Bài viết tập trung vào việc trình bày hệ thống chỉ tiêu phân tích tài chính trong doanh nghiệp, từ đó xây dựng các chỉ tiêu phân tích tài chính nhằm đáp ứng được lợi ích cho người sử dụng thông tin ở trong các doanh nghiệp.
Trang 1DIỄN ĐÀN KHOA HỌC
Đối tượng sử dụng thông tin từ hoạt động
phân tích tài chính
Phân tích tài chính doanh nghiệp (DN) là tổng thể
các phương pháp được sử dụng để đánh giá tình hình
tài chính đã qua và hiện tại, giúp nhà quản lý đánh giá
và đưa ra được quyết định quản lý chuẩn xác, giúp
những đối tượng quan tâm đi tới những dự đoán
đúng đắn về mặt tài chính và đưa ra các quyết định
phù hợp với lợi ích của họ Có rất nhiều đối tượng
quan tâm và sử dụng thông tin kinh tế, tài chính của
DN Mỗi đối tượng lại theo đuổi những mục tiêu khác
nhau, vì vậy, phân tích tài chính đối với mỗi đối tượng
sẽ đáp ứng các vấn đề chuyên môn khác nhau, có mục
tiêu khác nhau Cụ thể như sau:
- Đối với nhà quản lý: Phân tích tài chính giúp tạo
ra những chu kỳ đều đặn để đánh giá hoạt động quản
lý trong các giai đoạn đã qua, cân bằng tài chính, khả
năng sinh lời, khả năng thanh toán, rủi ro tài chính
trong DN; Là tiền đề, để nhà quản trị có thể hoạch
định, ra các quyết định đầu tư, tài trợ, phân chia lợi
nhuận, dự đoán tài chính cho tương lai của DN; Đồng
thời, có những đánh giá, kiểm soát được hiệu quả của
hoạt động quản lý tại DN
- Đối với nhà đầu tư: Phân tích tài chính sẽ cung
cấp đầy đủ các thông tin về hiệu quả kinh doanh của
DN, khả năng sinh lời, hoặc rủi ro trong kinh doanh…
- Đối với các ngân hàng, chủ nợ, tổ chức tín dụng:
Phân tích tài chính sẽ giúp cho các đối tượng này thấy
được khả năng trả nợ của DN
- Đối với công nhân viên của DN: Thông qua hoạt
động phân tích tài chính giúp họ định hướng được
việc làm ổn đinh, trên cơ sở đó yên tâm dốc sức vào
hoạt động sản xuất kinh doanh của DN
- Đối với các cơ quan quản lý nhà nước: Phân tích tài chính DN giúp các cơ quan có thể nhìn nhận đánh giá các chính sách kinh tế, các quy chế có phù hợp hay không, từ đây có thể hoạch định được các quy định trong quản lý kinh tế phát huy có hiệu quả hơn nữa
- Đối với khách hàng: Phân tích tài chính giúp các
cá nhân, tổ chức có quan hệ với DN thương mại thấy được tốc độ quay vòng hàng hóa nhanh hay chậm, mặt hàng nào đang có sức mua lớn, từ đó có những
dự trù hiệu quả trong hoạt động mua bán của mình
Từ những vấn đề đã nêu, có thể thấy hiệu quả từ hoạt động phân tích tài chính mang lại hiệu quả là rất lớn, đáp ứng cho nhiều đối tượng liên quan khác nhau Mỗi đối tượng thì lại có nhu cầu sử dụng thông tin khác nhau, giúp cho từng đối tượng lựa chọn và đưa ra được các quyết định phù hợp với mục đích mà
họ quan tâm
Hệ thống các chỉ tiêu phân tích tài chính DN
Chỉ tiêu tài chính là một nội dung thể hiện kết quả kinh doanh, là thang đo “sức khỏe” của DN tại một thời điểm hay cả một thời kỳ Hệ thống các chỉ tiêu phân tích tài chính là một hệ thống các tiêu chuẩn, các DN phải coi các tiêu chuẩn là mục tiêu phấn đấu Đó là các mốc xác định ranh giới có hay không có hiệu quả
Có rất nhiều đối tượng quan tâm và sử dụng thông tin kinh tế của DN Mỗi đối tượng lại quan tâm với một góc độ khác nhau, do nhu cầu về thông tin tài chính của DN rất đa dạng, nên đòi hỏi phải phân tích tài chính phải được tiến hành bằng nhiều biện pháp
BÀN VỀ XÂY DỰNG CHỈ TIÊU PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH
TRONG DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI
ThS ĐÀO THỊ NHUNG - Đại học Công nghiệp Hà Nội
Phần lớn các doanh nghiệp thương mại tại Việt Nam hiện nay vẫn chỉ quan tâm tới các con
số về lợi nhuận, doanh thu mà chưa thực sự chú trọng tới hoạt động phân tích tài chính
Bài viết tập trung vào việc trình bày hệ thống chỉ tiêu phân tích tài chính trong doanh
nghiệp, từ đó xây dựng các chỉ tiêu phân tích tài chính nhằm đáp ứng được lợi ích cho
người sử dụng thông tin ở trong các doanh nghiệp.
Trang 2TÀI CHÍNH - Tháng 2/2015 TÀI CHÍNH - Tháng 2/2015
khác nhau Tuy nhiên, với góc độ của các nhà quản
lý DN thì phân tích tài chính phải đáp ứng được các
mục tiêu cơ bản là: đánh giá hoạt động quản lý trong
giai đoạn đã qua, hướng các quyết định về đầu tư, tài
chính, phân phối lợi nhuận theo thực tiễn, làm cơ sở
cho những dự đoán tài chính và là công cụ để kiểm
tra, kiểm soát hoạt động sản xuất kinh doanh, tài chính
của DN
Các nhà quản trị kinh doanh luôn phải đứng trước
các quyết định khác nhau để đáp ứng lợi ích chung của
DN Do vậy, phân tích tài chính là một công cụ hỗ trợ
để giúp công tác quản trị tài chính có hiệu quả tốt nhất,
trong xu thế cạnh tranh gay gắt hiện nay, các quyết định
quản trị có ảnh hưởng trực tiếp đến sự tồn tại, phát triển
của DN thương mại, khi đó phân tích báo cáo tài chính
nhằm tăng cường hiệu quả của công tác quản trị tài
chính lại càng trở nên có ý nghĩa quan trọng
- Nhóm chỉ tiêu phản ánh hiệu quả kinh doanh
của DN
Hiệu quả kinh doanh là một chỉ tiêu kinh tế tổng
hợp phản ánh khả năng kinh doanh của DN trong
điều kiện sử dụng các nguồn lực về lao động, vật tư,
tiền vốn Bao gồm các chỉ tiêu cơ bản sau đây:
Chỉ tiêu số vòng quay của tài sản cho biết sự quay
vòng của tài sản trong kỳ kinh doanh, nếu số vòng
quay tài sản tăng nhanh chứng tỏ doanh thu tăng cao,
là yếu tố tác động đến lợi nhuận của DN Do vậy, số
vòng quay tài sản sẽ bằng doanh thu thuần trên tổng
tài sản bình quân
Chỉ tiêu Số vòng quay phải thu của khách hàng cho
biết khả năng thu nợ của khách hàng của DN, trong
DN thương mại yếu tố này cần được quan tâm đặc
biệt, chỉ tiêu này được xác định như sau:
Số vòng quay phải thu khách hàng = Doanh thu
thuần / Số dư bình quân phải thu khách hàng
- Thời gian mỗi vòng quay phải thu của khách
hàng, chỉ tiêu này cho biết một vòng quay phải thu
khách hàng hết bao nhiêu ngày, chỉ tiêu này càng thấp,
hiệu quả kinh doanh càng cao
Thời gian một vòng quay phải thu của khách
hàng = Thời gian kỳ thực hiện phân tích / Số vòng
quay phải thu khách hàng
- Tỷ suất sinh lời của vốn là tiền đề để khẳng định
sự phát triển của DN, chỉ tiêu này cho biết khả năng
sinh lời thực sự của vốn Để đánh giá rủi ro, các điều
kiện liên quan đến tín dụng ngân hàng, mở rộng sản
xuất kinh doanh Các nhà quản trị thường phải so sánh
tỷ suất này với tỷ suất lãi tiền vay ngân hàng, để từ đó
có những quyết sách phù hợp Cách xác định như sau:
Tỷ suất sinh lời của vốn ROI (k) = Lợi nhuận
trước thuế và lãi vay x 100 / Vốn bình quân
- Tỷ suất sinh lời của doanh thu phản ánh trình độ
kiểm soát chi phí của các nhà quản trị và khả năng mở rộng thị trường, thông qua chi tiêu này, các nhà quản trị có căn cứ để đưa ra các quyết định đầu tư vào các sản phẩm mới hay không?
Tỷ suất sinh lời của doanh thu ROS = Lợi nhuận sau thuế x 100 / Doanh thu thuần
- Tỷ suất sinh lời của vốn chủ sở hữu là yếu tố giúp đánh giá khả năng sinh lời của vốn chủ sở hữu, từ
đó định hướng cho các nhà quản trị điều chỉnh, tăng, giảm vốn chủ sở hữu trong từng điều kiện cụ thể nhằm phát triển và bảo đảm an toàn vốn chủ, chỉ tiêu này tính như sau
Tỷ suất sinh lời của vốn chủ sở hữu (ROE) = Lợi nhuận sau thuế x 100 / Vốn chủ sở hữu bình quân
- Nhóm chỉ tiêu phản ánh cấu trúc tài chính và khả năng thanh toán của DN
- Hệ số nợ cho biết tại thời điểm đó thì DN có 1 đồng tài sản thì có bao nhiêu đồng được đầu tư từ nợ phải trả, chỉ tiêu này càng thấp chứng tỏ mức độ tự chủ tài chính của DN càng cao
Hệ số nợ = Nợ phải trả / Tổng tài sản
- Hệ số khả năng thanh toán tổng quát cho biết khả năng thanh toán các khoản nợ phải trả của DN, chỉ tiêu này càng cao chứng tỏ DN đang có đủ và thừa khả năng thanh toán và được xác định như sau:
Hệ số thanh toán tổng quát = (Tổng tài sản - Hàng tồn kho) / Nợ ngắn hạn
- Tỷ suất các khoản phải thu cho biết mức độ bị chiếm dụng vốn của DN
Tỷ suất các khoản phải thu = Các khoản phải thu
x 100 / Tổng tài sản
- Hệ số khả năng trả nợ ngắn hạn đánh giá được các nguồn mà DN có thể huy động để trả nợ các khoản
nợ khi tới hạn, được xác định như sau:
Hệ số khả năng trả nợ ngắn hạn = Lượng tiền thuần từ hoạt động kinh doanh / Tổng nợ ngắn hạn
- Cơ cấu và sự biến động của nguồn vốn cho biết mức độ độc lập hoặc tự chủ về nguồn tài chính của
DN, trách nhiệm của DN với các tổ chức tín dụng, Nhà nước… về số tài sản được tài trợ bởi vốn của họ:
Tỷ trọng của từng nguồn vốn chiếm trong tổng số nguồn vốn = Giá trị của từng nguồn vốn x 100 / Tổng
số nguồn vốn
- Đánh giá cân bằng tài chính trong sử dụng nguồn tài trợ cho phép DN nhìn nhận, đánh giá, xem xét được trong năm DN đã có những khoản đầu tư nào, làm các nào để mua sắm được tài sản, lấy tiền đâu để trả nợ, từ đó đánh giá được DN đang gặp khó khăn hay phát triển
Tài sản ngắn hạn + Tài sản dài hạn = Nguồn vốn ngắn hạn (Nguồn tài trợ tạm thời) + Nguồn vốn dài hạn (Nguồn tài trợ thường xuyên)
Trang 3DIỄN ĐÀN KHOA HỌC
- Nhóm chỉ tiêu phân tích kết quả sử dụng nguồn
lực tài chính: là phân tích kết quả kinh doanh của DN
được thực hiện trên báo cáo kết quả kinh doanh của
DN Thông qua các chỉ tiêu về tỷ suất của chi phí, giá
vốn, lợi nhuận với doanh thu thuần Từ đó có những
thu thập, đánh giá về dự toán, kế hoạch thực hiện các
chỉ tiêu doanh thu, chi phí, giá vốn…
Sự cần thiết của phân tích báo cáo tài chính
trong doanh nghiệp thương mại
Hiện nay, trong xu hướng cạnh tranh và hội nhập,
các DN kinh doanh thương mại ở Việt Nam kinh
doanh đa dạng về chủng loại hàng hóa, trị trường hoạt
động rộng, không chỉ trong nước mà còn vươn ra cả
phạm vi nước ngoài Trong những năm qua, theo xu
thế hội nhập ngành kinh doanh thương mại, trao đổi
buôn bán và thị trường xuất nhập khẩu tại Việt Nam
đã có những khởi sắc đáng kể
Loại hình hoạt động của các DN thương mại khá
phong phú bao gồm cả các công ty cổ phần, TNHH,
nhà nước… có quy mô lớn, vừa và nhỏ Hoạt động
kinh doanh thương mại đang dần trở thành một lĩnh
vực quan trọng trong nền kinh tế đất nước Tuy nhiên,
xuất phát từ quan điểm kinh doanh, các nhà quản lý
trong các DN thuộc lĩnh vực kinh doanh thương mại
đang chỉ quan tâm đến lãi lỗ, doanh thu, thanh toán
công nợ, hoặc chỉ quan tâm phân tích tài chính để đáp ứng được nhu cầu trước mắt (vay vốn, đầu tư kinh doanh) mà thực sự chưa chú trọng toàn diện đến công tác phân tích tài chính; đáp ứng thông tin cho các đối tượng quan tâm đến; làm cho những con
số trở nên có ý nghĩa và đánh giá được tác động cũng như đáp ứng được thông tin cho người sử dụng Do vậy, cần thiết phải thực hiện phân tích tài chính trong các DN thương mại để đáp ứng được thông tin cho người sử dụng
Xuất phát từ quan điểm xây dựng hệ thống chỉ tiêu phân tích tài chính để thỏa mãn việc cung cấp thông tin cho các đối tượng quan tâm đến hoạt động của DN thương mại Trên cơ sở đó, mạnh dạn trình bày các chỉ tiêu cơ bản cần xét đến dể phân tích tài chính trên cơ
sở đáp ứng được lợi ích thông tin cho người sử dụng trong DN thương mại
Tài liệu tham khảo:
1 Dương Hữu Hạnh (2007): Quản trị tài chính trong DN hiện đại, NXB Thống kê;
2 Nguyễn Văn Công (2005): Chuyên khảo về Báo cáo tài chính - Lập, đọc, kiểm tra
và phân tích báo cáo tài chính, NXB Tài chính;
3 Sách Hướng dẫn học Quản trị tài chính DN, Học viện Công nghệ Bưu chính viễn thông (2007);
4 Tài liệu cần thiết dành cho chủ tài khoản và kế toán trưởng DN, NXB Tài chính (2013).
MỘT SỐ CHỈ TIÊU CƠ BẢN ĐỂ PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH ĐÁP ỨNG LỢI ÍCH THÔNG TIN Đối tượng
quan tâm Các chỉ tiêu cần phân tích Nguồn số liệu Giá trị thông tin cung cấp
Các tổ chức tín
dụng, chủ nợ
Hệ số tự tài trợ = Vốn chủ
sở hữu / Tổng tài sản
Hệ số khả năng thanh toán tổng quát.
- Tỷ trọng của nguồn vốn chiếm trong tổng số nguồn vốn
- Hệ số khả năng trả nợ ngắn hạn
- Bảng cân đối kế toán
- Báo cáo kết quả kinh doanh
- Chỉ tiêu này Phản ánh khả năng thanh toán chung của DN trong kỳ báo cáo.
- Đánh giá mức độ tự chủ về tài chính, trách nhiệm của DN với các khoản
nợ, khả năng trả nợ, thanh toán nợ
Nhà quản lý - Hệ số khả năng thanh toán nhanh
- Khả năng sinh lời của tài sản
- Khả năng sinh lời của vốn chủ sở hữu ROE
- Nhu cầu vốn lưu chuyển
- Phân tích sử dụng nguồn tài trợ
- Các chỉ tiêu phản ánh hiệu quả kinh doanh
- Phân tích điểm hòa vốn và ra quyết định
- Số vòng quay luân chuyển vốn…
- Khả năng sinh lời
- Sổ quỹ tiên mặt, sổ tiền gửi ngân hàng
- Bảng cân đối tài khoản
- Báo cáo kết quả kinh doanh.
- Báo cáo lưu chuyển tiền tệ
- Nhìn nhận các chỉ tiêu này để nhà quản lý có những đánh giá về hiệu quả của công tác tài chính trong kỳ, hiệu quả của các chính sách về giá bán, doanh thu, phải thu, phải trả khách hàng, phương thức bán hàng…
Khách hàng - Tỷ trọng của từng bộ phận tài sản
chiếm trong tổng số tài sản.
- Năng lực thanh toán của DN (tỷ suất các khoản phải thu, thời gian thu hồi nợ, số vòng thu hồi nợ)
- Báo cáo kết quả kinh doanh
- Bảng cân đối kế toán
- Có kế hoạch trong việc thanh toán nợ, lựa chọn được hình thức trả nợ, mua hàng
và các nguồn hàng cũng như loại hàng.
Các cơ quan
quản lý
nhà nước
- Phân tích kết quả sử dụng nguồn lực tài chính
Báo cáo kết quả kinh doanh
Nhìn vào đây để thấy khái quát mức
độ thực hiện nghĩa vụ của doanh nghiệp với nhà nước, đánh giá xu thế phát triển của DN Từ đó là căn
cứ để hoạch định các chính sách hỗ trợ, phát triển các doanh nghiệp.
Nguồn: Tác giả nghiên cứu, xây dựng