Tóm tắt Luận văn Thạc sĩ Kế toán: Hoàn thiện công tác lập dự toán ngân sách nhà nước tại Phòng Tài chính- Kế hoạch huyện Ba Tơ, tỉnh Quảng Ngãi

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài là trên cơ sở lý luận về lập DT NSNN cấp huyện, đề tài nghiên cứu thực trạng công tác lập DT NSNN tại Phòng TC-KH huyện Ba Tơ. Phân tích chỉ ra những hạn chế tồn tại trong quá trình lập DT NSNN tại Phòng TC-KH huyện Ba Tơ, Quảng Ngãi. Đưa ra các giải pháp hoàn thiện công tác lập DT NSNN tại Phòng TC-KH huyện Ba Tơ, Quảng Ngãi, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng NSNN của huyện.

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

NGUYỄN THANH HƯNG

HOÀN THIỆN CÔNG TÁC LẬP DỰ TOÁN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TẠI PHÒNG TÀI CHÍNH -

KẾ HOẠCH HUYỆN BA TƠ, TỈNH QUẢNG NGÃI

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ KẾ TOÁN

Mã số: 8.34.03.01

Đà Nẵng - 2019

Có thể tìm hiểu luận văn tại:

- Trung tâm Thông tin - Học liệu, Đại học Đà Nẵng

- Thư viện trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Ngân sách nhà nước gắn liền với việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước, là công cụ để Nhà nước thực hiện quản lý

và điều tiết vĩ mô nền kinh tế, bảo đảm an ninh- quốc phòng, thực hiện các chính sách an sinh-xã hội

Lập dự toán NSNN là một khâu quan trọng trong quá trình giao dự toán NS hàng năm của mỗi địa phương để góp phần phân bổ hợp lý nguồn NSNN đến từng cơ quan, đơn vị sử dụng DT Trong thời gian qua, công tác lập DT NSNN tại Phòng TC-KH huyện Ba

Tơ có nhiều tích cực, góp phần vào sự phát triển của các ngành, lĩnh vực ở mỗi địa phương Luật NSNN năm 2015 có nhiều thay đổi tích cực trong công tác lập DT NSNN Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện công tác lập DT NSNN tại Phòng TC-KH huyện Ba Tơ vẫn còn

có nhiều bất cập, hạn chế như hệ thống định mức, tiêu chí lập DT NS chưa hợp lý, chưa phù hợp với một số vùng, lĩnh vực; công tác dự báo về quy mô, cơ cấu thu chi NS chưa sát với thực tế, vì thế trong năm phải điều chỉnh, bổ sung DT Điều đó làm ảnh hưởng đến công tác thực hiện nhiệm vụ thu, chi NS của nhiều đơn vị sử dụng dự toán

Xuất phát từ thực tế trên, tác giả chọn đề tài “Hoàn thiện công tác lập dự toán ngân sách nhà nước tại Phòng Tài chính- Kế hoạch huyện Ba Tơ, tỉnh Quảng Ngãi” để làm Luận văn thạc sĩ

Đề tài này tác giả tập trung trả lời câu hỏi: Thực trạng công tác

lập dự toán NSNN tại Phòng TC-KH huyện Ba Tơ thời gian qua như thế nào? và giải pháp nào để hoàn thiện công tác lập dự toán NSNN tại Phòng TC-KH huyện Ba Tơ trong thời gian tới?

2 Mục tiêu nghiên cứu

- Trên cơ sở lý luận về lập DT NSNN cấp huyện, đề tài nghiên

cứu thực trạng công tác lập DT NSNN tại Phòng TC-KH huyện Ba

Tơ Phân tích chỉ ra những hạn chế tồn tại trong quá trình lập DT NSNN tại Phòng TC-KH huyện Ba Tơ, Quảng Ngãi

- Đưa ra các giải pháp hoàn thiện công tác lập DT NSNN tại

Phòng TC-KH huyện Ba Tơ, Quảng Ngãi, góp phần nâng cao hiệu

quả sử dụng NSNN của huyện

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu: Nghiên cứu những nội dung về lập dự toán NS huyện

Phạm vi nghiên cứu: Nghiên cứu công tác lập dự toán NSNN

tại Phòng TC-KH huyện Ba Tơ, Quảng Ngãi qua số liệu năm 2016 -

2018

4 Phương pháp nghiên cứu

Tác giả sử dụng các phương pháp: Nghiên cứu lý thuyết và vận dụng các văn bản quy phạm pháp luật; thu thập tài liệu, phân tích tổng hợp, so sách, đối chiếu, để đánh giá thực trạng; phương pháp suy luận để hình thành các giải pháp hoàn thiện

5 Những đóng góp của đề tài

Trên cơ sở lý luận và nghiên cứu thực tế công tác lập DT

NSNN tại Phòng TC-KH huyện Ba Tơ, Quảng Ngãi, đề tài góp

phần:

- Khái quát cơ sở lý luận về lập DT NSNN cấp huyện

- Đánh giá thực trạng công tác lập DT NSNN tại Phòng

TC-KH huyện Ba Tơ, Quảng Ngãi, chỉ ra những hạn chế tồn tại

- Đưa ra các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác lập DT

NSNN tại Phòng TC-KH huyện Ba Tơ, Quảng Ngãi

6 Bố cục đề tài

Đề tài nghiên cứu gồm có 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về lập dự toán ngân sách nhà nước cấp huyện

Chương 2: Thực trạng công tác lập dự toán ngân sách nhà nước tại Phòng TC-KH huyện Ba Tơ, tỉnh Quảng Ngãi

Chương 3: Giải pháp hoàn thiện công tác lập dự toán ngân sách nhà nước tại Phòng TC-KH huyện Ba Tơ, tỉnh Quảng Ngãi

7 Tổng quan tài liệu nghiên cứu

- Luật NSNN năm 2015 đã được Quốc hội khóa XIII, kỳ họp thứ 9 thông qua ngày 25 tháng 6 năm 2015 quy định thời kỳ ổn định

NS giai đoạn 2011 - 2015 được kéo dài đến hết năm 2016 Việc xây dựng DT NSNN năm 2016 và giai đoạn 2016 - 2020 với mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô, đảm bảo tốc độ tăng trưởng hợp lý; từng bước cơ cấu lại NSNN, tiếp tục ưu tiên đầu tư hợp lý cho con người, giải quyết tốt các chính sách an sinh xã hội, đảm bảo an ninh, quốc phòng trong tình hình mới

- Nghị định số 163/2016/NĐ-CP ngày 21/12/2016 của Chính phủ quy định một số điều Luật NSNN năm 2015 Trong đó, quy định: Hệ thống NSNN và quan hệ giữa các cấp ngân sách; nguồn thu, nhiệm vụ chi NSĐP; quy định các nguyên tắc về tính tỷ lệ phần trăm phân chia các khoản thu và số bổ sung cân đối từ NS cấp trên cho NS cấp dưới; phân cấp nguồn thu và nhiệm vụ chi giữa NS các cấp ở địa phương

Trong những năm qua ở Việt Nam có nhiều công trình nghiên cứu, bài viết liên quan đến NSNN như:

- Giáo trình Luật Ngân sách nhà nước, Nguyễn Văn Tiến, Nguyễn Thị Ánh Vân, Phạm Thị Giang Thu, Vũ Văn Cương (2008), Nhà xuất bản Công an Nhân dân, Trường Đại học Luật Hà Nội Giáo trình đã khái quát tổng thể về NSNN, trong đó có công tác lập DT NSNN ở Việt Nam: Thời gian, trình tự, thủ tục lập DT thu, chi NSNN; thẩm quyền của các cơ quan quản lý nhà nước trong quá trình lập DT NSNN

- Quản lý ngân sách nhà nước theo kết quả đầu ra và khả năng ứng dụng ở Việt Nam, Phạm Ngọc Dũng, Hoàng Thị Thúy Nguyệt (2008), Nhà xuất bản Lao động- Xã hội, Học Viện Tài chính, Hà Nội Cuốn sách đã tổng quan NSNN theo kết quả đầu ra, nội dung xây dựng DT NSNN theo kết quả đầu ra cần phải kết hợp hiệu quả giữa hai phương pháp phân bổ từ trên xuống và xây dựng DT từ dưới lên; nội dung, quy trình, thủ tục và trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị trong quá trình xây DT NSNN theo luật NSNN; xây dựng DT

NS đầu ra tại đơn vị cơ sở

- Luận án tiến sĩ, Ngô Thanh Hoàng (2013), Hoàn thiện cơ chế

lập dự toán chi NSNN gắn với kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội ở Việt Nam, Học viện Tài chính, Hà Nội Luận án đề cấp đến các vấn

đề như: Mối quan hệ giữa lập dự toán NSNN với kế hoạch phát triển kinh tế- xã hội; đặc điểm, vai trò của lập DT NSNN; phương thức lập DT NSNN

- Luận văn thạc sĩ, Nguyễn Đức Thanh (2004), Nghiên cứu

hoàn thiện phương thức lập dự toán ngân sách nhà nước Việt Nam,

Trường Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh Luận văn nói về: Những nội dung cơ bản, các yêu cầu của lập DT NSNN; thực trạng lập DT NSNN từ năm 1990 đến nay và đưa ra một số giải pháp hoàn thiện lập DT NSNN Việt Nam

- Những điểm mới trong nguyên tắc, tiêu chí và định mức phân

bổ DT chi thường xuyên năm 2017 và một số vấn đề đặt ra, của tác giả Lê Thị Mai Liên, Ngô Thị Phương Thảo (2017), Cổng thông tin điện tử Bộ tài chính- Viện Chiến lược và Chính sách Tài chính, ngày 23/03/2017 Bài viết đã đưa ra những điểm mới trong nguyên tắc, tiêu chí và định mức phân bổ DT chi thường xuyên năm 2017, như: + Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng quy định về định mức phân bổ DT chi thường xuyên NSNN năm 2017 được làm rõ tại Quyết định số 46/2016/QĐ-TTg ngày 19/10/2016 Trong đó, định mức phân bổ DT chi thường xuyên NSNN áp dụng cho năm NS 2017- năm đầu của thời kỳ ổn định NS 2017– 2020

+ Nguyên tắc, tiêu chí phân bổ DT chi thường xuyên NSNN được ưu tiên bố trí kinh phí cho các lĩnh vực: Giáo dục, đào tạo, dạy nghề, y tế, khoa học, công nghệ, môi trường và khu vực khó khăn như địa bàn vùng cao - hải đảo, vùng miền núi, vùng đồng bào dân tộc ít người

Ngoài những công trình nghiên cứu nêu trên, trong những năm qua ở Việt Nam cũng có nhiều công trình nghiên cứu, bài viết liên quan đến NSNN từ cấp xã, huyện, tỉnh.Tuy nhiên, cho đến nay vẫn chưa có công trình nào nghiên cứu một cách có hệ thống về đề tài

“Hoàn thiện công tác lập DT NSNN tại Phòng TC-KH huyện Ba Tơ, tỉnh Quảng Ngãi” Do đó, đã thôi thúc tác giả chọn đề tài này làm

Luận văn thạc sĩ

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ LẬP DỰ TOÁN NGÂN SÁCH NHÀ

NƯỚC CẤP HUYỆN 1.1 TỔNG QUAN VỀ NSNN VÀ NSNN CẤP HUYỆN

1.1.1 Tổng quan về NSNN

Theo Điều 3 Luật NSNN số 83/2015/QH13 ngày 25/6/2015,

thì: “Ngân sách nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà

nước được dự toán và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước”

Điều 6 Nghị định số 163/2016/NĐ-CP ngày 21/12/2016 của Chính phủ:

NSNN gồm ngân sách trung ương và ngân sách địa phương Ngân sách địa phương gồm NS của các cấp chính quyền địa phương Trong đó:

- NS tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương (gọi chung là NS tỉnh), bao gồm NS cấp tỉnh và NS của các huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thành phố thuộc thành phố trực thuộc Trung ương;

- NS huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thành phố thuộc thành phố trực thuộc Trung ương (gọi chung là NS huyện), bao gồm NS cấp huyện và NS của các xã, phường, thị trấn;

- NS các xã, phường, thị trấn (gọi chung là NS cấp xã)

NSĐP là một bộ phận của NSNN, trong đó có NS huyện, có các nội dung sau:

a Nguồn thu ngân sách địa phương

- Các khoản thu NSĐP hưởng toàn bộ 100%;

- Các khoản thu theo tỷ lệ phần trăm (%) phân chia giữa NSTW và NSĐP;

- Thu bổ sung cân đối NS; bổ sung có mục tiêu từ NSTW;

- Thu chuyển nguồn của NSĐP từ năm trước chuyển sang

b Nhiệm vụ chi NSĐP

- Chi đầu tư phát triển;

- Chi thường xuyên;

- Chi trả lãi, phí và chi phí phát sinh khác từ các khoản tiền do chính quyền cấp tỉnh vay;

- Chi bổ sung quỹ dự trữ tài chính địa phương;

- Chi chuyển nguồn sang năm sau của NSĐP

c Nguyên tắc phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi giữa NS các cấp ở địa phương

- HĐND cấp tỉnh căn cứ vào nguồn thu, nhiệm vụ chi của NSĐP, quyết định phân cấp cụ thể nguồn thu, nhiệm vụ chi giữa NS các cấp ở địa phương;

- Căn cứ nguồn thu NSĐP hưởng toàn bộ 100% và các khoản thu phân chia theo tỷ lệ phần trăm (%) do Quốc hội quyết định, Thủ tướng Chính phủ giao, HĐND cấp tỉnh quyết định tỷ lệ phần trăm (%) đối với các khoản thu phân chia giữa NS các cấp ở địa phương

d Nguyên tắc xác định tỷ lệ phần trăm (%) phân chia các khoản thu và số bổ sung cân đối từ NS cấp trên cho NS cấp dưới

- Nguyên tắc xác định tỷ lệ phần trăm (%) phân chia các khoản thu giữa NSTW và NSĐP nhằm bảo đảm nguồn thu cho NSĐP cân đối với nhu cầu chi theo nhiệm vụ được giao;

- Nguyên tắc xác định tỷ lệ phần trăm (%) phân chia các khoản thu giữa các cấp NS ở địa phương nhằm bảo đảm nguồn thu cân đối với nhu cầu chi theo nhiệm vụ được giao;

- Nguyên tắc xác định tỷ lệ phần trăm (%) phân chia đối với các khoản thu phân chia và số bổ sung cân đối trên cơ sở tính toán các nguồn thu, nhiệm vụ chi của NS từng cấp theo các tiêu chí về dân số, điều kiện tự nhiên, điều kiện kinh tế - xã hội của từng vùng;

- Nguyên tắc xác định tỷ lệ phần trăm (%) phân chia các khoản thu được áp dụng chung đối với tất cả các khoản thu phân chia giữa NSTW và NSĐP Đối với các khoản thu phân chia giữa các cấp chính quyền địa phương do HĐND cấp tỉnh quyết định

1.2.1 Vai trò và đặc điểm lập dự toán NSNN cấp huyện

a Vai trò lập dự toán NSNN cấp huyện

- Thể hiện định hướng, mục tiêu phát triển kinh tế- xã hội của địa phương ở từng thời kỳ

- Thiết lập kỷ luật tài khóa về thu chi và cân đối NS cho hoạt động của bộ máy tại địa phương cấp huyện, cấp xã, bằng việc xác định một số chỉ tiêu trong DT

- Tạo khuôn khổ cho việc chấp hành NSĐP

- Quy định trách nhiệm, quyền hạn của từng cơ quan, đơn vị ở địa phương trong quá trình lập DT

- Giúp công tác điều hành của chính quyền huyện không bị động trong việc thu, chi NSNN

- Là công cụ để UBND huyện hoạch định và kiểm soát công việc tài chính trong năm NS

b Đặc điểm lập dự toán NSNN cấp huyện

- Lập DT được tiến hành hàng năm và vào trước năm NS

- Thể hiện rõ nhất sự tập trung quyền lực ở địa phương vào HĐND huyện

- Có sự tham gia của nhiều chủ thể khác nhau và giữa các chủ thể có sự phân định trách nhiệm, quyền hạn một cách rõ ràng

- Được tiến hành theo một quy trình với thủ tục chặt chẽ theo quy định của pháp luật

1.2.2 Căn cứ lập dự toán NSNN cấp huyện

- Nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm an ninh, quốc phòng

- Nhiệm vụ cụ thể của các cơ quan, tổ chức, đơn vị ở địa

NS của NS cấp trên cho NS cấp dưới

- Văn bản pháp luật của các cấp, cơ quan nhà nước có thẩm quyền hướng dẫn xây dựng kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và

DT NSNN năm sau

- Kế hoạch tài chính 05 năm, kế hoạch tài chính - NSNN 03 năm, kế hoạch đầu tư trung hạn nguồn NSNN

- Tình hình thực hiện NSNN năm trước

- Số kiểm tra DT thu, chi NS thông báo cho các cấp, các cơ quan, tổ chức, đơn vị có liên quan

1.2.3 Phương pháp lập dự toán NSNN cấp huyện

Sử dụng phương pháp tiếp cận, trao đổi, tổng hợp, phân tích và

xử lý số liệu của các đơn vị DT theo biểu mẫu quy định, thông qua các hình thức:

- Tiếp cận từ cấp trên xuống cấp dưới

- Tiếp cận từ cấp dưới lên cấp trên

- Thảo luận, trao đổi giữa các cấp

1.3 NỘI DUNG, QUY TRÌNH LẬP DỰ TOÁN NGÂN SÁCH CẤP HUYỆN

1.3.1 Nội dung lập dự toán NSNN cấp huyện

- DT NSNN phải tổng hợp theo từng khoản thu, chi và theo cơ cấu chi đầu tư phát triển, chi thường xuyên, dự phòng NS và phải trên cơ sở cân đối NSNN

- DT của đơn vị DT NS các cấp được lập phải thể hiện đầy đủ các khoản thu, chi theo đúng biểu mẫu, thời hạn do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quy định Trong đó:

+ DT thu NS được lập trên cơ sở dự báo các chỉ tiêu kinh tế vĩ

mô và các chỉ tiêu có liên quan, các quy định của pháp luật về thuế, phí, lệ phí và chế độ thu NS;

+ DT chi đầu tư phát triển được lập trên cơ sở quy hoạch, kế hoạch, chương trình, dự án đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt; kế hoạch tài chính 05 năm, kế hoạch đầu tư trung hạn nguồn NSNN, khả năng cân đối các nguồn lực trong năm DT, quy định của pháp luật về đầu tư công, xây dựng và quy định khác của pháp luật có liên quan;

+ DT chi thường xuyên được lập trên cơ sở nhiệm vụ được giao, nhiệm vụ được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt, chế độ, tiêu chuẩn, định mức chi do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quy định + DT NS của các cơ quan nhà nước thực hiện chế độ tự chủ, tự chịu trách nhiệm về sử dụng biên chế và kinh phí quản lý hành chính; đơn vị sự nghiệp công lập thực hiện quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về thực hiện nhiệm vụ, tổ chức bộ máy, biên chế và tài chính thực hiện theo quy định của Chính phủ;

+ DT chi NSNN đối với lĩnh vực giáo dục - đào tạo và dạy nghề bảo đảm tỷ lệ theo quy định của pháp luật có liên quan;

+ DT chi thực hiện các CTMT quốc gia được lập căn cứ vào danh mục các chương trình, tổng mức kinh phí thực hiện CTMT quốc gia trong từng giai đoạn do Quốc hội quyết định, mục tiêu, nội dung, nhiệm vụ và chi tiết các dự án thành phần đối với từng CTMT quốc gia

1.3.2 Quy trình lập dự toán NSNN cấp huyện

a Sơ đồ lập dự toán NSNN cấp huyện

b Trình tự, thủ tục lập dự toán NSNN cấp huyện

Lập dự toán NSNN cấp huyện, trải qua 3 giai đoạn, như sau:

- Giai đoạn 1: Hướng dẫn lập dự toán

- Giai đoạn 2: Tổng hợp, thảo luận và xét duyệt dự toán

- Giai đoạn 3: Quyết định phân bổ và giao dự toán