Do xu hướng phát triển, các nhà sản xuất thì cũng chuyển dần sang đa dạng hóa sản phẩm như ngoài Mì Ăn Liền họ cho ra các sản phẩm như bún, phở, miến ăn liền,… Đó là các mặt hàng có thể [r]
Trang 1I/ ĐẶT VẤN ĐỀ:
Hiếm có sản phẩm nào lại có “tầm phủ sóng” rộng như Mì Ăn
Liền Cũng hiếm có sản phẩm nào đáp ứng được khẩu vị của cả
người giàu lẫn người nghèo như nó Thực phẩm ăn liền từ khi mới ra
đời đã chứng minh với nhân loại toàn cầu: thức ăn của xã hội văn minh
là đây Theo thời gian, loại thực phẩm này càng “bành trướng” theo hướng phong phú về số lượng, cải tiến hơn về chất lượng, đáp ứng yêu cầu ngày một khắt khe của người tiêu dùng.
Mì Ăn Liền – Phát minh quan trọng của nhân loại: Phát minh này
như một cống hiến vĩ đại đã làm thay đổi thói quen ẩm thực của cả thế
giới Ông Momofuku Ando - nhà phát minh Mì Ăn Liền nhờ đó đã được tôn vinh là “Vua Mì Ăn Liền” của mọi thời đại.
“Trong cuộc bình chọn những phát minh quan trọng nhất của
Nhật Bản thế kỷ 20 được thực hiện bởi Viện nghiên cứu Nhật, Mì Ăn Liền đã vượt qua cả Karaoke lẫn đĩa CD để giành vị trí quán quân.”
Từ xa xưa, nhân gian thường có câu “Thời gian là vàng là bạc”,
câu nói này càng có ý nghĩa hơn trong lối sống hiện đại nhưng đầy bận rộn như ngày nay Do đó, nhu cầu của con người về các loại thực phẩm
ăn nhanh cũng ngày càng nhiều, và bắt được nhịp điệu sống của con
người hiện đại, thị trường Mì Ăn Liền ngày càng nóng dần lên và chiếm
Trang 2lĩnh được thị phần cao ở phân khúc bình dân Hiện nay, Mì Ăn Liền là
một loại thức ăn rất phổ biến, đa phần được người tiêu dùng ưa chuộng
và còn là sản phẩm hữu ích hầu như luôn có mặt trong mỗi gia đình Đặc
biệt với tính năng tiện lợi, tiện dụng Mì Ăn Liền đã và đang ngày càng
gắn bó với cuộc sống sinh viên – nhóm đối tượng tiêu dùng chiếm số lượng đông đảo Mì ăn liền tấn công vào hầu hết các kênh phân phối, từ các siêu thị hiện đại cho đến những tiệm tạp hóa nhỏ, từ thành thị đến nông thôn Có thể nói hầu như bất cứ người tiêu dùng Việt Nam nào cũng dùng sản phẩm này dù ít hay nhiều
II/ NỘI DUNG TÌM HIỂU:
Về khía cạnh thị trường, Trung Quốc là quốc gia tiêu thụ nhiều Mì
Ăn Liền nhất thế giới với 44,3 tỷ gói bán ra trong năm 2005 Indonesia
đứng thứ hai với 12,4 tỷ gói và Nhật Bản thứ ba với 5,4 tỷ gói Hàn Quốc
là nước tiêu thụ nhiều Mì Ăn Liền nhất tính theo đầu người với trung
bình 69 gói/người/năm Tiếp theo là Indonesia 55 gói và Nhật Bản 42 gói
Với giá khá rẻ, chế biến nhanh và đơn giản, Mì Ăn Liền là một loại
thức ăn phổ biến tại Việt Nam Theo thống kê chưa đầy đủ, trong năm
2008, tại Việt Nam có hơn 50 doanh nghiệp sản xuất Mì Ăn Liền, sản
lượng đạt khoảng 5 tỷ gói/năm, tốc độ tăng trưởng bình quân đạt từ 15%
-20% Với sản lượng sản xuất khổng lồ chủ yếu phục vụ trong nước, Việt
Nam đang là nước tiêu thụ Mì Ăn Liền hàng đầu Châu Á và đứng thứ 4
thế giới, với số lượng từ 1 – 3 gói/người/tuần
Năm 2012, tại Việt Nam, sản lượng đạt đến con số 7 tỷ gói Theo
dự báo của các chuyên gia, ngành sản xuất Mì Ăn Liền sẽ tiếp tục tăng
trưởng ở tốc độ cao, sản lượng sẽ tăng lên khoảng 8-9 tỷ gói trong vòng 3 năm tới
Các loại sản phẩm ăn liền ở Việt Nam:
Do có nhiều loại mì, phở, miến truyền thống nên các loại Mì Ăn
Liền ở Việt Nam khá đa dạng Một số loại như phở ăn liền, miến đậu
Trang 3xanh ăn liền, bún ăn liền, hủ tiếu, bánh đa cua ăn liền, nui ăn liền đều đã
có mặt trên thị trường Mì Ăn Liền có thể dùng với trứng gà, bỏ vào lẩu
là những cách ăn phổ biến ở Việt Nam Mì Ăn Liền có thể bổ sung thành
phần đậu xanh, khoai tây, trà xanh hoặc các dưỡng chất khác như canxi, chất xơ, Omega 3, các vitamin khác Tuy nhiên, nó chỉ có tính tăng cường, giàu dưỡng chất tùy theo mục tiêu đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng, bản chất các sản phẩm này chưa phải là thực phẩm chức năng / dược phẩm
Mì Ăn Liền là sản phẩm thay thế (hàng hóa thay thế) cho các mặt
hàng: bánh mỳ, xôi, phở, cơm Do xu hướng phát triển, các nhà sản xuất
thì cũng chuyển dần sang đa dạng hóa sản phẩm như ngoài Mì Ăn Liền
họ cho ra các sản phẩm như bún, phở, miến ăn liền,… Đó là các mặt hàng
có thể thay thế Mì Ăn Liền
Mì Ăn Liền – món ăn bình dân: Không biết từ khi nào, người Việt đã
khá quen thuộc với Mì Ăn Liền – một món được coi giúp người ta no với
chi phí thấp Vì luôn được người dân coi là món ăn bình dân dùng để ăn sáng, thay thế bữa ăn chính, hay là ăn tạm những lúc đói nên giá của mì
gói cũng khá mềm với khoảng từ 3000-5000 đồng/gói Mì Ăn Liền có thể
mang đến cảm giác no ngay sau khi ăn bởi carbonhydrat và sự cung cấp
năng lượng bởi chất béo và tinh bột Rẻ tiền, no và ngon khiến Mì Ăn
Liền có sức hút riêng đối với người tiêu dùng
- Với sinh viên: Ăn mì là thường tình, nhất là với thời buổi giá cả tăng như thế này Thay vì một cơm bình dân 20000 đồng/ bữa, ngày 2 bữa với tiền ăn sáng nữa cũng gần 50000 đồng Với số tiền 2 triệu rưỡi/ tháng ba mẹ cho chi các khoản nhà trọ, điện, nước, sách, vở, bạn bè, học hành,… Nhiều khoản chi tiêu phát sinh khác khiến sinh viên dùng mì gói cho bữa sáng hoặc là bữa ăn chính trong ngày cũng dễ hiểu
Trang 4Một tháng thay vì tốn khoảng 1 hơn một triệu tiền ăn thì giờ đây chỉ tốn khoảng một nửa Số tiền đó có thể mua thêm sách vở, đi học thêm ngoại ngữ, gặp gỡ bạn bè,…
Thủy, sinh viên năm nhất ở ký túc xá Đại học quốc gia ngồi tỉ mỉ tính chi
phí tiết kiệm được nếu bạn ấy dùng Mì Ăn Liền cho bữa sáng và vào buổi
chiều thay cho cơm: “một bữa cơm 15000 đồng, ăn sáng thì ít nhất cũng
từ 7000-10000 đồng, bạn ăn mì chỉ tốn 3000 đồng, vậy là một ngày tiết kiệm được 12000 đồng từ tiền ăn tối và 5000 đồng từ tiền ăn sáng Một tháng thay vì tốn khoảng 1 hơn một triệu tiền ăn thì giờ đây chỉ tốn khoảng một nửa Số tiền đó, bạn có thể mua thêm sách vở, đi học thêm ngoại ngữ, gặp gỡ bạn bè,…Vì với số tiền chưa đến 2 triệu/tháng, mặc dù
đã chi trả trước cho tiền phòng ký túc xá từ đầu năm học nhưng đôi khi vẫn không đủ nếu có việc phát sinh thêm.”
Không ăn nhiều Mì Ăn Liền như bài toán Thủy phân tích, nhưng chuyện sinh viên dùng từ 3-5gói Mì Ăn Liền/ tuần để ăn sáng và ăn thay cơm là
chuyện hết sức bình thường
Thật sự với thời buổi cái gì cũng tăng: giá xăng tăng , giá gas tăng, giá viện phí tăng, thì cái chuyện giá nhu cầu cơ bản như ăn uống, chỗ trọ tăng lên là điều tất yếu Lương công nhân vẫn ở mức thấp Bữa trưa ăn tại công ty, coi như đỡ một bữa, chiều tối qua loa với vài món đơn giản, sáng
ra thì hết xôi, bánh mì 6000-8000 đồng thì Mì Ăn Liền cũng là một giải
pháp tối ưu
Đối với sinh viên, công nhân, người có thu nhập thấp, người
nghèo,…: Mì Ăn Liền là hàng hóa thứ cấp Nếu thu nhập tăng thì người
tiêu dùng sẽ chi tiêu nhiều hơn cho các hàng hóa khác mà giảm cầu về
Mì Ăn Liền.
Trang 5Nhưng với những người bận rộn với công việc, không có nhiều thời gian cho các bữa ăn và nhiều người khác (có cả những người có thu nhập cao), đặc biệt là những người sống độc thân thì đây lại là hàng hóa thiết yếu Cầu của những người này không thay đổi hoặc thay đổi không đáng kể so với sự thay đổi của thu nhập khi thu nhập thay đổi Họ thường xuyên phải
tiêu dùng Mì Ăn Liền.
Mì Ăn Liền còn được tiêu thụ khá nhiều để hỗ trợ đồng bào gặp thiên tai,
bão lũ và trong các hoạt động xã hội
Dù có được mệnh danh cao cấp hay thấp cấp thì Mì Ăn Liền vẫn
đơn thuần là sản phẩm tiện lợi Tuy nhiên, các dòng sản phẩm cũng được phân hóa khá rõ rệt Ở phân khúc bình dân, giá của mỗi gói mì khoảng
1500 - 2000 đồng; phân khúc cấp trung đang được bán với mức giá 2500
- 3500 đồng/gói; loại cao cấp có giá từ 5000 đến hơn 10000 đồng/gói
Hiện nay, các nhà sản xuất Mì Ăn Liền lớn tại Việt Nam gồm: Vina
Acecook, Asian Food, Vifon, Masan, Viet Hung Trong cuộc đua về chủng loại và giá cả, các sản phẩm của Vina Acecook (100% vốn Nhật
Bản) đang dẫn đầu chiếm thị phần khoảng 65% tổng sản phẩm Mì Ăn
Liền cả nước, và có kênh phân bố rộng rãi khắp nước Ngay sau đó là
Asia Food (100% vốn trong nước) chiếm hơn 20% thị phần với các thương hiệu Gấu Đỏ, Đệ Nhất, Hello, Vifood, Hảo Hạng, Osami, Omachi, mới đây nhất là Trứng Vàng Tại các siêu thị, trung tâm thương
mại, cửa hàng, chợ, sản phẩm Mì Ăn Liền của Vina Acecook, Asia Food,
Vifon, Uni-President, Massan, Miliket… đang chiếm lĩnh hơn 90% thị phần với hàng trăm nhãn hiệu khác nhau Đó là chưa kể hàng chục nhãn hàng nước ngoài đang hiện diện khắp nơi, tạo sự phong phú cho thị trường cả về bao bì, mẫu mã lẫn giá cả
Trang 6DOANH
NGHIỆP
THỊ PHẦN (GỐC MÌ)
CẤP
Acecook
Vietnam
(Nhật Bản)
Khoảng 55%
Hảo Hảo, Hảo 100, Bốn Phương…
Đệ Nhất, Lẩu Thái, Sumo
Cả nước
Asia Food
(Việt Nam)
Khoảng 15%
Gấu Đỏ, Hello, Trứng Vàng
Osami
Miền Nam, miền Tây, miền Trung Vifon
(Việt Nam)
Khoảng 10%
(gốc mì) và 50% (gốc gạo)
Vifon (mì)
Vifon (gốc gạo)
Ngoại thành
và nông thôn
cả nước Masan
(Việt Nam) Khoảng 10% Tiến Vua Omachi Cả nước Saigon Ve
Wong
(Đài Loan)
Miliket
(Việt Nam) Không thểthống kê Miliket(mì) Miliket(gốc gạo)
Ngoại thành
và nông thôn
cả nước Micoem
(Việt Nam) Không thểthống kê Micoem Cung Đình
Miền Bắc, đang "Nam tiến"
Uni-President
(Đài Loan)
Không thể
Phân khúc trung cao đang dần chiếm một vị trí quan trọng trong toàn bộ
chiếc bánh của thị trường Mì Ăn Liền Nhưng phân khúc cao (tạm xếp ở
mức từ 5000 đồng/sản phẩm trở lên) cũng khó chiếm ưu thế mạnh vì nhiều người tiêu dùng Việt Nam vẫn còn có nhiều lựa chọn thay thế mà cũng không kém phần tiện lợi nhờ mạng lưới thực phẩm đường phố rộng
khắp như phở, hủ tiếu, cháo, xôi Việc cạnh tranh trên thị trường Mì Ăn
Liền chỉ bắt đầu bùng nổ và một xu hướng phát triển kinh doanh dựa vào
tiếp thị hình ảnh, truyền thông chỉ thực sự xuất hiện khi liên doanh sản
Trang 7xuất mì Vifon Acecook hình thành vào năm 1993 Cuộc cạnh tranh trên thị trường cũng khá quyết liệt cả giữa các doanh nghiệp Việt Nam và các doanh nghiệp đầu tư nước ngoài tại Việt Nam Trước hết, phải kể đến Vina Acecook, thương hiệu hàng đầu trong lĩnh vực này Vina Acecook nhấn mạnh đến yếu tố chất lượng được bảo chứng bởi công nghệ Nhật Bản Trong khi đó, Vifon lại tạo dựng sức mạnh từ một thương hiệu lâu đời nhất Việt Nam và đã chứng thực được niềm tin thông qua mạng lưới xuất khẩu rộng khắp và cả ở những thị trường khó tính, có yêu cầu cao Đặc biệt, khi Massan tung ra dòng sản phẩm Omachi thì quả là một bước đột phá trong công nghệ “lăng xê” mì gói Việc lựa chọn phân khúc cấp trung và chuyển tải một thông điệp rất thiết thực “không sợ nóng” là một lựa chọn chiến lược xuất sắc của Massan.Tuy nhiên, sẽ là rất thiếu sót nếu không nhắc đến sự hỗ trợ tuyệt vời của mạng lưới phân phối vốn khá mạnh của Massan với các chủng loại sản phẩm thực phẩm tiêu dùng có
cùng kênh với Mì Ăn Liền Omachi còn được cam kết bởi một ngân sách
truyền thông lên tới cả triệu USD cho khoảng thời gian từ khi tung sản phẩm vào tháng 5/2007 cho đến Tết âm lịch, nhắm vào các thành phố lớn
Thời gian gần đây, Mì Ăn Liền và những sản phẩm tương tự bị chỉ
trích trên nhiều phương tiện thông tin đại chúng là thức ăn không tốt cho sức khỏe: thiếu chất dinh dưỡng, giảm trí nhớ, hư thận, hại xương, gây ung thư,… làm giảm cầu về loại hàng hóa này (đường cầu về Mì Ăn Liền dịch chuyển sang trái, cung của các nhà sản xuất vẫn không đổi)
(D1) (D2)
0
Q 1
P0
Q0
E0
1
Trang 8PGS.TS Phan Thị Sửu, GĐ Trung tâm Kỹ thuật an toàn vệ sinh thực phẩm Hội
khoa học An toàn thực phẩm Việt Nam cho biết: "Mì Ăn Liền chứa rất nhiều chất béo bão hòa (Shortening), ít chất xơ Đáng chú ý là trong Mì Ăn Liền có thành phần chất
béo chiếm từ 15 - 20% - một lượng tương đối lớn và chủ yếu là dạng axít béo no (chất
béo bão hòa) " Đặc biệt, TS Sửu nhấn mạnh: "Trong quá trình sản suất Mì Ăn Liền
được chiên trong dầu Shortening ở nhiệt độ cao nên dầu dễ bị oxy hóa và nếu dầu dùng để chiên đi chiên lại nhiều lần sẽ có khả năng tạo ra các chất béo dạng Trans Fat, một loại chất làm tăng cholesterol xấu và đồng thời làm giảm cholesterol tốt, gây xơ vữa động mạch, làm giảm sự lưu thông máu Theo tổ chức Y tế Thế giới (WHO), Trans Fat có thể dẫn đến tăng nguy cơ bị các bệnh tim mạch Ngoài ra, khi xâm nhập
cơ thể, chất béo này tạo ra những mảng mỡ bám vào thành mạch máu, dần bịt kín mạch máu, hậu quả là làm cho máu không lưu thông được, gây tắc nghẽn và dẫn đến nguy cơ đột quỵ".
PGS TS Phan Thị Sửu đưa ra một minh chứng: "Theo các chuyên gia tại Viện dinh dưỡng Nga, thường xuyên sử dụng các loại sản phẩm ăn liền sẽ hại đến gan,
tuyến tụy và gây chứng viêm dạ dày Ngoài ra, Mì Ăn Liền còn ảnh hưởng đến hệ
miễn dịch, mạch máu, gây ra tình trạng thiếu vitamin và khoáng chất, vì vậy các
chuyên gia khuyến cáo rằng, không nên dùng Mì Ăn Liền thay cho các bữa ăn chính hằng ngày vì Mì Ăn Liền chỉ cung cấp nhiều calo chứ không cung cấp đủ Vitamin hay
Protein cho cơ thể".
Tuy nhiên, vấn đề được nhiều chuyên gia dinh dưỡng lo ngại hiện là việc các nhà sản xuất ghi thành phần các chất trên bao bì rất mập mờ, thậm chí có những chất còn không được ghi vào bao bì sản phẩm Theo ông Nguyễn Đức Như, PCT Hội Dinh dưỡng TP HCM, "trên thế giới các nhà sản xuất phải cam kết không dùng dầu chiên chứa Trans Fat và ghi rõ sản phẩm không chứa chất béo độc hại này trên bao bì Tại Đan Mạch, Anh, Mỹ, Canada, từ năm 2003, Chính phủ những nước này đã ban hành luật cấm dùng các loại dầu có chứa hàm lượng Trans Fat cao hoặc yêu cầu các công ty sản xuất thực phẩm phải ghi rõ hàm lượng chất này trên bao bì Nhưng tại Việt Nam, chưa có bất cứ quy định nào của cơ quan quản lý thực phẩm về Trans Fat Đây là một
lỗ hổng rất đáng lo ngại cho người tiêu dùng khi lợi ích kinh doanh của doanh nghiệp
và sức khởe của người tiêu dùng luôn ở hai thế đối lập".
Chia sẻ thêm về những lo lắng khi sử dụng Mì Ăn Liền, ông Nguyễn Duy Thịnh,
Trang 9Viện Công nghệ sinh học, Công nghệ thực phẩm, ĐH Bách khoa Hà Nội cho biết: "Để chế biến dầu mỡ lỏng thành dạng đặc và chống được hiện tượng ôi khét dầu mỡ, người
ta đã biến chất béo không no thành chất béo bão hòa và chất béo dạng Trans Fat Chất béo dạng Trans Fat được tìm thấy trong margarin, shortening dùng trong việc trộn xà lách, mì gói, kể cả thức ăn nhanh được chiên với dầu ăn như: khoai tây chiên, gà rán, chuối chiên, cá viên chiên, tôm viên chiên, Đó chính là vấn đề mà người tiêu dùng cần
phải xem xét khi dùng Mì Ăn Liền" ông Thịnh đặc biệt lo lắng khi đưa ra con số:
"Viện nghiên cứu Inserm và Gustave Roustry (Pháp) nghiên cứu trên 25.000 phụ nữ
đã chứng minh: nguy cơ ung thư vú tăng gần gấp 2 ở phụ nữ có tỷ lệ axit béo Trans Fat trong máu cao nhất (so với phụ nữ có tỷ lệ này thấp nhất).
Theo tính toán, hiện tại, ở thành phố trung bình một người dùng đến 3g Mì Ăn Liền
/ngày, cũng là một con số đáng lo ngại Ngoài những thành phần chất béo không được ghi rõ trên các bao bì sản phẩm thì lượng Natri (muối) cũng phải tính đến Theo nghiên cứu của chúng tôi, trung bình một người chỉ nên dùng lượng chất béo dưới 20%/ngày và 6g muối Nhưng nhà sản xuất không ghi rõ, hàm lượng bao nhiêu thì rất đáng lo ngại Việc sử dụng nhiều hay ít sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến những căn bệnh như: thận, tim mạch, huyết áp của con người.
PGS.TS Lê Bạch Mai - Phó Viện trưởng Viện Dinh dưỡng.
Thiếu dinh dưỡng
Mặc dù sau mỗi lần ăn Mì Ăn Liền, bạn cảm thấy rất no, nhưng thực chất, cảm giác no này là do carbohydrate đem lại Mì Ăn Liền chỉ chứa nhiều năng lượng chủ yếu từ chất béo và tinh bột Dùng nhiều Mì Ăn Liền không những khiến bạn có nguy cơ bị
mất cân bằng dinh dưỡng, thiếu chất xơ, vitamin, chất đạm, khoáng chất… mà lại còn
có nguy cơ béo bụng do tiêu thụ quá nhiều tinh bột.
Bệnh tim mạch
Thường xuyên dùng Mì Ăn Liền, bạn có nguy cơ mắc các bệnh về tim mạch như cao
huyết áp, xơ vữa động mạch, đột quỵ cao hơn bình thường Nguyên nhân nằm ở thành
phần chất béo có trong hầu hết các loại Mì Ăn Liền Loại chất béo này là transfat và
chất béo bão hòa, chúng vô cùng có hại cho sức khỏe, đặc biệt đối với những người cao tuổi hay người có tiền sử bệnh tim mạch.
Hư thận, hại xương
Một thành phần có mặt trong mỗi gói Mì Ăn Liền mà không phải ai cũng dễ dàng nhận ra chính là muối Mì Ăn Liền thường được ướp rất nhiều muối, với lượng muối
cao như vậy, khi ăn, bạn đã vô tình làm hại thận, thậm chí dùng nhiều có thể gây sỏi
Trang 10thận Ngoài ra, Mì Ăn Liền cũng chứa đầy phosphate, một chất giúp cải thiện mùi vị
thức ăn Tuy giúp bạn ngon miệng nhưng chất này lại khiến chúng ta dễ bị loãng xương, mất xương, răng cũng yếu dần đi nếu dùng nhiều.
Ung thư
Đã có nhiều nghiên cứu đánh giá sự độc hại của Mì Ăn Liền, với các thành phần phụ
gia như màu thực phẩm, quá nhiều muối, chất béo bão hòa… Và hầu hết các nghiên
cứu đều kết luận Mì Ăn Liền có khả năng gây ung thư nếu ăn nhiều trong thời gian
dài.
Dị ứng
Trong Mì Ăn Liền thường chứa một phụ gia gọi là MSG (monosodium glutamate
monohydrate), đây là loại phụ gia tổng hợp mùi vị, khiến cho món mì trở nên ngon miệng hơn, kích thích vị giác tối đa Thế nhưng, trên thế giới cũng đã ghi nhận trường
hợp di ứng MSG do dùng nhiều Mì Ăn Liền.