ ệ ệ ậ  

m n ch a l c máu, t  l  b nh nhân thi u s t d  tr  trong nghiên c uạ ư ọ ỷ ệ ệ ế ắ ự ữ ứ  

là 37,1%, tuy nhiên cũng có t i 38,7% b nh nhân th a s t. ớ ệ ừ ắ

3.3. M i liên quan gi a s t, ferritin, TIBC và tình tr ng d  trố ữ ắ ạ ự ữ 

s t v i m t s  đ c đi m b nh nhân b nh th n m nắ ớ ộ ố ặ ể ệ ệ ậ ạ

Ferritin (ng/mL)Trung vị

TIBC (µmol/L)

X ± SD3+4 (n = 25) 10,16 (7 – 

14,58)

252,6 (177,89 – 437) 68,44 ± 16,36

5 (n = 99) 10,7 (6,6 – 

15,6)

435,5 (250,49 – 557,68) 46,15 ± 18,02

p > 0,05 < 0,001 < 0,05

­ N ng đ  s t huy t tồ ộ ắ ế ương không liên quan đ n giai đo n b nh th nế ạ ệ ậ  

m n tính có ý nghĩa th ng kê, p > 0,05. ạ ố

­ Tuy nhiên, n ng đ  ferritin huy t t ng   nhóm b nh nhân b nh th nồ ộ ế ươ ở ệ ệ ậ  

m n tính giai đo n 5 cao h n nhóm b nh nhân giai đo n 3+4 có ý nghĩa,ạ ạ ơ ệ ạ  

p < 0,05. 

­ Ngượ ạ ồc l i n ng đ  TIBC nhóm b nh nhân b nh th n m n tính giaiộ ệ ệ ậ ạ  

đo n 5 th p h n nhóm b nh nhân giai đo n 3+4 có ý nghĩa, p < 0,001.ạ ấ ơ ệ ạ  

Tăng 8 (32) 60 (60,6)TIBC 

(µmol/L)

Gi mả 3 (12) 56 (56,6)

< 0,001Bình thường 22 (88) 42 (41,4)

­ Ch a th y s  khác bi t v  t  l  b nh nhân có tăng ho c gi m s tư ấ ự ệ ề ỷ ệ ệ ặ ả ắ  huy t tế ương   nhóm b nh nhân BTMT giai đo n 5 so v i nhóm b nhở ệ ạ ớ ệ  nhân BTMT giai đo n 3+4.ạ

­ Ngượ ạ ỷ ệc l i, t  l  tăng ferritin huy t tế ương   b nh nhân BTMT giaiở ệ  

đo n 5 cao h n nhóm b nh nhân BTMT giai đo n 3+4 có ý nghĩa, p <ạ ơ ệ ạ  0,05.  

­ T  l  gi m TIBC huy t tỷ ệ ả ế ương   b nh nhân b nh th n m n giaiở ệ ệ ậ ạ  

đo n 5 cao h n b nh nhân BTMT giai đo n 3+4 có ý nghĩa, p < 0,001.ạ ơ ệ ạ  

B ng 3.10. Liên quan tình tr ng d  tr  s t huy t tả ạ ự ữ ắ ế ương v i giaiớ  

đo n b nh th n m n tính   nhóm b nh nhân nghiên c u (n =ạ ệ ậ ạ ở ệ ứ  

124)Giai đo nạ  

b nh th nệ ậ  

m n tínhạ

Thi u s tế ắ(n,%)

Đ  s tủ ắ(n,%)

Th a s từ ắ(n,%)

h n giai đo n 3+4 có ý nghĩa th ng kê, p < 0,05. ơ ạ ố

3.3.2. Liên quan v i thi u máu  ớ ế

B ng 3.11. Tả ương quan gi a s t, ferritin và TIBC huy t tữ ắ ế ương 

B ng 3.12. Liên quan n ng đ  s t, ferritin và TIBC huy t tả ồ ộ ắ ế ương 

v i n ng đ  albumin máu   nhóm b nh nhân nghiên c u (n =ớ ồ ộ ở ệ ứ  

120)

Tình tr ngạ  

albumin máu

S t (µmol/L)ắ(Trung v )ị

Ferritin (ng/mL)(Trung v )ị

TIBC (µmol/L)( X ± SD)

Gi m (<35g/l)ả  

(n = 57) (4,85 – 11,9)8,1  (187,5 – 428,23  47,05 ± 20,63

(n = 63)

11,9 (9,1 – 17,7)

380,39 (236,76 – 488,28)

B ng 3.13. Liên quan n ng đ  s t, ferritin và TIBC huy t tả ồ ộ ắ ế ương 

v i CRP   nhóm b nh nhân nghiên c u (n = 112)ớ ở ệ ứ

Tình tr ngạ  

CRP máu

S t (µmol/L)ắ(Trung v )ị

Ferritin (ng/mL)(Trung v )ị

TIBC (µmol/L)( X ± SD)Tăng > 5 mg/l 

(n = 48)

6,87 (4,35 – 12,34)

431,25 (231,5 – 567,73) 46,52 ± 19,73Không tăng 

(n = 64)

11,9 (8,8 – 18,6)

385,2 (193,1 – 544,61) 54,89 ± 19,45

­ Di n tích dệ ướ ười đ ng cong AUC = 0,755; p < 0,001

3.3.5. Phân tích h i qui đa bi n liên quan tình tr ng gi m TIBC ồ ế ạ ả   huy t t ế ươ ng và thi u d  tr  s t  ế ự ữ ắ

B ng 3.14. H i quy đa bi n logistic các y u t  nguy c  gi mả ồ ế ế ố ơ ả