Quản lý dạy học môn hóa học theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở các trường trung học phổ thông thành phố móng cái, tỉnh quảng ninh​

Đặc biệt là thế giới quankhoa học, hứng thú học tập, thái độ ứng xử đối với tự nhiên và khả năng lựa chọnnghề nghiệp phù hợp với năng lực học sinh [22].Với những điểm mới về chương trình

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM –––––––––––––––––––

NGÔ NGỌC CHIÊU

QUẢN LÝ DẠY HỌC MÔN HÓA HỌC

THEO CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG MỚI

THÀNH PHỐ MÓNG CÁI, TỈNH QUẢNG NINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 2020

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM –––––––––––––––––––

NGÔ NGỌC CHIÊU

QUẢN LÝ DẠY HỌC MÔN HÓA HỌC

THEO CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG MỚI

THÀNH PHỐ MÓNG CÁI, TỈNH QUẢNG NINH

Ngành: Quản lý giáo dục

Mã số: 8140114

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Thị Tính

THÁI NGUYÊN - 2020

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu

và kết quả nghiên cứu trong luận văn này là trung thực, không trùng lặp với các

đề tài khác và chưa từng được ai công bố ở bất cứ tài liệu nào

Thái Nguyên, tháng 8 năm 2020

Học viên

Ngô Ngọc Chiêu

LỜI CẢM ƠN

Lời đầu tiên, tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn tới các thầy giáo, cô giáotrường Đại học Sư phạm - Đại học Thái Nguyên đã trực tiếp giảng dạy, hướngdẫn, giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành khóa học

Đặc biệt, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS.TS Nguyễn Thị Tính đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ tôi trong quá trình nghiên cứu, thực hiện

hoàn thành luận văn này

Xin chân thành cảm ơn sự nhiệt tình giúp đỡ từ tập thể lãnh đạo, giáoviên tổ Khoa học tự nhiên và nhóm chuyên môn Hóa học của các trường THPTtrên địa bàn thành phố Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh đã tạo mọi điều kiện thuậnlợi cho tôi trong việc hoàn thành luận văn

Mặc dù cá nhân tôi có nhiều cố gắng để thực hiện đề tài luận văn, nhưng

do điều kiện thời gian và năng lực có hạn nên không tránh khỏi những thiếusót, hạn chế Kính mong các thầy cô, các chuyên gia, đồng nghiệp và những aiquan tâm tới vấn đề nghiên cứu, tiếp tục đóng góp ý kiến để giúp luận vănhoàn thiện hơn

Xin trân trọng cảm ơn!

Thái Nguyên, tháng 8 năm 2020

Học viên

Ngô Ngọc Chiêu

MỤC LỤC

Lời cam đoan i

Lời cảm ơn ii

Mục lục iii

Danh mục từ viết tắt viii

Danh mục các bảng ix

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 3

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 3

4 Nhiệm vụ nghiên cứu 3

5 Giả thuyết khoa học 3

6 Giới hạn phạm vi nghiên cứu 4

7 Phương pháp Nghiên cứu 4

8 Cấu trúc của đề tài 5

Chương 1:CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ DẠY HỌC MÔN HÓA HỌC THEO CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG MỚI Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 6

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề 6

1.1.1 Nghiên cứu về quản lý dạy học 6

1.1.2 Nghiên cứu về quản lý dạy học môn Hóa học ở trường trung học phổ thông 7

1.2 Một số khái niệm liên quan đến đề tài 9

1.2.1 Dạy học 9

1.2.2 Dạy học Hóa học ở trường phổ thông 10

1.2.3 Quản lý dạy học môn hóa học theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở trường THPT 10

1.3 Những vấn đề cơ bản về dạy học môn Hóa học theo chương trình giáo

dục phổ thông mới ở trường trung học phổ thông 11

1.3.1 Mục tiêu môn Hóa học 11

1.3.2 Nội dung, chương trình môn Hóa học 12

1.3.3 Phương pháp, hình thức tổ chức dạy học môn Hóa học 16

1.3.4 Kiểm tra, đánh giá môn Hóa học 19

1.3.5 Các điều kiện đảm bảo chất lượng dạy học môn Hóa học ở trường trung học phổ thông 19

1.4 Những nội dung cơ bản của hoạt động quản lý dạy học môn Hóa học ở trường trung học phổ thông 21

1.4.1 Lập kế hoạch dạy học môn Hóa học theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở trường THPT 21

1.4.2 Tổ chức thực hiện kế hoạch dạy học môn Hóa học theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở trường THPT 23

1.4.3 Chỉ đạo thực hiện kế hoạch dạy học môn Hóa học theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở trường THPT 24

1.4.4 Kiểm tra, đánh giá kết quả thực hiện kế hoạch dạy học môn Hóa học 26

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý dạy học môn Hóa học theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở trường trung học phổ thông 26

1.5.1 Các yếu tố chủ quan 26

1.5.2 Các yếu tố khách quan 28

Kết luận chương 1 29

Chương 2:THỰC TRẠNG QUẢN LÝ DẠY HỌC MÔN HÓA HỌC THEO CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG MỚI Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THÀNH PHỐ MÓNG CÁI TỈNH, QUẢNG NINH 30

2.1 Khái quát về khách thể khảo sát và tổ chức khảo sát 30

2.1.1 Khái quát giáo dục và các trường THPT ở thành phổ Móng Cái, tỉnhQuảng Ninh 302.1.2 Tổ chức khảo sát dạy học và quản lý dạy học theo chương trình giáo dụcphổ thông mới ở các trường THPT thành phố Móng cái, tỉnh Quảng Ninh 322.2 Thực trạng dạy học môn Hóa học theo chương trình phổ thông mới ởcác trường THPT thành phố Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh 332.2.1 Sự khác biệt giữa nội dung chương trình dạy học môn Hóa học trongchương trình hiện hành với chương trình phổ thông mới ở trường Trung

học phổ thông 332.2.2 Nhận thức của cán bộ quản lý và giáo viên ở các trường trung học

phổ thông thành phố Móng Cái về mục tiêu dạy học môn Hóa học theo

chương trình giáo dục phổ thông mới 402.2.3 Nội dung chương trình dạy học môn Hóa đã triển khai theo chươngtrình giáo dục phổ thông mới ở các trường trung học phổ thông thành phốMóng Cái, tỉnh Quảng Ninh 402.2.3 Phương pháp, hình thức tổ chức dạy học môn Hóa học theo chươngtrình phổ thông mới ở các trường Trung học phổ thông thành phố Móng

Cái, tỉnh Quảng Ninh 442.2.3 Đánh giá kết quả dạy học môn Hóa học theo chương trình phổ thông mới

ở các trường Trung học phổ thông thành phố Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh 462.2.4 Năng lực dạy học của giáo viên và điều kiện dạy học môn Hóa học

theo chương trình phổ thông mới ở các trường Trung học phổ thông thànhphố Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh 472.3 Thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Hóa tại các trường trung

học phổ thông trên địa bàn thành phố Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh 482.3.1 Lập kế hoạch dạy học môn Hóa học theo chương trình giáo dục phổthông mới ở các trường THPT thành phổ Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh 48

2.3.2 Tổ chức thực hiện kế hoạch dạy học môn Hóa học theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở các trường THPT thành phổ Móng Cái, tỉnh

Quảng Ninh 50

2.3.3 Chỉ đạo thực hiện kế hoạch dạy học môn Hóa học theo chương trình phổ thông mới ở các trường THPT thành phổ Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh 52

2.3.4 Quản lý kiểm tra, đánh giá kết quả học tập môn Hóa học theo chương trình phổ thông mới của học sinh ở các trường THPT thành phổ Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh 54

2.3.5 Các yếu tố ảnh hưởng tới quản lý dạy học môn Hóa học theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở thành phố Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh 55

2.4 Đánh giá chung về thực trạng quản lý dạy học môn Hóa học theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở thành phố Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh 56

Kết luận chương 2 59

Chương 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ DẠY HỌC MÔN HÓA HỌC THEO CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG MỚI Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THÀNH PHỐ MÓNG CÁI, TỈNH QUẢNG NINH 60

3.1 Nguyên tắc đề xuất biện pháp quản lý dạy học môn Hóa học theo chương trình phổ thông mới ở các trường THPT thành phố Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh 60

3.1.1 Nguyên tắc đảm bảo tính mục đích 60

3.1.2 Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa 60

3.1.3 Nguyên tắc đảm bảo tính đồng bộ 61

3.1.4 Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi 61

3.1.5 Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả 61

3.2 Các biện pháp quản lý dạy học môn Hóa học theo chương trình phổ thông mới ở các trường THPT thành phố Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh 62

3.2.1 Tổ chức bồi dưỡng nâng cao năng lực cho cán bộ quản lý, giáo viên môn Hóa học ở trường THPT thành phố Móng cái, tỉnh Quảng Ninh đáp

ứng yêu cầu của chương trình giáo dục phổ thông mới 62

3.2.2 Xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch dạy học môn Hóa học theo định hướng phát triển năng học sinh ở các trường Trung học phổ thông thành phố Móng cái, tỉnh Quảng Ninh 66

3.2.3 Chỉ đạo tổ/ nhóm chuyên môn khoa học Tự nhiên, Hóa học tăng cường sinh hoạt chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học 70

3.2.4 Đảm bảo các điều kiện phương tiện dạy học môn Hóa học theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở các trường Trung học phổ thông thành phố Móng cái, tỉnh Quảng Ninh 75

3.2.5 Giám sát, đánh giá thực hiện kế hoạch dạy học môn Hóa học theo chương giáo dục phổ thông mới ở các trường Trung học phổ thông thành phố Móng cái, tỉnh Quảng Ninh 80

3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp 87

3.4 Khảo nghiệm tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp đề xuất 88

3.4.1 Mục tiêu của khảo nghiệm 88

3.4.2 Nội dung khảo nghiệm 88

3.4.3 Đối tượng khảo nghiệm 88

3.4.4 Phương pháp khảo nghiệm và xử lý kết quả 88

3.4.5 Kết quả khảo nghiệm 88

Kết luận chương 3 90

KẾT LUẬN, KHUYẾN NGHỊ 91

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 95 PHỤ LỤC

Viết tắt

CBQLCTGDCTGDPTGVHSPPGDQHTHPT

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1 Nội dung chương trình dạy học môn Hóa học đã được thực hiện

ở trường THPT thành phố Móng Cái 41Bảng 2.2 Nội dung dạy học môn Hóa học đã được thực hiện ở trường

THPT thành phố Móng Cái 42Bang 2.3 Phương pháp dạy học Hóa học theo chương trình giáo dục phổ

thông mới đã được giáo viên sử dụng ở các trường THPT thành

phố Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh 44Bảng 2.4 Hình thức tổ chức dạy học Hóa học theo chương trình giáo dục

phổ thông mới đã được giáo viên sử dụng ở các trường THPT

thành phố Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh 45Bảng 2.5 Hình thức, phương pháp đánh giá kết quả dạy học Hóa học theo

chương trình giáo dục phổ thông mới ở các trường THPT thành

phố Móng cái, tỉnh Quảng Ninh46Bảng 2.6 Thực trạng lập kế hoạch dạy học môn Hóa học theo chương trình

giáo dục phổ thông mới ở các trường THPT thành phố Móng

Cái tỉnh Quảng Ninh 48Bảng 2.7 Các biện pháp tổ chức dạy học môn Hóa học theo chương trình

giáo dục phổ thông mới ở các trường THPT thành phố Móng

Cái, tỉnh Quảng Ninh 50Bảng 2.8 Các biện pháp chỉ đạo dạy học môn Hóa học theo chương trình

giáo dục phổ thông mới ở các trường THPT thành phố Móng

Cái, tỉnh Quảng Ninh 52Bảng 2.9 Thực trạng các biện pháp kiểm tra, đánh giá thực hiện kế hoạch

dạy học môn Hóa học theo chương trình giáo dục phổ thông

mới ở các trường THPT thành phố Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh 54Bảng 2.10 Các yếu tố ảnh hưởng tới quản lý dạy học môn Hóa học theo

chương trình giáo dục phổ thông mới ở các trường THPT thành

phố Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh 55Bảng 3.1 Kết quả khảo nghiệm về mức độ cần thiết và tính khả thi của các

biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Hóa học theo chương

trình giáo dục phổ thông 2018 88

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Giáo dục trong mọi thời đại đều được coi là nền tảng cho sự phát triểncủa xã hội, đem lại sự phồn vinh cho nền kinh tế và nâng cao trình độ văn minhcho các quốc gia Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 4/11/2013 của Ban chấp hành

Trung ương lần thứ 8 khóa XI đã chỉ rõ: “Giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, là sự nghiệp của Đảng, Nhà nước và của toàn dân Đầu tư cho giáo dục là đầu tư phát triển, được ưu tiên đi trước trong các chương trình, kê hoạch phát triển kinh tê - xã hội” [1]

Nghị quyết số 88/2014/QH13 ngày 28/11/2014 của Quốc hội đã xác định

rõ mục tiêu về đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông lànhằm tạo chuyển biến căn bản, toàn diện về chất lượng và hiệu quả giáo dụcphổ thông; phát triển con người Việt Nam toàn diện cả về phẩm chất và nănglực, hài hòa đức, trí, thể, mỹ, hướng tới “công dân toàn cầu”, phù hợp vớiTuyên bố của tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hợp quốc:

“Học để biêt - Học để làm - Học để chung sống - Học để tự khẳng định mình”.

Nghị quyết số 88/2014/QH13 của Quốc hội cũng đã nêu rõ yêu cầu của

đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông là: “Kê thừa và phát triển những ưu điểm của chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông hiện hành, phát huy những giá trị truyền thống tốt đẹp của nền văn hóa Việt Nam và phù hợp với xu thê quốc tê, đồng thời đổi mới toàn diện mục tiêu, nội dung, phương pháp và hình thức tổ chức giáo dục, thi, kiểm tra, đánh giá chất lượng giáo dục theo yêu cầu phát triển phẩm chất và năng lực học sinh; tăng cường thực hành và gắn với thực tiễn cuộc sống ” Như vậy, muốn đạt được

kết quả về công tác đổi mới giáo dục phổ thông trong giai đoạn hiện nay, cùngvới việc đổi mới chương trình, sách giáo khoa, tổ chức dạy và học ở phổ thôngthì công tác quản lý hoạt động dạy và học các môn học trong các nhà trường

Ngày 27 tháng 12 năm 2018, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) chính thứccông bố chương trình tổng thể và 27 chương trình môn học, hoạt động giáo dụctrong chương trình giáo dục phổ thông mới trong đó có môn Hóa học Chươngtrình môn Hóa học bậc trung học phổ thông (THPT) mới với đặc điểm là sự kếthợp chặt chẽ giữa lý thuyết và thực nghiệm, là cầu nối các ngành khoa học và tựnhiên khác như vật lý, sinh học, y dược Trong chương trình giáo dục phổ thôngmới, Hóa học thuộc nhóm môn khoa học tự nhiên, là môn học được học sinh lựachọn theo định hướng nghề nghiệp, sở thích, năng lực của bản thân Đây là mộtđiểm hoàn toàn mới so với chương trình THPT hiện hành Mục tiêu chương trìnhmôn Hóa học THPT mới đã chỉ rõ là cần hình thành và phát triển ở học sinh nănglực hóa học đồng thời góp phần cùng các môn học khác hình thành, phát triển ởhọc sinh các phẩm chất chủ yếu và các năng lực chung Đặc biệt là thế giới quankhoa học, hứng thú học tập, thái độ ứng xử đối với tự nhiên và khả năng lựa chọnnghề nghiệp phù hợp với năng lực học sinh [22].

Với những điểm mới về chương trình giáo dục phổ thông nói chung vàchương trình môn Hóa học THPT nói riêng, để đáp ứng yêu cầu trên, NgànhGD&ĐT tỉnh Quảng Ninh cũng như các trường THPT trên địa bàn thành phốMóng Cái cần có những biện pháp quản lý phù hợp với sự thay đổi này nhưnâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên thông qua tổ chức các hoạt động đào tạo,bồi dưỡng; tổ chức thực hiện hoạt động dạy và học bộ môn Hóa học theochương trình mới nhằm giúp các nhà trường nhanh chóng tiếp cận với các đổimới về kiến thức mới, kỹ năng mới, không ngừng cập nhật, nâng cao kiến thức,năng lực dạy học để đáp ứng nhiệm vụ chinh trị mà Đảng và nhà nước, NgànhGD&ĐT và các cấp chính quyền giao phó

Xuất phát từ những lý do trên, chúng tôi lựa chọn nghiên cứu Đề tài

“Quản lý dạy học môn Hóa học theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở các trường trung học phổ thông thành phố Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh”.

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực trạng quản lý dạy học môn Hóa họctheo chương trình giáo dục phổ thông mới, đề tài đề xuất các biện pháp quản lýdạy học môn Hóa học theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở các trườngTHPT thành phố Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh; nhằm nâng cao chất lượng dạyhọc môn Hóa học ở trường THPT và góp phần thực hiện thành công đổi mớigiáo dục phổ thông

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Quá trình dạy học môn Hóa học theo chương trình giáo dục phổ thôngmới ở trường THPT

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Các biện pháp quản lý dạy học môn Hóa học theo chương trình giáo dụcphổ thông mới ở các trường trung học phổ thông thành phố Móng Cái tỉnhQuảng Ninh nhằm nâng cao chất lượng thực hiện chương trình giáo dục phổthông mới

4 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học môn Hóa học theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở trường THPT

- Đánh giá thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Hóa học theochương trình giáo dục phổ thông mới ở các trường THPT trên địa bàn thànhphố Móng Cái, Tỉnh Quảng Ninh

- Đề xuất các biện pháp quản lý dạy học môn Hóa học ở theo chương trìnhgiáo dục phổ thông mới ở các trường THPT thành phố Móng Cái, tỉnh QuảngNinh

5 Giả thuyết khoa học

Hoạt động dạy học môn Hóa học theo chương trình giáo dục phổ thôngmới ở trường THPT phụ thuộc và công tác quản lý dạy học nói chung và quản

học Hóa học mang tính hệ thống, đồng bộ như: Tổ chức bồi dưỡng nâng caonăng lực cho cán bộ quản lý, giáo viên môn Hóa học; Xây dựng và tổ chức thựchiện kế hoạch dạy học môn Hóa học theo định hướng phát triển năng học sinh;Chỉ đạo tổ/ nhóm chuyên môn khoa học Tự nhiên, Hóa học tăng cường sinhhoạt chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học; Đảm bảo các điều kiệnphương tiện dạy học;Xây dựng kế hoạch và thực hiện giám sát, đánh giá kếhoạch dạy học môn Hóa học theo chương giáo dục phổ thông mới sẽ góp phầnnâng cao chất lượng hoạt động giáo dục theo chương tình giáo dục phổ thôngmới ở các trường THPT của phố Móng Cái, tỉnh Quản Ninh.

6 Giới hạn phạm vi nghiên cứu

- Về nội dung: Hệ thống các biện pháp quản lý dạy học môn Hóa học ởcác trường trung học phổ thông thành phố Móng Cái tỉnh Quảng Ninh theochương trình giáo dục phổ thông mới

- Về địa bàn: Nghiên cứu được thực hiện tại các trường THPT Trần Phú,

THPT Chu Văn An, THPT Lý Thường Kiệt thành phố Móng Cái, Tỉnh Quảng Ninh trong năm học 2019-2020

- Về khách thể khảo sát: Tổng số: 35 người Trong đó có: 09 cán bộ quản

lý nhà trường; 06 cán bộ quản lý tổ chuyên môn nhà trường; 15 giáo viên Hóahọc ; 05 cán bộ quản lý và chuyên viên Sở GD&ĐT tỉnh Quảng Ninh

7 Phương pháp Nghiên cứu

7.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

- Sử dụng các phương pháp phân tích, tổng hợp, so sánh để nghiên cứuchương trình giáo dục phổ thông mới; các văn bản chỉ đạo triển khai thực hiệncủa cấp trên; các đề tài về quản lý dạy học Nghiên cứu các tài liệu, công trìnhkhoa học về giáo dục liên quan đến đề tài;

Dựa trên cơ sở nghiên cứu hệ thống tài liệu, tác giả luận văn phân tích, tổng hợp, khái quát hóa xây dựng hệ thống cơ sở lý luận của đề tài

7.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

Tác giả luận văn sử dụng phương pháp điều tra bằng bảng hỏi để khảo sáttrên 35 cán bộ giáo viên về thực trạng hoạt động dạy học và quản lý hoạt động

dạy học môn Hóa học tại 3 trường THPT trên đại bàn thành phố Móng Cái và 3trường THPT của Huyện Tiên Yên, tỉnh Quảng Ninh.

Đề tài sử dụng phương pháp phỏng vấn nhà quản lý, giáo viên dạy hóahọc về thực trạng quản lý dạy học môn Hóa học ở các trường trung học phổthông thành phố Móng Cái tỉnh Quảng Ninh theo chương trình giáo dục phổthông mới để củng cố thêm minh chứng

Sử dụng phương pháp nghiên cứu các sản phẩm dạy học và sản phẩmquản lý dạy học môn Hóa học theo chương trình phổ thông mới ở các trườngTHPT thành phố Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh

Sử dụng phương pháp chuyên gia, xin ý kiến các chuyên gia về mức độcần thiết và tính khả thi của các biện pháp đề xuất

7.3 Các phương pháp bổ trợ

Tác giả luận văn sử dụng toán thống kê để sử lý số liệu khảo sát

8 Cấu trúc của đề tài

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Tài liệu tham khảo, Đề tài gồm 3 chương:Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý dạy học môn Hóa học theo chươngtrình giáo dục phổ thông mới ở các trường trung học phổ thông

Chương 2: Thực trạng quản lý dạy học môn Hóa học theo chương trìnhgiáo dục phổ thông mới ở các trường trung học phổ thông thành phố Móng Cáitỉnh Quảng Ninh

Chương 3: Biện pháp quản lý dạy học môn Hóa học theo chương trìnhgiáo dục phổ thông mới ở các trường trung học phổ thông thành phố Móng Cáitỉnh Quảng Ninh

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ DẠY HỌC MÔN HÓA HỌC THEO

CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG MỚI

Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề

1.1.1 Nghiên cứu về quản lý dạy học

Taylor, A and F Hill (1997) và các cộng sự nghiên cứu về quản lý dạy họccho rằng: đánh giá là công cụ quan trọng để nâng cao chất lượng dạy và họcvới hai mức độ, cụ thể là: giám sát (tìm kiếm cách đánh giá các biện pháp để kếhoạch giảng dạy hiệu quả và kết quả của nó đối với thành tích học tập của họcsinh); đánh giá (đánh giá tác động của việc học và dạy ở mức độ chiến lượchơn) [ Dẫn theo 21]

Nhóm nghiên cứu của Đại học Ulster Roger E llis trong “Vấn đề và cáchtiếp cận”, Quality Assurance for University Teaching: Issues and Approaches(1993) [27] đề cập đến mục đích của giảng dạy là học tập, vì vậy, chất lượngcủa giảng dạy phải phù hợp với sự thúc đẩy học tập Các nghiên cứu khẳngđịnh: để ĐBCL dạy học cần chính xác hóa các tiêu chuẩn; xác định các chứcnăng và quy trình chủ yếu nhằm đạt các tiêu chuẩn; giám sát điều chỉnh quátrình thực hiện để đạt được các tiêu chuẩn xác định và cần có hồ sơ rõ ràng vềmức độ đạt được các tiêu chuẩn để đánh giá

Trần Thị Hương (2016) trong nghiên cứu "Quản lý hoạt động dạy học"

đã chỉ ra những yêu cầu của quản lý hoạt động dạy học đó là gắn liền với việcnâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, tạo động lực, môi trường, điều kiệnthuận lợi, kích thích tinh thần lao động sáng tạo của đội ngũ giáo viên; quản lýtập trung vào hoạt động dạy của giáo viên, trực tiếp với giáo viên và gián tiếpvới học sinh đảm bảo quản lý song song hai mặt dạy và học Công trình nghiêncứu đã chỉ rõ các nhiệm vụ quản lý hoạt động dạy học bao gồm: quản lý kếhoạch, chương trình dạy học; quản lý phân công giảng dạy cho giáo viên; quản

lý việc chuẩn bị và thực hiện kế hoạch bài giảng của giáo viên; quản lý phươngpháp, phương tiện dạy học và các điều kiện đảm bảo cho hoạt động dạy học;quản lý sinh hoạt tổ chuyên môn; quản lý bồi dướng giáo viên; quản lý hoạtđộng kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh[ Dẫn theo 23]

Nghiên cứu về quản lý hoạt động dạy học ở trường THPT có luận văn thạc sỹcủa Nguyễn Hữu Dũng (2006) Tác giả đã xác định vài trò chủ đạo và then chốtcủa hiệu trường trong việc đảm bảo và nâng cao chất lượng hoạt động dạy học tạitrường THPT từ đó đề xuất những biện pháp của hiệu trưởng nhằm nâng cao hiệuquả của hoạt động ở các trường THPT tại thành phố Đà Nẵng [13]

Lê Ngọc Trọng (2014) trong luận văn thạc sỹ "Quản lý hoạt động dạy học

ở trường trung học phổ thông Trần Quốc Đại, huyện Gò Dầu, tỉnh Tây Ninh"

đã tập trung nghiên cứu về thực trạng quản lý mục tiêu, nội dung chương trìnhdạy học và phương pháp dạy học; kết quả học tập của học sinh, các điều kiệnđảm bảo cho việc dạy và học của nhà trường [ 26] Từ đó tác giả đã đề xuất cácbiện pháp quản lý phù hợp của hiệu trưởng nhằm nâng cao chất lượng dạy họctrong nhà trường

Phạm Như Phong(2020) nghiên cứu về quản lý dạy học theo hướng đảm bảochất lượng giáo dục ở các trường THPT khu vực đồng bằng song Hồng đã chỉ ranhững biện pháp quản lý nhằm đảm bảo chất lượng giáo dục THPT hiện nay.[21]

1.1.2 Nghiên cứu về quản lý dạy học môn Hóa học ở trường trung học phổ thông

Nghiên cứu về quản lý hoạt động dạy học môn Hóa học THPT có côngtrình của Nguyễn Đức Cường (2016) Tác giả đã tập trung nghiên cứu cơ sởthực tiễn của hoạt động dạy học môn hóa học tại các trường THPT thị xã SơnTây, Hà Nội từ đó đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Hóahọc theo hướng điều chỉnh nội dung môn học [12]

Cũng nghiên cứu về quản lý hoạt động dạy học môn Hóa học THPT, tácgiả Nguyễn Thị Lan (2015) đã nghiên cứu lý luận về đổi mới phương pháp dạyhọc, phân tích thực trạng việc đổi mới phương pháp dạy học môn hóa học tại

trường THPT Mê Linh, Hà Nội Từ đó đề xuất các biện pháp quản lý đổi mớiphương pháp dạy học môn hóa học tại nhà trường[ Dẫn theo 12]

Nghiên cứu sâu về vấn đề quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên nhằmnâng cao chất lượng dạy học đáp ứng chương trình giáo dục phổ thông mới có

công trình Phạm Thị Kim Oanh (2017) "Phát triển năng lực dạy học cho giáo viên phổ thông đáp ứng với chương trình giáo dục mới" Tác giả đã tập trung

nghiên cứu bốn nội dung cơ bản: (1) năng lực dạy học của giáo viên phổ thông;(2) thực trạng về năng lực dạy học của giáo viên phổ thông hiện nay trong đónhấn mạnh những điểm yếu kém, hạn chế về các năng lực dạy học tích hợp,phân hóa, tổ chức các hoạt động trải nghiệm sáng tạo hay dạy học theo địnhhướng phát triển năng lực người học Tác giả đã chỉ đề xuất một số giải phápnhằm phát triển năng lực dạy học cho giáo viên đó là (3) những yêu cầu đổimới của chương trình giáo dục phổ thông như đổi mới nội dung giáo dục,phương pháp dạy học, phương pháp kiểm tra đánh giá; (4)vai trò của cáctrường sư phạm trong đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ giáo viên

Có thể nói các nghiên cứu khoa học trên đã đề cập đến vấn đề quản lý hoạtđộng dạy học nói chung và quản lý hoạt động dạy học môn Hóa học nói riêng ởkhía cạnh quản lý nội dung và phương pháp dạy học Các tác giả mới chỉ dừnglại ở những gợi ý, những định hướng có tính khái quát mà chưa đi sâu vàonghiên cứu một cách toàn diện quản lý hoạt động dạy học môn hóa học THPTtheo chương trình giáo dục phổ thông mới Hơn nữa, hiện nay tại thành phốMóng Cái tỉnh Quảng Ninh chưa có nghiên cứu nào về quản lý hoạt động dạyhọc môn Hóa học THPT theo chương trình giáo dục phổ thông mới, do đó tác

giả chọn đề tài: “Quản lý dạy học môn Hóa học ở các trường trung học phổ thông thành phố Móng Cái tỉnh Quảng Ninh theo chương trình giáo dục phổ thông mới” làm đề tài nghiên cứu, hướng tới việc đánh giá đúng thực trạng

hiện tại của hoạt động quản lý dạy học bộ môn Hóa học hiện hành tại cáctrường THPT trên địa bàn thành phố Móng Cái tỉnh Quảng Ninh, trên cơ sở đó

tìm ra những biện pháp phù hợp với điều kiện cụ thể của các nhà trường, củangành và của địa phương để quản lý hoạt động dạy học môn Hóa học theochương trình giáo dục phổ thông mới một cách hiệu quả.

1.2 Một số khái niệm liên quan đến đề tài

1.2.1 Dạy học

Có nhiều quan niệm khác nhau về dạy học, Hà Thế Ngữ và Đặng VũHoạt quan niệm: “Dạy học là quá trình tác động qua lại giữa giáo viên và họcsinh nhằm truyền thụ và lĩnh hội tri thức, kỹ năng và kỹ xảo hoạt động trongnhận thức và thực tiễn, từ đó hình thành thế giới quan, phát triển năng lực sángtạo, hình thành và phát triển các phẩm chất của nhân cách người học theo mụcđích giáo dục’’[ 20]

Nguyễn Thị Tính, Nguyễn Thị Thanh Huyền(2013) cùng nhóm nghiên

cứu quan niệm: “Dạy học là quá trình xã hội được tổ chức có mục đích, có kê hoạch Trong đó, dưới vai trò chủ đạo của giáo viên, học sinh tự giác, tích cực, chủ động tự tổ chức, tự điều khiển hoạt động nhận thức nhằm thực hiện có hiệu quả các nhiệm vụ dạy học, đạt mục đích dạy học đề ra” [24].

Nguyễn Văn Cường (2014) cho rằng: Dạy học là quá trình tương tác giữangười dạy với người học và đối tượng (nội dung) học tập Trong đó giáo viêngiữ vai trò là người tổ chức, hướng dẫn; Học sinh là người chủ động, tích cực

tự tổ chức, tự học [11]

Tác giả luận văn chọn khái niệm sau làm khái niệm cơ bản của đề tài:Dạy học là một quá trình được tổ chức có mục đích, có kế hoạch trong đódưới vai trò tổ chức, chỉ đạo, hướng dẫn của giáo viên, học sinh tự giác, tíchcực, chủ động tự tổ chức hoạt động học tập nhằm thực hiện các mục tiêu,nhiệm vụ dạy học đề ra Dạy học chỉ đạt hiệu quả cao khi giáo viên phát huyđược tính tự giác, tính tích cực chủ động của học sinh trong học tập, hay nóimột cách khác là hiệu quả dạy học phụ thuộc vào năng lực dạy học của giáoviên và tính tự giác, tích cực chủ động của học sinh trong quá trình học tập

1.2.2 Dạy học Hóa học ở trường phổ thông

Dựa trên khái niệm dạy học nói chung đã lựa chọn, tác giả luận văn xâydựng khái niệm dạy học Hóa học như sau:

Dạy học Hóa học là một quá trình thực hiện chương trình dạy học mônhọc một cách có mục đích, có kế hoạch trong đó dưới vai trò tổ chức, chỉ đạo,hướng dẫn của giáo viên, học sinh tự giác, tích cực, chủ động tự tổ chức hoạtđộng học tập nhằm thực hiện các mục tiêu chung của chương trình, mục tiêuđặc thù của môn Hóa học và nhiệm vụ dạy học môn Hóa học đề ra

1.2.3 Quản lý dạy học môn hóa học theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở trường THPT

Quản lý là quá trình tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản

lý tới đối tượng và khách thể quản lý nhằm chỉ huy điều hành hoạt động củađối tượng, khách thể quản lý nhằm thực hiện mục tiêu, ý chí quản lý đề ra.[25]Theo Phạm Thị Như Phong( 2020) Quản lý dạy học chính là sự tác động

có mục đích của chủ thể quản lý (người hiệu trưởng) đến tập thể giáo viên, họcsinh, toàn bộ quá trình dạy học và các thành tố tham gia vào quá trình dạy họcnhằm huy động và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực vốn có, tạo động lực đẩymạnh quá trình dạy học của nhà trường nhằm thực hiện mục tiêu, nhiệm vụ dạyhọc và mục tiêu giáo dục của nhà trường đó là hình thành phát triển nhân cáchhọc sinh đáp ứng yêu cầu xã hội [ 21]

Theo tác giả luận văn quản lý hoạt động dạy học Hóa học là sự tác độngcủa Hiệu trưởng nhà trường và những chủ thể dưới quyền lên đội ngũ giáo viên

và học sinh cùng các lực lượng liên đới trong việc thực hiện chương trình dạyhọc Hóa học thông qua thực thi các chức năng quản lý (lập kế hoạch, tổ chứcthực hiện kế hoạch, chỉ đạo và kiểm tra đánh giá kết quả dạy học Hóa học)nhằm đạt được mục tiêu của môn Hóa học đề ra đó là hình thành phát triểnnăng lực, phẩm chất chung và năng lực đặc thù của môn Hóa học ở học sinh.Các chức năng quản lý trong quản lý dạy học có mối quan hệ mật thiết vớinhau và diễn ra có tính chu kỳ trong khoảng thời gian, không gian xác định

Mục tiêu quản lý hoạt động dạy học:

- Đảm bảo thực hiện đầy đủ các mục tiêu, kế hoạch dạy học và nội dung, chương trình giảng dạy theo đúng tiến độ, thời gian quy định

- Đảm bảo hoạt động dạy học đạt chất lượng cao

Nội dung quản lý dạy học: Quản lý lập kế hoạch dạy học; tổ chức, chỉ đạothực hiện hoạt động dạy học và quản lý việc kiểm tra, đánh giá kết quả dạy học

1.3 Những vấn đề cơ bản về dạy học môn Hóa học theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở trường trung học phổ thông

1.3.1 Mục tiêu môn Hóa học

Môn Hoá học thuộc chương trình giáo dục phổ thông năm 2018 hướng tớihình thành, phát triển ở học sinh năng lực hoá học; đồng thời góp phần cùngcác môn học, hoạt động trải nghiệm và các hoạt động giáo dục khác hình thành,phát triển ở học sinh 5 phẩm chất chủ yếu và 10 năng lực chung và các nănglực đặc thù của môn học, đặc biệt là hình thành ở học sinh thế giới quan khoahọc; hứng thú học tập môn học, nghiên cứu khoa học; tính trung thực; thái độtôn trọng các quy luật của thiên nhiên, thái độ, hành vi ứng xử với thiên nhiênphù hợp với yêu cầu phát triển bền vững; khả năng lựa chọn nghề nghiệp phùhợp với năng lực và sở thích, điều kiện và hoàn cảnh của bản thân.[4]

Các phẩm chất chung ở học sinh môn Hóa Học cần hướng tới hình thànhgồm 5 phẩm chất: Yêu nước ; Nhân ái; Chăm chỉ ; Trung thực; Trách nhiệm.Các năng lực chung ở học sinh môn Hóa Học cần hướng tới hình thànhgồm các: Tự chủ và tự học; Giao tiếp và hợp tác; Giải quyết vấn đề và sáng tạo;Ngôn ngữ; Tính toán ; Khoa học ; Công nghệ; Tin học; Thẩm mỹ; Thể chấtNăng lực đặc thù môn học: Năng lực hóa học bao gồm 3 thành phần:Nhận thức Hóa học; Tìm hiểu thế giới tự nhiên dưới góc độ Hóa học; Vận dụngkiến thức, kĩ năng đã học của môn Hóa học trong giải quyết các vấn đề khoahọc và đời sống.[22]

Nhận thức hóa học: Nhận thức được các kiến thức cơ sở về cấu tạo chất;

chất Hóa học cơ bản và chuyển hoá hóa học ; một số ứng dụng của Hóa họctrong đời sống và sản xuất, khoa học kỹ thuật, công nghệ.

Tìm hiểu thế giới tự nhiên dưới góc độ hóa học: Quan sát, thu thập thôngtin; phân tích, xử lí số liệu; giải thích; dự đoán được kết quả nghiên cứu một số

sự vật, hiện tượng trong tự nhiên và đời sống

Vận dụng được kiến thức, kĩ năng đã học để giải quyết một số vấn đềtrong học tập môn học và liên môn khoa học tự nhiên, giáo dục STEM, nghiêncứu khoa học và một số tình huống cụ thể trong thực tiễn

1.3.2 Nội dung, chương trình môn Hóa học

Điểm mới quan trọng nhất trong chương trình môn Hóa học ở trườngTHPT là đề cao tính thực tiễn; tránh khuynh hướng thiên về tính toán; chútrọng trang bị kiến thức nền tảng cơ sở, về phương pháp phân tích công cụ, đặcbiệt là giúp học sinh có kĩ năng thực hành thí nghiệm Hóa học, kĩ năng vậndụng các tri thức hoá học vào việc tìm hiểu và giải quyết các vấn đề sản suất,thực tiễn cuộc sống ở mức độ nhất định, đáp ứng mục tiêu hình thành phát triểnnăng lực chung và năng lực đặc thù ở học sinh.[22]

Về nội dung kiến thức:

Về cấu trúc, chương trình mới cũng giống như chương trình hiện hành vìvẫn có ba mạch nội dung gồm:

- Kiến thức cơ sở hóa học chung

- Hóa học vô cơ

- Hóa học hữu cơ

Trong phần Hóa học vô cơ:

+ Chương trình đã có sự lựa chọn các nhóm nguyên tố hóa học thể hiện rõ

tính quy luật, có nhiều ứng dụng trong thực tiễn và gắn liền với cuộc sống như:Nguyên tố nhóm VIIA; Nitrogen- Sulfur (Nitơ- Lưu huỳnh); Đại cương về kimloại; Nguyên tố nhóm IA và nhóm IIA; Sơ lược về dãy kim loại chuyển tiếp thứnhất và phức chất

+ Sự giảm tải thể hiện ở việc: Không lựa chọn học riêng các nguyên tốoxygen, phosphorus, carbon-silicon; Lược bỏ bài nhôm – sắt (học ở mônKHTN cấp THCS) ; sơ lược về nitric acid; Phân biệt một số chất vô cơ ; Hóahọc và vấn đề KTXHMT; Các nội dung thiết thực liên quan đến các nguyên tố,hợp chất trên … đã được lồng ghép trong các chủ đề.

+ Sự cập nhật thể hiện ở việc bổ sung chủ đề: Sơ lược về dãy kim loại chuyển tiêp thứ nhất và phức chất

Trong phần Hóa học hữu cơ về cơ bản giống chương trình hiện hành gồm:Đại cương về hóa học hữu cơ; Hydrocarbon; Dẫn xuất halogen, Alcohol –

Phenol; Hợp chất carbonyl (Aldehyde – Ketone); Carboxylic acid - Ester –

Lipid; Carbohydrate; Tuy nhiên nội dung có lược bỏ một số nội dung của đạicương hữu cơ (phân tích nguyên tố), lược bỏ cycloalkane, terpene và một sốnội dung của alkyne (chỉ chú trọng vào acetylene), hydrocarbon thơm (styrene,naphthalene)

Bổ sung phổ khối, phổ hồng ngoại

Phương pháp phổ khối lượng (MS) được biết từ giữa thế kỉ XIX khi cácnhà khoa học nghiên cứu bản chất của vật chất liên quan đến hiện tượng tia âmcực và tia dương cực Kể từ đó phương pháp phổ MS được sử dụng để nghiêncứu đồng vị của các nguyên tố Đến giữa thế kỉ XX, phương pháp phổ MSđược phát triển kết hợp với phương pháp sắc kí khí Kể từ đó nó được sử dụngmột cách rất hữu ích trong việc nghiên cứu các hợp chất hữu cơ Trước đây,việc xác định phân tử khối của hợp chất hữu cơ dựa vào việc đo độ hạ nhiệt độđông đặc (phương pháp nghiệm lạnh) hay dựa vào việc đo độ tăng của nhiệt độsôi (phương pháp nghiệm sôi) Các phương pháp này mất nhiều thời gian, côngsức và sai số lớn Nhờ dựa vào khối lượng các đồng vị cho nên phương phápphổ MS cho biết chính xác khối lượng chất cần xác định và đưa ra chính xáccông thức phân tử của chất nghiên cứu Phương pháp phổ MS tự động, dựa trêncác thiết bị máy móc hiện đại nên việc phân tích đơn giản, nhanh và chính xác

Nhờ phương pháp MS mà việc xác định được phân tử khối của chất nghiên cứunhanh và chính xác.

Trong chương trình Hóa học các nước tiên tiến (Anh, Mỹ, Singapore,Úc…), phương pháp phổ MS đã được đưa vào từ lâu Học sinh THPT đượctrang bị thêm các phương tiện nghiên cứu, đáp ứng một phần nhu cầu nghiêncứu khoa học của các em

Ngoài ra, đưa phương pháp phổ MS góp phần đưa hóa học trở về đúngbản chất của nó, hạn chế những bài tập kiểu đốt cháy tràn lan và thiếu thực tếhiện nay

Nếu như phương pháp phổ MS cho biết khối lượng phân tử dễ dàng, chínhxác thì phương pháp phổ hồng ngoại cho biết các nhóm chức có trong phân tửcủa chất nghiên cứu Đối với chất không quá phức tạp, kết hợp với tính chất vật

lí, hóa học của chất nghiên cứu cho phép ta xác định được công thức cấu tạocủa chất

Việc đưa phương pháp phân tích như phổ MS và IR vừa thể hiện tính cậpnhật với các chương trình các nước tiên tiến, vừa thể hiện tính hiện đại, vừagóp phần sửa chữa các bất cập đang tồn tại trong việc giảng dạy hóa học và thi

cử hiện nay

Đối với học sinh trung học phổ thông chỉ cần yêu cầu học sinh sử dụngbảng tín hiệu của các nhóm chức để xác định công thức cấu tạo của chất Đốivới học sinh khá giỏi, yêu cầu có thể nâng cao hơn như cho phổ IR để xác địnhtín hiệu của nhóm chức từ đó mới xác định công thức cấu tạo của hợp chất hữu

cơ Cũng có thể cho phổ IR của chất ban đầu, chất cuối để xác định chất phảnứng và sản phẩm tạo thành…

Tuy nhiên các mạch kiến thức này sẽ được xây dựng theo chủ đề Trong

đó, từng chủ đề được quy định về tổng thời lượng mà không quy định chi tiếtcho từng nội dung bài học

Để tăng cường sự hiểu biêt về bản chất hóa học, tăng cường tính quy luật,

chương trình môn Hóa học 2018 bổ sung thêm kiến thức về quá trình hóa học

(bên cạnh các nội dung về cấu tạo chất như chương trình hiện hành) Về quátrình hóa học, có xem xét ảnh hưởng của yếu tố năng lượng đến khả năng phảnứng có thể xảy ra hay không, thông qua việc bổ sung thêm chủ đề mới “Năng

lượng hóa học”, chủ yếu là tính enthalpy của một phản ứng hóa học (enthalpy của một phản ứng hóa học (kí hiệu ∆rH) chính là nhiệt kèm theo phản ứng đó trong điều kiện nhiệt độ và áp suất xác định, không đổi Nêu phản ứng tỏa nhiệt thì ∆rH < 0; thu nhiệt ∆rH > 0) chỉ ở mức độ áp dụng công thức từ bảng

số liệu cho sẵn Như vậy HS chỉ cần nhớ công thức tính là vận dụng được ngay.

Như vậy: Các kiến thức cơ sở hóa học là cơ sở lí thuyết chủ đạo để họcsinh giải thích được bản chất của quá trình biến đổi hoá học ở mức độ cần thiết.(1) Về việc sử dụng thuật ngữ:

Việc sử dụng thuật ngữ hoá học và danh pháp hoá học trong văn bản

Chương trình môn Hoá học tuân theo các nguyên tắc sau:

- Nguyên tắc khoa học: Khái niệm mà thuật ngữ biểu thị phải được cậpnhật phù hợp với sự phát triển của khoa học thế giới; hình thức của thuật ngữphải bảo đảm tính hệ thống

- Nguyên tắc thống nhất: Thuật ngữ phải có cách hiểu thống nhất trong toàn bộ

Chương trình môn Hoá hoc và Chương trình giáo dục phổ thông nói chung

- Nguyên tắc hội nhập: Danh pháp hoá học sử dụng theo khuyến nghị củaLiên minh Quốc tế về Hoá học thuần tuý và Hoá học ứng dụng IUPAC(International Union of Pure and Applied Chemistry) có tham khảo Tiêu chuẩnViệt Nam (TCVN 5529:2010 và 5530:2010 của Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lườngChất lượng, Quyết định số 2950-QĐ/BKHCN của Bộ Khoa học và Công nghệ),phù hợp với thực tiễn Việt Nam, từng bước đáp ứng yêu cầu thống nhất và hộinhập

- Nguyên tắc thực tế: Sử dụng tên 13 nguyên tố đã quen dùng trong tiếng

Việt: vàng, bạc, đồng, chì, sắt, nhôm, kẽm, lưu huỳnh, thiếc, nitơ, natri, kali và

15

1.3.3 Phương pháp, hình thức tổ chức dạy học môn Hóa học

Định hướng chung về PPGD trong dạy học phát triển năng lực môn Hóahọc theo quan điểm chỉ đạo sau:

Phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh; tránh áp đặt mộtchiều, ghi nhớ máy móc; tập trung bồi dưỡng năng lực tự chủ và tự học để họcsinh có thể tiếp tục tìm hiểu, mở rộng vốn tri thức, tiếp tục phát triển các phẩmchất, năng lực sau khi tốt nghiệp trung học phổ thông

Rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức hoá học để phát hiện và giải quyếtcác vấn đề trong thực tiễn; khuyến khích và tạo điều kiện cho học sinh đượctrải nghiệm, sáng tạo trên cơ sở tổ chức cho học sinh tham gia các hoạt độnghọc tập, tìm tòi, khám phá, vận dụng

Vận dụng các phương pháp giáo dục một cách linh hoạt, sáng tạo, phù hợpvới mục tiêu, nội dung giáo dục, đối tượng học sinh và điều kiện cụ thể Tuỳtheo yêu cầu cần đạt, giáo viên có thể sử dụng phối hợp nhiều phương pháp dạyhọc trong một chủ đề Các phương pháp dạy học truyền thống (thuyết trình,đàm thoại, ) được sử dụng theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động củahọc sinh Tăng cường sử dụng các phương pháp dạy học đề cao vai trò chủ thểhọc tập của học sinh (dạy học thực hành, dạy học dựa trên giải quyết vấn đề,dạy học dựa trên dự án, dạy học dựa trên trải nghiệm, khám phá; dạy học phânhoá, bằng những kĩ thuật dạy học phù hợp)

Các hình thức tổ chức dạy học được thực hiện một cách đa dạng và linhhoạt; kết hợp các hình thức học cá nhân, học nhóm, học ở lớp, học theo dự ánhọc tập, tự học, Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thôngtrong dạy học hoá học Coi trọng các nguồn tư liệu ngoài sách giáo khoa và hệthống các thiết bị dạy học được trang bị; khai thác triệt để những lợi thế củacông nghệ thông tin và truyền thông trong dạy học trên các phương tiện kho trithức - đa phương tiện, tăng cường sử dụng các tư liệu điện tử (như phim thínghiệm, thí nghiệm ảo, thí nghiệm mô phỏng, )

Vận dụng các phương pháp hình thành, phát triển các phẩm chất chủ yếucho học sinh:

Thông qua việc tổ chức các hoạt động học tập, giáo viên giúp học sinhhình thành và phát triển thế giới quan khoa học, rèn luyện tính trung thực, tìnhyêu lao động và tinh thần trách nhiệm; dựa vào các hoạt động thực nghiệm,thực hành, đặc biệt là tham quan, thực hành ở phòng thí nghiệm, cơ sở sản xuất

và các địa bàn khác nhau để góp phần nâng cao nhận thức của học sinh về việcbảo vệ và sử dụng hợp lí các nguồn tài nguyên thiên nhiên, tinh thần tráchnhiệm của người lao động và nguyên tắc bảo đảm an toàn trong lao động sảnxuất, đặc biệt trong các ngành liên quan đến hoá học Giáo viên vận dụng cáchình thức học tập đa dạng để bồi dưỡng cho học sinh hứng thú và sự tự tintrong học tập, tìm tòi khám phá khoa học, thái độ trân trọng thành quả lao độngkhoa học, khả năng vận dụng kiến thức khoa học vào đời sống

Vận dụng các phương pháp hình thành, phát triển các năng lực chung

- Trong dạy học môn Hoá học, giáo viên tổ chức cho học sinh thực hiệncác hoạt động tìm tòi, khám phá, thực hành khoa học, đặc biệt là tra cứu, xử lícác nguồn tài nguyên hỗ trợ tự học (trong đó có nguồn tài nguyên số), thiết kế

và thực hiện các thí nghiệm, các dự án học tập để nâng cao năng lực tự chủ và

tự học ở học sinh

- Môn Hoá học có nhiều lợi thế trong hình thành và phát triển năng lựcgiao tiếp và hợp tác khi học sinh thường xuyên được thực hiện các dự án họctập, các bài thực hành thí nghiệm theo nhóm được trao đổi, trình bày, chia sẻ ýtưởng, nội dung học tập, tạo cơ hội để giao tiếp và hợp tác

- Giải quyết vấn đề và sáng tạo là đặc thù của việc tìm hiểu, khám phá thế giới khoa học

Thông qua các hoạt động học tập môn Hoá học, giáo viên tạo cơ hội chohọc sinh vận dụng kiến thức hoá học, từ đó tìm tòi, khám phá, phát hiện vấn đềtrong thế giới tự nhiên và đề xuất cách giải quyết, lập kế hoạch và thực hiện kế hoạch để giải quyết vấn đề một cách sáng tạo Vận dụng phương pháp học tập

theo dự án và hình thức làm việc nhóm để giúp học sinh phát hiện và giải quyếtvấn đề một cách khách quan, trung thực trên cơ sở phân tích khoa học.

Vận dụng các phương pháp phát triển năng lực hóa học (Phương pháphình thành, phát triển năng lực hoá học):

Để phát triển năng lực nhận thức hoá học, giáo viên tạo cho học sinh cơ hộihuy động những hiểu biết, kinh nghiệm sẵn có để tham gia hình thành kiến thứcmới Chú trọng tổ chức các hoạt động kết nối kiến thức mới với hệ thống kiếnthức đã học như: so sánh, phân loại, hệ thống hoá kiến thức, vận dụng kiến thức đãhọc để giải thích các sự vật, hiện tượng hay giải quyết vấn đề đơn giản,

Để phát triển năng lực tìm hiểu thế giới tự nhiên dưới góc độ hoá học, giáoviên vận dụng một số phương pháp dạy học có ưu thế như: phương pháp trực quan(đặc biệt là thực hành thí nghiệm, ), phương pháp dạy học nêu và giải quyết vấn

đề, phương pháp dạy học theo dự án, tạo điều kiện để học sinh đưa ra câu hỏi,xác định vấn đề cần tìm hiểu, tự tìm các bằng chứng để phân tích thông tin, kiểmtra các dự đoán, giả thuyết qua việc tiến hành thí nghiệm, hoặc tìm kiếm, thu thậpthông tin qua sách, mạng Internet, ; đồng thời chú trọng phát triển tư duy hóa họccho học sinh thông qua các bài tập hoá học đòi hỏi tư duy phản biện, sáng tạo (bàitập mở, có nhiều cách giải, ), các bài tập có nội dung gắn với thực tiễn thể hiệnbản chất hoá học, giảm các bài tập tính toán,

Để phát triển năng lực vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học, giáo viên tạo

cơ hội cho học sinh được đọc, tiếp cận, trình bày thông tin về những vấn đềthực tiễn cần đến kiến thức hoá học và đưa ra giải pháp Giáo viên cần quantâm rèn luyện các kĩ năng phát hiện vấn đề; lập kế hoạch nghiên cứu; giải quyếtvấn đề (thu thập, trình bày thông tin, xử lí thông tin để rút ra kết luận); đánh giákết quả giải quyết vấn đề; nêu giải pháp khắc phục, cải tiến; đồng thời kết hợpgiáo dục STEM trong dạy học nhằm phát triển cho học sinh khả năng tích hợpcác kiến thức, kĩ năng của các môn Toán, Vật lý; Công nghệ, Tin học và Hoáhọc vào việc nghiên cứu giải quyết một số tình huống thực tiễn

1.3.4 Kiểm tra, đánh giá môn Hóa học

Mục tiêu đánh giá kết quả giáo dục là cung cấp thông tin chính xác, kịpthời, có giá trị về mức độ đáp ứng yêu cầu cần đạt của chương trình và sự tiến

bộ của học sinh để hướng dẫn hoạt động học tập, điều chỉnh các hoạt động dạy,quản lí và phát triển chương trình, bảo đảm sự tiến bộ của từng học sinh vànâng cao chất lượng giáo dục

Căn cứ đánh giá là các yêu cầu cần đạt về phẩm chất và năng lực đượcquy định trong Chương trình tổng thể và chương trình môn Hóa học Phạm viđánh giá là toàn bộ nội dung và yêu cầu cần đạt của chương trình môn Hoá học.Hình thức, phương pháp và công cụ đánh giá:

a) Hình thức đánh giá: Kết hợp các hình thức đánh giá quá trình (đánh giáthường xuyên), đánh giá tổng kết (đánh giá định kì) đánh giá trên diện rộng ởcấp quốc gia, cấp địa phương và các kì đánh giá quốc tế bảo đảm đánh giá toàndiện, thường xuyên và tích hợp vào trong các hoạt động dạy và học của giáoviên và học sinh

b) Phương pháp đánh giá và công cụ đánh giá:

- Kết hợp đánh giá của giáo viên với tự đánh giá và đánh giá đồng đẳngcủa học sinh Phối hợp đánh giá tình huống; đánh giá qua trắc nghiệm; đánh giáqua dự án và hồ sơ; đánh giá thông qua phản hồi và phản ánh; đánh

- Kết hợp đánh giá sản phẩm học tập (bài kiểm tra tự luận, bài kiểm tratrắc nghiệm khách quan, trả lời miệng, thuyết trình, bài thực hành thí nghiệm,

dự án nghiên cứu,…) với đánh giá qua quan sát (thái độ và hành vi trong thảoluận, làm việc nhóm, làm thí nghiệm, tham quan thực địa,…)

1.3.5 Các điều kiện đảm bảo chất lượng dạy học môn Hóa học ở trường trung học phổ thông

1.3.5.1 Yêu cầu về năng lực dạy học của giáo viên

Giáo viên dạy Hóa học phải nắm vững chương trình phổ thông tổng thể vàchương trình môn Hóa học ở trường THPT và những nội dung môn học liênquan như Toán, Sinh học; Vật Lý; Địa lý tự nhiên

Giáo viên phải nắm vững mạch nội dung kiến thức của môn học vàphương pháp giảng dạy bộ môn Hóa học để tổ chức dạy học hiệu quả.

Giáo viên phải có năng lực thiết kế chủ đề dạy học liên môn, nội môn vàcác chủ đề dạy học tự chọn nhằm hình thành phát triển năng lực chung, nănglực đặc thù và các phẩm chất cơ bản cho học sinh

Giáo viên phải nắm vững đặc điểm tâm lý học sinh, trình độ nhận thức củahọc sinh để tổ chức dạy học hiệu quả

Giáo viên phải có năng lực thiết kế và tổ chức dạy học tích hợp, dạy họctheo định hướng giáo dục STEM và dạy học phân hóa để đáp ứng chuẩn kiếnthức,kỹ năng đạt được ở học sinh

Để phát triển năng lực nhận thức hoá học, giáo viên tạo cho học sinh cơhội huy động những hiểu biết về Hóa học, thực tiễn; kinh nghiệm sẵn có đểtham gia hình thành kiến thức mới Giáo viên cần chú trọng tổ chức các hoạtđộng kết nối kiến thức mới với hệ thống kiến thức Hóa học đã học như: sosánh, phân loại, hệ thống hoá kiến thức, vận dụng kiến thức đã học để giải thíchcác sự vật, hiện tượng hay giải quyết vấn đề đơn giản,

Để phát triển năng lực tìm hiểu thế giới tự nhiên, giáo viên vận dụng một

số phương pháp dạy học có ưu thế như: phương pháp trực quan (đặc biệt làthực hành thí nghiệm, ), phương pháp dạy học nêu và giải quyết vấn đề,phương pháp dạy học theo dự án trong dạy học Hóa học, dạy học theo địnhhướng giáo dục STEM

Để phát triển năng lực vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học, giáo viên tạo

cơ hội cho học sinh được đọc, tiếp cận, trình bày thông tin về những vấn đềthực tiễn cần đến kiến thức hoá học và đưa ra giải pháp Giáo viên cần quantâm rèn luyện các kĩ năng phát hiện vấn đề; lập kế hoạch nghiên cứu; giải quyếtvấn đề

1.3.5.2 Yêu cầu về cơ sở vật chất, phòng thực hành thí nghiệm môn Hóa học ở trường trung học phổ thông

Cở sở vật chất nhà trường, thiết bị dạy học môn Hóa phải được chuẩn bịđầy đủ phục vụ cho các hoạt động thực hành, thí nghiệm của học sinh

Nhà trường phải có sự phối hợp với các cơ sở sản xuất để tổ chức có hiệuquả chủ đề dạy học trải nghiệm Hóa học và dạy học Hóa học theo giáo dục STEM.

Có đủ các thiết bị dạy học, giáo dục giúp giáo viên tổ chức có hiệu quảhoạt động dạy học: Phòng thí nghiệm, dụng cụ thí nghiệm; Phòng học máytính; mạng kết nối vv

1.4 Những nội dung cơ bản của hoạt động quản lý dạy học môn Hóa học ở trường trung học phổ thông

1.4.1 Lập kế hoạch dạy học môn Hóa học theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở trường THPT

Căn cứ vào kế hoạch giáo dục của cấp học THPT, Hiệu trưởng tổ chức xâydựng kế hoạch giáo dục chung cho trường mình và kế hoạch dạy học môn Hóahọc Hiệu trưởng phải tập hợp được lực lượng tham gia xây dựng kế hoạch giáodục của nhà trường Tiến hành quá trình phân tích bối cảnh của trường để xácđịnh rõ điểm mạnh, yếu, cơ hội, thách thức để xác định các mục tiêu dạy họcnói chung và mục tiêu dạy học môn Hóa học nói riêng, lựa chọn các việc cầnlàm, cách làm, phân bổ các nguồn lực thực hiện kế hoạch dạy học nói chung vàdạy học Hóa học nói riêng và sắp xếp theo tiến độ hợp lý để thực thi kế hoạchdạy học môn Hóa học hiệu quả[6]

Trong chủ trì xây dựng kế hoạch giáo dục trường THPT nói chung và kếhoạch dạy học môn Hóa học nói riêng, hiệu trưởng cần xác định đúng, đủ cáccăn cứ và những yêu cầu mới trong thực hiện CTGD nói chung và chương trìnhmôn Hóa học để làm cơ sở cho việc hoạch định

Hiệu trưởng chỉ đạo các Tổ chuyên môn và GV xây dựng kế hoạch dạyhọc môn Hóa học, hoạt động giáo dục theo yêu cầu phát triển phẩm chất, nănglực chung và năng lực đặc thù ở học sinh; phù hợp với đối tượng học sinh trunghọc phổ thông, điều kiện nhà trường, địa phương, năng lực của đội ngũ GV Các kế hoạch Hiệu trưởng chỉ đạo tổ chuyên môn và giáo viên cần xậydựng đó là:

Lập kế hoạch dạy học môn Hóa học theo năm học, theo học kỳ:

Lập kế hoạch dạy học theo các chủ đề liên môn của môn Hóa học

Lập kế hoạch dạy học theo các chủ đề nội môn của môn Hóa học

Lập kế hoạch dạy học trải nghiệm môn Hóa học tại hiện trường

Lập kế hoạch dạy học môn Hóa học theo định hướng giáo dục STEMLập kế hoạch dạy học môn Hóa học theo các chủ đề tự chọn

Lập kế hoạch bồi dưỡng học sinh giỏi môn Hóa học

Trong mỗi kế hoạch dạy học nêu trên cần xác định rõ những nguồn lực cầnhuy động tổ chức thực hiện, thời gian, địa điểm thực hiện theo từng tuần, từngtháng và học kỳ; những điều kiện đối với giáo viên và cơ sở vật chất, tài chính củanhà trường và sự phối hợp các lực lượng để thực hiện kế hoạch dạy học

Hiệu trưởng tập hợp và thể hiện rõ những nội dung cơ bản trong kế hoạchgiáo dục của trường THPT:

+ Kế hoạch khai giảng năm học; bắt đầu thời điểm và kết thúc của từng học kỳ, nghỉ hè, nghỉ tết

+ Tổ chức giảng dạy, học tập theo kế hoạch dạy học và chương trình do

Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo quyết định và ban hành

+ Hoạt động giảng dạy lý thuyết, thực hành, trải nghiệm; giáo dục STEM, hoạt động ngoại khóa môn Hóa học ở trường THPT vv…

+ Kế hoạch tổ chức bồi dưỡng giáo viên môn Hóa học

+ Kế hoạch kiểm tra, đánh giá hoạt động dạy học môn Hóa học

- Việc phân bổ nguồn lực dạy học môn Hóa học bao gồm: Hiệu trưởng cầnxây dựng kế hoạch về tổ chức bộ máy của trường; thành lập và cử tổ trưởngchuyên môn, thành lập và cử chủ tịch các hội đồng trong nhà trường; dự kiếnphân công công tác của giáo viên giảng dạy môn Hóa học dựa trên cơ sở trình

độ được đào tạo và năng lực chuyên môn của giáo viên Hiệu trưởng cần xâydựng kế hoạch nhu cầu tài chính của nhà trường và dự kiến nguồn tài chính với

số lượng cụ thể làm căn cứ thực tiễn cho việc xây dựng và thực hiện các hoạt

động thức hành, thí nghiệm của môn Hóa học, các hoạt động tham quan dãngoại, hoạt động trải nghiệm sáng tạo môn Hóa học của học sinh, hoạt độngngoại khóa theo môn học vv Hiệu trưởng xây dựng kế hoạch tăng cường cơ

sở vật chất phục vụ dạy học Hiệu trưởng lập kế hoạch cho từng hạng mục cơ

sở vật chất, phương tiện cần bổ sung trong dạy học Hóa học thuộc của từng học

kỳ, từng năm học, kế hoạch bảo quản, sử dụng cơ sở vật chất, dụng cụ thựchành, thí nghiệm một cách hiệu quả Hiệu trưởng cần xây dựng kế hoạch thờigian cụ thể nhằm định hướng cho hoạt động của tổ chuyên môn theo kế hoạchdạy học chung của toàn trường

1.4.2 Tổ chức thực hiện kế hoạch dạy học môn Hóa học theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở trường THPT

Thành lập ban chỉ đạo triển khai thực hiện chương trình giáo dục phổthông mới nói chung và chương trình dạy học môn Hóa học theo chương trìnhgiáo dục phổ thông mới nói riêng Thực hiện phân công, phân nhiệm trong xâydựng chương trình và kế hoạch dạy học môn Hóa học ở trường phổ thông theođịnh hướng phát triển năng lực học sinh

Bồi dưỡng nâng cao năng lực dạy học môn Hóa học cho giáo viên trườngTHPT: Năng lực lập kế hoạch dạy học, phát triển chương trình dạy học mônHóa học; Năng lực dạy học Hóa học theo giáo dục STEM; Năng lực dạy họctích hợp các môn khoa học Tự nhiên; Năng lực dạy học tự chọn môn Hóa học.Phối hợp giữa ban giám hiệu với tổ chuyên môn Khoa học tự nhiên đểtriển khai thực hiện chương trình dạy học môn Hóa học theo chương trình giáodục phổ thông mới theo hướng tang cường vai trò của tổ chuyên môn trongnghiên cứu bài học và nghiên cứu hoạt động học của học sinh

Hướng dẫn tổ chuyên môn triển khai dạy minh họa bài học Hóa học theochương trình phổ thông mới với các loại bài cụ thể để giáo viên cùng nhau thảoluận, trao đổi rút kinh nghiệm với từng loại bài: Bài lý thuyết; Bài theo chủ đềtích hợp liên môn; bài giáo dục STEM; Bài trải nghiệm Hóa học vv…

Hướng dẫn tổ chuyên môn tổ chức cho giáo viên dự giờ quan sát hoạtđộng học của học sinh, quan sát mối quan hệ hợp tác giữa giáo viên với họcsinh và giữa học sinh với học sinh trong giờ dạy để định hướng cho việc dạyhiệu quả.[6]

Huy động các nguồn lực để tổ chức dạy học môn Hóa học theo chủ đề, dạyhọc trải nghiệm và dạy học Hóa học theo hướng giáo dục STEM: Tăng cường vậtdụng thí nghiệm thực hành; phối hợp với cơ sở sản xuất, doanh nghiệp và các lựclượng giáo dục để tổ chức dạy học theo chủ đề và dạy trải nghiệm

Tổ chức thực hiện nền nếp dạy học môn Hóa học theo chương trình giáodục phổ thông mới ở trường THPT: Nền nếp dạy học, nền nếp tự học; nền nếpsinh hoạt chuyên môn theo nghiên cứu bài học; nền nếp kiểm tra, đánh giá.Chuẩn bị các điều kiện để dạy học môn Hóa học theo chương trình giáo dụcphổ thông mới: Phòng học, tài liệu học tập; kế hoạch giáo dục nhà trường; kếhoạch dạy học môn học theo từng bài học; phòng thí nghiệm, trang thiết bị thínghiệm thực hành, các đơn vị phối hợp để dạy học trải nghiệm và giáo dục STEM.Xây dựng các tiêu chí đánh giá kết quả dạy học môn Hóa học theo địnhhướng phát triển phẩm chất năng lực học sinh: Xác định tiêu chí đánh giá, thiết

kế công cụ đánh giá, lựa chọn phương pháp và hình thức đánh giá cho từng nộidung chương trình môn Hóa học

Xây dựng cơ chế giám sát việc thực hiện các điểm mới trong chương trìnhdạy học môn Hóa học: Các chủ đề dạy học tích hợp; Chủ đề dạy học theoSTEM; các nội dung kiến thức đã được giảm tải; nội dung kiến thức mới được

bổ sung trong các phần kiến thức Hóa vô cơ vv…Giám sát việc đổi mớiphương pháp dạy học Hóa học

1.4.3 Chỉ đạo thực hiện kế hoạch dạy học môn Hóa học theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở trường THPT

Chỉ đạo thực hiện mục tiêu,thực hiện có chất lượng nội dung chương trình

kế hoạch dạy học môn Hóa học theo chương trình giáo dục phổ thông mới: Dạy

học lý thuyết môn Hóa học; dạy học theo chủ đề liên môn; dạy học theo chủ đềnội môn; dạy học trải nghiệm; Dạy học theo định hướng giáo dục STEM.

Chỉ đạo thực hiện nền nếp dạy học môn Hóa học theo chương trình giáodục phổ thông mới ở trường THPT: Lập kế hoạch dạy học, chuẩn bị đồ dung thínghiệm, phương tiện dạy học; tổ chức bài học và kiểm tra, đánh giá kết quả dạyhọc

Chỉ đạo bồi dưỡng nâng cao năng lực dạy học môn Hóa học theo chươngtrình phổ thông mới cho giáo viên ở trường THPT: nâng cao năng lực thực hiệnchương trình dạy học môn Hóa học; Bồi dưỡng phương pháp và kỹ năng dạyhọc hiện đại

Chỉ đạo đổi mới phương pháp, hình thức tổ chức dạy học theo định hướngphát triển năng lực trong dạy học môn Hóa học ở trường THPT

Chỉ đạo thiết kế chủ đề dạy học tích hợp liên môn, chủ đề dạy học theohướng giáo dục STEM trong dạy học Hóa học

Chỉ đạo tổ chuyên môn sinh hoạt chuyên môn theo hướng nghiên cứu bàihọc môn Hóa học theo chương trình phổ thông mới ở trường THPT; chỉ đạothực hiện dạy minh họa bài học Hóa học và nghiên cứu triển khai rút kinhnghiệm; chỉ đạo đổi mới hình thức dự giờ, tư vấn hỗ trợ đồng nghiệp nâng caochất lượng giờ dạy vv

Chỉ đạo đổi mới hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học tập môn Hóa họctheo chương trình phổ thông mới của học sinh ở trường THPT theo tiếp cận nănglực: Đánh giá quá trình học tập của học sinh; đánh giá sự tiến bộ của học sinh;đánh giá trình độ vận dụng, khả năng thực hiện được của học sinh vv…

Chỉ đạo tăng cường cơ sở vật chất, phòng thí nghiệm, tài liệu giảng dạy,học tập phục vụ cho dạy học môn Hóa học

Chỉ đạo phối hợp giữa nhà trường, gia đình và các cơ sở sản xuất, chínhquyền địa phương để thực hiện dạy học trải nghiệm Hóa học, dạy học tích hợp,dạy học theo hướng giáo dục STEM

1.4.4 Kiểm tra, đánh giá kết quả thực hiện kế hoạch dạy học môn Hóa học

Xác định nội dung cần đánh giá và yếu cầu cần đạt được để đánh giá:Đánh giá công tác lập kế hoạch dạy học, các loại kế hoạch dạy học, nội dungcủa kế hoạch;

Đánh giá công tác tổ chức, chỉ đạo thực hiện kế hoạch dạy học Hóa học:Phân công, sắp xếp thời khóa biểu, phối hợp các lực lượng để thực hiện chươngtrình và kế hoạch dạy học Hóa học theo các giờ học

Đánh giá công tác chuẩn bị của tổ chuyên môn, giáo viên; nền nếp dạy học;Đánh giá việc thực hiện mục tiêu, nội dung chương trình dạy học môn Hóa học;phương pháp, hình thức tổ chức dạy học và tinh thần thái độ tích cực tham gia củagiáo viên, học sinh; đánh giá kết quả đạt được ở học sinh Hiệu trưởng cần chỉ đạonhóm chuyên gia đánh giá thực hiện các nội dung công việc sau đây:

Thiết kế công cụ đánh giá: Công cụ đánh giá kế hoạch dạy học của tổchuyên môn, kế hoạch dạy học của giáo viên Hóa học; Công cụ đánh giá giờdạy; công cụ đánh giá nền nếp dạy học vv…

Lựa chọn phương pháp, hình thức đánh giá sao cho phù hợp với từng nộidung đánh giá nhằm giúp thu được thông tin khách quan, chính xác, phản ánhđúng thực trạng dạy học và thực trạng quản lý của nhà trường

Xây dựng quy trình đánh giá sát thực, hiệu quả đem lại ý nghĩa thực sựcho việc cải tiến, đổi mới dạy học môn Hóa học

Xử dụng kết quả đánh giá để cải tiến quá trình dạy học môn Hóa học đểchỉ đạo đổi mới hoạt động dạy học Hóa học và đổi mới quá trình quản lý dạyhọc Hóa học nhằm nâng cao chất lượng dạy học

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý dạy học môn Hóa học theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở trường trung học phổ thông

1.5.1 Các yếu tố chủ quan

- Năng lực quản lý của Hiệu trưởng: Để quản lý hoạt động dạy học môn

Hóa học ở trường trung học phổ thông theo chương trình 2018 có hiệu quả,

người Hiệu trưởng phải có năng lực lập kế hoạch dạy học và tổ chức chỉ đạothực hiện quản lý hoạt động dạy học môn Hóa học ở trường trung học phổthông theo chương trình 2018, xác định mục tiêu, nội dung, hình thức tổ chứcdạy học, huy động mọi nguồn lực để quản lý và tổ chức có hiệu quả hoạt độngdạy học môn Hóa học theo chương trình mới đặc biệt là năng lực chỉ đạo dạyhọc tích hợp; dạy học tự chọn theo định hướng phân hóa Năng lực của Hiệutrưởng còn tác động đến khâu chỉ đạo thực hiện và kiểm tra, đánh giá hoạt độngdạy học; Sự quan tâm của Hiệu trưởng đến kế hoạch dạy học với từng nội dungquy trình cụ thể khiến cho hoạt động này diễn ra theo đúng kế hoạch, giải quyếtkịp thời những khó khăn của GV.

- Năng lực của GV gồm các năng lực như năng lực phân tích điểm khác

biệt giữa chương trình dạy môn Hóa học hiện hành với chương trình dạy họcmôn Hóa học mới 2018; Năng lực xây dựng kế hoạch dạy học Hóa học theođịnh hướng phát triển năng lực học sinh; Năng lực giải quyết các vấn đề nảysinh trong quá trình tổ chức dạy học bộ môn; năng lực phát triển chương trình,

kế hoạch dạy học Hóa học; Năng lực đánh giá kết quả học tập môn Hóa họccủa HS…Năng lực dạy học của giáo viên là yếu tố ảnh hưởng trực tiếp tới chấtlượng và hiệu quả dạy học

- Tính tích cực học tập môn Hóa học của học sinh: Trong quá trình dạy

học môn Hóa học, HS là chủ thể quyết định kết quả học tập của chính mình,những nhân tố của chủ thể HS có ảnh hưởng đến kết quả học tập của các embao gồm các yếu tố về thể chất, vốn sống, kinh nghiệm, động cơ, ý chí, thái độtham gia hoạt động…trong đó đặc biệt chú ý đó là động cơ, thái độ học tập; Vìvậy, để phát huy tính tích cực học tập của HS, GV cần phải đổi mới các hìnhthức tổ chức dạy học theo hướng tăng cường trải nghiệm; học qua thực hành,thí nghiệm, gắn với thực tiễn để lôi cuốn HS tham gia GV khuyến khích HS để

HS thấy được vị trí và vai trò của cá nhân, của tập thể lớp và xây dựng mốiquan hệ đoàn kết hỗ trợ lẫn nhau; tổ chức, lãnh đạo sự hỗ trợ lẫn nhau giữa cánhân và tập thể HS để cùng nhau đạt tới mục đích chung

1.5.2 Các yếu tố khách quan

Cơ chế chính sách của ngành, của địa phương tạo điều kiện thuận lợi chogiáo viên về thời gian về điều kiện môi trường làm việc và về chế độ chínhsách tài chính giúp giáo viên triển khai thực hiện chương trình dạy học mônHóa học mới có tác dụng tạo động lực cho giáo viên hoàn thành tốt nhiệm vụdạy học Hóa học mà chương trình giáo dục THPT đề ra

- Cơ sở vật chất, trang thiêt bị phục vụ hoạt động dạy học của nhà trường: Cơ sở vật chất, tài liệu hướng dẫn, tài liệu tham khảo học tập của các

trường THPT nếu được trang bị đầy đủ sẽ tạo điều kiện cho HS trải nghiệm,thực hành, thí nghiệm, các phương tiện dạy học hiện đại, giúp HS hứng thú để

dễ dàng đọc, hiểu và nhớ nội dung tri thức Song song đó, việc trang bị tài liệuhướng dẫn, tham khảo về dạy học bộ môn Hóa học để GV có thể tự bồi dưỡng,

tự học và trao đổi chuyên môn nghiệp vụ nhằm tổ chức có hiệu quả hoạt độngdạy học môn Hóa học

- Sự phối hợp giữa các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường:

Nhà trường phối hợp chặt chẽ với các lực lượng giáo dục khác nhằm tổ chức cóhiệu quả hoạt động dạy học tích hợp, dạy học trải nghiệm, dạy học theo địnhhướng giáo dục STEM Nhà trường cần phối hợp với các đoàn thể chính trị xãhội ở địa phương; tổ chức chính quyền địa phương; các đơn vị kinh tế xã hội;hội cha mẹ học sinh Mục đích của hoạt động này nhằm phát huy sức mạnhcủa những lực lượng giáo dục, nâng cao trách nhiệm của gia đình, các lựclượng xã hội trong thực hiện kế hoạch dạy học nâng cao chất lượng giáo dục ởhọc sinh Vì vậy thực hiện việc phối hợp này có hiệu quả, sẽ tạo được sức mạnhtổng hợp, tạo điều kiện để các em được giáo dục ở mọi lúc, mọi nơi

Môi trường văn hóa nhà trường

- Môi trường văn hóa mà nhà trường tạo điều kiện để GV thể hiện năng lực

tổ chức dạy học Hóa học theo hướng đa dạng hóa hình thức, phương pháp dạy học, tích cực tìm tòi những biện pháp để tích cực hóa hoạt động học của học sinh Cácgiờ nghỉ được thư giãn, được tranh thủ làm việc tại thư viện, có máy tính kết nốiinternet, có tài liệu tham khảo và sách về chuyên môn, nghiệp vụ…