Đây là một chỉ số xếp hạng trên toàn cầu của các nước trên thế giới, nằm trong nhóm các chỉ số đo lường các Chỉ số hài lòng với cuộc sống ,Tuổi thọ trung bình, Chỉ số dấu chân sinh thái.
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI Khoa Kinh tế phát triển- Đại học kinh tế
Đề tài: CHỈ SỐ TỔNG HẠNH PHÚC QUỐC GIA (HPI)
Bộ môn: Phát triển bền vững Giảng viên: TS Nguyễn Viết Thành
Người thực hiện: Nhóm 10
Trang 2A TÓM TẮT
Bản báo cáo này giới thiệu tổng quát về chỉ số tổng hạnh phúc quốc giá (HPI) Đây là một chỉ số xếp hạng trên toàn cầu của các nước trên thế giới, nằm trong nhóm các chỉ số đo lường các Chỉ số hài lòng với cuộc sống ,Tuổi thọ trung bình, Chỉ số dấu chân sinh thái Báo cáo chỉ ra định nghĩa, mục đích, ý nghĩa và cách tính cho chỉ số HPI Từ đó so sánh, xếp hạng HPI của Việt Nam so với các nước khác trong khu vực và trên thế giới, chỉ ra những điểm mạnh của các quốc gia có chỉ số HPI cao và điểm yếu của những nước có thành tích kém hơn Báo cáo cũng đưa ra phương pháp dự báo HPI của Việt Nam trong thời gian sắp tới và đánh giá các con
số này
Báo cáo sử dụng phương pháp nghiên cứu tài liệu (nghiên cứu, phân tích, tổng hợp các tài liệu tiếng Anh, tiếng việt ) và phương pháp phân tích (sử dụng các bảng biểu, sơ đồ để so sánh chỉ số giữa các quốc gia)…
Một số đóng góp và phát hiện chính:
+ Chỉ số HPI đang được quan tâm toàn cầu và xếp hạng được nhiều quốc gia trên thế giới
+ HPI của Việt Nam hiện đang nằm trong nhóm HPI cao trên thế giới
+ Dự báo HPI của Việt Nam trong tương lai, từ đó nhận thấy tốc độ tăng HPI của Việt Nam từ năm 2006 – 2012 là cao so với nhiều nước trong khu vực Và đứng thứ 2 trên thế giới sau Costa Rica (2012)
+ HPI phụ thuộc phần lớn vào chỉ số dấu ấn sinh thái Nếu dấu ấn sinh thái càng nhỏ thì chỉ số HPI càng cao
Trang 3B NỘI DUNG
I ĐỊNH NGHĨA, MỤC ĐÍCH, CÁCH TÍNH
1 Định nghĩa
Chỉ số hạnh phúc quốc gia (tiếng Anh: Happy Planet Index, viết tắt HPI, có tài
liệu dịch là Chỉ số hạnh phúc hành tinh) là chỉ số do NEF (New Economics Foundation - một tổ chức nghiên cứu kinh tế-xã hội có trụ sở chính tại Vương quốc Anh) công bố Kết quả dựa vào các số liệu chọn lọc từ các quốc gia, các tổ chức quốc
tế và các số liệu do chính NEF điều tra Chỉ số này nói lên mối quan hệ giữa tuổi thọ, cảm giác thoải mái và các hành vi tác động đến môi trường, do vậy đây không phải là chỉ số thuần túy đo hạnh phúc của quốc gia, điều này có nghĩa là một nước có chỉ số HPI cao chưa chắc đã là nước hạnh phúc thực sự mà có thể chỉ vì họ không khai thác quá nhiều tài nguyên
Nói ngắn gọn, HPI là viết tắt của Happy Planet Index - Chỉ số Hành tinh Hạnh phúc do tổ chức phi chính phủ New Economics Foundation (NEF) có trụ sở tại Anh Quốc lập ra để đánh giá mức độ thỏa mãn cuộc sống của người dân ở từng quốc gia, trong tương quan với tỉ lệ khai thác tài nguyên phục vụ cho sự phát triển của quốc gia
đó
Chỉ số hành tinh hạnh phúc (HPI là một chỉ số mới và tiến bộ, tập trung trên những
gì các vấn đề: bền vững và hạnh phúc cho tất cảmọi người Nó cho chúng ta biết được việ các quốc gia đang làm trong hỗ trợ người dân để sống cuộc sống tốt đẹp và đảm bảo rằng những người khác có thể làm điều tương tự trong tương lai bền vững và làm sao để có một cuộc sống tốt cho tất cả mọi người
HPI là một biện pháp sáng tạo cho thấy hiệu quả sinh thái mà con người hạnh phúc được phân phối trên toàn thế giới Nó là chỉ số lần đầu tiên kết hợp tác động môi trường với hạnh phúc để đo lường hiệu quả môi trường với đó từng quốc gia, mọi người sống cuộc sống lâu dài và hạnh phúc
HPI cho biết, mức độ tiêu thụ tài nguyên cao của một quốc gia trên thế giới, và nó còn cho biết một quốc gia có thể có hạnh phúc cao mà không tiêu thụ quá mức các nguồn tài nguyên của Trái đất
2 Thành phần
- Gồm 9 lĩnh vực (2014)
Trang 4+ Lĩnh vực 2: Sử dụng thời gian - Thời gian làm việc, nghỉ ngơi, giải trí, đi du
lịch và dành thời gian cho gia đình
+ Lĩnh vực 3: Sức sống của cộng đồng, văn hóa (tính đa dạng và bảo tồn của
truyền thống văn hóa),
+ Lĩnh vực 4: sức khỏe (y tế - Tuổi thọ),
+ Lĩnh vực 5: giáo dục,
+ Lĩnh vực 6: Môi trường (cảm nhận và hiểu biết về sinh thái),
+ Lĩnh vực 7: Mức sống,
+ Lĩnh vực 8: Quản trị (cảm nhận về công bằng, chân chính và chất lượng)
Những yếu tố này được lựa chọn trên cơ sở nền tảng chuẩn tắc và có trọng số bằng nhau bởi vì mỗi yếu tố được xem là khá như nhau trên phương diện tầm quan
trọng thiết yếu cấu thành nên tổng hạnh phúc quốc gia Khi đo lường chỉ số này,
người ta tìm cách gán trọng số lớn hơn đối với yếu tố cấu thành nào không đạt mức
“đủ” Điều này có nghĩa là nếu một yếu tố nào đó không đạt được mức “đủ” sẽ có nhiều ảnh hưởng tiêu cực đến chỉ số HPI Do vậy, việc xác định ngưỡng được coi là vừa “đủ” của các yếu tố cấu thành sẽ có tác động quan trọng tới kết quả thu được Tuy nhiên, các ngưỡng “đủ” được xác định trên cơ sở đánh giá về giá trị và phải là sự lựa chọn của công chúng
3 Cách tính
Để đo lường độ hài lòng cuộc sống, NEF sử dụng các câu hỏi khảo sát của tổ chức Gallup, người tham gia sẽ đưa ra câu trả lời định lượng trong thang điểm từ 0 - 10 (càng lớn càng tốt) Về tuổi thọ trung bình, NEF sử dụng số liệu từ Báo cáo phát triển con người của Liên hiệp quốc năm 2011, chỉ số EF là từ tổ chức Global Footprint Network
HPI toàn cầu kết hợp ba thành phần riêng biệt:
Dấu chân sinh thái (sự tiêu hao tài nguyên của hành tinh)
Mức độ thỏa mãn cuộc sống
Tuổi thọ trung bình
HPI được tính theo công thức: „mức độ thỏa mãn cuộc sống‟ nhân với „tuổi thọ trung bình‟ và đem kết quả chia cho chỉ số „dấu chân sinh thái‟
Hay: HPI= (Chỉ số hài lòng với cuộc sống x Tuổi thọ trung bình) / Chỉ số dấu
chân sinh thái (EF)
Trang 5Trong đó:
-“Tuổi thọ trung bình” được tính toán dựa trên tuổi thọ trung bình và mức độ thỏa
mãn với cuộc sống của cư dân một nước
- “Mức độ thỏa mãn với cuộc sống”: chính là hạnh phúc theo quan điểm cá nhân,
hay chính là “hạnh phúc” theo cách hiểu đơn thuần
- “Mức độ tiêu hao tài nguyên”: hay còn gọi là footprint được tính dựa trên GDP
bình quân, với logic sau:
+ Mỗi một hecta đất trên hành tinh trung bình sản xuất ra một lượng của cải vật chất nhất định (180 con gà 1,6 kg hoặc 100 kg thịt bò hoặc 70 kg cá v.v.) Theo NEF, một diện tích hành tinh rộng 2,1 hecta là vừa đủ cho nhu cầu sống của một người + Một nước có thu nhập bình quân đầu người cao, đồng nghĩa với việc họ sẽ chi tiêu nhiều hơn, qua đó sử dụng một diện tích đất hành tinh nhiều hơn (Diện tích đất sử dụng ở đây là con số quy đổi, mang tính tượng trưng, không phải là đất đai của một quốc gia)
Ví dụ: Cư dân Nhật có độ tuổi bình quân là 82,3, mức độ thỏa mãn cuộc sống
là 6,8, tiêu thụ một tài nguyên đất là 4,9 hecta/người/năm, chỉ số HPI của Nhật là 43,3
* Hoặc có thể tính HPI như sau:
Trong đó:
- HPI là Chỉ số Hành tinh Hạnh phúc;
- LIFE là giá trị về tuổi thọ (Life expectancy);
- SAT là mức độ thoả mãn về cuộc sống (Life satisfaction);
- FOOT là trị số dấu chân sinh thái (Footprint)
- f, p, a và b là các hằng số kinh nghiệm, f = 0.60, p = 73.35, a = 2.93, b= 4.38
Trang 6* Và một cách tính khác:
Như vậy là HPI tỉ lệ thuận với tuổi thọ trung bình và chỉ số hài lòng với cuộc sống,
tỉ lệ nghịch với chỉ số dấu chân sinh thái
4 Ý nghĩa của chỉ số HPI
- Khi đưa ra thống kê HPI, NEF hướng tới mục tiêu tốt đẹp, đó là khuyến khích cư dân hành tinh “sống xanh” – sống lâu, hạnh phúc và không làm tổn hại tới môi trường
- Chỉ số HPI hướng đến một cuộc sống hài hoà với môi trường tự nhiên, đo lường
những yếu tố quan trọng để theo dõi các quốc gia đang thực hiện tốt tới đâu trong việc xây dựng một cuộc sống tốt đẹp cho người dân của mình mà vẫn bảo đảm điều này tiếp diễn trong tương lai
- Trong một chừng mực nào đó, chỉ số HPI có ý nghĩa cảnh báo các quốc gia về yếu tố quan trọng của môi trường Xem xét tổng quan bảng xếp hạng sẽ thấy cho dù là
nước có thu nhập cao hay thu nhập thấp đều đang đối mặt với thách thức chung về môi trường Nếu chỉ chăm chăm phát triển công nghiệp mà đánh đổi bằng hệ sinh thái suy yếu dần, tài nguyên cạn kiệt thì cuộc sống hạnh phúc đó không thể bền vững
- Chỉ số này cho chúng ta thấy được lên mối quan hệ giữa tuổi thọ, cảm giác thoải mái và các hành vi tác động đến môi trường của con người trong một quốc gia
Vì vậy, đây không phải là chỉ số thuần túy đo hạnh phúc của quốc gia và điều này
có nghĩa là một nước có chỉ số HPI cao chưa chắc đã là nước hạnh phúc thực sự, mà
có thể chỉ vì họ không khai thác quá nhiều tài nguyên Đồng thời, cũng từ chỉ số này cho thấy những quốc gia đang phát triển hoặc kém phát triển nhất tại châu Á, Nam Mỹ lại được xếp đầu bảng, trong khi những quốc gia công nghiệp giàu mạnh tại Bắc Mỹ, châu Âu lại thường nằm cuối bảng vì các nước này đã tận dụng quá nhiều tài nguyên thiên nhiên
Trang 7HPI cho biết: Hạnh phúc là giá trị nhân sinh quan trọng bậc nhất trong đời sống
Hạnh phúc thực sự hiện hữu; con người có thể tìm kiếm, trải nghiệm; vừa mang yếu tố chủ quan (cảm nhận của con người ), vừa có yếu tố khách quan (cơ sở tạo nên sự cảm nhận) Mỗi con người, mỗi quốc gia đều mải miết khám phá và mong muốn có hạnh phúc!
Ở một khía cạnh khác, mức độ hạnh phúc hiện tại của con người càng cao, thì càng khó làm cho họ hạnh phúc thêm nữa; muốn làm cho họ hạnh phúc thêm nữa phải tiêu tốn số lượng tài nguyên và chi phí cao hơn nữa, nghĩa là khi con người ở tình trạng hạnh phúc càng cao thì hiệu suất sử dụng tài nguyên để làm họ hạnh phúc thêm nữa càng giảm đi Chúng ta có thể diễn tả điều này qua đồ thị như sau (với trục hoành
chỉ mức độ sử dụng tài nguyên):
II Hiện trạng HPI của việt nam với các nước khác
1 Nhận xét về chỉ số HPI của toàn thế giới:
*.Xếp hạng CPI năm 2012
Trang 8Biểu đồ 1: Mức độ thỏa mãn cuộc sống trong năm và Dấu chân sinh thái của 151 quốc gia
Nguần:www.happyplanetindex.org
Kể từ năm 2006, cứ mỗi 3 năm 1 lần NEF - (New Economics Foundation) công bốbảng phân hạng CPI Năm 2012 bảng phân hạng của 151 quốc gia được công bố -
(Bảng 1, bảng 2, bảng 3, bảng 4) Kết quả cho thấy:
Costa Ricalà quốc gia có chỉ số Tổng Hạnh Phú Quốc Gia cao nhất (64,0điểm) Ở thứ hạng thấp nhất là Botswana (22,6 điểm) Đây là lần thứ 2 Costa Rica dẫn đầu bảng xếp hạng Trong lần xếp hạng đầu tiên, quốc gia Trung Mỹ này đứng thứ 3, sau Vanuatu và Colombia
Việt Nam đứng ở trí thứ 2 với (60,4 điểm), cao hơn Trung Quốc (sếp thứ 60; với 44,7 điểm Ở chiều ngược lại của bảng xếp hạng năm nay, những nước được cho là kém hạnh phúc nhất trên thế giới lần lượt là Qatar (25,2), Chad (24.7) và Botswana (22.6)
Trang 9Trong 10 quốc gia dẫn đầu về chỉ số HPI thì đều thuộc về các nước thuộc khu vực Nam Mỹ và Trung Mỹ Không có nước công nghiệp nào chen chân
được vào tóp 10 Việt Nam là quốc gia duy nhất của Châu Á đứng trong tóp 10 quốc gia có HPI cao nhất Thế Giới
Nguồn:http://vtc.vn/2-337255/xa-hoi/viet-nam-la-nuoc-hanh-phuc-thu-hai-tren-the gioi.htm
Tại khu vực Đông Nam Á, Indonesia ở vị trí thứ 14, Thái Lan thứ 20, Philippines thứ 25, Lào thứ 37, Myanmar thứ 61, Malaysia thứ 84, Campuchia thứ
85, Singapore thứ 90 Trong số các nước lớn ở châu Á, Ấn Độ xếp thứ 32, Trung
Quốc ở vị trí 60 và Hàn Quốc 63
Trong nhóm G8, Anh có thứ bậc cao nhất (41), đứng trên Nhật (45), Đức (46), Pháp (50), Italy (51), Canađa (65), Mỹ (105) và Nga (122)
Trong 30 nước dẫn đầu phần lớn là các nước đang phát triển, 3 quốc gia thuộc Đông Nam Á khác là Indonesia, Thái Lan và Philippin lần lượt nắm các vị trí 14 và
20 và 25
Những con số trên cho thấy tính độc lập rất lớn của các tiêu chí do NEF đưa ra với các chỉ số khác như HDI (chỉ số phát triển con người) và GDP (tổng sản phẩm quốc nội), vì các nước có chỉ số HPI cao lại thường có HDI và GDP thấp và ngược lại Bằng chứng là Vanuatu, nước có chỉ số phát triển con người đứng thứ 120 thế giớilại là nước có HPI cao nhất, còn Hoa Kỳ nước giàu có nhất thế giới, thu nhập theo đầu người xếp ở vị trí thứ 4 (tính theo sức mua tương đương) và thứ 9 (tính
theo danh nghĩa) lại chỉ xếp hạng 150 trên tổng số 178 nước được khảo sát(năm 2006)
Trang 10Do đó, dễ dàng nhận thấy là những quốc gia đang phát triển hoặc kém phát triển nhất tại châu Á, Nam Mỹ lại được xếp đầu bảng, trong khi những quốc gia công nghiệp giàu mạnh tại Bắc Mỹ, châu Âu lại thường nằm cuối bảng vì họ đã tận dụng quá nhiều tài nguyên thiên nhiên
Bảng 1:Bảng sếp hạng 25 quốc gia có chỉ số HPI cao nhất Thế Giới năm 2012
Trang 11Nguần: www.happyplanetindex.org
Bảng 2: Bảng sếp hạng 30 quốc gia có chỉ số HPI mạnh năm 2012
Trang 12Nguần: www.happyplanetindex.org
Bảng 3: Bảng sếp hạng 28 quốc gia có HPI ở mức trung bình năm 2012
Trang 13Bảng 4: Bảng sếp hạng 30 quốc gia có CPI ở mức yếu (năm 2012.)
Trang 14* Chỉ số HPI của việt Nam:
Năm 2012:
Việt Nam nằm ở vị trí thứ 2 trong số 151 quốc gia trên thế giới, được phân loại
trong nhóm nước có CPI cao nhất thế giới, được công bố ngày 14/6/2012.(Hình 1)
Trang 15Hình 1: vị trí của việt nam trên biểu đồ Nguần: www.happyplanetindex.org
Trang 16Bản đồ thể hiện vị trí chỉ số HPI của Việt Nambản đồ trên thế giới
Nguần: www.happyplanetindex.org Theo bản đồ, Việt Nam thuộc nhóm nước có chỉ số HPI từ 4.8-6.2 (màu vàng), và những quốc gia có màu xanh là những nước có HIP cao nhất, lớn hơn 6.2 Những nước có màng đỏ là nhóm nước có chỉ số HPI thấp hơn 4.8
Theo bản báo cáo của NEF, chỉ số HPI của Việt Nam là 60,4 Chỉ số này được đánh giá dựa trên ba tiêu chí gồm mức độ hài lòng với cuộc sống, tuổi thọ trung bình và dấu chân sinh thái Trong bản báo cáo gần nhất vào năm 2009, NEF xếp Việt Nam
ở vị trí thứ 5
Một điều đáng chú ý đó là ngoại trừ Việt Nam, các vị trí còn lại trong tốp 10 nước dẫn đầu về chỉ số HPI đều là những quốc gia ở Nam Mỹ và Trung Mỹ Không có một nước công nghiệp phát triển nào chen chân được vào tốp 10 Điều tương tự cũng được thể hiện ở bảng xếp hạng chỉ số HPI hồi năm 2009
http://vnexpress.net/tin-tuc/the-gioi/nguoi-viet-hanh-phuc-thu-nhi-the-gioi-2234300.html
Chỉ số HPI của Việt Nam năm 2012 là 60,4, tăng 3 bậc so với năm 2009 Trước đó, năm 2009, Việt Nam đứng ở vị trí thứ 5 trong bảng xếp hạng hạnh phúc của hiệp hội này với tuổi thọ trung bình là 73,7 và 65% dân số hài lòng với cuộc sống
Việt Nam đã liên tục được thăng bậc tại các lần xếp hạng, từ vị trí 12 năm 2006 lên
vị trí thứ 5 năm 2009 và vị trí thứ 2 năm 2012, với điểm đạt được lần lượt là 61,2; 66,5 và 60,4 (trên thang điểm 100)
Trang 17Trong topten của bảng xếp hạng năm nay, trừ Việt Nam, các nước còn lại đều thuộc khu vực Mỹ Latinh và Caribe
Một khảo sát khác do Viện Trái đất, Đại học Columbia, Mỹ tiến hành từ năm 2010 đến 2012 tại 156 quốc gia, theo thang điểm 10 thì Việt Nam đứng thứ 63 trên thế giới về mức độ hạnh phúc Kết luận này dựa trên các chỉ số về mức thu nhập, sự tự
do và tuổi thọ
2 So sánh chỉ số HPI của Việt Nam với các nước, nhóm nước trên thế giới và trong khu vực
- Xét trong khu vực châu Á, Việt Nam hạnh phúc “vượt mặt” nhiều quốc gia
và vùng lãnh thổ như Hong Kong, Indonesia, Philippines hay Lào Trung Quốc, nước đang phát triển lớn thế giới và là láng giềng của Việt Nam, kém đến 30 bậc và đứng thứ 93
- Xét trong khu vực Đông Nam Á, người dân Việt Nam có mức điểm hạnh
phúc cao thứ tư, chỉ kém hạnh phúc hơn so với người Singapore ở vị trí 30, Thái Lan ở vị trí 36 và người Malaysia đứng thứ 56
Nguần: www.happyplanetindex.org
So với giai đoạn năm 2005-2007, cuộc sống của người Việt đã được cải thiện, dựa trên những chỉ số về tuổi thọ, thu nhập đầu người trên GDP, sự hỗ trợ của xã hội, mức độ tự do đưa ra những lựa chọn trong cuộc sống, mức độ hào phóng và nhận thức về tham nhũng