ĐÀM PHÁN SOẠN THẢO VÀ THỰC HIỆN HỢP ĐỒNG đề 4 2021

Những rủi ro trong cuộc sống như thiên tai, lũ lụt, cháy rừng... là không thể tránh khỏi. Quan trọng hơn, những thiệt hại về sức khoẻ, tính mạng, tài sản của con người do những nguyên nhân trên là vô cùng nặng nề. Việc tìm đến với các sản phẩm bảo hiểm của các doanh nghiệp bảo hiểm trên thị trường như là một biện pháp phòng tránh và hạn chế những tổn thất do rủi ro gây ra đó là một nhu cầu tất yếu của các cá nhân, tổ chức trong xã hội. Một trong những loại hợp đồng được khách hàng ưu tiên sử dụng khá nhiều hiện nay là hợp đồng bảo hiểm nhân thọ. Để hiểu hơn về loại hợp đồng bảo hiểm này, em xin lựa chọn làm sáng tỏ đề bài: Sưu tầm một hợp đồng bảo hiểm nhân thọ, từ đó phân tích kết cấu của hợp đồng, phân tích các điều khoản của hợp đồng, đánh giá về những điều khoản cần sửa đổi, bổ sung trong hợp đồng để bảo vệ tốt nhất quyền và nghĩa vụ của các bên trong hợp đồng.

BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

BÀI TẬP HỌC KỲ

MÔN:

………

ĐỀ BÀI: …

………

Hà Nội, 2021

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

NỘI DUNG 1

I) Những vấn đề lí luận chung về hợp đồng bảo hiểm nhân thọ 1

1 Khái niệm 1

2 Phân loại 2

II) Vấn đề liên quan đến hợp đồng bảo hiểm nhân thọ cụ thể 3

1 Sưu tầm hợp đồng bảo hiểm nhân thọ 3

2 Phân tích kết cấu của hợp đồng 3

3 Đánh giá những điều khoản cần sửa đổi, bổ sung trong hợp đồng để bảo vệ tốt nhất quyền và nghĩa vụ của các bên trong hợp đồng 6

KẾT LUẬN 11 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC (Trong tệp pdf kèm theo)

MỞ ĐẦU

Những rủi ro trong cuộc sống như thiên tai, lũ lụt, cháy rừng là không thể tránh khỏi Quan trọng hơn, những thiệt hại về sức khoẻ, tính mạng, tài sản của con người do những nguyên nhân trên là vô cùng nặng nề Việc tìm đến với các sản phẩm bảo hiểm của các doanh nghiệp bảo hiểm trên thị trường như là một biện pháp phòng tránh và hạn chế những tổn thất do rủi ro gây ra đó là một nhu cầu tất yếu của các cá nhân, tổ chức trong xã hội Một trong những loại hợp đồng được khách hàng ưu tiên sử dụng khá nhiều hiện nay là hợp đồng bảo hiểm nhân thọ Để

hiểu hơn về loại hợp đồng bảo hiểm này, em xin lựa chọn làm sáng tỏ đề bài: "Sưu

tầm một hợp đồng bảo hiểm nhân thọ, từ đó phân tích kết cấu của hợp đồng, phân tích các điều khoản của hợp đồng, đánh giá về những điều khoản cần sửa đổi, bổ sung trong hợp đồng để bảo vệ tốt nhất quyền và nghĩa vụ của các bên trong hợp đồng"

NỘI DUNG I) Những vấn đề lí luận chung về hợp đồng bảo hiểm nhân thọ

1 Khái niệm

Hợp đồng bảo hiểm là sự thoả thuận giữa bên mua bảo hiểm và doanh nghiệp bảo hiểm, theo đó, bên mua bảo hiểm phải đóng phí bảo hiểm, doanh nghiệp bảo hiểm phải trả tiền bảo hiểm cho người thụ hưởng hoặc bồi thường cho người được bảo hiểm khi xảy ra sự kiện bảo hiểm

Hợp đồng bảo hiểm nhân thọ cũng là một dạng bảo hiểm nên hoàn toàn phù hợp với khái niệm trên Bên cạnh đó, hợp đồng bảo hiểm nhân thọ cũng mang những đặc điểm chung của hợp đồng bảo hiểm con người

Hợp đồng bảo hiểm nhân thọ có các đặc trưgg như sau:

- Hợp đồng bảo hiểm nhân thọ có đối tượng là tuổi thọ của con người Tuổi thọ của con người thể hiện ra bởi quá trình từ khi sống đến khi chết của ngừoi đó Chính vì vậy, trong HĐ BHNT, nghĩa vụ khai báo đúng tuổi của

người được bảo hiểm là rất quan trọng Căn cứ vào độ tuổi của người được bảo hiểm, doanh nghiệp bảo hiểm sẽ xác định xem người đó có thuộc nhóm tuổi tham gia bảo hiểm hay không cũng như tính toán mức phí bảo hiểm

- Trong hợp đồng BHNT, sự kiện bảo hiêm rkhoong hoàn toàn gắn liền với rủi ro được bảo hiểm

Trong các hợp đồng bảo hiểm phi nhân thọ, trách nhiệm bồi thường hoặc trả tiền bảo hoeemr của doanh nghiệp bảo hiểm chỉ phát sinh khi đối tượng bảo hiểm bị thiệt hại Trong khi đó, trong hợp đồng bảo hiểm nâhn thọ (trừ nghiệp vụ bảo hiểm tử kỳ thuần tuý), ngoài trường hợp khi người được bảo hiểm gặp rủi ro bảo hiểm, trách nhiệm trả tiền của DNBH còn phát sinh trong những trường hợp khác

- Hợp đồng bảo hiểm nhân thọ thường có quy định kèm thêm các sản phẩm bổ trợ là sản phẩm bảo hiểm phi nhân thọ

- Hợp đồng bảo hiểm nhân thọ là hợp đồng bảo hiểm dài hạn

- Hợp đồng bảo hiểm nhân thọ có tính tiết kiệm đối với bên mua bảo hiểm

- Nội dung của hợp đồng BHNT bao gồm các điều khoản mẫu

Từ những đặc trung trên, ta có thể đưa ra khái niệm:

"HĐ BHNT là sự thoả thuận giữa bên mua bảo hiểm và doanh nghiệp bảo hiểm về việc doanh nghiệp bảo hiểm cam kết bảo hiểm cho tuổi thọ của người được bảo hiểm, mà theo đó, bên mua bảo hiểm phải đóng phí bảo hiểm và tương ứng, doanh nghiệp bảo hiểm sẽ trả tiền bảo hiểm cho ngiời được bảo hiểm hoặc người thụ hưởng nếu được bảo hiểm sống hoặc chết trong thời hạn thoả thuận

2 Phân loại

- Theo tính chất sự kiện bảo hiểm:

Hợp đồng bảo hiệm tử kỳ: nếu người được BH chết trong thời hạn thoả thuận, DNBH có nghĩa vụ trả tiền bảo hiểm cho người thụ hưởng

Hợp đồng bảo hiểm sinh kỳ: nếu người được hưởng bảo hiểm sống đến hết thời hạn thoả thuận, DNBH có nghĩa vụ trả tiền bảo hiểm cho người thụ hưởng

Hợp đồng bảo hiểm hỗn hợp: kết hợp cả hai loại bảo hiểm sinh kỳ và tử kỳ

- Theo thời hạn thực hiện hợp đồng

HĐBHNT xác định thời hạn: các bên thoả thuận trước thời hạn của hợp đồng Trong thời hạn đó hoặc trước khi kết thúc thời hank, doanh nghiệp BH phải

có nghĩa vụ trả tiền bảo hiểm nếu xảy ra sự kiện bảo hiểm

HĐBHNT không xác định bảo hiểm: trách nhiệm của DNBH chỉ kết thúc khi người được bảo hiểm chết hoặc người thụ hưởng đã nhận hết quyền lợi bảo hiểm

HĐBHNT trọn đời: doanh nghiệp BH có trách nhiệm trả tiền cho người thụ hưởng nếu người được bảo hiểm chết vào bất kì thời điểm nào

HĐBH tiền định kì: doanh nghiệp Bh có trách nhiệm trả tiền định kì cho người thụ hưởng nếu người được bảo hiểm sống đến một thời hạn nhất định như đã thoả thuận

II) Vấn đề liên quan đến hợp đồng bảo hiểm nhân thọ cụ thể

1 Sưu tầm hợp đồng bảo hiểm nhân thọ

Nội dung hợp đồng được đính kèm tại phần phụ lục

2 Phân tích kết cấu của hợp đồng

Luật Kinh doanh bảo hiểm hiện hành không quy định riêng về nội dung của HĐBHNT mà chỉ quy định những nội dung cần phải có của HĐBH nói chung, nhưng cũng không quy định chi tiết đối với tất cả các nội dung mà nhiều vấn đề được bỏ ngỏ để các bên tự thỏa thuận Theo đó, từ hợp đồng đã được trình bày ở nội dung phần phụ lúc, kết cấu của hợp đồng bao gồm những nội dung cơ bản như sau:

- Tên, địa chỉ của DNBH; bên mua bảo hiểm; người được bảo hiểm và người thụ hưởng

Nội dung này nhằm xác định tư cách pháp lý của các bên trong hợp đồng Đối với DNBH, phải ghi rõ tên giao dịch, địa chỉ trụ sở, tên và chức vụ người đại diện ký kết Đối với bên tham gia bảo hiểm phải ghi rõ tên và địa chỉ Ngoài ra, tên

và địa chỉ về chủ thể liên quan khác trong hợp đồng như người được bảo hiểm (nếu không đồng thời là bên mua bảo hiểm) và người thụ hưởng (nếu có) cũng phải được ghi nhận vào hợp đồng

- Đối tượng bảo hiểm

Đối tượng bảo hiểm là tuổi thọ của người được bảo hiểm Nếu DNBH và bên mua bảo hiểm thoả thuận về việc bên mua bảo hiểm tham gia các sản phẩm bảo hiểm bổ trợ thì sức khoẻ và tai nạn của người được bảo hiểm cũng trở thành đối tượng bảo hiểm - Số tiền bảo hiểm Số tiền bảo hiểm là số tiền mà DNBH sẽ trả khi xảy ra sự kiện bảo hiểm Trong bảo hiểm con người nói chung và BHNT nói riêng, số tiền bảo hiểm do các bên tự thoả thuận không phụ thuộc vào đối tượng bảo hiểm, vì tuổi thọ của con người luôn được coi là quý giá không thể xác định được giá trị Chính vì vậy, DNBH và bên mua bảo hiểm phải xác định trước

số tiền bảo hiểm Số tiền bảo hiểm trong HĐBHNT thường do bên mua bảo hiểm quyết định dựa trên khả năng tài chính của mình

- Phạm vi bảo hiểm, điều kiện bảo hiểm

Đây là các điều khoản xác định phạm vi bảo hiểm của DNBH (như phạm vi các loại rủi ro chẳng hạn), các điều kiện đối với đối tượng bảo hiểm và các điều khoản liên quan khác Nội dung của điều khoản này phụ thuộc vào loại hình và đặc trưng của từng sản phẩm BHNT

- Điều khoản loại trừ trách nhiệm bảo hiểm

Đây là điều khoản quan trọng nhằm loại trừ trách nhiệm trả tiền bảo hiểm của DNBH khi xảy ra sự kiện bảo hiểm Điều khoản này nhằm bảo vệ DNBH trước những nghĩa vụ trả tiền bảo hiểm hoặc là quá lớn, hoặc là sự kiện bảo hiểm xảy ra không hẳn là từ rủi ro

- Thời hạn bảo hiểm

Thời hạn bảo hiểm là khoảng thời gian DNBH thực hiện trách nhiệm bảo hiểm Trách nhiệm bảo hiểm của DNBH bắt đầu kể từ khi HĐBHNT đã được giao kết và bên mua bảo hiểm đã nộp phí bảo hiểm (trừ trường hợp DNBH chấp nhận cho bên mua bảo hiểm nợ phí bảo hiểm) Thời hạn bảo hiểm do các bên thoả thuận nhưng trên thực tế, thời hạn bảo hiểm trong HĐBHNT ít nhất là 05 năm, trừ sản phẩm bảo hiểm tử kỳ thường có thời hạn từ một năm trở xuống

- Mức phí bảo hiểm, phương thức đóng phí bảo hiểm

Phí bảo hiểm là số tiền mà bên mua bảo hiểm phải nộp cho DNBH theo thoả thuận Mức phí bảo hiểm phụ thuộc chặt chẽ vào số tiền bảo hiểm và đối tượng bảo hiểm Các bên cũng phải thoả thuận về phương thức nộp phí bảo hiểm Thông thường có các phương thức nộp phí sau: nộp phí bảo hiểm hàng tháng; nộp phí bảo hiểm hàng 03 tháng, hàng 06 tháng; hàng năm hoặc nộp phí bảo hiểm một lần

- Thời hạn, phương thức trả tiền bảo hiểm

Thời hạn trả tiền bảo hiểm là khoảng thời gian DNBH thực hiện trách nhiệm trả tiền bảo hiểm cho người thụ hưởng Phương thức trả tiền bảo hiểm là cách thức DNBH trả tiền bảo hiểm như: trả một lần khi xảy ra sự kiện bảo hiểm; trả định kỳ trong thời hạn bảo hiểm hoặc sau khi xảy ra sự kiện bảo hiểm, trả trọn đời cho người được bảo hiểm khi hết thời hạn bảo hiểm

- Ngày, tháng, năm giao kết hợp đồng

Đây là căn cứ nhằm xác định thời điểm giao kết hợp đồng, từ đó xác định tính hiệu lực của HĐBHNT đối với các bên Theo quy định của Luật Kinh doanh bảo hiểm, thời điểm giao kết hợp đồng là một trong những căn cứ làm phát sinh trách nhiệm bảo hiểm của DNBH

3 Đánh giá những điều khoản cần sửa đổi, bổ sung trong hợp đồng để bảo vệ tốt nhất quyền và nghĩa vụ của các bên trong hợp đồng

3.1 Giao kết hợp đồng bảo hiểm con người cho trường hợp chết

Mục đích của việc mua bảo hiểm cho trường hợp chết của người khác là nhằm thực hiện nghĩa vụ của NĐBH cho người được nuôi dưỡng, cấp dưỡng Do

đó, NĐBH phải được biết người thụ hưởng là ai và số tiền bảo hiểm bao nhiêu tại thời điểm giao kết HĐB Dưới góc độ đạo đức, quy định này nhằm đảm bảo người mua bảo hiểm không trục lợi từ sự kiện chết của NĐBH Tuy nhiên, trong hợp

đồng bảo hiểm em sưu tầm lại có quy định: “Mọi trường hợp thay đổi người thụ

hưởng phải có sự đồng ý bằng văn bản của bên mua bảo hiểm” Như vậy, trong

trường hợp bên mua bảo hiểm không đồng ý thì sẽ ảnh hưởng rất lớn đến quyền lợi của bên mua bảo hiểm

3.2 Các trường hợp không trả tiền bảo hiểm

- Hành vi người mua bảo hiểm chết do tự tử

Nội dung hợp đồng BHNT sưu tầm có quy định: “DNBH không phải trả

tiền bảo hiểm trong trường hợp NĐBH chết do tự tử trong thời hạn hai năm, kể từ ngày nộp khoản phí bảo hiểm đầu tiên hoặc kể từ ngày HĐBH tiếp tục có hiệu lực”

Quy định này mặc dù loại bỏ được tình trạng trục lợi bảo hiểm, đơn vị bán bảo hiểm cho rằng hai năm được xác định là khoảng thời gian cần thiết cho NĐBH quên đi ý định tự tử để trục lợi bảo hiểm hình thành vào ngày nộp khoản phí bảo hiểm đầu tiên hoặc hoặc vào ngày đóng phí gia hạn hiệu lực của HĐBH Tuy nhiên, trừ những người bị tâm thần phân liệt, tự tử là hành vi bộc phát mang tính ngắn hạn Do đó, khoảng thời gian bị loại trừ bảo hiểm đến 2 năm là quá dài Khoảng thời gian khá dài này làm cho hành vi tự tử và ý thức trục lợi bảo hiểm không còn liên quan nhau Em cho rằng, quy định này gây bất lợi cho người thụ hưởng khi NĐBH không có ý thực trục lợi bảo hiểm

- Người thụ hưởng bảo hiểm chết do bị thương tật vĩnh viễn do lỗi cố ý của bên mua bảo hiểm hoặc lỗi cố ý của người thụ hưởng

Nội dung hợp đồng quy định: “DNBH không phải trả tiền bảo hiểm trong

trường hợp NĐBH chết hoặc bị thương tật vĩnh viễn do lỗi cố ý của bên mua bảo hiểm hoặc lỗi cố ý của người thụ hưởng”

Tuy nhiên, em cho rằng nếu người mua bảo hiểm chỉ định nhiều người thụ hưởng thì những người thụ hưởng còn lại vẫn được trả tiền bảo hiểm Nếu không ai trong số những người thụ hưởng được nhận số tiền bảo hiểm thì sẽ ảnh hưởng đến quyền lợi của bên mua bảo hiểm Bản chất của BHNT là đầu tư tài chính, do giá trị của số tiền bảo hiểm và giá trị hoàn lại của HĐBH hoặc toàn bộ số phí bảo hiểm

đã đóng sau khi đã trừ các chi phí hợp lý có liên quan có sự chênh lệch rất hớn, nên người mua bảo hiểm với tư cách là nhà đầu tư hoàn toàn có quyền chỉ định người khác là người thụ hưởng nhằm tối đa hóa kết quả đầu tư; hoặc trong trường hợp, người mua bảo hiểm chỉ định người thụ hưởng theo cơ chế thiết lập thứ tự ưu tiên thì xử lý như thế nào? Có ý kiến cho rằng, cần ghi nhận quyền chỉ định người thụ hưởng bổ sung nếu người thụ hưởng cố ý gây ra cái chết hoặc bị thương tật vĩnh viễn cho NĐBH mà không còn người thụ hưởng khác được chỉ định trước đó trong HĐBH

- Người thụ hưởng bảo hiểm chết do bị thi hành án tử hình

Hợp đồng quy định “DNBH không phải trả tiền bảo hiểm trong trường

hợp NĐBH chết do bị thi hành án tử hình” Cố ý phạm tội một cách đặc biệt

nghiêm trọng để được/bị tử hình (mong muốn phát sinh sự kiện bảo hiểm) nhằm mang lại lợi ích cho người thụ hưởng cũng là một hình thức trục lợi bảo hiểm Tuy nhiên, quy định trên rõ mục đích là nhằm: (i) loại bỏ ý định trục lợi bằng hành vi phạm tội để được/bị tử hình hay (ii) trừng phạt NĐBH do có hành vi phạm tội nên không được thực hiện quyền, nghĩa vụ nuôi dưỡng, cấp dưỡng với người thụ hưởng

Tuy nhiên, nếu ở khía cạnh thứ nhất, em cho rằng cần ấn định một khoảng thời gian từ ngày nộp khoản phí bảo hiểm đầu tiên hoặc vào ngày đóng phí gia hạn hiệu lực của HĐBH đến ngày NĐBH thực hiện hành vi phạm tội (khác với ngày bị thi hành án tử hình) Nếu ở khía cạnh thứ hai, dù NĐBH có phạm tội như thế nào thì quyền được nuôi dưỡng, cấp dưỡng của người thụ hưởng phải được pháp luật công nhận và bảo vệ Theo đó, sự kiện NĐBH chết do bị thi hành án tử hình đã làm mất đi người nuôi dưỡng, cấp dưỡng đối với người thụ hưởng Do đó, quyền

và lợi ích của người thụ hưởng vẫn phải được bảo đảm

3.3 Về nghĩa vụ cung cấp thông tin và hậu quả pháp lý

Thông tin được một bên cung cấp chính là yêu tố quan trọng để bên còn lại quyết định giao kết hoặc không giao kết HĐBH Trong BHNT, thông thường DNBH sẽ gửi cho người mua bảo hiểm một danh sách các câu hỏi với cấu trúc trả lời là có hoặc không Trong phạm vi của bài viết này, em sẽ không bàn về nội dung thông tin cần cung cấp mà chỉ đề cập đến 2 khía cạnh sau:

Thứ nhất, cung cấp thông tin trong hợp đồng BHNT là quyền hay nghĩa vụ

của người mua bảo hiểm Hợp đồng quy định quy định: “Bên mua bảo hiểm có

trách nhiệm cung cấp đầy đủ thông tin liên quan đến đối tượng bảo hiểm cho DNBH” Như vậy, cung cấp thông tin là nghĩa vụ bắt buộc của người mua bảo

hiểm Giả định trường hợp DNBH đặt một câu hỏi khó theo kiểu là “đã từng” hoặc

“có thường uống chất có cồn không? Nếu có thì loại gì? Bao nhiêu ml/tuần”, người mua không chắc chắn về câu trả lời nên không trả lời hoặc trả lời là “không biết” thì có vi phạm nghĩa vụ cung cấp thông tin hay không? Hoặc ngược lại nếu người mua bảo hiểm yêu cầu DNBH cung cấp báo cáo tài chính 3 năm gần nhất của DNBH Vì giữ bí mật tài chính, DNBH từ chối cung cấp thì có bị xem là vi phạm nghĩa vụ cung cấp thông tin hay không? Hợp đồng nên ghi nhận quyền từ chối cung cấp thông tin của người mua bảo hiểm và DNBH nếu một bên nhận thấy không thể cung cấp chính xác hoặc không cần thiết phải cung cấp

Thứ hai, quy định của pháp luật về xử lý hậu quả nếu một bên vi phạm

nghĩa vụ cung cấp thông tin Theo đó, hợp đồng áp dụng chế tài đơn phương đình

chỉ hợp đồng nếu một bên “cố ý cung cấp thông tin sai sự thật cho bên còn lại” Trong khi đó, hợp đồng quy định hành vi “lừa dối khi giao kết HĐBH” của một bên được coi là căn cứ để tuyên bố hợp đồng vô hiệu Tuy nhiên, “mấu chốt của

vấn đề chính là, pháp luật không nói rõ, lúc nào hành vi cố ý cung cấp thông tin sai sẽ dẫn đến hợp đồng vô hiệu và lúc nào thì đơn phương chấm dứt hợp đồng”.

3.4 Khôi phục hiệu lực của hợp đồng bảo hiểm nhân thọ

Thời hạn bảo hiểm trong BHNT thường rất dài Do đó, khả năng dự báo về năng lực đóng phí của người mua rất thấp Việc vi phạm nghĩa vụ đóng phí dẫn đến hợp đồng bị chấm dứt là hoàn toàn có thể xảy ra Nhằm bảo vệ quyền lợi các bên, hợp đồng quy định cho phép các bên có quyền thỏa thuận khôi phục hiệu lực của HĐBH Tuy nhiên, quy định này còn tồn tại nhiều hạn chế:

Thứ nhất, về hình thức khôi phục hiệu lực của hợp đồng BHNT, hợp đồng

sưu tầm có quy định: “Các bên có thể thoả thuận khôi phục hiệu lực HĐBH đã bị

đơn phương đình chỉ thực hiện theo quy định” Như vậy, hợp đồng không quy định

chi tiết trình tự, thủ tục để khôi phục hiệu lực của hợp đồng BHNT bị đơn phương

đình chỉ mà chỉ ghi nhận “các bên có thể thỏa thuận” Thực tiễn cho thấy, do khó

khăn về tài chính chỉ mang tính ngắn hạn, khi bị trễ hạn đóng phí bảo hiểm, người mua thường chọn giải pháp là đóng phí bù cho thời gian còn nợ phí và mặc nhiên xem như hoàn thành nghĩa vụ đóng phí Khi thực hiện việc đóng bù phí bảo hiểm, người mua bảo hiểm không nhận bất kỳ phản hồi nào từ DNBH về trình tự, thủ tục khôi phục hiệu lực của hợp đồng BHNT Tuy nhiên, trong bộ quy tắc bảo hiểm, DNBH thường ghi nhận việc khôi phục hiệu lực của hợp đồng BHNT phải được thỏa thuận giữa người mua bảo hiểm và DNBH Như vậy, trong trường hợp này, sự

im lặng của DNBH khi nhận phí thanh toán bù cho thời gian vi phạm của người mua bảo hiểm không được coi là đồng ý khôi phục hiệu lực của hợp đồng BHNT