Thực chất của vấn để dân tộc thuộc đja - Đấu tranh chống chủ nghĩa thực dân, giải phóng dân tộc: Thực chất của vẫn đề dân tộc ở thuộc địa là vấn đề đấu tranh chống chủ nghĩa thực dân, xo
Trang 1CHƯƠNG 2
TỰ TƯỜNG HÒ CHÍ MINH VỀ VÁN ĐỀ DÂN TỘC
VÀ CÁCH MẠNG GIẢI PHÓNG DÂN TỘC
1 Tu tưrờng Hồ Chí Minh về vấn đề dân tộc
- Khải niệm: Dân tộc là một vấn đề rộng lớn bao gồm các quan hệ về chính trị kinh tế, lănh thổ, pháp lý, tư tưởng và văn hoá giữa các dân tộc,
các nhóm dân tộc và bộ tộc.
- Sơ lược quan điêm của C Mác - Anghen, Lênin về vấn đề dân tộc
+ Quan điểm của Mác-Anghen: Dân tộc là sản phầm của lịch sử, có quá trình phát triễn lâu dài Trước dân tộc là những hình thức cộng đồng tiền dân tộc (thị tộc, bộ tộc, bộ lạc) Trong giai đoạn chù nghĩa tu bàn tự do cạnh tranh (1640 - 1870), với sự thấng lợi của các cuộc cách mạng tư sản, các nhà nước Tư bản ra đời, dân tộc mang tính quốc gia.
Do điều kiện lịch sử Châu Ảu lúc đó, Mác - Anghen chỉ quan tâm đến vấn đề giai cấp, không đi sâu giải quyết vấn đề dân tộc vì theo hai ông, vấn
để dân tộc đã đuợc giải quyêt trong cách mạng tư sản.
+ Quan điểm của Lênin: Lênin phát triên vần đề dân tộc thành một hệ thống lý luận toàn diện và sâu sắc, trong đó bao gồm cả vấn đề dân tộc và dân tộc thuộc địa nổi chung.Từ đó, Lênin để cập đền hai xu hướng phát triển của vấn đề dân tộc trong giai đoạn mới Tuy vậy, Lênin vẫn đặt vấn đề giai cấp lên hàng đầu.
Tóm lại: Cả Mác, Ăngghen, Lênin đều tập trung vào vấn đề giai cấp
Trang 21.1 Vấn đề dân tộc thuộc địa
1.1.1 Thực chất của vấn để dân tộc thuộc đja
- Đấu tranh chống chủ nghĩa thực dân, giải phóng dân tộc:
Thực chất của vẫn đề dân tộc ở thuộc địa là vấn đề đấu tranh chống
chủ nghĩa thực dân, xoá bỏ ách thống trị, áp búc, bóc lột của nước ngoài, giải phóng dân tộc, gianh độc lập dân tộc, thành lập nhà nước dân tộc độc lập và thực hiện quyền dân tộc tự quyểt
-Lya chọn con đuờng phát triển của dân tộc là chủ nghĩa xã hội:
Con đường này kết hợp cả nội dung dân tộc, dân chủ và chủ nghĩa xã
hội Nó quy định vai trò lănh đạo của Đảng Cộng sản, vấn đề đoàn kết lực lượng, phương thức tiến hảnh cách mạng nhầm chống đế quốc và chống phong kiến Con đường này phủ họp với hoàn cảnh lịch sử cụ thể ở thuộc địa
1.1.2 Độc lập dân tộc - nội dung cốt lõi của vấn đề dân tộc
- Cách tiếp cận từ quyền con nguời: từ quyền con người Hồ Chí Minh nâng lên thành quyền dân tộc
- Nội dung của độc lập, dân tộc:
+ Độc lập, tự do là khát vọng lớn nhất của các dân tộc thuộc địa
+ Độc lập, tự do là quyễn thiêng liêng bất khả xảm phạm của các dân tộc Hồ Chí Minh khằng định: " Nước Việt Nam có quyền hường tự do và
độc lập, và sự thật đã trở thành một nước tự do độc lập Toàn thể dân tộc
Việt Nam quyết đem tất cả tỉnh thần và lực luợng, tính mạng và của cải để giữ vữmg quyền tự do, độc lập ấy"
+ Độc lập dân tộc phải gắn liền với quyền dân tộc tụ quyết
+ Độc lập dân tộc gắn liền với sự toản vẹn lānh thổ, thống nhất quốc gia
+ Độc lập dân tộc phải thực sự, hoàn toàn
Trang 31.1.3 Chù nghĩa dân tộc - một động lực của đất nước
- Hồ Chí Minh khẳng định: "Chủ nghĩa dân tộc là động lực lớn của đất nước" Chủ nghĩa dân tộc là chủ nghĩa yêu nước và tỉnh thân dân tộc
chân chính của nhân dân Việt Nam, vổn là động lực tinh thấn vô giá trong
các cuộc đầu tranh chống ngoại xâm bảo vệ độc lập dân tộc.
- Từ vị trỉ của người dân thuộc địa bị mất nước và từ truyền thống dân
tộc Việt Nam, Hồ Chí Minh đã đánh giá cao sửc mạnh của chủ nghĩa dân tộc
và coi đây là động lực lớn mà những người Cộng sản phải nẳm lấy và phát huy để phát triển đất nuớc.
1.2 Mối quan hệ giữa vấn để dân tộc và vấn đề giai cấp
1.2.1 Ván để dân tộc và vấn đề giai cấp có quan hệ chặt chế
với nhau
- Hồ Chí Minh rất coi trọng vẩn đề dân tộc, đề cao súc mạnh của chủ nghĩa yêu nước nhưng Người luôn đứng trên quan điểm giai cấp để nhận
- Hồ Chí Minh đã kết hợp nhuẩn nhuyễn vẩn đề giai cấp và vấn đề
+ Khẳng định vai trò lịch sử của giai cấp công nhân và quyền lânh
+ Chủ trương đại đoàn kết dân tộc trên cơ sở liên minh công- nông- tri.
thức và giải quyết vấn đề dân tộc.
dân tộc, thể hiện:
đạo duy nhất của Đảng Cộng sản trong quá trình cách mạng Việt Nam.
+ Sử dụng bạo lực cách mạng để chồng bạo lực phản cách mạng.
+ Thiết lập chính quyền nhà nước của dân, do dân, vì dân.
+ Gản kết mục tiêu độc lập dân tộc với chủ nghĩa xã hội.
1.2.2 Giải phóng dân tộc là vấn để trên hết, trước hết; độc lập
dân tộc gằn liển với chủ nghĩa xã hội
- Hồ Chí Minh khẳng định: "Trong lúc này quyền lợi của bộ phận,
của giai câp phải đặt dưới sự sinh tử, tồn vong của quốc gia, của dân tộc.
Trong lúc này nếu không giäi quyết đuợc vấn để dân tộc giải phóng, không
Trang 4đòi đuợc độc lập, tự do cho toản thể dân tộc, thi chẳng những toàn thể quốc gia dân tộc còn chịu măi kiếp ngva trâu, mà quyền lợi của bộ phận, giai cấp đển vạn năm cũng không đòi lại được"
- Con đưỜng cứu nước của Hổ Chỉ Minh là con đường cách mạng vô sản giảnh độc lập dân tộc và đi lên chủ nghĩa xă hội
- Sự găn bỏ thống nhất gita độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội trong
tu tuởng Hồ Chí Minh vừa phản ánh quy luật khách quan của sự nghiệp giải phóng dân tộc trong thời đại cách mạng vô sản, vừa phản ánh mối quan hệ khăng khit gita mục tiêu giải phóng dân tộc với giải phóng giai cấp, giải phóng con người
1.2.3 Giải phóng dân tộc tạo tiển để để giải phóng giai cấp
Hồ Chí Minh giải quyết vấn đề dân tộc theo quan điểm giai cấp nhưng
đồng thời đặt vấn đề giai cấp trong vấn đề dân tộc Giải phóng dân tộc là cơ
sở đề giải phóng giai cấp, giải phóng con nguời Vi vậy, lợi ich của giai cấp phải phục tùng lợi ích dân tộc
1.2.4 Giữ vững độc lập của dân tộc mình đồng thời tôn trọng
độc lập của các dân tộc khác
- Hồ Chí Minh đã khẳng định: quyền tự do, độc lập là quyền bấắt khả xâm phạm của các dân tộc "Dân tộc nào cũng có quyển sông, quyền sung suớng và quyền tự do"
- Hồ Chí Minh không chi đầu tranh cho độc lập của dân tộc mình mà
còn đấu tranh cho độc lập của tất cả các dân tộc bị ấp bức
2 Tu tường Hồ Chí Minh về cách mạng giải phóng
dân tộc
2.1 Myc tiêu của cách mạng giài phóng dân tộc
2.1.1 Tính chất và nhiệm vụ của cách mạng ở thuộc địa
- Mâu thuẩn chủ yểu trong xã hội thuộc địa là: mâu thuẩn giữa dân tộc
hialoyluan
bị áp vức với chủ nghĩa thực dân
Trang 5- Đổi tượng của cắch mạng thuộc địa là: để quốc, thực dân và tay sai
phản động
- Yêu cầu búc thiết của nhân dân cácnước thuộc địa là: độc lập dân tộc Tinh chất và nhiệm vụ hàng đầu của cách mạng thuộc địa là: giải
phóng dân tộc
2.1.2 Mục tiêu của cách mạng giải phóng dân tộc
Đánh đổ ách thống trị của chủ nghĩa thực dân, giành độc lập dân tộc
2.2 Cách mạng giải phóng dân tộc muốn thắng lợi phải đi
2.2.1 Rút bài học từ sự thất bại của các con đường cứu nước
và thiết lập chính quyền của nhân dân.
theo con đường cách mạng vô sản
trước đó
Để giải phóng dân tộc, các nhà yêu nước tiển bổi đã thực hiện bằng
nhiều con đường theo nhiều khuynh hướng chính trị và hình thức đẩu tranh
khác nhau nhưng đều thất bại Từ đó, Hồ Chí Minh nhận thức được rằng: các phong trào yêu nước thất bại là do chưa có đường lổi, phương pháp đẩu tranh đúng đắn, chưa có giai cấp đủ mạnh đứng ra lānh đạo cách mạng Việt Nam, muốn giải phóng dân tộc cần phải có một con đường cứu nước mới và phải có một phương pháp cách mạng đúng đắn.
2.2.2 Cách mạng tư sån là không triệt để
Trên hành trình tìm đường cứu nước, qua khảo nghiệm thực tế, Hồ Chí Minh đã nhận thấy: cách mạng tư sản là cuộc cách mạng không đển nơi nên Hô Chí Minh không theo con đường cách mạng tư sản.
2.2.3 Con đường giải phóng dân tộc
Hồ Chí Minh đển với học thuyết cách mạng, đến với chủ nghĩa Mác – Lênin và lựa chọn khuynh hướng chính trị vô sản Tháng 7/1920,
khi đọc So thảo lần thứ nhấứ Luận cương về vấn đề dân tộc và thuộc địa của Lênin, Hồ Chí Minh đã tìm thấy trong đó một con đường cứu nước
Trang 6mới: con đường cách mạng vô sản Hồ Chí Minh khằng định: “Muổn cứu nước giải phóng dân tộc không có con đường nào khác con đường cách
mạng vô sản".
Theo Hồ Chí Minh: con dường cách mạng vỐ sản = độc lập dân tộc +
chủ nghĩa xã hội.
2.3 Cách mạng'giải phóng dân tộc trong thòi đại mới phải do Đàng Cộng sàn lănh đạo
2.3.1 Cách mạng trưÓc hết phải có Đảng
Hồ Chí Minh khẳng định, muổn giäi phóng dân tộc thảnh công
"Trước hết phải có Đảng Kách mệnh, để trong thì vận động và tổ chức dân chúng, ngoải thì liên lạc với dân tộc bị áp bức và vô sản giai cấ mọi nơi" Đảng có vững cách mạng mới thành công Chỉ có Đằng mới thực hiện được các mục tiêu của cách mạng: giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng con người
2.3.2 Đảng Cộng sản Việt Nam là người lãnh đạo duy nhát
- Đằng Cộng sản Việt Nam phải là Đảng của giai cấp công nhân và phải đuợc xây dụng theo nguyên tắc Đằng kiểu mới của Lênin, lấy chủ nghĩa Mác - Lênin làm nền tảng tư tuởng, là kim chỉ nam cho mọi hành động Hồ Chí Minh nói: " Dảng muồn vũng phải có chủ nghĩa làm cốt, trong Đảng ai cũng phải hiều, ai cũng phải theo chủ nghĩa ấy Đảng mà không có chủ nghĩa cũng như người không có trí khôn, tàu không có bàn chỉ nam Bây giờ học thuyết nhiều, chủ nghĩa nhiều, nhưng chủ nghĩa chân chính nhất, chắc chẳn rhấ, Kách mệnh nhất là chủ nghĩa Lênin"
- Theo Hồ Chí Minh, EĐằng Cộng sản Việt Nam là đảng của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và của dân tộc Việt Nam
- Trên thụực tiễn, Hô Chí Minh đã xây dựng được Đằng cách mạng tiên phong phù hợp với thực tiễn Việt Nam, găn bó với nhân dân, với dân tộc, được nhân dân và dân tộc thừa nhận là đội tiên phong của mình
Trang 7- Ngay từ khi mới ra đời, Đảng do Hô Chí Minh sáng lập đã quy tụ
được lực luợng và súc mạnh của giai cập công nhân và dân tộc Việt Nam.
Nhờ đó, gân 80 năm qua, Đảng đã năm ngọn cờ lãnh đạo duy nhất và trở
thành nhân tổ hàng đầu đảm bảo mọi thẳng lợi của cách mạng Việt Nam.
2.4 Lực lượng cùa cách mạng giài phóng dân tộc bao gồm
toàn dân tộc
2.4.1 Cách mạng là sự nghiệp của dân chúng bị áp bức
- Theo Hồ Chí Minh, cách mạng giải phóng dân tộc “"à việc chung của cả dân chúng chứ không phải việc của một, hai nguời".
Hổ Chỉ Minh đánh giá cao vai trò của quần chúng nhân dân trong khỏi nghĩa vũ trang, coi đây là then chốt đảm bảo thắng lợi của cách mạng.
2.4.2 LựC lượng của cách mạng giải phóng dân tộc
- Hồ Chí Minh xác định lực lượng của cách mạng giải phóng dân tộc bao gồm cả dân tộc: phải đoàn kết toàn dân sĩ, nông, công, thương đều nhất tri chổng lại cường quyền".
- Công nhân, nông dân là động lực chủ yểu của cách mạng; tiểu tư
sản, tư sản dân tộc và một bộ phận giai cầp địa chủ là bạn đồng minh của
cách mạng.
2.5 Cách mạng giải phóng dân tộc cần được tiến hành chủ
động, sáng tạo và có khả năng giành thẳng lợi trước
cách mạng vô sản ở chính quốc
2.5.1 Cách mạng giải phóng dân tộc cần được tiến hânh chủ
động, sáng tạo
Vôn là nguời dân thuộc địa, là nguời cộng sản lăn lộn trong phong
trào thuộc địa và nghiên cứu sâu sắc chủ nghĩa thực dân, Hồ Chí Minh đã đua ra những luận điêm về tính chủ động, tính tích cực của cách mạng giải phóng dãn tộc của nhân dân các nước thuộc địa, bổ sung vào những luận
điểm chung lúc bấy giờ.
28
Trang 8- Theo Hồ Chí Minh, nguyên nhân sâu xa của các cuộc chiển tranh xâm lược là vấn đề thị trường
- Theo Hồ Chí Minh, trong cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa để quốc, cách mạng thuộc địa có tầm quan trọng đặc biệt Nhân dân các dân tộc thuộc địa có khả năng cách mạng to lớn
- Hồ Chí Minh khẳng định: công cuộc giải phóng nhân dân thuộc địa chi có thể thực hiện bằng sy nỗ lực tự giải phóng và phải ty lực cánh sinh
2.5.2 Quan hệ giữa cách mạng thuộc địa với cách mạng vô
sản chinh quốc
- Theo quan điểm của Quốc tế Cộng sản và Lênin: Thắng lợi của cách mạng thuộc địa phụ thuộc trực tiếp vào thắng lợi của cách mạng vô sản ở Chính quốc; cách mạng thuộc địa chi có thể giành được thắng lợi khi cách mạng vô sản ở chính quốc thành công Quan điểm này không đánh giá đúng mức tính chủ động, sáng tạo của phong trào cách mạng ở các nước thuộc địa
- Theo Hồ Chí Minh, giữa cách mạng giải phóng dân tộc ở thuộc địa
và cách mạng vô sản ở chính quốc có mỗi quan hệ mật thiết với nhau, tác động qua lại nhau trong cuộc đấu tranh chống kẻ thù chung là chủ nghĩa đế quốc Đó là mối quan hệ bình đẳng, không phải là quan hệ lệ thuộc hay chính-phụ
- Hồ Chí Minh cho rằng cách mạng giải phóng dân tộc ở thuộc địa có
hể giành thấng lợi trước cách mạng vô sản ở Chính quốc Hồ Chí Minh rhằng định: "Trong thời đại để quốc chủ nghĩa, ở một nước thuộc địa nhô,
vi sự lãnh đạo của giai cẫp vô sản và đảng của nó, dựa vào quần chúng nhin dân rộng răi trước hết là nông dân và đoàn kết được mọi tầng lớp nhân
dâ, yêu nước trong Mặt trận dân tộc thổng nhất, với sự đồng tỉnh ủng hộ của phc.g trào cách mạng thê giới, trước hêt là của phe xã hội chủ nghĩa hùng mạt 1, nhân dân nước đó nhất định thẳng lợi" và "Trong khi thủ tiêu một tror ; những diều kiện tồn tại của chủ nghia tu bản lả chủ nghĩa đế quốc, họ
có t ê giúp đỡ những người anh em mình ở phương Tây trong nhiệm vụ giải
Trang 9phóng hoàn toàn" Tu tưởng này thể hiện Hô Chí Minh là nhà tiên tri, đi
trước Quốc tế Cộng sản.
> Đây là một luận điểm sáng tạo, có giá trịi lý luận và thực tiễn to
lớn, một cống hiền quan trọng của Hồ Chí Minh vào kho tàng lý luận Mác –
Lênin, được thực tiễn cách mạng giải phóng dân tộc ở Việt Nam (Cách mạng tháng Tám) và cảch mạng giải phóng dân tộc trên toàn thể giới chứng minh
là hoàn toàn đúng đẳn.
2.6 Cách mạng giải phóng dân tộc phải được tiến hành bằng
con đường cách mạng bạo lực
2.6.1 Tinh tất yểu của bạo lực cách mạng
- Hồ Chí Minh kể thừa quan điểm của Lênin về bạo lực cách mạng.
- Hồ Chi Minh khằng định:
+ Phải sử dụng bạo lực cách mạng chông lại bạo lực phản cách mạng trong đẩu tranh giành chính quyền và bảo vệ chính quyền.
+ Bạo lực cách mạng là bạo lực của quẩn chủng,
+ Hinh thức của bạo lực cách mạng bao gồm: đầu tranh chính trị và đầu tranh vũ trang Nhưng phải “tùy tình hinh cụ thể mà quyết định những hinh thức đẩu tranh cách mạng thích hợp, sử dụng đúng và khéo kết hợp các hình thức đầu tranh vũ trang và đâu tranh chính trị để giành thăng lợi cho cách mạng".
2.6.2 Tư tường bạo lực cách mạng gắn bó hữu cơ với tư tưởng
nhân đạo và hòa bình
Cần tận dụng mọi khả năng giải quyết xung đột bằng phương pháp hòa bình, chiến tranh là giải pháp bắt buộc cuối củng.
2.6.3 Hinh thái bạo lực cách mạng
- Hồ Chí Minh chủ trương tiến hành khời nghĩa toàn dân và thực hiện chiến tranh nhân dân.
Trang 10- Đấu tranh quân sự kết hợp với đầu tranh chính trị, ngoại giao, kinh
- Phương châm chiến lược là đánh lâu dài, tự lực cánh sinh
3 Kết luận
3.1 Làm phong phú học thuyết Mác-Lênin về cách mạng
tế, văn hóa - tư tưởng
thuộc địa
- về lỷ luận cách mạng giải phông dân tộc
+ Con đường giải phóng dân tộc là do Hồ Chí Minh hoạch định
+ Kết hợp hải hòa vấn đề dân tộc và vấn đề giai cấp
+Là một hệ thông quan điểm sáng tạo và độc đáo
- Về phuơng pháp tiển hành cách mạng giải phóng dân tộc
Hồ Chí Minh xây dựng nên lý luận về phương pháp khời nghĩa toàn dân và chiển tranh nhân dâ
3.2 Soi đường thẳng lợi cho cách mạng giải phóng dân tộc ở Việt Nam
Thắng lợi của cách mạng tháng Tám 1945
- Thẳng lợi của 30 năm chiên tranh cách mạng 1945-1975
- Trong công cuộc đôi mới hiện nay:
+ Chúng ta phải bit khơi dậy sức mạnh của chủ nghĩa yêu nước và tinh thần dân tộc, nguốn động lực mạnh mẽ để xây dụng và bảo vệ đất nước
+ Nhận thức và giải quyểt vẫn đề đân tộc trên quan điềm giai cấp; chăm lo xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc, giải quyểt tốt mối quan hệ giữa các dân tộc anh em và trong cộng đồng dân tộc Việt Nam