Kế toán chi phí doanh thu hoạt động kinh doanh

1.1 Kế toỏn chi phớ kinh doanh 1.1.1 Kế toỏn chi phớ sản xuất và giỏ thành sản phẩm 1.1.1.1. Khái niệm và phân loại chi phí sản xuất Chi phí sản xuất là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ hao phí lao động sống, lao động vật hóa và các chi phí cần thiết khác mà doanh nghiệp dịch vụ phải chi ra để tiến hành hoạt động kinh doanh dịch vụ trong một thời kỳ nhất định

KÕ to¸n tµi chÝnh 2

Bé m«n KiÓm to¸n Khoa KÕ to¸n – KiÓm to¸n

Chương 1 Kế toỏn chi phớ, doanh thu

hoạt động kinh doanh

1.1 Kế toỏn chi phớ kinh doanh

1.1.1 Kế toỏn chi phớ sản xuất và giỏ

thành sản phẩm

1.1.1.1 Khái niệm và phân loại chi phí sản xuất

Chi phí sản xuất là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ hao phí lao động sống, lao động vật hóa và các chi phí cần thiết khác mà doanh nghiệp dịch vụ phải chi ra để tiến hành hoạt động kinh doanh dịch vụ trong một thời kỳ nhất định.

Phân loại chi phí sản xuất (theo mục đích công dụng của chi phí)

 Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp: là toàn bộ các chi phí nguyên liệu chính, vật liệu phụ, vật liệu khác

đ ợc sử dụng trực tiếp để sản xuất sản phẩm

 Chi phí nhân công trực tiếp: Chi phí phải trả cho công nhân trực tiếp sản xuất sản phẩm nh tiền l

ơng, các khoản phụ cấp, các khoản bảo hiểm xã

hội, kinh phí công đoàn, bảo hiểm y tế trích theo tiền l ơng của công nhân trực tiếp.

 Chi phí sản xuất chung là các khoản chi phí sản

xuất ngoại trừ chi phí nguyên vật liệu trực tiếp,

nhân công trực tiếp nh : chi phí nhân viên phân x ởng, chi phí khấu hao tài sản cố định dùng cho sản xuất

Ti - Tiêu thức phân bổ của đối t ợng i.

 Tính số chi phí phân bổ cho từng đối t ợng (i):

Ci = Ti x H

 1.1.1.2 KÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt

(Ph ¬ng ph¸p kª khai th êng xuyªn)

KÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt

 (1) KÕ to¸n chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp

 (2) KÕ to¸n chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp

 (3) KÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt chung

 (4) KÕ to¸n tæng hîp chi phÝ s¶n xuÊt

 (5) §¸nh gi¸ s¶n phÈm dë dang cuèi kú

Kế toán chi phí sản xuất (1) Kế toán chi phí nguyên vật liệu trực tiếp

 Nội dung chi phí NVLTT:

Là toàn bộ chi phí NVL chính, vật liệu phụ và các vật liệu khác sử dụng để sản xuất sản phẩm

CPNVLTT th ờng có mối quan hệ tỉ lệ thuận với số l ợng SP sản xuất ra

Kế toán chi phí sản xuất (1) Kế toán chi phí nguyên vật liệu trực tiếp

TK sử dụng: TK 621 Chi phí nguyên liệu trực tiếp ”Chi phí nguyên liệu trực tiếp” ”Chi phí nguyên liệu trực tiếp”.

 Bên Nợ: Trị giá thực tế nguyên liệu, vật liệu xuất dùng trực tiếp

cho sản xuất, chế tạo sản phẩm trong kỳ.

 Bên Có: - Trị giá nguyên liệu, vật liệu sử dụng không hết đ ợc

nhập lại kho.

- Kết chuyển hoặc tính phân bổ trị giá nguyên liệu, vật liệu

thực sử dụng cho sản xuất, kinh doanh trong kỳ vào các tài

khoản có liên quan trong kỳ để tính giá thành sản phẩm.

- Kết chuyển chi phí nguyên vật liệu trực tiếp v ợt trên

mức bình th ờng vào TK 632

 TK 621 không có số d cuối kỳ.

Kế toán chi phí sản xuất (1) Kế toán chi phí nguyên vật liệu trực tiếp

TK sử dụng: TK 621”Chi phí nguyên liệu trực tiếp”.Chi phí nguyên liệu trực tiếp

- Tr ờng hợp phải phân bổ CFNVL thì dựa theo tiêu thức

(định mức chi phí, khối l ợng sản phẩm, số giờ máy

chạy…))

KÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt (1) KÕ to¸n chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp

 Ph ¬ng ph¸p KKTX

 152 621 152

 111,112 154



 133 632





Kế toán chi phí sản xuất (2) Kế toán chi phí nhân công trực tiếp

 Chi phí nhân công trực tiếp là những khoản tiền phải trả, phải thanh toán cho công nhân trực tiếp sản xuất sản phẩm

nh tiền l ơng, các khoản phụ cấp; tiền trích bảo hiểm xã

hội, bảo hiểm y tế, kinh phí công đoàn theo tỷ lệ qui định trên tiền l ơng của công nhân trực tiếp sản xuất.

 Chứng từ sử dụng: Bảng phân bổ tiền l ơng và bảo hiểm xã hội

Kế toán chi phí sản xuất (1) Kế toán chi phí nhân công trực tiếp

 Tài khoản sử dụng: TK 622- Chi phí nhân công trực tiếp

Tài khoản này dùng để phản ánh chi phí lao động trực tiếp tham gia hoạt động sản xuất của doanh nghiệp

 Bên Nợ: Chi phí nhân công trực tiếp tham gia hoạt động sản xuất

 Bên Có: - Kết chuyển chi phí nhân công trực tiếp vào tài khoản liên quan để tính giá thành sản phẩm

- Kết chuyển chi phí nhân công trực tiếp v ợt trên mức bình th ờng vào TK 632

 TK 622 không có số d cuối kỳ

Kế toán chi phí sản xuất (1) Kế toán chi phí nhân công trực tiếp

 Tài khoản sử dụng: TK 622- Chi phí nhân công trực tiếp

- Tr ờng hợp chi phí nhân công trực tiếp có liên quan đến nhiều

đối t ợng mà không hạch toán trực tiếp đ ợc thì tập hợp chung, sau đó phân bổ cho các đối t ợng chịu chi phí theo các tiêu

chuẩn nh : chi phí tiền công định mức, giờ công định mức

KÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt (2) KÕ to¸n chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp

 Tr×nh tù h¹ch to¸n

 334 622 154

338 631

335 632

Kế toán chi phí sản xuất (3) Kế toán chi phí sản xuất chung

 Chi phí sản xuất chung là các chi phí liên quan đến việc phục vụ, quản lý sản xuất trong phạm vi các phân x ởng, tổ đội sản xuất nh

chi phí về tiền công phải trả nhân viên quản lý phân x ởng, chi phí

về vật liệu, công cụ dụng cụ dùng cho quản lý phân x ởng, chi phí khấu hao TSCĐ

Kế toán chi phí sản xuất (3) Kế toán chi phí sản xuất chung

 Tài khoản sử dụng: TK 627- Chi phí sản xuất chung

TK 627 đ ợc dùng để phản ánh những chi phí phục vụ sản xuất, kinh doanh phát sinh trong quá trình chế tạo sản phẩm

 Bên Nợ: Các chi phí sản xuất chung, phát sinh trong kỳ

 Bên Có : - Các khoản ghi giảm chi phí sản xuất chung

- Kết chuyển chi phí sản xuất chung vào tài khoản liên quan để tính giá thành sản phẩm

- Kết chuyển chi phí sản xuất chung cố định sang TK

632 do mức sản phẩm thực tế sản xuất ra thấp hơn công suất

bình th ờng

 TK 627 không có số d cuối kỳ

KÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt (3) KÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt chung

TK 627 ® îc më 6 TK cÊp 2

 TK 6271 - Chi phÝ nh©n viªn ph©n x ëng

 TK 6272 - Chi phÝ vËt liÖu

 TK 6273- Chi phÝ dông cô s¶n xuÊt

 TK 6274- Chi phÝ khÊu hao TSC§

 TK 6277- Chi phÝ dÞch vô mua ngoµi

 TK 6278- Chi phÝ b»ng tiÒn kh¸c

KÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt (3) KÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt chung

 Tµi kho¶n sö dông: TK 627- Chi phÝ s¶n xuÊt chung

Kế toán chi phí sản xuất (3) Kế toán chi phí sản xuất chung

 Theo qui định của chuẩn mực kế toán Việt nam số 02 "Hàng tồn kho" và thông t số 89/2002/TT-BTC ngày 9/10/2002, đồng thời để đáp ứng yêu cầu quản trị doanh nghiệp thì các doanh nghiệp nen mở tài khoản chi tiết của TK 627 để hạch toán

riêng chi phí sản xuất chung biến đổi và chi phí sản xuất chung

cố định

 Việc phân biệt chi phí sản xuất chung biến đổi và chi phí sản xuất chung cố định căn cứ vào mối quan hệ của từng yếu tố chi phí với khối l ợng sản phẩm do doanh nghiệp sản xuất trong kỳ

Kế toán chi phí sản xuất (3) Kế toán chi phí sản xuất chung

 Cuối kỳ doanh nghiệp phân bổ và kết chuyển chi phí sản xuất chung cố định vào giá thành sản phẩm theo mức công suất bình th ờng, còn phần chi phí sản xuất chung cố định hoạt động d ới công suất bình th ờng (nếu có) đ ợc ghi nhận vào giá vốn hàng bán trong kỳ (không đ ợc tính vào giá

thành sản phẩm )

Kế toán chi phí sản xuất (3) Kế toán chi phí sản xuất chung

 Ví dụ: Tổng chi phí sản xuất chung cố định thực tế phát sinh trong kỳ là 12.000 t ơng ứng với mức công suất hoạt

động bình th ờng là 1200 sản phẩm Giả sử mức hoạt động thực tế trong kỳ là 1080 sản phẩm

 Chi phí sản xuất chung cố định tính vào giá thành sản

phẩm= 12.000 x 1.080 /1.200 = 10.800

 Chi phí sản xuất chung cố định không tính vào giá thành

SP = 12.000 - 10.800 = 1.200

Kế toán chi phí sản xuất (4) Kế toán tổng hợp chi phí sản xuất

 * Tr ờng hợp DN hạch toán HTK theo ph ơng pháp KKTX

TK sử dụng: TK 154 “Chi phí sản xuất kinh doanh dở dang”Chi phí nguyên liệu trực tiếp”

để tổng hợp chi phí sản xuất phục vụ cho việc tính giá thành sản

 Số d bên Nợ : Chi phí sản xuất, kinh doanh còn dở dang cuối kỳ

 TK 154 hạch toán chi tiết theo từng đối t ợng tập hợp CPSX

154 621

152,111,112

622 334,338

1.1.1.3 Kế toán chi phí sản xuất

(Ph ơng pháp kiểm kê định kỳ)

631 154

621,622,627

1.1.1.3 Kiểm kê, đánh giá sản phẩm dở dang CK

a Ph ơng pháp đánh giá theo chi phí NVL trực tiếp

(hoặc NVL chính).

Chi phí

của san phẩm

dở dang

cuối kỳ

=

Chi phí NVL

của san phẩm dở dang đầu kỳ

+ Chi phí NVL phát sinh

trong kỳ

x

Khối l ợng san phẩm

dở dang cuối kỳ

Khối l ợng san phẩm hoàn

Khối l ợng san

phẩm dở dang cuối

kỳ

 Ví dụ : Một doanh nghiệp sản xuất trong tháng có tài liệu sau:

- Chi phí sản phẩm dở dang đầu tháng: 1.700.000 đ(Tính theo chi phí nguyên vật liệu trực tiếp)

- Chi phí sản xuất trong tháng tập hợp đ ợc gồm:

+ Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp : 7.900.000đ

- Kết quả sản xuất: đến cuối tháng hoàn thành nhập kho

100 thành phẩm, còn 20 sản phẩm dở dang

b.§¸nh gi¸ s¶n phÈm dë dang CK theo khèi

l îng s¶n phÈm hoµn thµnh t ¬ng ® ¬ng

- Dèi víi nhung CF bá vµo mét lÇn ngay tõ ®Çu qu¸ trinh s¶n xuÊt

nh nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp, nguyªn vËt liÖu chÝnh:

x

Khèi l îng san phÈm

dë dang cuèi kú

Khèi l îng san phÈm hoµn

Khèi l îng san phÈm dë dang cuèi kú

- Dối với nhung chi phí bỏ dần trong quá trinh san xuất nh chi phí NC trực tiếp, chi phí SXC tính cho SFDDCK theo mức độ hoàn thành

ơng đ

ơng SP Khối l ợng

san phẩm + cuối kỳ t ơng đ ơng Khối l ợng SPDD

 Ví dụ : Doanh nghiệp sản xuất sản phẩm A có tài liệu trong tháng

8 nh sau :

 - Chi phí sản phẩm dở dang đầu tháng gồm:

 + Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp 700.000đ

 - Chi phí sản xuất trong tháng tập hợp đ ợc :

 Đến cuối tháng hoàn thành nhập kho 160 thành phẩm A, còn 40 sản phẩm dở dang mức độ hoàn thành 50% Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp bỏ vào lần đầu

c.Đánh giá sản phẩm dở dang cuối

kỳ theo chi phí sản xuất định mức

 Ví dụ 4: Có tài liệu về sản phẩm A tại một doanh

1.1.1.4 Giá thành sản phẩm

 a Ph ơng pháp tính giá thành giản đơn

(ph ơng pháp trực tiếp)

(Công thức, ví dụ)

+

Chi phÝ san xuÊt trong kú

-Chi phÝ cña san phÈm dë dang cuèi

hoµn thµnh

b Doanh nghiệp sản xuất theo

đơn đặt hàng

 Trong tr ờng hợp này kế toán giá thành phải

mở cho mỗi đơn đặt hàng một bảng tính giá thành Hàng tháng căn cứ chi phí sản xuất

đã tập hợp theo từng phân x ởng trong sổ kế toán chi tiết để ghi vào các bảng tính giá

thành có liên quan Khi hoàn thành việc sản xuất kế toán tính giá thành sản phẩm bằng cách cộng toàn bộ chi phí sản xuất đã tập hợp trên bảng tính giá thành.

c Ph ơng pháp hệ số

 Doanh nghiệp có cùng một qui trình công nghệ sản xuất, sử dụng một loại nguyên vật liệu đồng thời thu đ ợc nhiều loại sản phẩm khác nhau

 - Căn cứ đặc điểm kinh tế hoặc kỹ thuật qui

định cho mỗi loại sản phẩm một hệ số

Trong đó chọn loại sản phẩm có đặc tr ng tiêu biểu nhất có hệ số = 1

Qui đổi san l ợng thực tế từng loại san phẩm ra san l ợng san phẩm tiêu chuẩn.

San l ợng thực tế san phẩm i x

Hệ số san phẩm i

- Tính tổng giá thành liên san phẩm theo ph ơng pháp gian đơn

-Chi phí san phẩm dở dang cuối kỳ

- Tính hệ số phân bổ chi phí của từng loại san phẩm

Hệ số phân bổ chi phí san phẩm =

San l ợng qui đổi san

phẩm i

 TÝnh gi¸ thµnh cña tõng lo¹i s¶n phÈm

Tæng gi¸ thµnh s¶n phÈm i=Tæng gi¸ thµnh liªn s¶n phÈmxHÖ sè ph©n bæ chi phÝ s¶n phÈm i

 Ví dụ : Một doanh nghiệp sản xuất trong cùng một qui trình công nghệ sản xuất đồng thời thu đ ợc 2 loại sản phẩm A và B Chi phí sản xuất trong tháng 8/N tập hợp

c Ph ơng pháp tỷ lệ

 Đây là doanh nghiệp có cùng 1 qui trình công nghệ sản xuất đồng thời thu đ ợc 1 nhóm sản phẩm cùng loại với chủng loại, phẩm cấp, qui cách khác nhau Trong tr ờng hợp này đối t ợng tập hợp chi phí sản xuất là nhóm sản phẩm còn

đối t ợng tính giá thành là từng qui cách sản phẩm trong nhóm sản phẩm đó.

 TÝnh tû lÖ gi¸ thµnh

Tû lÖ gi¸ thµnh=Tæng gi¸ thµnh cña nhãm SF

Tæng tiªu chuÈn ph©n bæ

x Tû lÖ gi¸

thµnh

 VÝ dô: Doanh nghiÖp s¶n xuÊt nhãm s¶n phÈm M cã 2 qui c¸ch M1 vµ M2 Chi phÝ s¶n xuÊt trong th¸ng 9/N tËp hîp ® îc:

 - Nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp 37.500.000 ®

Giá thành định mức 1 đơn vị san phẩm nh sau:

d Ph ¬ng ph¸p tÝnh gi¸ thµnh

ph©n b íc

 Ph ¬ng ¸n tÝnh gi¸ thµnh ph©n b íc cã tÝnh gi¸ thµnh nöa thµnh phÈm.

®o¹n i

- 1 chuyÓn sang

+

CPSX

dë dang

®Çu

kú giai

®o¹n i

+

CPSX ph¸t sinh trong

kú giai

®o¹n i

VÝ dô: Mét doanh nghiÖp s¶n xuÊt s¶n phÈm A ph¶i qua 2 giai ®o¹n chÕ biÕn liªn tôc Trong th¸ng 9/N

cã tµi liÖu sau:

- Chi phÝ s¶n xuÊt trong th¸ng tËp hîp ® îc theo

b¶ng sau:

Khoan môc Giai ®o¹n

§¸nh gi¸ SP§CK PX1

- NVL trùc tiÕp = 300/(80+20) x 20 = 60

- NCTT = 24,5/(80 + 8) x8 = 2,23

- SXC = 32,4/88 x 8 = 2,95

KM DDK PS

trong ky

§¸nh gi¸ SP§CK PX2

- NVL trùc tiÕp = 10x3+ 0 = 30

- NCTT = 10 x0,28 + 26,6/(70+6)x6=4,9

- SXC = 10 x 0,37 + 38,2/76 x 6 = 6,72

KM DDK PS trong ky DCK Tong

Z Z don vi PX1

ch sang

Ph ¬ng ¸n tÝnh gi¸ thµnh ph©n b íc kh«ng tÝnh gi¸ thµnh nöa thµnh phÈm.

- Dèi víi chi phÝ bá vµo lÇn ®Çu cña qu¸ trinh san xuÊt:

Sè l îng SPDD cuèi kú giai

®o¹n i

- Dèi víi chi phÝ bá dÇn trong qu¸ trinh san xuÊt:

®o¹n i + CPSX ph¸t sinh giai ®o¹n i

x

Sè l îng thµnh phÈm hoµn thµnh ë giai ®o¹n cuèi

Sè l îng NTP (TP) hoµn thµnh giai

®o¹n i

+

Sè l îng SPDD cuèi kú giai

VÝ dô trªn

không đ ợc tính vào NG TSCĐ hữu hình tự XD, tự chế hoàn thành.

- Phản ánh khoản chênh lệch giữa số dự phòng giảm giá hàng tồn kho

phải lập năm nay lớn hơn khoản đã lập dự phòng năm tr ớc.

Kế toán giá vốn hàng bán

- Phản ánh khoản hoàn nhập dự phòng giảm giá hàng tồn kho cuối năm tài chính (31/12) (Khoản chênh lệch giữa số phải lập dự phòng năm nay nhỏ hơn khoản đã lập dự phòng năm tr ớc)

- Kết chuyển giá vốn của sản phẩm, hàng hoá, dịch vụ đã tiêu thụ trong kỳ sang TK 911- “Xác định kết quả kinh doanh”Chi phí nguyên liệu trực tiếp”

1.1.3 KÕ to¸n chi phÝ b¸n hµng

vµ chi phÝ qu¶n lÝ doanh nghiÖp

 3.1 Néi dung chi phÝ b¸n hµng vµ chi phÝ qu¶n lÝ doanh

nghiÖp

 3.2 Ph ¬ng ph¸p kÕ to¸n chi phÝ b¸n hµng vµ chi phÝ qu¶n lÝ doanh nghiÖp

Nội dung chi phí bán hàng

và chi phí quản lí doanh nghiệp

Chi phí bán hàng là biểu hiện bằng tiền toàn bộ các khoản hao phí về lao động sống, lao động vật hoá và các khoản chi phí cần thiết khác phục vụ cho quá trình bảo quản và tiêu thụ hàng hoá

Chi phí bán hàng bao gồm:

 Chi phí nhân viên bán hàng

 Chi phí vật liệu bao bì

 Chi phí dụng cụ đồ dùng

 Chi phí khấu hao tài sản cố định:

 Chi phí bảo hành sản phẩm, hàng hoá

 Chi phí dịch vụ mua ngoài

 Chi phí bằng tiền khác

Nội dung chi phí bán hàng

và chi phí quản lí doanh nghiệp

Chi phí quản lý doanh nghiệp là biểu hiện bằng tiền toàn bộ các khoản hao phí về lao động sống, lao động vật hoá và các khoản chi phí cần thiết khác phục vụ cho quá trình quản lý và điều hành hoạt động SXKD của doanh nghiệp

Chi phí quản lý doanh nghiệp bao gồm:

 Chi phí nhân viên quản lý

 Chi phí vật liệu quản lý

Nội dung chi phí bán hàng

và chi phí quản lí doanh nghiệp

 Thuế, phí và lệ phí: Là số tiền doanh nghiệp phải nộp về các khoản thuế môn bài, thuế nhà đất, các khoản phí, lệ phí có tính chất thuế phải nộp.

 Chi phí dự phòng: Là khoản dự phòng nợ phải thu khó

đòi trong KD của doanh nghiệp, trích lập quĩ dự phòng trợ cấp mất việc làm, chi phí dự phòng phải trả tái cơ cấu doanh nghiệp, dự phòng phải trả cho những hợp đồng có rủi ro lớn, dự phòng phải trả khác

Ph ơng pháp kế toán

a/ Kế toán chi phí bán hàng

 * Tài khoản sử dụng: 641 "Chi phí bán hàng".

 Bên Nợ: Chi phí bán hàng thực tế phát sinh trong kỳ.

 Bên Có: Các khoan ghi giam chi phí bán hàng trong kỳ.

Cuối kỳ kết chuyển chi phí bán hàng

 Tài khoan 641 cuối kỳ không có số d

 TK 641 gồm 7 TK cấp 2 nh sau:

 - TK 6411 "Chi phí nhân viên bán hàng"

 - TK 6412 "Chi phí vật liệu bao bi"

 - TK 6413 "Chi phí dụng cụ đồ dùng"

 - TK 6414 "Chi phí khấu hao TSCD"

 - TK 6415 "Chi phí bao hành san phẩm hàng hoá"