Luan van chuyen de QL thu chi BHXH tại h giao thuỷ nam định

Qua thời gian thực tập tại phòng BHXH huyện Giao Thuỷ em thấyBHXH huyện Giao Thuỷ đã đạt đợc những kết quả thiết thực về hoạt độngthu – chi quỹ BHXH nh: Chi đúng ngời, đúng đối tợng, kịp

lời nói đầu

Bảo hiểm xã hội (BHXH) là một trong những loại hình bảo hiểm ra đờisớm ở nớc ta Đây là một loại hình bảo hiểm đặc biệt, nó ít mang tính chấtkinh doanh thơng mại mà chủ yếu là tính nhân dạo và nhân văn cao cả

Kể từ khi ra đời đến nay, nó đã góp phần làm ổn định đời sống cho cán

bộ công nhân viên chức Nhà nớc, quân nhân, những ngời lao động làm việctrong các thành phần kinh tế của đất nớc; ổn định chính trị – xã hội, thúc

đẩy quá trình xây dựng, phát triển và bảo vệ tổ quốc

Hiện nay, đợc sự quan tâm của Nhà nớc mà chính sách BHXH ngàycàng đợc thực hiện tốt và hiệu quả hơn với các đối tợng tham gia nói trên Đểviệc thực hiện BHXH tồn tại và phát huy đợc tác dụng của nó cần phải cómột quỹ BHXH và quỹ đó phải hoạt động đúng mục đích tức là cơ quanBHXH phải thực hiện tốt công tác thu – chi quỹ BHXH

Qua thời gian thực tập tại phòng BHXH huyện Giao Thuỷ em thấyBHXH huyện Giao Thuỷ đã đạt đợc những kết quả thiết thực về hoạt độngthu – chi quỹ BHXH nh: Chi đúng ngời, đúng đối tợng, kịp thời; thu quỹBHXH ngày càng tăng v.v…Tuy nhiên bên cạnh dó vẫn còn một số tồn tạinhất định nh: Thu BHXH cha dứt điểm, số nợ đọng vẫn còn, một vài cơ sởcòn trốn nộp BHXH làm cho hoạt động quỹ BHXH tại phòng BHXH huyệnGiao Thuỷ cha đạt đợc kết quả cao, tăng gánh nặng cho ngân sách nhà nớc.Nhận thức đợc tầm quan trọng của công tác quản lý thu – chi quỹ BHXH

nh vậy, em đã chọn đề tài : “Thực trạng thu - chi quỹ BHXH tại phòng BHXH huyện Giao Thuỷ (Nam Định)“ với mong muốn đợc góp phần nhỏ

bé của mình nhằm hoàn thiện công tác quản lý thu – chi quỹ BHXH tại

phòng BHXH huyện Giao Thuỷ nói riêng và trong hệ thống BHXH Việt Namnói chung.

Trong quá trình hoàn thành chuyên đề, do thời gian và nhận thức cònnhiều hạn chế nên không thể tránh khỏi những thiếu sót Em rất mong đợc sựchỉ bảo của các thầy cô giáo Qua đây em xin gửi lời cảm ơn tới thầy giáoPGS.TS Hồ Sĩ Sà đã tận tình giúp đỡ em hoàn thành chuyên đề này

Hà Nội ngày 15 tháng 4 năm 2004 Sinh viên: Trần Văn Phác

Trong thực tế, nhiều khi các rủi ro trên không xẩy ra và ngời chủ khôngphải chi ra đồng nào nhng cũng có khi xảy ra dồn dập, buộc họ phải bỏ ramột khoản tiền rất lớn mà họ không muốn Do đó mâu thuẫn chủ thợ càngtrở nên vô cùng gay gắt Khi những mâu thuẫn này kéo dài Nhà nớc phải

đứng ra can thiệp bằng cách: buộc giới chủ phải có trách nhiệm hơn đối vớingời lao động mà mình sử dụng, thể hiện ở việc phải trích ra một phần thunhập của mình để hình thành quỹ Sau đó dùng nguồn quỹ này để trợ cấpcho ngời lao động và gia đình họ, khi ngời lao động không may gặp nhữngrủi ro và sự cố bất ngờ Đồng thời Nhà nớc đứng ra bảo trợ cho quỹ Bằngcách đó cả chủ và thợ đều thấy mình có lợi và tự giác thực hiện, cuộc sống

của ngời lao động đợc đảm bảo.Ngời chủ đợc bảo vệ việc sản xuất kinhdoanh diễn ra bình thờng, tránh đợc những xáo trộn không cần thiết.

Mối quan hệ ba bên nêu trên đợc thế giới quan niệm là BHXH cho ngờilao động Nh vậy BHXH là một chế độ pháp định bảo vệ ngời lao động, bằngcách thông qua việc tập trung nguồn tài chính đợc huy động từ sự đóng gópcủa ngời lao động, ngời sử dụng lao động (nếu có), sự tài trợ của Nhà nớcnhằm trợ cấp vật chất cho ngời đợc bảo hiểm và gia đình họ trong trờng hợp

bị giảm hoặc mất thu nhập do gặp các rủi ro ốm đau, thai sản, tai nạn lao

động, bệnh nghề nghiệp, hết tuổi lao động theo quy định của pháp luật hoặc

tử vong…

2 - Sự cần thiết phải có hệ thống BHXH

Trong cuộc sống cũng nh trong các hoạt động sản xuất hàng ngày, mặc

dù không muốn nhng ngời lao động không thể tránh khỏi hết những rủi robất ngờ xảy ra nh: ốm đau; bệnh tật, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp…Tấtcả những nguyên nhân đó xảy ra đều ít nhiều làm ảnh hởng đến đời sống vậtchất và tinh thần cho bản thân cũng nh gia đình; ngời thân của họ

Muốn khắc phục đợc khó khăn do các rủi ro nêu trên gây ra, ngời lao

động cần phải đợc sự bảo trợ của tập thể số đông Đặc biệt để ngời lao độngyên tâm tham gia sản xuất tạo điều kiện phát triển kinh tế đất nớc thì nhà nớccần phải can thiệp vào nhằm làm giảm bớt những khó khăn cho ngời lao

động trong các trờng hợp: ốm đau, thai sản, tai nạn lao động – bệnh nghềnghiệp, chết, mất việc làm khi về già…Từ đó BHXH đợc ra đời nh một tấtyếu khách quan khi mà mọi thành viên trong xã hội đều cảm thấy cần phảitham gia hệ thống BHXH này

II Vai trò và những nguyên tắc của BHXH

1 Vai trò của BHXH–

1.1) Đối với ngời lao động

Trong giai đoạn hiện nay khi đất nớc đang ngày càng hoàn thiện quátrình công nghiệp hoá- hiện đại hoá thì những "rủi ro" nh ốm đau, tai nạn lao

động- bệnh nghề nghiệp, thai sản, mất việc làm…lại diễn ra một cách thờngxuyên và ngày càng phổ biến hơn, phức tạp hơn Khi những rủi ro này xảy ra

sẽ gây khó khăn cho ngời lao động vế cả vật chất lẫn tinh thần, ảnh hởngkhông tốt cho cả cộng đồng

Với t cách là một trong những chính sách kinh tế xã hội của Nhà nớc,BHXH sẽ góp phần trợ giúp cho cá nhân những ngời lao động gặp phải rủi

ro, bất hạnh bằng cách tạo ra cho họ những thu nhập thay thế, những điềukiện lao động thuận lợi…giúp họ ổn định cuộc sống, yên tâm công tác, tạocho họ một niềm tin vào tơng lai Từ đó góp phần quan trọng vào việc tăngnăng suất lao động cũng nh chất lợng công việc cho xí nghiệp nói riêng vàcho toàn xã hội nó chung

1.2) Đối với ngời sử dụng lao động

Để có đợc sản phẩm phục vụ cho cuộc sống của con ngời và sự pháttriển của xã hội thì cần phải có ngời tạo ra sản phẩm và nhờ vào quá trìnhlao động sản xuất để tạo ra sản phẩm cần thiết cho con ngời, cho xã hội.Những ngời biết vận dụng sức lao động để sản xuất ra sản phẩm, đó chính lànhững ngời chủ sử dụng lao động Muốn cho hoạt động sản xuất kinh doanh

đợc đảm bảo thì ngời chủ phải tạo đợc mối quan hệ tốt với ngời lao động,giải quyết những vấn đề thuộc phạm vi trách nhiệm của mình đối với ngờilao động thật tốt để họ yên tâm lao động sản xuất và có niềm tin vào cuộcsống từ đó họ lao động sản xuất hăng hái hơn, tạo ra nhiều sản phẩm tốt hơnlàm cho quá trình sản xuát kinh doanh của ngời chủ sử dụng lao động hoạt

động đạt kết quả cao Muốn vậy ngời chủ sử dụng lao động phải tham gia

đóng BHXH cho những ngời lao động của mình để có thể đảm bảo nhữngkhoản chi trả cần thiết, kịp thời đến ngời lao động khi họ gặp những rủi ro

bất chắc Việc tham gia đóng góp BHXH cho ngời lao động của ngời chủ sửdụng lao động là góp vào quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh của doanhnghiệp ngày càng phát triển hơn, nâng cao năng suất, hiệu quả lao động sảnxuất của doanh nghiệp cũng nh nâng cao thu nhập cho ngời lao động và gópvào việc phát triển nền kinh tế của đất nớc.

1.3) Đối với xã hội

Thứ nhất, cần phải khẳng định rằng hoạt động BHXH là một hoạt động

dịch vụ, cơ quan BHXH là một “doanh nghiệp” sản xuất ra những dịch vụ “bảo hiểm” cho ngời lao động, một loại dịch vụ mà bất cứ ai cũng cần đến(không phải chỉ cán bộ, công nhân viên chức mới cần) Nếu các doanhnghiệp này càng sản xuất ra nhiều loại bảo hiểm (đáp ứng đa dạng các nhucầu) thì giá trị của những sản phẩm dịch vụ này cũng đợc tính trực tiếp vàotổng sản phẩm xã hội

Thứ hai, với t cách là một trong những chính sách kinh tế xã hội của

Nhà nớc, BHXH sẽ “ bảo hiểm” cho ngời lao động, hoạt động BHXH sẽ giảiquyết những “ trục trặc”, “ rủi ro” xảy ra đối với những ngời lao động, gópphần tích cực của mình vào việc phục hồi năng lực làm việc, khả năng sángtạo của sức lao động Sự góp phần này tác động trực tiếp đến việc nâng caonăng suất lao động cá nhân, đồng thời góp phần tích cực của mình vào việcnâng cao năng suất lao động xã hội Với sự trợ giúp của ngời lao động khigặp phải rủi ro bằng cách tạo ra thu nhập thay thế thì BHXH đã gián tiếp tác

động đến chính sách tiêu dùng quốc gia làm tăng sự tiêu dùng cho xã hội

Thứ ba, với t cách là một quỹ tiền tệ tập trung, BHXH tác động mạnh

mẽ tới hệ thống tài chính ngân sách Nhà nớc, tới hệ thống tín dụng tiền tệngân hàng Chính vì vậy, đặt ra một yêu cầu cho quỹ BHXH phải tự bảo tồn

và phát triển quỹ bằng nhiều hình thức khác nhau, trong đó có hình thức đầu

t phát triển phần “ nhàn rỗi” của quỹ Phần này có tác động không nhỏ tới sựphát triển đất nớc, góp phần tạo ra những cơ sở sản xuất kinh doanh mới, việc

làm mới góp phần quan trọng trong việc tạo ra việc làm cho ngời lao đông.

Từ đó góp phần giải quyết tình trạng thất nghiệp của đất nớc, góp phần tăngthu nhập cá nhân cho ngời lao động nói riêng và tăng tổng sản phẩm quốcnội cũng nh tổng sản phẩm quốc dân nói chung

Thứ t, BHXH góp phần vào việc thực hiện công bằng xã hội, là công cụ

phân phối lại thu nhập giữa những nguời tham gia BHXH Sự phân phối lạithu nhập này đợc tiến hành thông qua hai cách: Phân phối lại theo chiềungang giữa ngời khoẻ và ngời già, ngời đang làm việc với ngời đã nghỉ hu,ngời trẻ tuổi với ngời lớn tuổi, giữa nam với nữ, ngời đang hởng trợ cấp vớingời cha hởng trợ cấp; phân phối lại theo chiều ngang là mục tiêu quan trọngcủa chính sách kinh tế xã hội, giữa những ngời có thu nhập cao và ngời cóthu nhập thấp BHXH không bao hàm ý phân phối bình quân, cũng khônghàm ý lấy của ngời giàu chia cho ngời nghèo một cách võ đoán ý tởng củaBHXH nhiễu điều phủ lấy giá gơng, là đoàn kết tơng trợ, phát huy tính tựthân, sống hoà nhập có tình có nghĩa giữa các nhóm, các giới bạn trong cùngcộng đồng với nhau mà vốn là tiềm lực của dân tộc ta đã đợc lịch sử chứngminh

nó ở mỗi nớc không có sự đóng góp này thì chính sách BHXH có hay đếnmấy cũng không bao giờ có BHXH trong thực tiễn Vì vậy, thực hiện tráchnhiệm đóng góp tài chính BHXH là điều kiện cơ bản nhất để ngời lao động

đợc hởng quyền BHXH

2.2) Nhà nớc và ngời sử dụng lao động có trách nhiệm phải BHXH đối với ngời lao động, ngời lao động cũng phải tự bảo hiểm cho mình.

Đây là mối quan hệ ba bên trong nền kinh tế thị trờng, trong đó Nhà nớc

có vai trò quản lý vĩ mô mọi hoạt động kinh tế xã hội trên phạm vi cả nớc.Với vai trò này Nhà nớc có trong tay mọi điều kiện vật chất của toàn xã hội,

đồng thời cũng có mọi công cụ cần thiết để thực hiện vai trò của mình Cùngvới sự tăng trởng sự phát triển kinh tế xã hội, cũng có những kết quả bất lợikhông mong muốn Những kết quả bất lợi này trực tiếp hoặc gián tiếp sẽ dẫn

đến những rủi ro cho ngời lao động Khi xảy ra tình trạng nh vậy nếu không

có BHXH thì Nhà nớc vẫn phải chi Ngân sách để giúp đỡ ngời lao động dớimột dạng khác Sự giúp đỡ đó chẳng những làm cho đời sống ngời lao động

ổn định mà còn làm cho sản xuất kinh tế xã hội của đất nớc ổn định Vì vậy,khi trong xã hội loài ngời xuất hiện BHXH – một dạng đảm bảo đời sốngtiến bộ hơn đối với ngời lao động- so với các dạng giúp đỡ truyền thống thìNhà nớc càng có điều kiện và càng có trách nhiệm tổ chức và tham gia dạnghoạt động đó

Đối với ngời sử dụng lao động, mọi khía cạnh đặt ra cũng tơng tự nhtrên nhng chỉ trong phạm vi một số doanh nghiệp ở đó giữa ngời lao động

và ngời sử dụng lao động có mối quan hệ rất chặt chẽ Ngời sử dụng lao độngmuốn ổn định và sản xuất kinh doanh thì ngoài việc chăm lo đầu t để có máymóc thiết bị hịên đại, công nghệ tiên tiến còn phải chăm lo tay nghề và đờisống của ngời lao động mà mình sử dụng Khi ngời lao động làm việc bìnhthờng thì phải trả lơng (trả công) thoả đáng cho ngời lao động Khi họ gặp rủi

ro, ốm đau, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp trong đó có rất nhiều trờng

hợp gắn với quá trình lao động, với những điều kiện lao động cụ thể củadoanh nghiệp thì phải có trách nhiệm BHXH cho họ Chỉ có nh vậy ngời lao

động mới yên tâm tích cực lao động sản xuất góp phần tăng năng suất lao

động, tăng hiệu quả kinh tế cho doanh nghiệp

Đối với ngời lao động khi gặp những rủi ro không muốn và không phảihoàn toàn hay trực tiếp do lỗi của ngời khác thì trớc hết đó là rủi ro của bảnthân Vì thế, nếu muốn đợc BHXH tức là muốn nhiều ngời khác hỗ trợ chomình, là dàn trải rủi ro của mình cho nhiều ngời khác thì tự mình phải gánhchịu trực tiếp và trớc hết đã Điều đó có nghĩa là bản thân ngời lao động phải

có trách nhiệm tham gia BHXH để tự bảo hiểm cho mình

2.3) BHXH phải dựa trên sự đóng góp của các bên tham gia để hình thành lên quỹ BHXH

ở nguyên tắc trên đã thấy rõ tính khách quan của trách nhiệm phảitham gia BHXH đối với ngời lao động của cả ba bên (Nhà nớc, ngời sử dụnglao động và ngời lao động) trong nền kinh tế thị trờng Biểu hiện cụ thể củatrách nhiệm này là đóng phí BHXH đầu kỳ Nhờ sự đóng góp đó mà phơngthức riêng có của BHXH là dàn trải rủi ro theo nhiều chiều, tạo điều kiện đểphân phối thu nhập theo cả chiều dọc và chiều ngang mới đợc thực hiện Hơnnữa nó còn tạo ra mối quan hệ ràng buộc chặt chẽ giữa trách nhiệm vớiquyền lợi góp phần phòng chống những hiện tợng nhiễu trong hệ thống hoạt

động mang lại nhiều lợi ích cho mọi ngời có liên quan này

2.4) Phải tuân theo quy luật số lớn

BHXH là một trong các nguyên tắc, các cơ chế an toàn xã hội, trớc hết

là sự trợ giúp cho ngời lao động trong các trờng hợp bị giảm hoặc bị mất thunhập tạm thời khi họ bị ốm đau, thai sản… hoặc hết tuổi lao động theo quy

định của pháp luật Trong cả cuộc đời của ngời lao động thờng thì thời gianlao động dài hơn thời gian ngời lao động bị tạm thời mất khả năng lao độnghoặc thời gian từ khi hết tuổi lao động đến lúc chết Vả lại tất cả những ngời

tham gia BHXH cùng một lúc có nhu cầu bảo hiểm, vì vậy nguyên tắc trớchết của BHXH là lấy số đông bù số ít, lấy quãng đời lao động có thu nhập đểbảo hiểm cho khi giảm hoặc mất khả năng lao động.

2.5) Kết hợp giữa các loại lợi ích, các khả năng và phơng thức đáp ứng nhu cầu BHXH

Trong BHXH cả ba bên tham gia: Ngời sử dụng lao động, ngời lao động

và Nhà nớc đều nhận đợc nhiều lợi ích Nhng lợi ích nhận đợc không phảiluôn luôn nh nhau, thống nhất với nhau mà trái lại có lợi ích có lúc lại mâuthuẫn với nhau Chẳng hạn việc tăng mức trợ cấp hoặc tăng thời hạn nghỉ làmviệc và hởng trợ cấp BHXH sẽ rất có lợi cho ngời lao động nhng lại gây khókhăn cho ngời chủ sử dụng lao động, nếu giảm hậu quả bất lợi cho ngời sửdụng lao động thì Nhà nớc lại phải gánh chịu

2.6) Mức trợ cấp BHXH phải đảm bảo thấp hơn tiền lơng khi đang đi làm, nhng cũng phải lớn hơn mức lơng tối thiểu

Trợ cấp BHXH nói ở đây là loại trợ cấp thay thế cho tiền lơng nh trợ cấp

ốm đau, thai sản, hu trí tuổi già chứ không phải là trợ cấp bù đắp hoặc trợ cấpBHXH Nh đã biết, tiền lơng là khoản tiền mà ngời sử dụng lao động trả chongời lao động khi họ thực hiện công việc nhất định Nghĩa là, chỉ ngời lao

động có sức khoẻ bình thờng, có việc làm bình thờng và thực hiện công việcnhất định mới có tiền lơng Khi đã bị ốm đau, tai nạn hay tuổi già không thựchiện đợc công việc nhất định hoặc không việc làm mà trớc đó có tham giaBHXH thì chỉ có trợ cấp BHXH và trợ cấp đó không thể bằng tiền lơng tạo ra

đợc Còn nếu cố tìm cách trả trợ cấp BHXH bằng hoặc cao hơn tiền lơng thìkhông một ngời lao động nào phải cố gắng có việc làm và tích cực làm việc

để có lơng mà ngợc lại họ sẽ cố gắng ốm đau, thai sản để hởng trợ cấp Hơnnữa cách lập quỹ, phơng thức dàn trải rủi ro của BHXH cũng không cho phéptrả trợ cấp BHXH bằng tiền lơng lúc đang đi làm Vì trả trợ cấp bằng tiền l-

ơng thì chẳng khác gì bị rủi ro đem rủi ro của mình dàn trải hết cho nhữngngời khác.

Nh vậy, mức trợ cấp BHXH phải thấp hơn mức tiền lơng lúc đang đilàm Tuy nhiên do mục đích, bản chất và cách làm của BHXH thì mức trợcấp thấp nhất cũng không thể thấp hơn mức sống tối thiểu hàng ngày Chỉ khi

đó BHXH mới có tính nhân văn cao cả

2.7) Kết hợp giữa BHXH bắt buộc với BHXH tự nguyện

Bảo hiểm xã hội áp dụng hình thức bắt buộc để đảm bảo quy luật số lớn

và số có hệ số an toàn cao nhằm đảm bảo cuộc sống của ngời lao động Tuynhiên, có những trờng hợp, ngời lao động muốn hởng trợ cấp hu trí ở mứccao hơn mức đợc hởng dới hình thức bắt buộc, hoặc khi cân nhắc thấy họ

đóng thêm vào BHXH cũng là một hình thức gửi tiền tiết kiệm, và có khicòn lợi hơn gửi vào ngân hàng, thì họ sẽ có nhu cầu đóng phí BHXH nhiềuhơn mức quy định Chính vì vậy, khi đáp ứng nhu cầu đó cũng thực hiện đợc

đảm bảo tốt hơn cuộc sống cho ngời lao động đồng thời quy luật số lớn vẫn

đối với quân nhân hởng lơng và một số bộ phận BHXH theo ngành kinh tế cótính chất đặc thù (đờng sắt, khai thác mỏ ) Các bộ phận BHXH đựơc tổchức nh thế nào, nhiều hay ít là do đi ều kiện kinh tế, chính trị, xã hội và do

Nhà nớc quy định ở nớc ta do những diều kiện kinh tế xã hội cha cho phépcác tổ chức và cá nhân thực hiện BHXH mà chỉ có BHXH của Nhà nớc.

Để BHXH hoạt động có hiệu quả nhất thiết phải bảo đảm tính thốngnhất trên những vấn đề lớn hoặc cơ bản nhất để tránh tuỳ tiện, tính cục bộhoặc những mâu thuẫn nảy sinh Đồng thời cũng phải có cơ chế để mỗi bộphận cấu thành có thể năng động trong hoạt động để chúng có thể bù đắp, bổxung những u điểm cho nhau

2.9) BHXH phải đợc phát triển dần từng bớc phù hợp với các điều kiện kinh tế xã hội của đất nớc trong từng giai đoạn phát triển cụ thể

BHXH của một nớc gắn rất chặt với trạng thái kinh tế, với các điều kiệnkinh tế xã hội, với cơ chế và trình độ quản lý đặc biệt là với sự điều chỉnh, sự

đồng bộ của nền pháp chế của nớc đó Trong tình hình nớc ta, kinh tế thị ờng theo định hớng XHCN đang hình thành, nhiều mặt kinh tế xã hội đangchuyển động mạnh Vì vậy, việc xây dựng và phát triển BHXH phải bảo đảmchắc chắn, tính toán thận trọng và có bớc đi phù hợp

tr-III quỹ BHXH

1 Vai trò của quỹ BHXH –

Trong đời sống kinh tế xã hội, có rất nhiều loại quỹ khác nhau nh: quỹtiêu dùng, quỹ sản xuất, quỹ dự phòng, quỹ tiền lơng, quỹ tiền thởng, quỹphúc lợi, quỹ tiết kiệm Tất cả các loại quỹ này đều có một điểm chung làtập hợp các phơng tiện tài chính cho những hoạt động nào đó theo mục tiêu

định trớc Quỹ lớn hay quỹ nhỏ biểu thị khả năng về mặt phơng tiện và vậtchất để thực hiện công việc cần làm

Tất cả các quỹ đều không chỉ tồn tại với một khối lợng tĩnh tại một thời

điểm mà luôn biến động tăng lên ở đầu vào với các nguồn thu và giảm đi ở

đầu ra với các khoản chi nh một dòng chảy liên tục Để đảm bảo cho đầu ra

ổn định, ngời ta thiết lập một lợng dự trữ Bởi vậy, để nắm và điều hành đợc

một quỹ nào đó thì không phải chỉ nắm đợc khối lợng của nó tại một thời

điểm nhất định, mà quan trọng hơn là phải nắm đợc lu lợng của nó trong mộtkhoảng thời gian nhất định

Theo những quan niệm về quỹ nói chung nh trên, thì quỹ BHXH là tậphợp những đóng góp bằng tiền của những ngời tham gia BHXH hình thànhmột quỹ tài chính độc lập, tập trung nằm ngoài Ngân sách Nhà nớc để chi trảcho những ngời đợc BHXH và gia đình họ khi họ bị giảm hoặc mất thu nhập

do bị giảm hoặc mất khả năng lao động, mất việc làm

Nh vậy, quỹ BHXH là một quỹ tiêu dùng đồng thời là một quỹ dựphòng, nó vừa mang tính kinh tế, vừa mang tính xã hội rất cao và là điều kiệnhay cơ sở vật chất quan trọng đảm bảo cho toàn bộ hệ thống BHXH tồn tại vàphát triển

Quỹ BHXH hình thành và hoạt động đã tạo ra khả năng giải quyếtnhững rủi ro của tất cả những ngời tham gia với tổng dự trữ ít nhất, giúp choviệc dàn trải rủi ro đợc thực hiện theo cả hai chiều không gian và thời gian,

đồng thời giúp giảm tối thiểu thiệt hại kinh tế cho ngời sử dụng lao động, tiếtkiệm chi cho cả ngân sách Nhà nớc và ngân sách gia đình

Quỹ BHXH hình thành và hoạt động đã tạo khả năng giải quyết nhữngrủi ro của tất cả những ngời tham gia với tổng dự trữ ít nhất, giúp cho việcgiàn trải rủi ro đợc thực hiện theo cả hai chiều không gian và thời gian, đồngthời giúp giảm thiểu thiệt hại kinh tế cho ngời sử dụng lao động, tiết kiệm chicho cả Ngân sách nhà nớcvà ngân sách gia đình.

Quỹ đợc hình thành từ nhiều nguồn khác nhau:

- Thứ nhất, đó là phần đóng góp của ngời sử dụng lao động, ngời lao động và

Nhà nớc, đây là nguồn chiếm tỉ trọng lớn nhất và cơ bản của quỹ

- Thứ hai, là phần tăng thêm do bộ phận nhàn rỗi tơng đối của quỹ đợc tổ

chức BHXH chuyên trách đa vào hoạt động sinh lời

- Thứ ba, là phần nộp phạt của những cá nhân và tổ chức kinh tế vi phạm luật

lệ về BHXH Phần lớn các nớc trên thế giới, quỹ BHXH đều đợc hình thành

từ các nguồn nêu trên Tuy nhiên phơng thức đóng góp và mức đóng góp củacác bên tham gia có khác nhau

2 - Mục đích sử dụng quỹ BHXH

Quỹ BHXH đợc sử dụng chủ yếu cho hai mực đich sau đây:

- Chi trả và trợ cấp cho các chế độ BHXH

- Chi phí cho sự nghiệp quản lý BHXH

Theo khuyến nghị của Tổ chức lao động quốc tế (ILO) quỹ BHXH đợc

sử dụng để trợ cấp cho các đối tợng tham gia BHXH, nhằm ổn định cuộcsống cho bản thân và gia đình họ, khi đối tợng tham gia BHXH gặp rủi ro.Thực chất là trợ cấp cho 9 chế độ mà tổ chức này đã nêu lên trong công ớc

102 tháng 6 năm 1952 tại Giơnevơ:

1 Chăm sóc y tế

2 Trợ cấp ốm đau

3 Trợ cấp thất nghiệp

4 Trợ cấp tuổi già

5 Trợ cấp tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp

6 Trợ cấp gia đình

7 Trợ cấp sinh đẻ

8 Trợ cấp khi tàn phế

9 Trợ cấp cho ngời còn sống ( trợ cấp mất ngời nuôi dỡng)

9 chế độ trên hình thành một hệ thống các chế độ BHXH Tuỳ điều kiệnkinh tế xã hội mà mỗi nớc tham gia công ớc Giơnevơ thực hiện khuyến nghị

đó ở mức độ khác nhau, nhng ít nhất phải thực hiện đợc ba chế độ Trong đó,

ít nhất phải có một trong năm chế độ: (3), (4), (5), (8), (9) Mỗi chế độ trong

hệ thống trên khi xây dựng đều dựa trên những cơ sở kinh tế xã hội tài chính,thu nhập, tiền lơng v.v…Đồng thời tuỳ từng chế độ khi xây dựng còn phảitính đến các yếu tố sinh học; tuổi thọ bình quân của quốc gia, nhu cầu dinhdỡng; xác suất tử vong…

Tuy nhiên, cơ sở để xác định điều kiện hởng BHXH phải tính đến mộtloạt các yếu tố liên quan đến toàn bộ hệ thống các chế độ cũng nh từng chế

độ BHXH cụ thể Chẳng hạn khi xác định điều kiện hởng trợ cấp BHXH tuổigià phải dựa vào cơ sở sinh học là tuổi đời và giới tính, của ngời lao động làchủ yếu Bởi vì tuổi già để hởng trợ cấp hu trí của mỗi giới, mỗi vùng, mỗiquốc gia có những khác biệt nhất định Do đó, co những nớc quy định: Nam

60 tuổi và Nữ 55 tuổi sẽ đợc nghỉ hu Nhng cũng có những nớc quy định:Nam 65 tuổi và Nữ 60 tuổi.v.v…Hoặc khi xác định điều kiện hởng trợ cấpcho chê độ tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp phải tính đến các yếu tố nh:

Điều kiện và môi trờng lao động; bảo hộ lao động v.v…Các yếu tố này thờng

có quan hệ và tác động qua lại với nhau ít nhiều ảnh hởng đến điều kiệnBHXH của từng chế độ và toàn bộ hệ thống các chế độ BHXH

Thời gian hởng trợ cấp và mức hởng trợ cấp BHXH nói chung phụthuộc vào từng trờng hợp cụ thể và thời gian đóng phí BHXH của ngời lao

động trên cơ sở tơng ứng giữa đóng và hởng Đồng thời mức trợ cấp còn phụ

thuộc vào khả năng thanh toán chung của từng quỹ tài chính BHXH; mứcsống chung của các tầng lớp dân c và ngời lao động Nhng về nguyên tắc,mức trợ cấp này không cao hơn mức tiền lơng hoặc tiền công khi ngời lao

động đang làm việc và nó chỉ bằng một tỷ lệ phần trăm nhất định so với mứctiền lơng hay tiền công ở các nớc kinh tế phát triển do mức lơng cao nên tỷ

lệ này thờng thấp và ngợc lại ở những nớc đang phát triển do mức tiền lêongcòn thấp nên phải áp dụng một tỷ lệ khá cao Ví dụ, ở pháp mức trợ cấp hu tríchỉ bằng 50% mức lơng cao nhất ( với điều kiện đóng BHXH đủ 37,5 năm ),

ốm đau đợc hởng trợ cấp bằng 50% tiền lơng, thời gian nghỉ ốm đợc hởng trợcấp không quá 12 tháng Sinh con đợc hởng trợ cấp BHXH bằng 90% tiền l-

ơng trong vòng 16 tuần v.v…Còn ở Philipin, mức trợ cấp hu trí từ 42% đến102%, tuỳ thuộc từng nhóm lơng khác nhau, ốm đau đợc hởng 65%, sinh con

đợc nghỉ 45 ngày và đợc trợ cấp bằng 100% tiền lơng v.v…

Tuy vậy, việc các nớc quy định trợ cấp BHXH bằng tỷ lệ phần trăm sovới tiền lơng hay tiền công thờng dẫn đến bội chi quỹ BHXH Vì vậy, một sốnớc đã phải tìm cách khắc phục nh: trả ngay 1 lần khi nghỉ hu, hoặc suốt đời

đóng theo tỷ lệ phần trăm của một mức thu nhập quy định và hởng cũng theo

tỷ lệ phần trăm của mức quy định

Ngoài việc chi trả trợ cấp theo các chế độ BHXH, quỹ BHXH còn đợc sửdụng cho chi phí quản lý nh: Tiền lơng cho những ngời làm việc trong hệthông BHXH; khấu hao tài sản cố định, văn phòng phẩm và một số khoản chikhác… Phần quỹ nhàn rỗi phải đợc đem đầu t sinh lợi Mục đích đầu t quỹBHXH là nhằm bảo toàn và tăng trởng nguồn quỹ Quá trình đầu t quỹBHXH phải đảm bảo nguyên tắc: an toàn, có lợi nhuận, có khả năng thanhtoán và đảm bảo lợi ích kinh tế- xã hội

chơng II

Tình hình thu chi quỹ BHXH

tại Phòng BHXH huyện giao thuỷ

I vài nét giới thiệu về BHXH huyện Giao Thuỷ

Phòng BHXH huyện Giao Thuỷ đợc thành lập và đi vào hoạt động từ tháng 9 năm

1995 cùng với sự chia cắt hành chính của huyện Xuân Thuỷ thành huyện Xuân Trờng và

huyện Giao Thuỷ Phòng BHXH huyện Giao Thuỷ chủ yếu thực hiện việc thu – chithuần tuý mà không kinh doanh loại hình bảo hiểm nào.

Phòng BHXH huyện Giao Thuỷ có tất cả 7 cán bộ viên chức, trong đó ông NguyễnCông Hoan là Giám Đốc, bà Chu Thị Vân ánh là Kế toán kiêm bộ phận chi, bà ĐặngThị Dung phụ trách bộ phận hành chính, bà Phạm Thị Vóc và ông Nguyễn Thành Lýphụ trách bộ phận thu, ông Trần Hải Triều phụ trách bộ phận chính sách, ông Trần MạnhHùng phụ trách bộ phận y tế tự nguyện

BHXH huyện Giao Thuỷ chịu sự quản lý trực tiếp của BHXH tỉnh Nam Định, cócon dấu và tài khoản riêng

Sơ đồ vị trí của BHXH huyện Giao Thuỷ:

- Theo dõi, đốc thu BHXH 20% so với tổng quỹ lơng (hiện nay là 23% do y

tế nhập vào 3%) trong đó thu 15% của chủ sử dụng lao động (hiện nay là17%) và 5% của ngời lao động (hiện nay là 6%);

BHXHNam Định

BHXH Việt Nam

BHXHGiao Thuỷ

- Chi trả các chế độ nghỉ ốm, thai sản cho đối tợng tham gia đóng gópBHXH;

- Tổ chức việc chi trả lơng hu, trợ cấp BHXH, cả việc chi pháp lệnh ngời cócông;

- Theo dõi tăng, giảm hàng tháng để lập danh sách chi trả lơng hu và trợ cấptheo quy định;

- Tiếp nhận đơn th khiếu nại, tố cáo về chế độ, chính sách BHXH để giảiquyết theo thẩm quyền hoặc báo cáo với BHXH tỉnh xem xét giải quyết;

- Tiếp nhận, báo cáo kịp thời với BHXH tỉnh Nam Định các trờng hợp hởnglạc trợ cấp BHXH, điều chỉnh lơng hu

- Đối chiếu tờ khai với hồ sơ gốc để triển khai cấp sổ BHXH

Hiện nay BHXH huyện Giao Thuỷ do có sự sáp nhập của BHYT nên cómột số nhiệm vụ và quyền hạn của BHYT nh: cấp thẻ BHXH, tuyên truyền,vận động, điều hành…

II Tình hình thu BHXH huyện Giao Thuỷ

1 - Thu BHXH

1.1) Những vấn đề chung về thu quỹ BHXH

Thu quỹ BHXH là hoạt động của các cơ quan BHXH cùng với sự phốihợp của các ban ngành chức năng trên cơ sở các quy định của pháp luậtnhằm tạo ra các nguồn tài chính tập trung (quỹ BHXH tập trung), từ việc

đóng góp của các bên tham gia BHXH và những nguồn tài chính bổ xungkhác

Thu quỹ BHXH là một hoạt động không thể thiếu trong hoạt độngBHXH nói chung, nó đảm bảo cho sự tạo lập và sử dụng một quỹ tiền tệ tậptrung và tạo ra nguồn tài chính để có thể tiến hành các hoạt động BHXH Do

đó mà việc đóng góp vào BHXH của các bên tham gia BHXH là sự tất yếutrong hoạt động BHXH, vì những lý do sau:

- Việc đóng góp quỹ BHXH đánh dấu sự đóng góp của những ngời thamgia BHXH, là cơ sở để đo sự đóng góp của các bên tham gia BHXH.

- Tạo ra đợc nguồn tài chính tập trung từ đó có thể tiến hành thống nhấtcác hoạt động BHXH

- Nguồn thu của BHXH đợc hình thành từ ba nguồn chủ yếu: đóng gópcủa ngời lao động, ngời sử dụng lao động và phần hỗ trợ từ Ngân sách Nhà n-ớc; nguồn thu này phản ánh rõ nét quan hệ ba bên trong BHXH, là cơ sở đểtạo ra các quan hệ khác trong BHXH

- Thực chất, quan hệ ba bên trong BHXH là mối quan hệ về lợi ích do sự

đóng góp vào BHXH của các bên tham gia là mối quan hệ về lợi ích, từ việctham gia đóng góp BHXH các bên tham gia BHXH đều tìm kiếm đợc lợi íchcho mình, ngời sử dụng lao động tìm kiếm lợi ích từ việc họ sẽ bỏ ra ít chiphí hơn khi ngời lao động không may gặp phải những rủi ro, ngời lao động đ-

ợc tìm kiếm lợi ích từ việc họ đợc hởng các quyền lợi khi họ không may gặpphải những rủi ro, Nhà nớc đạt đợc mục tiêu ổn định đợc xã hội, ổn định đợcmối quan hệ lợi ích giữa ngời lao động và ngời sử dụng lao động trong xã hội

để ngời lao động yên tâm tham gia sản xuất thúc đẩy nền kinh tế-xã hội pháttriển

Từ đó có thể nói rằng, thu BHXH là một phần quan trọng không thể thiếu

đợc của hoạt động BHXH

1.2) Công tác thu BHXH tại BHXH huyện Giao Thuỷ

Giao Thuỷ là một huyện có địa hình rất phức tạp: một mặt giáp với biển,một mặt lại giáp với Sông Hồng nên ở đây tồn tại nhiều ngành nghề khácnhau nh: làm nông nghiệp (phần lớn), khu vực giáp với biển thì nhân dân lại

đánh bắt và nuôi thuỷ sản xuất khẩu (nhng cha có đủ quy mô lớn để trở thànhcông ty hay doanh nghiệp, mà hầu hết là t nhân tự đứng ra làm lấy với số lao

động là con em trong gia đình họ) hoặc kinh doanh du lịch; bãi tắm (QuấtLâm), làm muối…

Trên địa bàn huyện Giao Thuỷ hiện nay cha có khu công nghiệp nào màchỉ có một vài xí nghiệp; công ty có quy mô đủ lớn (đi thuê lao động) ngoàicác doanh nghiệp nhà nớc có trên địa bàn, đó là: Xí nghiệp muối Bạch Long,Công ty cổ phần xây dựng đờng biển Hồng Hà, Công ty cổ phần xây dựng đ-ờng biển Trờng Giang Các xí nghiệp hay công ty này nằm rải rác tronghuyện Giao Thuỷ mà không tập trung một chỗ.

Công tác thu BHXH ở BHXH huyện Giao Thuỷ ít nhiều gặp phải khókhăn do địa hình phức tạp và mức độ tập trung của các nhà máy; xí nghiệpnày Hơn thế nữa trụ sở của BHXH huyện Giao Thuỷ lại đặt ở đầu huyện,nên bớc đầu công tác thu BHXH còn gặp rất nhiều khó khăn, nhất là đội ngũcán bộ chuyên môn còn quá ít hoặc nếu có thì trình độ cha thực sự tốt Tuyvậy BHXH huyện Giao Thuỷ vẫn cố gắng hoàn thành các chỉ tiêu về thuBHXH mà BHXH tỉnh Nam Định giao phó BHXH huyện Giao Thuỷ đã tiếnhành lập danh sách chi tiết từng đơn vị; cơ quan tham gia BHXH, từng cánhân Bên cạnh đó BHXH huyện Giao Thuỷ còn lập bảng lơng chi tiết củatừng cá nhân, quỹ lơng của từng công ty hay xí nghiệp để làm căn cứ thu quỹBHXH Tại mỗi xã trong huyện, BHXH huyện Giao Thuỷ đặt một ban cótrách nhiệm thu – chi và báo cáo các trờng hợp có sự thay đổi mức đónggóp hay mức hởng BHXH Gần đến mỗi kỳ báo cáo; tổng kết, BHXH huyệnGiao Thuỷ đã cử cán bộ đến các cơ sở còn nợ đong tiền BHXH hoặc dùngcác biện pháp thông tin khác nh: gọi điện thoại, nhắn tin qua đài truyền thanhhuyện Giao Thuỷ để đôn đốc, thu kịp thời, tránh tình trạng nợ đọng lâu dài.Vì vậy BHXH huyện Giao Thuỷ đã đạt đợc các chỉ tiêu về thu BHXH,mức thu tăng nhanh rõ rệt, nh năm 1995 chỉ có 633.124.098 đồng, thì đếnnăm 1996 con số đó là 1.251.624.005 đồng (tăng gần gấp đôi), tinhd đếnnăm 2003 BHXH huyện Giao Thuỷ đã thu đợc 6.282.523.923 đồng

2 - Những nguồn thu BHXH

Thông thờng, quỹ BHXH đợc hình thành từ nguồn sau:

- Thu từ đóng góp của những ngời tham gia BHXH là nguồn thu chủ yếu,quan trọng nhất cho bất cứ quỹ BHXH của bất kỳ quốc gia nào, nó là cơ sởchủ yếu để hình thành nên quỹ BHXH và tạo ra nguồn tài chính để thực hiệnnhững chế độ BHXH; nhng trong quá trình quản lý sự đóng góp của ngờitham gia BHXH cũng phức tạp và khó khăn nhất Nguồn thu này có tầm quantrọng đặc biệt, nó là nền tảng để có thể thực hiện đợc chính sách BHXH.Thông thờng, nguồn thu này đợc hình thành nh sau:

+ Ngời lao động tham gia BHXH đóng góp vào quỹ BHXH trên cơ sở tiềnlơng; tuỳ theo điều kiện của mỗi quốc gia mà phần đóng góp của ngời lao

động có khác nhau, nhng đều dựa trên cơ sở là tiền lơng của ngời lao độnglàm căn cứ để tính toán số tiền ngời lao động phải đóng góp vào quỹ BHXH.Theo Điều lệ BHXH hiện hành quy định ngời lao động phải đóng góp bằng6% tiền lơng tháng( trớc đây là 5%)

+ Ngời sử dụng lao động tham gia đóng góp BHXH cho ngời lao độngtrong đơn vị mình; thông thờng phần đóng góp của ngời sử dụng lao độngdựa trên tổng quỹ lơng Theo Điều lệ BHXH hiện hành quy định ngời sửdụng lao động phải đóng góp bằng 17% (trớc đây là 15%) tổng quỹ tiền lơngcủa những ngời tham gia BHXH trong đơn vị

- Thu từ việc hỗ trợ của Ngân sách Nhà nớc chủ yếu là để đảm bảo chocác hoạt động BHXH diễn ra đợc đều đặn, bình thờng, tránh những xáo trộnlớn trong việc thực hiện BHXH Nguồn thu từ việc hỗ trợ của Ngân sách Nhànớc cho quỹ BHXH đôi khi là khá lớn, việc hỗ trợ cho hoạt động BHXH củaNhà nớc là hoạt động thờng xuyên và liên tục để đảm bảo thực hiện tốt cácchế độ chính sách nói riêng và hoạt động BHXH nói chung

- Thu từ lãi đầu t của hoạt động đầu t bảo toàn và tăng trởng quỹ đợc hìnhthành từ công việc đầu t quỹ BHXH nhàn rỗi vào các chơng trình kinh tế –xã hội, những hoạt động đầu t khác đem lại hiệu quả Từ nguồn quỹ nhàn rỗi

đợc đem đầu t, quỹ BHXH thu đợc phần lãi đầu t để bổ xung vào nguồn quỹBHXH.

- Ngoài những nguồn thu trên thì quỹ BHXH còn có một số nguồn thukhác để bổ xung vào quỹ BHXH; nói chung, những nguồn thu này khônglớn, không ổn định Chủ yếu là những nguồn thu từ việc nhận sự hỗ trợ củacác tổ chức nớc ngoài, từ những hoạt động từ thiện, từ hoạt động thanh lý nh-ợng bán tài sản cố định Nguồn thu này thờng chiếm một tỷ trọng rất nhỏtrong tổng số thu của quỹ BHXH

3 - Những nguyên tắc trong thu BHXH

Căn cứ pháp luật và các văn bản dới luật thì thu BHXH phải đảm bảotheo nguyên tắc là phải đảm bảo đúng đối tợng và đúng mức thu, đồng thờiphải đảm bảo tính công bằng giữa các đơn vị tham gia BHXH Muốn thu

đúng và thu đủ thì cần phải quán triệt những vấn đề sau đây:

- Các cơ quan, các doanh nghiệp đóng BHXH thì phần đóng góp phảidựa trên quỹ lơng, quỹ lơng này bao gồm toàn bộ là lơng cứng và các khoảnphụ cấp vào lơng, đồng thời quỹ lơng này phải chi trả cho tất cả các đối tợngtham gia đóng góp BHXH

- Đối với ngời lao động cơ chế thu là 6% cũng bao gồm cả lơng cứng vàcác khoản phụ cấp ngoài lơng khác

- Quyết toán thu BHXH thờng vào cuối năm nhng trong năm đó số ngờitham gia và số đơn vị tham gia BHXH luôn biến động, vì vậy khi quyết toánphải căn cứ vào số liệu thực tế phát sinh chứ không tính vào mức bình quân

- Thu BHXH phải mang tính trực tiếp, hạn chế tối đa hiện tợng khoán thu

để đợc hởng hoa hồng

- Về nguyên tắc cơ quan BHXH phải quyết toán từng tháng, từng quý,từng năm nhng đến cuối năm quyết toán, tất cả các số thu phải ăn khớp với

nhau và phải thực sự cân đối: giữa ngời lao động, ngời sử dụng lao động, loạihình doanh nghiệp, loại hình thu.

Ngoài việc thu đúng của ngời lao động và ngời sử dụng lao động, BHXHphải lập kế hoạch và lập dự toán trớc phần ngân sách Nhà nớc cấp bù vào đầutháng, đầu quý, đầu năm sau đó mới đợc quyết toán

Lãi đầu t quỹ nhàn rỗi BHXH, về nguyên tắc phải đợc bù đắp vào quỹ đểbảo toàn và tăng trởng nguồn quỹ, phần trích ra chi cho các mục đích khác

nh chi cho khen thởng, chi quản lý và những khoản chi khác phải tuân thủtheo đúng những quy định của pháp luật Các khoản tài trợ của các tổ chức,các quỹ từ thiện, đặc biệt là các khoản nợ của ngời tham gia phải đợc hạchtoán riêng, các khoản nợ đòi đợc phải tính tới lãi suất

4 - Tổ chức quản lý thu BHXH

4.1) Quản lý đối tợng tham gia BHXH

Quản lý đối tợng tham gia BHXH là một phần quan trọng trong công tácthu của BHXH, đặc biệt là nguồn thu từ ngời lao động và ngời sử dụng lao

động (kể cả những ngời đang đợc cử đi học, đi thực tập, công tác và điều ỡng ở trong và ngoài nớc mà vẫn hởng tiền lơng hoặc tiền công của cơ quan

d-đơn vị đó) làm việc trong các cơ quan, d-đơn vị, tổ chức kinh tế – xã hội theoquy định tại Điều lệ BHXH Việt Nam, bao gồm:

- Các doanh nghiệp nhà nớc;

- Các doanh nghiệp có vốn đầu t nớc ngoài hoặc tổ chức quốc tế đặt vănphòng đại diện ở Việt Nam (trừ những trờng hợp tuân theo những điều ớcquốc tế mà nớc Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã ký kết hoặc thamgia có những quy định khác);

- Các doanh nghiệp thuộc thành phần kinh tế ngoài quốc doanh có sửdụng từ 10 lao dộng trở lên (hiện nay BHXH đã áp dụng với các doanhnghiệp có dới 10 lao động);

- Các cơ quan hành chính sự nghiệp, các cơ quan của Đảng, đoàn thể từtrung ơng đến địa phơng (chỉ tới cấp huyện);

- Các tổ chức kinh doanh dịch vụ thuộc cơ quan hành chính sự nghiệp, cơquan Đảng, đoàn thể;

- Các doanh nghiệp, các tổ chức dịch vụ trong lực lợng vũ trang; Bộ Quốcphòng, Bộ Công an đóng cho nhân dân, Công an nhân dân thuộc diện hởngsinh hoạt phí theo điều lệ BHXH đối với sỹ quan, công an nhân dân ban hànhkèm theo Nghị định số 45/CP ban hành ngày 15/07/1995 của Thủ tớng Chínhphủ;

- Cán bộ xã, phờng, thị trấn đợc hởng sinh hoạt phí tại Nghị định số 09/1998/ NĐ-CP ban hành ngày 23/ 01/ 1998 của Thủ tớng Chính phủ;

- Các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp đa ngời lao động Việt Nam đi làmviệc có thời hạn ở nớc ngoài đóng cho ngời lao động theo Nghị định số 152/1999/ NĐ-CP ban hành ngày 20/ 09/1999 của Thủ tớng chính phủ

Từ những đối tợng phải thu BHXH nh trên, để thực hiện công tác quản

lý đối tợng tham gia BHXH cần phải thực hiện tốt một số công tác sau:

- Thực hiện phân cấp quản lý, phân công cụ thể từng đơn vị, từng bộ phận

và cá nhân để quản lý, theo dõi đôn đốc thu BHXH đến từng cá nhân thamgia BHXH Việc phân cấp, phân công cụ thể công tác quản lý sẽ làm cho việcthu BHXH đợc dễ dàng, thu triệt để, tránh hiện tợng thu thiếu, bỏ qua khôngthu Việc phân cấp, phân công quản lý đối tợng tham gia BHXH phải đạt

đợc yêu cầu của công tác thu BHXH đề ra; ví dụ nh BHXH của Việt Namthực hiện công tác quản lý đối với BHXH các tỉnh, thành phố

- Tiến hành ghi sổ BHXH cho những ngời lao động để theo dõi, ghi chépkịp thời toàn bộ diễn biến quá trình đóng BHXH của họ theo từng thời gian(tháng, quý, năm), mức đóng và đơn vị đóng, ngành nghề công tác để saunày làm căn cứ xét hởng các chế độ BHXH cho họ

4.2) Quản lý tiền lơng làm căn cứ đóng BHXH

Căn cứ cơ bản để tiến hành hoạt động thu BHXH của ngời lao động làtiền lơng tháng, đối với ngời sử dụng lao động là tổng quỹ lơng của nhữngngời lao động tham gia BHXH trong các doanh nghiệp tổ chức Chính vì vậy,

để tiến hành tốt công tác thu BHXH một phần quan trọng không thể thiếu

đ-ợc là phải quản lý tốt quỹ tiền lơng làm căn cứ đóng BHXH của tổ chức,doanh nghiệp

Mức thu BHXH đối với ngời tham gia BHXH đợc quy định tại điều 36,

Điều lệ BHXH Việt Nam hành kèm theo Nghị định 12/CP ngày 26/01/1995của Chính phủ, theo đó ngời sử dụng lao động đóng 15% (nay là 17%) tổngquỹ tiền lơng tháng của ngời lao động trong đơn vị tham gia BHXH, ngời lao

động đóng bằng 5% (nay là 6%) tiền lơng tháng

Theo quy định hiện hành, tiền lơng và quỹ lơng của những ngời tham giaBHXH là căn cứ để đóng BHXH, tuỳ theo từng khu vực công tác, lĩnh vựccông tác mà có những mức đóng khác nhau, cụ thể:

- Đối với các đơn vị hành chính sự nghiệp, tổ chức chính trị – xã hội, hộiquần chúng, tiền lơng tháng của ngời lao động và quỹ tiền lơng của các đơn

vị sử dụng lao động đợc xác định theo các quy định tại Nghị Định số35/NQ/UBTVQHK9 ban hành ngày 17/05/1993 của Uỷ Ban Thờng Vụ QuốcHội Khoá 9, Quyết Định số 69/QĐTW ngày 17/05/1993 của Ban Bí Th, Nghị

Định số 25/CP ngày 17/05/1993 của Chính Phủ, Quyết Định số 574/TTG banhành ngày 25/11/1993 của Thủ tớng Chính Phủ và Nghị Định số 06/CP ngày21/01/1997 của Chính Phủ

- Đối với các đơn vị sản xuất kinh doanh, tiền lơng tháng của ngời lao

động và quỹ lơng của đơn vị sử dụng lao động đợc xác định theo các quy

định tại Nghị Định số 26/CP ngày 23/05/1995 của Chính Phủ

- Các đơn vị sử dụng lao động đã thực hiện ký kết hợp đồng lao động,việc đóng góp BHXH tính trên tổng quỹ lơng hàng tháng, bao gồm tiền lơng

theo hợp đồng đã ký kết với ngời lao động có tham gia BHXH theo các quy

định và lơng của ngời giữ chức vụ không áp dụng chế độ hợp đồng lao động

- Riêng khối Quốc phòng – An ninh, Bộ Quốc phòng và Bộ Công an

đóng bằng 15% so với tổng quỹ tiền lơng của những quân nhân, công annhân dân hởng lơng; còn quân nhân, công an nhân dân đóng bằng 5% tổngmức lơng tháng Mức thu BHXH đối với quân nhân, công an nhân dân thuộcdiện hởng sinh hoạt phí đóng bằng 2% mức lơng tối thiểu theo tổng số quânnhân, công an nhân dân do Bộ Quốc phòng, Bộ Công an đóng

- Đối với ngời lao dộng đi làm việc có thời hạn ở nớc ngoài, nếu ngời lao

động đã có quá trình tham gia BHXH ở trong nớc thì đóng bằng 15% mức

l-ơng tháng đã đóng BHXH trớc khi ra nớc ngoài làm việc; ngời lao động chatham gia BHXH ở trong nớc thì mức đóng BHXH hàng tháng bằng 15% củahai lần mức lơng tối thiểu của công nhân viên chức trong nớc

- Mức thu đối với cán bộ xã, phờng, thị trấn đóng 5% mức sinh hoạt phíhàng tháng; Uỷ ban nhân dân xã, phờng, thị trấn đóng bằng 10% mức sinhhoạt phí hàng tháng tính trên tổng mức sinh hoạt phí của những ngời thamgia BHXH

4.3) Quản lý tiền thu BHXH

Quỹ BHXH là quỹ tài chính độc lập với Ngân sách Nhà nớc, đợc quản lýthống nhất theo chế độ tài chính của Nhà nớc, quỹ BHXH có thể nói là hạtnhân của hoạt động BHXH Do đó, cần phải quản lý chặt chẽ những nguồnthu của BHXH, bên cạnh đó cũng phải tăng cờng quản lý đối với số tiềnBHXH thu đợc để hình thành quỹ

Quỹ BHXH cần đợc quản lý thống nhất ở BHXH Việt Nam, vì vậy tất cả

sự đóng góp của ngời tham gia BHXH đều phải tiến hành chuyển về BHXHViệt Nam để hình thành quỹ BHXH tập trung Để thực hiện nguyên tắc trêncác đơn vị BHXH các tỉnh (thành phố), huyện đợc mở các tài khoản chuyênthu BHXH ở hệ thống Ngân hàng và Kho bạc Nhà nớc, các đơn vị sử dụng tài

khoản này chỉ để thu tiền nộp BHXH ở khu vực quản lý của mình và định kỳchuyển số tiền thu đợc lên cấp trên, từ đó tiền thu BHXH đợc tập trung thốngnhất tại một cơ quan cao nhất là BHXH Việt Nam Trong quá trình thuBHXH và lu chuyển số tiền thu BHXH từ đơn vị cơ sở lên BHXH Việt Nam,các đơn vị không đợc phép sử dụng tiền thu BHXH cho bất cứ một nội dungnào khác, việc quy định nh vậy nhằm tránh những thất thoát tiền thu BHXHcủa các đơn vị, thống nhất nguyên tắc quan trong quá trình hình thành, quản

lý quỹ BHXH

4.4) Mô hình tổ chức quản lý thu BHXH tại cơ quan BHXH huyện Giao Thuỷ

BHXH huyện Văn Giang thực hiện công tác thu BHXH dựa theo nguyêntắc chung của BHXH Việt Nam và thông qua một số biểu mẫu sau:

- Danh sách lao động và quỹ lơng trích nộp BHXH – mẫu C45-BH

- Các đơn vị nộp danh sách lên BHXH huyện sau đó chuyển tiền thu lênNgân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn của huyện và Kho bạc

- Danh sách lao động tăng giảm (khi có sự biến động về lơng, ngời) -mẫuC48-BH - dùng điều chỉnh quỹ trớc, mẫu C47-BH - dùng điều chỉnh trongquỹ

- Sau khi hết 3 tháng, BHXH quyết toán theo quỹ-mẫu C46-BH - đốichiếu

Cũng nh các cơ quan BHXH huyện khác, BHXH huyện Giao Thuỷ thựchiện quy trình quản lý thu BHXH đối với từng đơn vị sử dụng lao động theosơ đồ sau:

Số phải thu trong kỳ

Chứng từnộp

Sổ chi tiếtC53-BH

Số phải thu chuyển sang kỳ sau

- Báo cáo công tác thu theo quý.

BHXH huyện Giao Thuỷ tổ chức công tác thu bằng cách tại mỗi cơ sở

có một ban chuyên thu BHXH sau đó số thu sẽ chuyển vào tài khoản riêngcủa BHXH huyện Giao Thuỷ qua hệ thống Ngân hàng Nếu các cơ sở có sựthay đổi của các yếu tố làm ảnh hởng tới mức thu thì ban này sẽ báo cáo vớiBHXH huyện Giao Thuỷ

II Tình hình chi BHXH

1 - Những vấn đề chung về chi BHXH

Chi BHXH là một mặt hoạt động thờng xuyên và liên tục của các cơ quanBHXH , chi BHXH là một hoạt động dạng phức tạp Có thể hiểu hoạt độngchi quỹ BHXH nh sau: chi BHXH là các khoản chi phí cần thiết để thực hiệnhoạt động của BHXH và các hoạt động khác có liên quan tới công tácBHXH Chi BHXH là hoạt động quan trọng trong công tác BHXH, là mộthoạt động không thể thiếu của công tác thực hiện chế độ BHXH bởi vì:

- Chi BHXH là một trong những khâu quan trọng để đánh giá sự

thành công của công tác BHXH, là nhằm đảm bảo đời sống của ngời lao

động khi không may ngời lao động gặp phải những rủi ro, những tổn thất cả

về vật chất và tinh thần Nó là khâu chủ yếu quyết định tới sự thành công củacông tác BHXH, nó liên quan trực tiếp đến quyền lợi của những đối tợng đợchởng trợ cấp BHXH

- Chi BHXH là một phần tất yếu quan trọng của công tác BHXH, nó làmột mặt không thể tách rời của hoạt động BHXH nói chung Cùng với hoạt

động thu, đầu t quỹ và những hoạt động khác, chi BHXH là một khâu trongcông tác BHXH ; nó hoạt động không thể tách rời với hoạt động khác, đợccác hoạt động khác của BHXH hỗ trợ bổ sung, hoàn thiện nhng đồng thời nócũng hỗ trợ không ít cho các hoạt động khác của BHXH Chi BHXH là côngtác cơ bản, thờng xuyên, liên tục và chủ yếu của các cơ quan BHXH

Chi BHXH liên quan trực tiếp tới quyền lợi ngời lao động Ngời lao

động sau hki đã đạt đợc những điều kiện cẫn thiết để đợc hởng trợ cấp củacác chế độ theo quy định của pháp luật, đó là những quyền lợi mà ngời lao

động mong muốn nhận đợc khi tham gia vào BHXH Do đó, chi BHXH đòihỏi phải tiến hành đày đủ, kịp thời để có thể đáp ứng đợc yêu cầu của

ngời tham gia BHXH

Chi BHXH là công tác quan trọng không chỉ cho đối tợng đợc hởngBHXH mà còn đảm bảo sự thờng xuyên, liên tục của công tác BHXH, sựnghiệp BHXH Chi BHXH không bó hẹp rong phạm vi chi trả cho các chế

độ BHXH đó mà còn là công tác BHXH

Đối tợng đợc hởng trợ cấp BHXH thờng rất phức tạp và tơng đối đadạng, do đó công tác chi trả BHXH không đợc phép xảy ra sự sai xót đángtiếc nào, nếu để xảy ra sai xót không những ảnh hởng tới quyền lợi của ngời

đợc hởng trợ cấp BHXH mà còn ảnh hởng tới uy tín của ngành BHXH

2 - Công tác chi BHXH tại BHXH huyện Giao Thuỷ