- Miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự là tái hiện những ý nghĩ, cảm xúc và diễn biến tâm trạng của nhân vật!. - Có hai cách miêu tả nội tâm:![r]
Trang 1GV: Phạm Thị Hiền.
Nhiệt liệt chào mừng
các thầy cô giáo về dự giờ Ngữ văn 9
PHÒNG GIÁO DỤC - ĐÀO TẠO HUYỆN THÁI THỤY
TRƯỜNG THCS THÁI DƯƠNG
Trang 22 Tự sự là :
3 Có ý kiến cho rằng: Trong văn bản tự sự chỉ sử dụng duy nhất
một phương thức biểu đạt là tự sự
4 Vai trò của yếu tố miêu tả
trong văn bản tự sự?
- Trong văn bản tự sự, miêu tả cụ thể chi tiết về cảnh vật, nhân vật và sự việc giúp cho câu chuyện trở nên hấp dẫn, gợi cảm, sinh động
kể người, kể việc
A Đúng
B Sai
Trang 41 Xét ví dụ
a Đọc đoạn trích “Kiều ở lầu Ngưng Bích”
(trích “Truyện Kiều” của Nguyễn Du)
- Những câu thơ miêu tả cảnh thiên nhiên:
Trang 5Tiết 40 Tập làm văn: MIÊU TẢ NỘI TÂM TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ
I Tìm hiểu yếu tố miêu tả nội tâm trong văn
bản tự sự
1 Xét ví dụ
a Đọc đoạn trích “Kiều ở lầu Ngưng Bích”
(trích “Truyện Kiều” của Nguyễn Du)
- Những câu thơ miêu tả cảnh thiên nhiên:
Trước lầu Ngưng Bích khoá xuân,
Vẻ non xa tấm trăng gần ở chung Bốn bề bát ngát xa trông, Cát vàng cồn nọ bụi hồng dặm kia
-> Bức tranh có không gian, thời gian, màu sắc, cảnh vật Cảnh thiên nhiên mênh mông, hoang vắng, rợn ngợp, xa vắng lúc hoàng hôn
+ Tâm trạng buồn, cô đơn
->Bức tranh thiên nhiên nhuốm màu
tâm trạng
Trang 61 Xét ví dụ
a Đọc đoạn trích “Kiều ở lầu Ngưng Bích”
(trích “Truyện Kiều” của Nguyễn Du)
- Những câu thơ miêu tả cảnh thiên nhiên:
Thuyền ai thấp thoáng cánh buồm xa xa? Buồn trông ngọn nước mới sa, Hoa trôi man mác biết là về đâu? Buồn trông nội cỏ rầu rầu, Chân mây mặt đất một màu xanh xanh Buồn trông gió cuốn mặt duềnh,
Ầm ầm tiếng sóng kêu quanh ghế ngồi + Tâm trạng buồn, cô đơn
-> Nghệ thuật tả cảnh ngụ tình
+ Kiều buồn cho cảnh ngộ của
mình; lo sợ, hãi hùng giông tố cuộc
đời ập xuống đầu nàng
Tái hiện những ý nghĩ, cảm xúc của nhân vật
Thuý Kiều
Trang 7Tiết 40 Tập làm văn: MIÊU TẢ NỘI TÂM TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ
I Tìm hiểu yếu tố miêu tả nội tâm trong văn
bản tự sự
1 Xét ví dụ
a Đọc đoạn trích “Kiều ở lầu Ngưng Bích”
(trích “Truyện Kiều” của Nguyễn Du)
- Những câu thơ miêu tả cảnh thiên nhiên:
+ Tâm trạng buồn, cô đơn
+ Kiều buồn cho cảnh ngộ của
mình; lo sợ, hãi hùng giông tố cuộc
đời ập xuống đầu nàng
Tái hiện những ý nghĩ, cảm xúc của nhân vật
Thuý Kiều
- Những câu thơ miêu tả tâm trạng Kiều
người tựa cửa hôm mai, Quạt nồng ấp lạnh những ai đó giờ? Sân Lai cách mấy nắng mưa,
Có khi gốc tử đã vừa người ôm
Xót
người dưới nguyệt chén đồng Tin sương luống những rày trông mai chờ Bên trời góc bể bơ vơ, Tấm son gột rửa bao giờ cho phai
Tưởng
-> nỗi nhớ chàng Kim, xót thương cha
mẹ (bộc lộ một cách trực tiếp)
Kiều là người con gái thuỷ chung, hiếu thảo, giàu đức hi sinh, vị tha…
Trang 81 Xét ví dụ
a Nguyễn Du tái hiện ý nghĩ, cảm xúc
buồn, nhớ thương…của nàng Kiều
b Đoạn văn tả nội tâm lão Hạc
Mặt lão đột nhiên co rúm lại Những vết nhăn xô lại, ép cho những dòng nước mắt chảy ra Cái đầu lão ngoẹo
về một bên và cái miệng móm mém của Lão mếu như con nít
(Nam Cao, “Lão Hạc”)
- Tả ngoại hình: nét mặt, cử chỉ…
-> Tác giả tái hiện diễn biến tâm trạng lão
Hạc sau khi bán cậu Vàng: dằn vặt, ân
hận, đau khổ, day dứt…
Qua hai ví dụ, em hiểu thế nào là miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự?
2 Ghi nhớ
Miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự là tái
hiện những ý nghĩ, cảm xúc và diễn biến tâm
trạng của nhân vật Tác dụng: khắc họa đặc điểm tính
cách nhân vật; làm cho nhân vật trở nên sinh động
Trang 9Tiết 40 Tập làm văn: MIÊU TẢ NỘI TÂM TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ
I Tìm hiểu yếu tố miêu tả nội tâm trong văn
bản tự sự
1 Xét ví dụ Mặt lão đột nhiên co rúm lại Những vết nhăn xô lại, ép cho những dòng
nước mắt chảy ra Cái đầu lão ngoẹo
về một bên và cái miệng móm mém của Lão mếu như con nít
(Nam Cao, “Lão Hạc”)
- Miêu tả nội tâm lão Hạc: tả ngoại hình (nét mặt, cử chỉ)…
Có mấy cách miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự?
2 Ghi nhớ
Miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự là táin
hiện những ý nghĩ, cảm xúc và diễn biến tâm
trạng của nhân vật
Tưởng người dưới nguyệt chén đồng
Tin sương luống những rày trông mai chờ
Bên trời góc bể bơ vơ
Tấm son gột rửa bao giờ cho phai
(…)
- Miêu tả nội tâm Kiều: qua từ ngữ bộc lộ
tình cảm, cảm xúc
Miêu tả nội
tâm gián tiếp
- Có hai cách miêu tả nội tâm:
Trang 101 Xét ví dụ
2 Ghi nhớ
- Miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự là tái
hiện những ý nghĩ, cảm xúc và diễn biến tâm
trạng của nhân vật
- Có hai cách miêu tả nội tâm:
+ Miêu tả nội tâm trực tiếp bằng cách diễn
tả ý nghĩ, cảm xúc, tình cảm của nhân vật
+ Miêu tả nội tâm gián tiếp bằng cách
miêu tả cảnh vật, nét mặt, cử chỉ, trang
phục,…của nhân vật
II Luyện tập
nhân vật trong đoạn trích sau và cho biết
đó là các chi tiết miêu tả trực tiếp hay gián tiếp nội tâm nhân vật ?
Trang 11“Choắt không dậy được nữa, nằm thoi thóp Thấy thế tôi hốt hoảng quỳ xuống, nâng đầu Choắt lên mà than rằng:
- Nào tôi đâu biết cơ sự lại ra nông nỗi này ! Tôi hối lắm ! Tôi hối hận lắm ! Anh mà chết là chỉ tại cái tội ngông cuồng dại dột của tôi Tôi biết làm thế nào bây giờ?
Tôi không ngờ Dế Choắt lại nói với tôi một câu như thế này:
-Thôi, tôi ốm yếu quá rồi, chết cũng được Nhưng trước khi nhắm mắt, tôi
khuyên anh : ở đời mà có thói hung hăng bậy bạ, có óc mà không biết nghĩ, sớm muộn rồi cũng mang vạ vào mình đấy!
Thế rồi Dế Choắt tắt thở Tôi thương lắm Vừa thương vừa ăn năn tội mình Giá tôi không trêu chị Cốc thì đâu đến nỗi Choắt việc gì Cả tôi nữa, nếu không nhanh chân chạy vào hang thì tôi cũng chết toi rồi.”
(Trích Dế Mèn phiêu lưu kí - Tô Hoài)
Tiết 40 Tập làm văn: MIÊU TẢ NỘI TÂM TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ
I Tìm hiểu yếu tố miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự
II Luyện tập - Chi tiết miêu tả ý nghĩ, tâm trạng, thái độ, cảm xúc của Dế Mèn?
- Miêu tả nội tâm bằng cách nào?
Trang 12“Choắt không dậy được nữa, nằm thoi thóp Thấy thế tôi hốt hoảng quỳ xuống, nâng đầu Choắt lên mà than rằng:
- Nào tôi đâu biết cơ sự lại ra nông nỗi này ! Tôi hối lắm ! Tôi hối hận lắm !
Anh mà chết là chỉ tại cái tội ngông cuồng dại dột của tôi Tôi biết làm thế nào bây giờ?
Tôi không ngờ Dế Choắt lại nói với tôi một câu như thế này:
-Thôi, tôi ốm yếu quá rồi, chết cũng được Nhưng trước khi nhắm mắt, tôi
khuyên anh: ở đời mà có thói hung hăng bậy bạ, có óc mà không biết nghĩ, sớm muộn rồi cũng mang vạ vào mình đấy!
Thế rồi Dế Choắt tắt thở Tôi thương lắm Vừa thương vừa ăn năn tội mình Giá tôi không trêu chị Cốc thì đâu đến nỗi Choắt việc gì Cả tôi nữa, nếu không nhanh chân chạy vào hang thì tôi cũng chết toi rồi.”
(Trích Dế Mèn phiêu lưu kí - Tô Hoài)
II Luyện tập - Chi tiết miêu tả ý nghĩ, tâm trạng, thái độ, cảm xúc của Dế Mèn:
- Miêu tả nội tâm bằng cách: trực tiếp
Trang 13Tiết 40 Tập làm văn: MIÊU TẢ NỘI TÂM TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ
Vẽ bản đồ tư duy
khái quát kiến thức bài học:
Trang 141 Xét ví dụ
2 Ghi nhớ
- Miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự là tái
hiện những ý nghĩ, cảm xúc và diễn biến tâm
trạng của nhân vật
- Có hai cách miêu tả nội tâm:
+ Miêu tả nội tâm trực tiếp bằng cách diễn
tả ý nghĩ, cảm xúc, tình cảm của nhân vật
+ Miêu tả nội tâm gián tiếp bằng cách miêu
tả cảnh vật, nét mặt, cử chỉ, trang phục,…
của nhân vật
II Luyện tập
HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
1.Vận dụng
- Viết đoạn văn ngắn cho tình huống:
Em đánh vỡ chiếc bình hoa của một người thân.
2 Chuẩn bị:
Hệ thống hoá kiến thức về Nguyễn Đình Chiểu và Truyện Lục Vân Tiên./.