Luận văn thạc sĩ quản lý văn hóa tổ chức hoạt động văn hóa cho thanh niên quận hai bà trưng

Trong đó, về trách nhiệm, tiên phong phải là các cơ quan, đơn vị thực hiện chức năng quản lý Nhà nước trong lĩnh vực văn hóa; Về địa giới, Thủ đô Hà Nội với vai trò “Trung tâm chính trị

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ VĂN HÓA, THỂ THAO VÀ DU LỊCH 

MỤC LỤC MỤC LỤC

1.1 Văn hóa và hoạt động văn hóa

1.1.1 Quan niệm về văn hóa

1.1.2 Các loại hình hoạt động văn hóa

1.1.3 Các hình thức hoạt động văn hóa của thanh niên hiện nay

Vai trò của hoạt động văn hóa đối với thanh niên

1.2.1 Vai trò của hoạt động văn hóa đối với việc hoàn thiện nhân cách

1.2.2 Vai trò của hoạt động văn hóa với việc giáo dục truyền thống yêu nước và

đ ị n h h ư ớ n g l ý t ư ở n g c h o t h a n h n i ê n 1.2.3 Vai trò của văn hóa trong việc đáp ứng nhu cầu giải trí lành mạnh cho thanh

niên

X u h ư ớ n g N h u c ầ u v ă n h ó a c ủ a t h a n h n i ê n h i ệ n n a y

1.2.1 Đặc điểm và tâm lý của thanh niên

1.2.2 Các xu hướng nhu cầu văn hóa của thanh niên hiện nay

1.2.3 Tổ chức tốt các hoạt động văn hóa góp phần quan trọng vào việc định hướng

Chương 2: THỰC TRẠNG TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG VĂN HÓA CHO

THANH NIÊN QUẬN HAI BÀ TRƯNG

42

2.1 Tổng quan về quận Hai Bà Trưng và đặc điểm thanh niên quận 42

2.1.1 Khái quát về quận Hai Bà Trưng

2.1.2 Một số đặc điểm của thanh niên quận Hai Bà Trưng

2.1.3 Đời sống văn hóa của thanh niên quận Hai Bà hiện nay

2.2.1 Các thiết chế văn hóa tại quận Hai Bà Trưng

2.2.2 Thực trạng việc tổ chức các hoạt động văn hóa tại quận Hai Bà Trưng của

các cơ quan văn hóa Nhà nước 2.2.3 Thực trạng việc tổ chức các hoạt động văn hóa tại quận Hai Bà Trưng của

các thành phần kinh tế ngoài Nhà nước

49

49

53

61

2.3 Hiệu quả của các loại hình văn hóa đã triển khai

2.3.1 Các kết quả qua phản ánh từ dư luận

2.3.2 Các kết quả qua điều tra xã hội học và phỏng vấn nhóm

2.3.3 Bài học kinh nghiệm từ thực tế công tác tổ chức hoạt động văn hóa cho

thanh niên quận Hai Bà Trưng

Chương 3: ĐỀ XUẤT CÁC GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG TỔ

CHỨC HOẠT ĐỘNG VĂN HÓA CHO THANH NIÊN

3.1 Nhu cầu về nâng cao chất lượng hoạt động văn hóa của quận Hai Bà Trưng trước mắt và lâu dài

3.1.1 Nâng cao chất lượng hoạt động văn hóa cho thanh niên

3.1.2 Trách nhiệm của các cơ quan văn hóa quận Hai Bà Trưng trong việc nâng

cao chất lượng hoạt động văn hóa cho thanh niên

73

73

74

3.2 Giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động văn hóa cho thanh niên Quận Hai

Bà Trưng hiện nay

3.2.1 Đổi mới phương pháp tiếp cận và giáo dục thanh niên thông qua hoạt động

văn hóa 3.2.2 Đảm bảo tính định hướng tư tưởng và chính trị cho thanh niên

87

87

3.2.3 Đẩy mạnh xã hội hóa trong lĩnh vực tổ chức hoạt động văn hóa

3.2.4 Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực quản lý và tổ chức hoạt động văn hóa

3.2.5 Đẩy mạnh việc tham gia phát triển thị trường văn hóa

3.2.6 Làm tốt công tác phối kết hợp với các tổ chức chính trị xã hội trên địa bàn

3.3.1 Kiến nghị về chính sách văn hóa

3.3.2 Kiến nghị với các cơ quan có chức năng tổ chức hoạt động văn hóa

Nhà xuất bản Phó giáo sư Tiến sĩ Thể dục thể thao Trung học cơ sở Thanh niên Thanh niên cộng sản Trung ương

Uỷ ban nhân dân

Tổ chức giáo dục, khoa học và văn hóa của liên hợp quốc

Văn hóa Văn hóa cơ sở Văn hóa nghệ thuật Văn hóa thông tin

DANH MỤC BẢNG THỐNG KÊ

01 Bảng 2.1: Số lượng cửa hàng Internet trên địa bàn các Phường 65

02 Bảng 2.2: Đánh giá về nội dung và chất lượng hoạt động của các thiết

chế Nhà nước tại quận Hai Bà Trưng

68

03 Bảng 2.3: Đánh giá về mức độ tham gia các thiết chế Nhà nước của thanh

niên tại quận Hai Bà Trưng

68

04 Bảng 2.4: Nhu cầu tham gia hoạt động văn hóa của

thanh niên quận Hai Bà Trưng

68

05 Bảng 2.5: Sự khác nhau trong đánh giá về nhu cầu hưởng thụ văn hóa

của thanh niên khối Phường

70

06 Bảng 2.6: Đánh giá về thực trạng tổ chức các hoạt động văn hóa của

thiết chế Nhà nước tại quận Hai Bà Trưng

71

07 Bảng 2.7: Đánh giá về các dịch vụ văn hóa tại quận Hai Bà Trưng 71

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Việt Nam sau 25 năm đổi mới, đất nước đã có nhiều chuyển biến sâu sắc trên mọi mặt của đời sống xã hội Những thành tựu đạt được về kinh tế - chính trị - văn hoá - xã hội đã khẳng định sự đúng đắn trong đường lối lãnh đạo đất nước của Đảng cộng sản Việt Nam Tuy đã bàn nhiều về văn hóa, nhưng mãi cho tới các thập kỷ gần đây, vấn đề phát triển kinh tế phải dựa trên nền tảng của phát triển văn hoá mới được đặt ra, được khẳng định là một quy luật tất yếu khách quan của phát triển Với Việt Nam, cho đến trước Đại hội XI, Đảng ta chưa trực tiếp xác định mối quan hệ giữa tăng trưởng kinh tế với phát triển văn hóa, mới đề cập đến mối quan hệ giữa tăng trưởng kinh tế với thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội Có thể

nói, đây là bước đột phá, cụ thể hóa và chính thức khẳng định vai trò, “mối quan

hệ” của văn hóa đối với sự phát triển, tăng trưởng kinh tế của đất nước

Báo cáo chính trị Đại hội Đảng XI dành hẳn một phần trong 12 phần lớn đề cập đến chăm lo phát triển văn hóa Để thực hiện được các mục tiêu, giải pháp mà Đại hội Đảng XI đã đề ra, cần có sự vào cuộc của nhiều ngành, nhiều cấp và toàn thể xã hội Trong đó, về trách nhiệm, tiên phong phải là các cơ quan, đơn vị thực hiện chức năng quản lý Nhà nước trong lĩnh vực văn hóa; Về địa giới, Thủ đô Hà

Nội với vai trò “Trung tâm chính trị - hành chính quốc gia, trung tâm lớn về văn

hoá… của cả nước”, phải đi đầu trong việc thực hiện mục tiêu “Bảo tồn và phát

huy tinh hoa văn hoá truyền thống của Thủ đô ngàn năm văn hiến, góp phần xây dựng và phát triển nền văn hoá Việt Nam tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc: xây dựng con người Thủ đô văn minh, thanh lịch, tiêu biểu cho trí tuệ và truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam” (Pháp lệnh Thủ đô)

Những thành tựu to lớn của sự nghiệp đổi mới, sự tác động của quá trình mở cửa, hội nhập và kết quả

thực hiện Nghị quyết Trung ương 4 (khóa VII) về “Công tác thanh niên trong tình hình mới”, đã tạo sự chuyển

biến rõ nét, sâu sắc về tình hình thanh niên Thủ đô Nhiều mặt mạnh của thanh niên như trình độ học vấn, bản lĩnh chính trị, tính năng động, ý chí tự lực, tự cường, tinh thần thi đua tình nguyện, chủ động, chuẩn bị hành trang để lập thân, lập nghiệp được khẳng định và phát huy Đại bộ phận thanh niên tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng, con đường đi lên chủ nghĩa xã hội, ủng hộ và hăng hái tham gia vào công cuộc đổi mới, sự CNH - HĐH Thủ đô và đất nước

Là một trong những quận lâu đời, có nhiều đóng góp tích cực trong sự nghiệp bảo vệ và xây dựng Thủ đô, quận Hai Bà Trưng nằm ở phía Đông – Nam nội thành Thủ đô Hà Nội, là một trong những quận đông dân cư, có bề dày truyền thống cách mạng và nhiều di tích lịch sử, văn hóa có giá trị Qua 25 năm đổi mới, hòa trong sự phát triển chung của Thủ đô và cả nước, quận Hai Bà Trưng đã có những bước chuyển tích cực, đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân từng bước được nâng cao Nhu cầu văn hóa của nhân dân dần được đáp ứng, mức thụ hưởng văn hóa và chất lượng dịch vụ văn hóa cung cấp cho người dân được nâng lên Hoạt động văn hóa ở quận Hai Bà Trưng đã có bước phát triển nhanh chóng với nhiều loại hình đa dạng phong phú Tuy nhiên, việc tổ chức các hoạt động văn hóa cho thanh niên trên địa bàn quận Hai Bà Trưng trong thời gian qua vẫn còn tồn tại một số yếu kém, bất cập: nội dung nghèo nàn, ít đổi mới, thiếu hấp dẫn, hình thức manh mún, chắp vá, phân tán, chưa hình thành nhiều trung tâm lớn, các tụ điểm văn hóa tương xứng với nhu cầu và thị hiếu của thanh niên Bộ máy quản lý về văn hóa thông tin từ quận đến cơ sở còn nhiều bất cập, chưa có sự phân công trách nhiệm rành mạch Từ việc nhận thức về tầm quan trọng của văn hóa, các hoạt động văn hóa trong đời sống xã hội nói chung và với thanh niên nói riêng, kết hợp với đánh giá sơ lược thực trạng các loại hình hoạt động văn hóa trên địa bàn Quận Hai

Bà Trưng cho thấy việc nâng cao chất lượng các hoạt động văn hóa cho thanh niên

là việc làm hết sức cần thiết, đem lại cho chúng ta nhận thức rõ hơn về văn hóa cả

về lý luận và thực tiễn Với những lý do trên, tôi chọn đề tài “Tổ chức hoạt động

văn hóa cho thanh niên Quận Hai Bà Trưng” làm luận văn tốt nghiệp trình độ

cao học, với mong muốn tổ chức hoạt động văn hóa phù hợp với nguyện vọng của thanh niên quận nhà, đồng thời đáp ứng cho yêu cầu công việc mà bản thân đang trực tiếp được giao phó

2 Tình hình nghiên cứu của đề tài

Thanh niên chiếm tỷ lệ cao trong cơ cấu dân số và cơ cấu lao động xã hội, có tiềm năng hùng hậu

về nhiều mặt, là nguồn nhân lực quan trọng có vai trò quyết định trong sự phát triển kinh tế xã hội, thực hiện CNH – HĐH Thủ đô và đất nước Thanh niên là đối tượng nghiên cứu của nhiều ngành khoa học khác nhau Hoạt động văn hóa là một trong những yếu tố góp phần hình thành nhân cách của thanh niên

Đã có nhiều công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài của luận văn, tiêu biểu như:

- GS Dương Phú Hiệp (2011) và tập thể các tác giả với công trình Vấn đề phát triển văn hóa và con

người Việt Nam hiện nay, Nhà xuất bản thế giới 2011 Trong cuôn sách tập hợp nhiều bài viết của nhiều

học giả nghiên cứu về nhiều vấn đề liên quan đến văn hóa, con người, thanh niên, quản lý văn hóa, thiết chế văn hóa, những vấn đề tiếp cận và những góp ý mới đối với việc xây dựng nền văn hóa mới

- Tác giả Nguyễn Trần Bạt với cuốn sách: Văn hóa và con người Trong cuốn sách của mình, tác giả

đã nêu khái niệm, bản chất, cấu trúc của văn hóa, mối liên hệ giữa văn hóa với các yếu tố lịch sử, kinh tế,

và giao lưu văn hóa trong bối cảnh mới cùng những vấn đề liên quan đến văn hóa chính trị

- PGS.TS Phạm Hồng Tung (2010), “Văn hóa và lối sống của thanh niên Việt Nam trong bối cảnh

toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế - Một số vấn đề lý thuyết và cách tiếp cận”, đề tài nghiên cứu khoa học,

Đại học Quốc gia Hà Nội (VNH3.TB6.602) Đề tài này đã được công bố thành sách là: Thanh niên và lối

sống của thanh niên Việt Nam trong quá trình đổi mới và hội nhập quốc tế, Nhà xuất bản Chính trị Quốc

gia 2011 Trong đề tài, tác giả đã đề cập tới một số khái niệm công cụ và khía cạnh phương pháp luận của các vấn đề nghiên cứu về thanh niên, văn hóa thanh niên và lối sống thanh niên nói chung để bước đầu xây dựng những nguyên tắc cho cách tiếp cận và nghiên cứu những xu hướng biến đổi của văn hóa và lối sống của thanh niên Việt Nam trong bối cảnh ngày nay

- Đinh Thị Vân Chi (2003): Nhu cầu giải trí của thanh niên, Nxb Chính trị quốc gia Hà Nội Tác giả

đã làm rõ vai trò và tầm quan trọng của giải trí trong đời sống xã hội, đồng thời giúp chúng ta một tổng quan về giải trí của thanh niên hiện nay

- Phạm Duy Đức chủ nhiệm đề tài (2004), ”Nghiên cứu phát triển các hoạt động văn hóa vui chơi giải

trí ở Thủ đô Hà Nội Thực trạng và giải pháp”, (tổng quan khoa học) Sở Văn hóa thông tin Hà Nội

- Nhóm tác giả Đỗ Huy, Chu Khắc, Vũ Khắc Liên, Trường Lưu, Lê Quang Thiêm (1993), Nhân

cách văn hóa trong bảng giá trị Việt Nam, Nxb Khoa học Xã hội, Hà Nội Các tác giả tập trung làm rõ

nhân cách văn hóa biểu đạt cho những giá trị cơ bản trong bảng giá trị Việt Nam và cũng góp phần tích cực vào việc hình thành bảng giá trị Việt Nam Trong nhân cách văn hóa, tính cách, hành động văn hóa, môi trường văn hóa có mối quan hệ thống nhất biện chứng

- TS Hoàng Thu Hương (2010) có bài viết: Tác động của hội nhập kinh tế quốc tế và gia nhập WTO

đối với các hành vi văn hóa xã hội của thanh niên Việt Nam in trong sách kỷ yếu Hướng tới xây dựng các chuẩn mực xã hội trong khuôn khổ tổ chức thương mại thế giới WTO, nhà xuất bản Thế giới Trong bài

viết đã nêu ra những phân tích về hành vi văn hóa, xã hội của thanh niên hiện nay, đặc biệt nhấn mạnh đến đối tượng là sinh viên Đặt ra vấn đề xây dựng chuẩn mực cho thanh niên Việt Nam hiện nay trong bối cảnh hội nhập quốc tế và bài học từ Trung Quốc

- Tác giả Phan Ngọc (1998) với cuốn sách Bản sắc văn hóa Việt Nam Trong cuốn sách, tác giả đã

đưa ra một số định nghĩa thao tác luận về văn hóa, phương thức tiếp cận văn hóa Nêu ra đặc điểm, sự hình thành văn hóa Việt Nam và đưa ra những quan điểm bảo vệ và phát huy các giá trị văn hóa Việt Nam trong thời đại mới

- Tác giả Phạm Thái Việt và Đào Ngọc Tuấn (2004) với cuốn sách: Đại cương về văn hóa Việt Nam Trong đó, hai tác giả đã trình bày việc hệ thống hóa và ứng dụng các khái niệm cũng như phương pháp

tiếp cận văn hóa học Chỉ ra những mặt thực tiễn, tinh thần của văn hóa Việt Nam trong lịch sử Thêm vào

đó là sớm đặt ra những vấn đề về tác động của toàn cầu hóa với bản sắc văn hóa dân tộc

Nhìn chung, đã có một số công trình nghiên cứu về văn hóa và nhu cầu giải trí của thanh niên hoặc

đề cập đến việc tổ chức các hoạt động giải trí cho thanh niên Tuy nhiên, chưa có công trình nào trực tiếp nghiên cứu việc tổ chức hoạt động văn hóa cho thanh niên tại Quận Hai Bà Trưng và đặt hoạt động này trong bối cảnh hiện nay Các công trình nêu ở trên là sự gợi ý và cung cấp một số cơ sở luận cứ, luận chứng

để hoàn thành việc nghiên cứu đề tài của luận văn

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận văn

3.1 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở đánh giá thực trạng nhu cầu hoạt động văn hóa của thanh niên Quận Hai Bà Trưng trong 10 năm qua (2001 - 2011), luận văn đề xuất một số giải pháp nhằm tổ chức có hiệu quả hoạt động văn hóa cho thanh niên Quận trong giai đoạn tới

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Phân loại hoạt động văn hóa và kết quả tổ chức hoạt động văn hóa tại Quận Hai Bà Trưng

- Tìm hiểu nhu cầu văn hóa của thanh niên Quận Hai Bà Trưng

- Tìm hiểu bối cảnh và những tác động tạo nên thay đổi trong văn hóa của thanh niên thời kỳ đổi mới và hội nhập

- Làm rõ những mặt tích cực và những mặt cần bổ xung, thay đổi trong tổ chức hoạt động văn hóa cho thanh niên Quận Hai Bà Trưng trong giai đoạn hiện nay

- Đề xuất một số giải pháp nhằm tổ chức hiệu quả hoạt động văn hóa trong thanh niên, thu hút thanh niên tham gia vào các hoạt động của Đoàn TN - Hội LHTN và các thiết chế văn hóa trên địa bàn Quận

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

- Đề tài tập trung khảo sát nhu cầu văn hóa của thanh niên Quận HBT

- Đề tài khảo sát hoạt động văn hóa dành cho thanh niên tại Quận HBT

4.2 Phạm vi nghiên cứu

- Đê tài tiến hành khảo sát tại quận Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội

- Đề tài khảo sát những cách thức và hoạt động văn hóa của các thiết chế văn hóa và cơ quan chức năng như Phòng Văn hóa, Nhà văn hóa và Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Quận

5 Phương pháp nghiên cứu

Trên cơ sở luật pháp và các chính sách văn hóa Việt Nam, đề tài triển khai các phương pháp cụ thể như: tổng hợp, phân tích, thống kê, so sánh và đối chiếu, điền dã thực tế, quan sát trực tiếp, phỏng vấn nhóm, các phương pháp liên ngành của văn hóa học và quản lý văn hóa

- Phương pháp tổng hợp: nghiên cứu về văn hóa nói chung và quản lý văn hóa nói riêng có nhiều

đề tài, nhiều công trình nghiên cứu nên tác giả đã tập hợp những ý kiến, những công trình mang tính tiêu biểu để thực hiện nghiên cứu Bên cạnh đó, tác giả còn tổng hợp những kết quả thực hiện của công tác hoạt động thanh niên trên địa bàn nghiên cứu là Quận Hai Bà Trưng

- Phương pháp thống kê: dựa trên những số liệu điều tra xã hội học, những số liệu về quản lý văn

hóa, tác giả đã thực hiện phương pháp thống kê để cho ra những kết quả nghiên cứu

- Phương pháp quan sát trực tiếp, phỏng vấn nhóm: với tư cách là người trong cuộc, tác giả đã

trực tiếp tham gia vào các hoạt động của thanh niên trong quận Hai Bà Trưng trên phương diện vừa là người quản lý, vừa là người tham gia các hoạt động văn hóa Cùng với đó, tác giả đã điều tra bảng hỏi cùng với phỏng vấn các nhóm thanh niên để có thể tìm hiểu thực trạng hoạt động văn hóa của thanh niên, tìm hiểu những đánh giá của người dân và thanh niên về các thiết chế văn hóa trên địa bàn quận

6 Đóng góp của luận văn

- Luận văn đóng góp một số kiến giải và đánh giá về hoạt động văn hóa của thanh niên hiện nay một cách có luận cứ khoa học, sẽ hữu ích cho những ai quan tâm tới tổ chức các hoạt động vui chơi giải trí cho thanh niên

- Luận văn sẽ đóng góp cho các cơ quan chức năng và tổ chức Đoàn Thanh Niên tại quận Hai Bà Trưng trong việc thu hút đông đảo thanh niên tham gia các hoạt động văn hóa

- Luận văn có thể dùng làm tài liệu tham khảo cho các học viên khi nghiên cứu về chuyên ngành Quản lý văn hóa tại Trường đại học Văn hóa Hà Nội

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần Mở đầu (08 trang), Kết luận (01 trang), Danh mục tài liệu tham khảo (05 trang) và Phụ lục (18 trang), nội dung luận văn được chia thành 03 chương:

Chương 1: Hoạt động văn hóa và nhu cầu văn hóa của thanh niên (29 trang)

Chương 2: Thực trạng tổ chức hoạt động văn hóa cho thanh niên quận Hai Bà Trưng (.31 trang)

Chương 3: Đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động văn hóa cho thanh niên quận Hai Bà

Trưng (29 trang)

Chương 1 HOẠT ĐỘNG VĂN HÓA VÀ NHU CẦU VĂN HÓA CỦA THANH NIÊN

1.1 Văn hóa và hoạt động văn hóa

1.1.1 Quan niệm về văn hóa

Văn hóa (culture) là một từ ngữ rất phổ biến hiện nay và là đối tượng nghiên cứu của rất nhiều ngành khoa học Trong hoàn cảnh kinh tế thế giới mở cửa, đặc biệt là từ những năm 1990 trở lại đây, sự giao lưu giữa các quốc gia ngày càng mạnh mẽ bởi tác động của quá trình toàn cầu hóa, và trong hoàn cảnh đó, văn hóa lại là một chủ đề nổi lên hơn bao giờ hết Cả thể giới chú ý đến vai trò của các nhân tố văn hóa đối với các quá trình phát triển kinh tế xã hội Tuy nhiên, đến giờ vẫn chưa có một sự thống nhất rõ ràng nào về văn hóa Theo tính toán của hai nhà văn hóa học Hoa Kỳ là A Krober và C Kluckholn năm 1952 đã có khoảng 150 định nghĩa khác nhau về văn hóa [50, tr.11] và hiện nay số định nghĩa về văn hóa lên đến hơn 600 định nghĩa khác nhau

Định nghĩa văn hóa đầu tiên được biết đến là định nghĩa miêu tả của Edward B.Taylor (1871) trong đó liệt kê tất cả những gì mà khái niệm văn hóa bao hàm, đó là:

văn hóa hay văn minh hiểu theo ý nghĩa dân tộc bao quát của nó, là một tổng thể phức hợp bao gồm tri thức, tín ngưỡng, nghệ thuật, đạo đức, luật pháp, phong tục và bất cứ năng lực và tập quán nào được lĩnh hội bởi con người với tư cách thành viên của xã hội [22, tr 116-117]

Các định nghĩa tâm lý học trong đó nhấn mạnh vào quá trình thích nghi với môi trường, quá trình học hỏi hình thành thói quen, lối ứng xử của con người mà tiêu biểu là định nghĩa của W Summer và A Keller:

Tổng thể những sự thích nghi của con người với các điều kiện sinh sống của họ chính là văn hóa, hay văn minh…Những sự thích nghi này được bảo đảm bằng con đường kết hợp những thủ thuật như biến đổi, chọn lọc và truyền đạt bằng kế thừa [50, tr 11-12]

Các định nghĩa cấu trúc lại chú trọng tới tổ chức cấu trúc của văn hóa như định nghĩa của R Linton chú trọng đến hai khía cạnh:

a) Văn hóa suy cho cùng là các phản ứng lặp lại ít nhiều có tổ chức của các thành viên xã hội; b) Văn hóa là sự kết hợp giữa lối ửng xử mà người ta học được và các kết quả ửng

xử mà cách thành tố của nó được các thành viên của xã hội đó tán thành và truyền lại nhờ

kế thứ [50, tr 12]

Xét từ nguồn gôc của văn hóa, nhà xã hội học P Sorokin định nghĩa:

Với nghĩa rộng nhất của từ, văn hóa chỉ tổng thể những gì được tạo ra, hay được cải biến bởi hoạt động có ý thức hay vô thức của hai hay nhiều cá nhân tương tác với nhau và tác động đến lối ứng xử của nhau [50, tr.12]

Trong những năm gần đây, một số nhà nghiên cứu ở Việt Nam và kể cả ở nước ngoài khi đề cập đến văn hóa, họ thường vận dụng định nghĩa văn hóa do UNESCO đưa ra vào năm 1994 Theo UNESCO, văn hóa được hiểu theo hai nghĩa: nghĩa rộng và nghĩa hẹp Theo nghĩa rộng thì:

Văn hóa là một phức hệ - tổng hợp các đặc trưng diện mạo về tinh thần, vật chất, tri thức và tình cảm… khắc họa nên bản sắc của một cộng đồng gia đình, xóm làng, vùng, miền, quốc gia, xã hội… Văn hóa không chỉ bao gồm nghệ thuật, văn chương mà còn cả lối sống, những quyền cơ bản của con người, những hệ thống giá trị, những truyền thống, tín ngưỡng…

Còn hiểu theo nghĩa hẹp thì “Văn hóa là tổng thể những hệ thống biểu trưng (ký hiệu) chi phối cách ứng xử và giao tiếp trong cộng đồng, khiến cộng đồng đó

có đặc thù riêng” [28, tr.314] Cách tiếp cận của UNESCO được khá nhiều người nghiên cứu ở Việt Nam chia sẻ như ông Nguyễn Trần Bạt cũng xác định:

Văn hóa, nói một cách giản dị, là những gì còn lại sau những chu trình lịch sử khác nhau, qua đó người ta có thể phân biệt được các dân tộc với nhau Thông qua mỗi một chu kỳ của sự phát triển, dân tộc đó tương tác với mình và với những dân tộc khác, cái còn lại được gọi là bản sắc, hay còn gọi là văn hóa [3, tr 23-24].

Ở Việt Nam, văn hóa cũng được định nghĩa rất khác nhau Trong đó, đảng kể đến là định nghĩa khá phức tạp của nhà nghiên cứu Phan Ngọc:

Văn hóa là mối quan hệ giữa thế giới biểu tượng trong óc một cá nhân hay một tộc người với cái thế giới thực tại ít nhiều bị cá nhân này hay tộc người này mô hình hóa theo cái mô hình tồn tại trong biểu tượng Điều biểu hiện rõ nhất chứng tỏ mối quan hệ này, đó là văn hóa dưới hình thức dễ thấy nhất biểu hiện thành một kiểu lựa chọn riêng cả cá nhân hay người, khác các kiểu lựa chọn của các cá nhân hay các tộc người khác [36, tr.17-18]

Đơn giản và dễ hiểu hơn với mọi người là định nghĩa của chủ tịch Hồ Chí Minh Người cho rằng:

Vì lẽ sinh tồn cũng như mục đích của cuộc sống, loài người mới sáng tạo và phát minh ra ngôn ngữ, chữ viết, đạo đức, pháp luật, khoa học, tôn giáo, văn học, nghệ thuật, những công cụ cho sinh hoạt hằng ngày

về mặt ăn, ở và các phương thức sử dụng Toàn bộ những sáng tạo và phát minh đó tức là văn hóa [30, tr.431]

Với cách hiểu này, văn hóa sẽ bao gồm toàn bộ những gì do con người sáng

tạo và phát minh ra, là một “bách khoa toàn thư” về những lĩnh vực liên quan đến

đời sống con người Phạm Văn Đồng cho rằng:

Nói tới văn hóa là nói tới một lĩnh vực vô cùng phong phú và rộng lớn, bao gồm tất cả những gì không phải là thiên nhiên mà có liên quan đến con người trong suốt quá trình tồn tại, phát triển, quá trình con người làm nên lịch sử… (văn hóa) bao gồm cả hệ thống giá trị: tư tưởng và tình cảm, đạo đức với phẩm chất, trí tuệ và tài năng, sự nhạy cảm và sự tiếp thu cái mới từ bên ngoài, ý thức bảo vệ tài sản và bản lĩnh của cộng đồng dân tộc, sức đề kháng và sức chiến đấu bảo vệ mình và không ngừng lớn mạnh

Nhận thức rõ về vai trò và tầm quan trọng của văn hoá, Đảng ta đưa ra văn kiện

nổi tiếng, đó là “Đề cương văn hóa Việt Nam” (năm 1943) Trong văn kiện này xác định rõ: Văn hoá là một trong ba mặt trận (kinh tế, chính trị, văn hoá)

Cách mạng tháng Tám năm 1945 thành công, Nhà nước Việt Nam dân chủ mới ra đời, ngay trong những năm tháng đầu tiên của Nhà nước Việt Nam mới, dù phải đấu tranh chống thù trong, giặc ngoài, giữ vững thành quả cách mạng, Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng ta cũng rất quan tâm đến việc xây dựng nền văn hóa mới cho dân tộc Hồ Chí Minh chỉ ra trong phát biểu của Người tại Đại hội văn hoá

toàn quốc lần I (năm 1946): “Văn hoá phải soi đường cho quốc dân đi”

Song mốc đánh dấu về sự đổi mới toàn diện trong tư duy về văn hoá của

Đảng thể hiện ở Nghị quyết Hội nghị Trung ương 5 Khoá VIII: “Xây dựng và phát

triển nền văn hoá Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc”[12, tr.58] (năm

1998) Đây là một Văn kiện mang tính cương lĩnh của Đảng ta về văn hoá trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước Đây cũng chính là cơ sở, định hướng cho việc xây dựng đời sống văn hóa, lối sống văn hóa đối với từng con người và cho cả cộng đồng xã hội ở nước ta trong thời kỳ cách mạng mới Trong bài phát biểu khai mạc Hội nghị lần thứ 5 Ban chấp hành Trung ương khóa VIII Tổng bí thư Lê Khả Phiêu đã khẳng định cùng với quá trình dựng nước và giữ nước, nền văn hóa Việt Nam đã hình thành và phát triển Bằng lao động sáng tạo

và ý chí bền bỉ, kiên cường, nhân dân ta đã xây dựng nên một nền văn hóa kết tinh sức mạnh và in đậm dấu ấn bản sắc dân tộc, chứng minh sức sống mãnh liệt và sự trường tồn của dân tộc Văn hóa Việt Nam là tổng thể những giá trị vật chất và tinh thần do cộng đồng các dân tộc Việt Nam sáng tạo ra trong quá trình dựng nước và giữ nước Nhờ nền tảng và sức mạnh văn hóa mà nhiều thời kì bị đô hộ, dân tộc ta vẫn cố giữ vững và phát huy bản sắc của mình, chẳng những không bị đồng hóa

mà còn quật cường đứng dậy, giành độc lập, lấy sức ta giải phóng cho ta

Như vậy, Văn hóa là sản phẩm của con người, văn hóa được tạo ra và phát triển trong quan hệ qua lại giữa con người và xã hội Song, chính văn hóa lại tham

gia vào việc tạo nên con người, và duy trì sự bền vững và trật tự xã hội Văn hóa được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác thông qua quá trình xã hội hóa Văn hóa được tái tạo và phát triển trong quá trình hành động và tương tác xã hội của con người Văn hóa là trình độ phát triển của con người và của xã hội được biểu hiện trong các kiểu và hình thức tổ chức đời sống và hành động của con người

cũng như trong giá trị vật chất và tinh thần mà do con người tạo ra

Định nghĩa của UNESCO:

Văn hóa phản ánh và thể hiện một cách tổng quát sống động mọi mặt của cuộc sống (của mỗi cá nhân và các cộng đồng) đã diễn ra trong hiện tại, qua hàng bao thế kỷ, nó đã cấu thành nên một hệ thống các giá trị, truyền thống, thẩm mỹ và lối sống mà dựa trên đó từng dân tộc tự khẳng định bản sắc riêng của mình [49, tr.23]

Định nghĩa của giáo sư Hà Văn Tấn: Văn hóa là hệ thống ứng xử của con

người với thiên nhiên và xã hội, là sản phẩm hoạt động của con người trong mối quan hệ tương tác với tự nhiên và xã hội, diễn ra trong không gian, thời gian và hoàn cảnh nhất định

1.1.2 Các loại hình hoạt động văn hóa

Hoạt động văn hóa là hoạt động thỏa mãn nhu cầu sản xuất và tiêu dùng các

tác phẩm văn hóa của con người Các hoạt động văn hóa được hình thành và phát

triển như là một đòi hỏi tất yếu của xã hội Đặc biệt ở các đô thị, hoạt động văn hóa được xem như một bộ phận cấu thành, làm nên diện mạo đời sống đô thị Các hoạt động này nhằm xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; giáo dục nếp sống lành mạnh và phong cách ứng xử có văn hóa cho mọi người; kế thừa và phát huy truyền thống nhân ái, nghĩa tình, thuần phong mỹ tục; nâng cao hiểu biết

và trình độ thẩm mỹ, làm phong phú đời sống tinh thần của nhân dân; ngăn chặn sự xâm nhập và bài trừ những sản phẩm văn hóa có nội dung độc hại; góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội của đất nước

Nghị định số 103/2009/NĐ-CP của Chính phủ về Quy chế hoạt động văn hoá và kinh doanh dịch

vụ văn hoá công cộng được ban hành, quy định các hoạt động văn hóa và kinh doanh dịch vụ văn hóa công cộng bao gồm: lưu hành, kinh doanh băng, đĩa ca nhạc, sân khấu; biểu diễn nghệ thuật, trình diễn thời trang; triển lãm văn hóa, nghệ thuật; tổ chức lễ hội; viết, đặt biển hiệu; hoạt động vũ trường, karaoke, trò chơi điện tử, các hoạt động văn hóa, dịch vụ văn hóa và các hình thức vui chơi giải trí khác

Trên cơ sở các đạo luật và các văn bản pháp quy đã được ban hành, hoạt động văn hóa được nhóm lại trong các lĩnh vực sau:

- Các hoạt động thuộc lĩnh vực báo chí, xuất bản, Internet, quảng cáo

- Các hoạt động thuộc lĩnh vực điện ảnh

- Các hoạt động thuộc lĩnh vực nghệ thuật biểu diễn

- Các hoạt động thuộc lĩnh vực mỹ thuật, nhiếp ảnh, triển lãm

- Các hoạt động thuộc lĩnh vực thư viện, bảo tồn, bảo tàng, di sản

- Các hoạt động thuộc lĩnh vực văn hóa thông tin cơ sở

- Các hoạt động thuộc lĩnh vực văn hóa các dân tộc thiểu số

- Các hoạt động thuộc lĩnh vực quyền tác giả, nhuận bút

- Các hoạt động thuộc lĩnh vực xuất nhập khẩu văn hóa phẩm, xúc tiến du lịch và giao lưu văn hóa

- Các hoạt động thuộc lĩnh vực tổ chức bộ máy quản lý văn hóa

- Các hoạt động thuộc lĩnh vực đào tạo

- Các hoạt động thuộc lĩnh vực thanh tra, kiểm tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiến nghị của công dân, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật trong lĩnh vực văn hoá

Bản thân các hoạt động văn hóa rất phong phú, đa dạng về hình thức: từ biểu diễn nghệ thuật, chiếu phim, băng hình, khiêu vũ, hát karaoke đến các hình thức vui chơi giải trí khác

* Phân theo tính chất hoạt động của các tác phẩm văn hóa, ta có các loại hình sau:

- Tết, lễ, hội: Về cơ bản đây là loại hình văn hóa đáp ứng nhu cầu tâm linh, cộng cảm, gắn kết

cộng đồng và vui chơi của con người, giải tỏa tâm lý và thể chất Tết, lễ, hội được tổ chức quanh năm

- Vui chơi giải trí: Vui chơi giải trí là nhu cầu văn hóa cơ bản của con người nhằm giải tỏa

những căng thẳng do lao động đưa lại, bù đắp những thiếu hụt về đời sống tinh thần, tạo điều kiện để con người phát triển về thể lực, trí lực và tình cảm, thông qua các loại trò chơi, trò diễn, đồ chơi thỏa mãn nhu cầu ngày càng cao của xã hội. Xã hội ngày nay phát triển làm xuất hiện rất nhiều các loại hình vui chơi giải trí, mỗi loại hình mang những đặc điểm và sự bổ ích khác nhau, lượng người tham gia cũng không bằng nhau Với lứa tuổi thanh niên, đây là giai đoạn hoàn thiện nhân cách, trưởng thành của các cá nhân Hoạt động vui chơi giải trí được tầng lớp thanh niên rất quan tâm vì qua đó, họ có điều kiện để thể hiện mình, học hỏi và trau dồi những kinh nghiệm sống từ bạn bè, cộng đồng xã hội Từ tháng 10 năm

1999, khi Chính phủ áp dụng hai ngày nghỉ cuối tuần thì nhu cầu vui chơi giải trí lại càng cao

- Các loại hình nghệ thuật: Đó là việc sáng tạo và thưởng thức các tác phẩm nghệ thuật: sáng tác thi – ca

– nhạc – họa – truyện , xem phim, nghe ca nhạc, thăm các di tích, thắng cảnh

- Thể dục thể thao: Hoạt động TDTT là hoạt động văn hóa thể chất Thể dục là các hoạt động giáo dục, rèn luyện

thể chất làm cho con người trở nên khỏe đẹp Thể thao là các hoạt động thao diễn, phô bày vẻ đẹp của cơ thể và sức mạnh

thể lực của con người; bao gồm các hoạt động như tập thể dục, các môn thể thao (bóng đá, bóng bàn, cầu lông ), các trò chơi thể lực (nhảy dây, đá cầu, cà kheo )

- Thông tin đại chúng: Thông tin đại chúng vừa là một loại hình văn hóa vừa là phương thức truyền tải

các loại hình văn hóa bao gồm đọc – xem, nghe, nghe – nhìn Cụ thể thể như đọc - xem sách báo, tranh ảnh,

triển lãm, hội chợ, internet , nghe nói chuyện, nghe thuyết trình , thông tin, quảng cáo

- Du lịch, dịch vụ: Du lịch, dịch vụ là hoạt động văn hóa mang tính tổng hợp, nguyên hợp nhưng

cũng mang tính chuyên biệt Con người tham gia các hoạt động du lịch, dịch vụ vừa để đáp ứng nhu cầu thực dụng vừa đáp ứng nhu cầu vui chơi giải trí Bao gồm du lịch văn hóa, sinh thái, thám hiểm ; dịch vụ

mua sắm, may mặc, thư giãn

- Ẩm thực: Ăn uống cũng là một hoạt động văn hóa Ngoài yếu tố sinh học, ăn uống trở thành văn

hóa ẩm thực khi món ăn, thức uống thể hiện một trình độ tinh thần, thẩm mỹ của con người Đó là việc thưởng ngoạn các món ăn quí hiếm, có thể chữa bệnh, bồi bổ sức khỏe, hay ăn uống trong các dịp sinh

nhật, cưới hỏi, lễ, tết

*Phân theo chủ thể tổ chức hoạt động

Chủ thể tổ chức các hoạt động văn hóa bao gồm cá nhân, nhóm, cộng đồng Có thể trừu tượng hóa để chia ra hai hình thức chính: một là nhóm – cộng đồng, hai là cá nhân

Nhóm – cộng đồng: ở loại hình này cũng có thể chia nhỏ hơn:

- Nhóm: trong đó có nhóm cố định và nhóm ngẫu nhiên

+ Nhóm cố định: các hoạt động văn hóa theo hình thức gia đình (lễ, tết, sinh nhật, mừng thọ, du

lịch, đi xem hát, nghe đài, xem ti vi, liên hoan gia đình )

+ Nhóm không cố định: nhóm bạn bè, tổ, đội công tác, học tập, câu lạc bộ (quần tụ, trao đổi, kỷ

niệm – sinh nhật, ăn mừng, liên hoan )

- Cộng đồng: là đơn vị lớn hơn nhóm (tổ, đội) bao gồm khối phố, phường xã đến quận, huyện, thành phố

và cả nước Hình thức giá trị cộng động cũng rất phong phú: lễ hội lịch sử, lễ hội tôn giáo, hoạt động thể thao văn hóa, hội thi, hội diễn, mittinh quần chúng do đơn vị cộng đồng tổ chức

- Cá nhân: theo các lứa tuổi, nhu cầu, giới tính, nghề nghiệp, trình độ khác nhau

* Phân theo không gian - thời gian

- Phân theo không gian: phân theo địa điểm, môi trường diễn ra hoạt động văn hóa

+ Không gian nhỏ hẹp: đó là không gian thường diễn ra hoạt động của một cá nhân, hoặc một vài người như trong phòng làm việc, buồng ngủ, phòng karaoke, phòng trà Mọi người có thể nghe nhạc, xem phim, sáng tác nghệ thuật, trò chuyện

+ Không gian vừa: đó là không gian diễn ra các hoạt động văn hóa của một nhóm nhỏ, một tập thể nho như gia đình, nhóm bạn bè Không gian đó chủ yếu ở câu lạc bộ, trong gia đình Người ta cũng xem ti vi, nghe radio, trò chuyện, trao đổi và tổ chức sinh nhật, lễ mừng thọ hay ngày tết, giỗ

+ Không gian rộng: đó là không gian thường diễn ra hoạt động văn hóa của một nhóm, cộng đồng, tập hợp đông đảo thanh niên Không gian đó là trong nhà văn hóa, nhà hát, nhà thi đấu hoặc ở ngoài trời như quảng trường, sân vận động, địa điểm di tích lịch sử, bãi biển và khu du lịch Ở đó thanh niên được tham gia các hoạt động văn hóa mang tính tổng hợp: hưởng thụ các sản phẩm văn hóa – thể thao, tham gia sáng tạo và biểu hiện các hoạt động văn hóa – thể thao, vừa có hoạt động văn hóa cảu cá nhân, vừa có hoạt động của nhóm, cộng đồng

- Phân theo thời gian: đó là sự phân loại theo chu kỳ thời gian dài ngắn của cả một cộng đồng chứ không phải các giai đoạn của đời sống cá nhân

+ Hoạt động văn hóa theo thường nhật: đó là các hoạt động trong một ngày, bao gồm học tập, làm việc, nghỉ ngơi, vui chơi giải trí

+ Hoạt động văn hóa theo kỳ dịp: nghỉ cuối tuần, nghỉ hè, nghỉ đông, nghỉ tết

Nghỉ cuối tuần là kỳ dịp có chu kỳ ngắn Người ta tham gia các hoạt động văn hóa trong không gian nhỏ hẹp hoặc không gian vừa và với một nhóm nhỏ gia đình, bạn bè

Nghỉ hè, nghỉ lễ - tết – hội: Có chu kỳ dài hơn nghỉ cuối tuần và thường định kỳ hàng tháng, hàng năm Các hoạt động văn hóa mang tính tổng hợp hết sức phong phú, đa dạng Đặc biệt trong các lễ - tết – hội người ta được vui chơi giải trí trong một không gian rộng lớn và với một số lượng người đông đảo với

đủ mọi lứa tuổi

Tóm lại, phân loại các loại hình hoạt động văn hóa như trên chỉ mang tính chất tương đối, không

phải là việc làm có tính chất mô tả hay thống kế (vì không ai thống kê đầy đủ được) mà quan trọng là để

tổ chức, điều khiển và quản lý cho phù hợp với chủ thể, đối tượng và mục đích của chúng Đó là nhiệm

vụ hết sức quan trọng và cần thiết của những nhà quản lý hoạt động văn hóa hiện nay

1.1.3 Các hình thức hoạt động văn hóa của thanh niên hiện nay

Trong các văn bản pháp lý của Việt Nam hiện nay, lứa tuổi thanh niên ở Việt Nam chưa có sự thống nhất giữa các văn bản Tuy nhiên, trong phạm vi nghiên cứu của mình, tác giả xác định độ tuổi thanh niên được ghi trong Luật thanh niên (Luật số 53/2005/QH11) được Quốc hội khóa XI thông qua đã

quy định tại Điều 1: “Thanh niên quy định trong luật này là công dân Việt Nam từ đủ mười sáu tuổi đến

ba mươi tuổi” Đây cũng là điều được ghi nhận tại Điều 1, mục 2 của Điều lệ Đoàn Thanh niên Cộng sản

Hồ Chí Minh (2007) Thanh niên là một bộ phận trong xã hội và văn hóa thanh niên trước hết phải được

coi là một bộ phận không tách rời của văn hóa dân tộc [48, tr.75] Những hoạt động văn hóa của thanh niên cũng thể hiện những đặc điểm, đặc trưng và sắc thái riêng của văn hóa thanh niên, xuất phát từ chính

vị thế đặc biệt của nhóm thanh niên

Những hình thức hoạt động văn hóa của thanh niên hiện nay vô cùng đa dạng với những sự thay đổi của cuộc sống nên không thế liệt kê hết tất cả những hoạt động này Nhưng với đặc điểm của thanh niên cũng như cấu trúc kết cấu của văn hóa thanh niên nói riêng hay văn hóa dân tộc nói chung, ta có thể phân những hình thức hoạt động văn hóa của thanh niên hiện nay theo các hình thức cơ bản sau:

- Thứ nhất là những hoạt động tri thức – trí tuệ, lứa tuổi thanh niên là lứa tuổi mà đa số đều đang tham gia các hoạt động liên quan đến học tập trau dồi kiến thức để chuẩn bị hành trang lập thân lập nghiệp Hình thức hoạt động này của thanh niên kéo dài từ những năm cấp ba cho đến hết thời đại học,

cao đẳng hay trung cấp nghề Một bộ phận thanh niên tiếp tục nâng cao trình độ của mình lên các bậc học

cao hơn Có thể thấy rõ ngày càng có nhiều sân chơi trí tuệ của thanh niên như những cuộc thi Tuổi trẻ

sáng tạo, Thắp sáng tài năng trẻ, Robocon… Có thể nói đây là một hoạt động văn hóa chiếm nhiều thời

gian nhất của thanh niên

- Thứ hai là những hoạt động văn hóa tín ngưỡng: không thể phủ nhận rằng ngày nay, đời sống tín ngưỡng tâm linh ngày càng chiếm vị trí quan trọng trong xã hội Và đặc biệt, các hoạt động văn hóa tín ngưỡng ngày càng thu hút đối tượng tham gia là thanh niên như: Lễ Noel hằng năm, Lễ hội Chùa Hương, Lễ giổ tổ Hùng Vương,…

- Thứ ba là những hoạt động văn hóa mang tính thẩm mỹ, lựa chọn cái đẹp: lựa chọn và hướng tới cái đẹp luôn là một yếu tố tâm lý của con người nói chung và thanh niên nói riêng Ngày càng có nhiều sự quan tâm của thanh niên đến những xu hướng văn hóa mới trong sự giao lưu văn hóa toàn cầu Những xu hướng phong cách nghệ thuật, thời trang, âm nhạc, điện ảnh, văn học… ngày càng có những sự ảnh hưởng đến thanh niên Bên cạnh đó, những vẻ đẹp truyền thống được giao lưu với văn hóa hiện đại cũng được tiếp biến làm cho mới mẻ hơn hoạt động văn hóa

- Thứ tư là những hoạt động lao động sản xuất kinh tế: đây là những hoạt động chiếm một khoảng thời gian khá lớn của đối tượng thanh niên là những người đã đi làm Hoạt động sản xuất kinh doanh đã tạo ra những giá trị văn hóa của xã hội Và thanh niên chính là những nhân tố mới tạo nên những giá trị lao động sản xuất mới

- Thứ năm là những hoạt động văn hóa giải trí của thanh niên: nhu cầu giải trí là nhu cầu của mọi đối tượng, mọi lứa tuổi trong xã hội chứ không riêng chỉ mình thanh niên Nhưng đối với đối tượng thanh niên, nhu cầu giải trí sau những giờ lao động, học tập là rất cần thiết để tái tạo lại sức lao động, học tập… Các hoạt động giải trí của thanh niên có rất nhiều như thể dục thể thao, các hoạt động văn hóa văn nghệ, đọc sách, nghe nhạc, xem phim, chơi game…Bên cạnh những hoạt động văn hóa giải trí lành mạnh thì hiện nay

có một bộ phận thanh niên có tham gia những hoạt động mang tính chất không lành mạnh như đánh cờ bạc, bia rượu,…

Các hình thức hoạt động văn hóa của thanh niên hiện nay ngày càng có xu hướng đa dạng hơn và điều này cần có sự quan tâm, nghiên cứu của những nhà quản lý văn hóa để thấy rõ được những xu hướng

đó, để khuyến khích và phát huy những xu hướng tích cực cho xã hội và hạn chế, giảm thiểu ảnh hưởng của những xu hướng tiêu cực đối với thanh niên

1.2 Vai trò của hoạt động văn hóa với thanh niên

1.2.1 Vai trò của hoạt động văn hóa đối với việc hoàn thiện nhân cách

Thanh niên là những con người trong độ tuổi mang tính chất quá độ từ trẻ em sang người lớn Và

độ tuổi này là giai đoạn quan trọng của mỗi con người Đây là gia đoạn con người có những nhận thức mới về cuộc sống, chịu ảnh hưởng từ những tương tác xã hội lớn từ gia đình, nhà trường, bạn bè, sách vở, truyền thông, các quan hệ kinh tế, văn hóa, xã hội,…Đây là quá trình cá nhân tự nhận thức mình và tiếp nhận những giá trị của xã hội để hình thành nên cái tôi cá nhân Sự thống nhất giữa năng lực và phẩm chất giai đoạn này là yếu tố quan trọng trong việc định hình nhân cách cá nhân

Văn hóa, với tư cách vừa là sản phẩm, vừa là nền tảng, phương tiện cho hoạt động sáng tạo không ngừng của con người luôn lưu giữ lại những giá trị tốt đẹp, định hình nên các chuẩn mực, các thang giá trị trong xã hội Các chuẩn mực, các thang giá trị này được đối tượng tiếp nhận, mà ở đây là thanh niên tiếp nhận trong quá trình hội nhập từ cá nhân vào xã hội, tức là thông qua các hoạt động xã hội và văn hóa Ở

độ tuổi thấp hơn, thì con người chỉ chủ yếu tiếp cận các thang giá trị, chuẩn mực từ phía gia đình, nhà trường và chỉ trên lý thuyết Chỉ khi bắt đầu đến lứa tuổi thanh niên, quá trình hội nhập cộng đồng mới cho con người tiếp nhận một cách thức sâu sắc hơn về bề mặt thực tế xã hội, mà ở đó văn hóa xã hội đang định hình những chuẩn mực Qua việc tiếp nhận, định hình các giá trị, chuẩn mực của xã hội thông qua các hoạt động văn hóa, mỗi con người tự cá nhân hóa những suy nghĩ về các giá trị chuẩn mực đó để đưa

ra những cái nhìn của cá nhân mà mình cho là hợp lý Và thể hiện nhân cách của mình qua các dạng thức hoạt động của cuộc sống

Ngày nay, trong bối cảnh Việt Nam hội nhập kinh tế quốc tế và văn hóa Việt Nam cũng đang trong quá trình hội nhập với hệ quả là sự mất đi của một số giá trị văn hóa truyền thống và sự xâm nhập của một số giá trị văn hóa ngoại lai Với đặc tính của lứa tuổi thanh niên ưa tìm tòi, khám phá và thử nghiệm thì quá trình tiếp nhận lựa chọn các cách ứng xử văn hóa đã diễn ra nhanh chóng và rõ nét Có những biến đổi mang tính tích cực, phù hợp với những chuẩn mực, giá trị mới của quốc tế nhưng bên cạnh đó lại cũng xuất hiện những biến đổi mang tính tiêu cực, là sản phẩm của những thứ văn hóa lệch lạc Điều này khiến chúng ta không thể không lưu tâm

1.2.2 Vai trò của hoạt động văn hóa đối với việc giáo dục truyền thống yêu nước và định

hướng lý tưởng cho thanh niên

Văn hóa đóng vai trò quan trọng trong quá trình hoàn thiện nhân cách của con người nói chung và

ở lứa tuổi thanh niên nói riêng Đặc biệt, trong đóng góp của văn hóa vào việc hình thành nhân cách, không thể không nói đến vai trò giáo dục của các hoạt động văn hóa đối với truyền thống yêu nước, góp phần xây dựng và định hướng lý tưởng cho thanh niên Việt Nam

Con người Việt Nam nói chung và thanh niên Việt Nam nói riêng là con người tổ quốc luận [36,

tr 31], tức là đối với anh ta, tổ quốc là trên hết Minh chứng cho điều này chính là lịch sử dựng nước và giữ nước hàng nghìn năm của dân tộc Chỉ riêng trong suốt 30 năm kháng chiến chống Pháp và chống

Mỹ, hàng triệu người thanh niên đã ngã xuống vì lý tưởng độc lập dân tộc Đã có những con người từ bỏ

sự phồn vinh giàu có nơi nước ngoài để trở về với tổ quốc, để phục vụ kháng chiến như Trần Đại Nghĩa, Lương Định Của…Trong quá khứ, những giá trị văn hóa truyền thống và lý tưởng cộng sản đã có những đóng góp to lớn cho việc giáo dục truyền thống yêu nước và lý tưởng cách mạng cho thanh niên

Tuy nhiên, ngày nay, sau khi thống nhất nước nhà và sau 25 năm đổi mới, vấn đề giáo dục truyền thống yêu nước và lý tưởng cho thanh niên lại đang đặt ra nhiều vấn đề Một quan điểm cho rằng, thanh niên Việt Nam ngày nay ít quan tâm đến tình hình, vận mệnh đất nước, ưa sống, suy nghĩ và hành động theo lối thực dụng, vị kỷ cá nhân Tình cảm yêu nước của họ đã phai nhạt hơn rất nhiều so với các thế hệ trước [48,

tr.276] Nghị quyết Trung ương 7 khóa X năm 2008 cũng nhận định: “…một bộ phận thanh niên sống thiếu lý

tưởng, giảm sút niềm tin, ít quan tâm đến tình hình đất nước” Những hiện tượng trên hoàn toàn trái ngược với

lẽ sống, hình ảnh của thế hệ thanh niên trong thời kỳ kháng chiến, những người đã làm nên các phong trào thanh niên yêu nước sục sôi trong suốt những thập kỷ đất nước trải qua những thử thách khốc liệt nhất của các cuộc chiến tranh yêu nước từ năm 1945 đến năm 1979 [48, tr 277]

Nhưng bên cạnh đó, trái ngược với những hiện tượng trên là trong những năm gần đây đã xuất hiện những hình thức mới bộc lộ rất rõ ràng tình cảm yêu nước, đôi khi không kém phần mãnh liệt của thanh niên Việt Nam Hình ảnh hàng chục nghìn cổ động viên bóng đá cổ vũ đội tuyển Việt Nam mà tuyệt đại đa số họ là

thanh niên không khó bắt gặp trên sân vận động Mỹ Đình hay các hoạt động “uống nước nhớ nguồn” của thế

hệ trẻ Việt Nam do Đoàn Thanh niên và Hội LHTN tổ chức Theo kết quả nghiên cứu của công trình do PGS Phạm Hồng Tung chủ nhiệm thì có đến 74.2% [46, tr 283] số thanh niên được hỏi cho biết họ cơ bản quan tâm hoặc rất quan tâm đến tương lai, vận mệnh của đất nước dù rằng đây không phải tiêu chí đứng hàng đầu trong bảng xếp hạng các vấn đề quan tâm Dù kết quả như vậy nhưng vẫn còn một bộ phận không nhỏ thanh niên Việt Nam hiện nay đang không quan tâm đến vận mệnh đất nước Vấn đề thanh niên nước ta ngày nay gặp khó khăn trong việc hình thành tỉnh cảm yêu nước sâu sắc như một giá trị đạo đức cốt lõi và nỗ lực hiện

thực hóa giá trị đó trong cuộc sống như vậy đến từ một nguyên nhân là họ đang được giáo dục không đúng về

chủ nghĩa yêu nước Việt Nam [48, tr.284] Trong đó những hoạt động văn hóa ảnh hưởng không nhỏ đến vấn

đề này Những hoạt động văn hóa giáo dục truyền thống yêu nước và lý định hướng lý tưởng cho thanh niên không có nhiều đổi mới trong hình thức tổ chức và thực hiện làm cho thanh niên không có nhiều sự quan tâm đến những hoạt động này Thêm vào đó là sự thâm nhập của những hoạt động văn hóa mới được giới trẻ quan tâm hưởng ứng thì những người tổ chức, quản lý văn hóa lại chưa lưu tâm để có thể lồng ghép các chương trình hoạt động cho phù hợp

Vấn đề này đặt ra cho những người quản lý văn hóa phải quan tâm, làm thế nào để tạo ra những hoạt động văn hóa cho thế hệ trẻ biết những phương thức bộc lộ tình cảm yêu nước phù hợp với thời đại ngày nay và với bối cảnh tình hình đất nước, để họ chủ động và tự nguyện bộc lộ tình cảm yêu nước và hiện thực hóa giá trị này vào trong hoạt động sống của mình Phải giúp họ hiểu rằng, không nên chỉ biết

cổ vũ bóng đá hay biểu tình tự phát, mà phải biết yêu nước tức là góp phần làm cho đất nước thoát khỏi tình trạng chậm phát triển, sớm gia nhập hàng ngũ những nước văn minh, tiên tiến nhất; yêu nước tức là phải biết yêu con người, yêu đồng bào, tôn trọng con người trong mỗi hoạt động sống; yêu nước là phải bảo vệ môi trường sống, sử dụng hợp lý các nguồn lực; yêu nước là phải biết chấp hành pháp luật, xa lánh các tội phạm và tệ nạn xã hội; yêu nước là phải biết sống lành mạnh, văn minh, hội nhập quốc tế vì bản thân, gia đình, xã hội và dân tộc;…[17, tr 25-37]

1.2.3 Vai trò của văn hóa trong việc đáp ứng nhu cầu giải trí lành mạnh cho thanh niên

Tuổi thanh niên là lứa tuổi không ngừng phát triển về tâm sinh lý và nhân cách, đạo đức, đặc biệt những phẩm chất quan trọng trong nhân cách, ở họ có những phẩm chất quan trọng của tuổi trưởng thành Bản thân lứa tuổi thanh niên luôn muốn tự khám phá những điều mới mẻ Và những hoạt động văn hóa thời điểm này có vai trò rất quan trọng Chúng ta đều biết rằng, văn hoá luôn là nhu cầu thiết yếu trong đời sống tinh thần của xã hội, thể hiện trình độ phát triển chung của một đất nước, một thời đại

Lứa tuổi thanh niên với những hoạt động chủ yếu là học tập và lao động sản xuất Đặc biệt, với đối tượng thanh niên ở quận Hai Bà Trưng với đặc thù là một quân của đô thị lớn, nên thanh niên quận Hai Bà Trưng mang những tính chất của đối tượng thanh niên đô thị với 3 nhóm chính sau:

- Đối tượng là học sinh, sinh viên các trường đại học, cao đẳng, trung học phổ thông

- Đối tượng là thanh niên tự do

- Đối tượng là thanh niên công chức nhà nước hoặc có nghề nghiệp ổn định

Với học sinh, sinh viên đô thị hiện nay, thời gian dành cho việc học tập chiếm một lượng thời gian rất lớn trong ngày, bên cạnh việc học chính khóa, học sinh, sinh viên còn chịu thêm những gánh nặng của việc học thêm, làm thêm Với đối tượng là thanh niên công chức, thanh niên đã đi làm thì thời gian dành cho công việc cũng rất lớn Với quỹ thời gian ít ỏi còn lại phải dành cho những công việc gia đình và nghỉ ngơi nên thời gian dành cho giải trí của thanh niên nói chung và thanh niên quận Hai Bà Trưng nói riêng là rất ít Và do đó, nhu cầu với việc giải trí là rất lớn, đặc biệt là nhu cầu giải trí một cách lành mạnh cho thanh niên Việc đáp ứng nhu cầu giải trí lành mạnh sẽ góp phần tích cực vào việc hoàn thiện nhân cách, xây dựng lối sống đẹp cho thanh niên

Trong khi đó, thực tế hiện nay, những thay đổi về điều kiện kinh tế và văn hóa của xã hội, cùng với

sự giao lưu quốc tế rộng rãi về mọi mặt kinh tế, văn hóa xã hội và giáo dục thì đã xuất hiện những hình thức giải trí mới cho thanh niên Những hình thức hoạt động giải trí của thanh niên hiện nay rất phong phú Trong nghiên cứu của mình, PGS Phạm Hồng Tung đã thống kê ra các hoạt động giải trí của thanh niên để tiến hành điều tra: giải trí bằng cách nghe đài; giải trí bằng cách xem tivi; giải trí bằng cách chat trên mạng; lướt web (vào internet); chơi game, điện tử; đi xem phim tại rạp; đi xem thi đấu trực tiếp các môn thể thao; đi xem biểu diễn ca nhạc nhẹ (ở rạp, sân khấu,…); đi hát karaoke; đi mua sắm; đi chơi/ đi dạo phố với bạn bè; đi xem các loại hình nghệ thuật truyền thống (chèo, tuồng, múa rối nước,…); đi tập thể dục, thể thao;

đi dã ngoại, du lịch; đi uống nước, cà phê hoặc bia hơi sau giờ đi làm [48, tr 316] Với điều kiện thời gian

và kết quả điều tra trong nghiên cứu của PGS Phạm Hồng Tung, thanh niên hầu hết lựa chọn hình thức giải trí thông qua các phương tiện thông tin đại chúng Tuy nhiên việc thiếu định hướng của các nhà quản

lý văn hóa trong việc quản lý nội dung văn hóa trên các phương tiện thông tin đại chúng cùng với việc bản thân thanh niên còn có nhiều hạn chế trong việc chọn lọc các giá trị văn hóa nên dẫn đến những biểu hiện lệch lạc trong cách tiếp nhận Một trong những biểu hiện trầm trọng nhất là xu hướng lạm dụng internet và nạn nghiện game online, nhiễm lối sống thực dụng, xuất hiện ngày càng nhiều những hành vi bạo lực học đường…

Những điều đó đặt ra cho nhà quản lý xã hội nói chung và những người hoạt động trong lĩnh vực văn hóa nói riêng phải nhìn nhận lại thực trạng văn hóa giải trí của thanh niên Việc đáp ứng nhu cầu giải trí lành mạnh cho thanh niên hiện nay là một nhiệm vụ của những người hoạt động văn hóa và công tác thanh niên

1.3 Xu hướng nhu cầu văn hóa của thanh niên hiện nay

1.3.1 Đặc điểm và tâm lý của thanh niên

Có một thực tế là trong quy luật sinh tồn của con người ai cũng trải qua giai đoạn thanh niên, song nhìn nhận, đánh giá thanh niên thì không phải ai cũng có cách nhìn, cách đánh giá giống nhau Sự nhìn nhận đánh giá khác nhau về thanh niên có từ các nhà nghiên cứu, các nhà giáo dục, những người làm công tác Đảng, công tác đoàn thể, những người trong các thế hệ khác nhau , trong rất nhiều vấn

đề liên quan đến thanh niên Có thể nói ở bất cứ thời điểm nào của lịch sử cũng biểu hiện một thực tế rằng bên cạnh những gương mặt trẻ trên mọi lĩnh vực của cuộc sống với sự tỏa sáng của những phẩm chất năng động, sáng tạo, dũng cảm, vị tha yêu thương và cao thượng thì cũng có không ít những điều đáng chê trách, buồn, thất vọng và mất niềm tin của gia đình, xã hội cũng từ thanh niên Những hiện tư-ợng đối lập ấy đã gây không ít cách lý giải khác nhau Khen cũng nhiều và chê trách một cách cực đoan đối với lớp trẻ cũng không ít Đâu đó trong thế hệ cha anh vẫn còn những quan điểm cho rằng thanh niên ngày nay lộn xộn quá không giống như trước kia Đâu đó trong thanh niên vẫn còn quan điểm rằng

các cụ lạc hậu, bảo thủ không đổi mới Ở đây rõ ràng chưa có sự nghiên cứu một cách đầy đủ, chưa tạo

ra sự thống nhất trong nhận thức, đánh giá về thanh niên

Thanh niên dù có xem xét dưới bất cứ góc độ nào, phương diện nào chăng nữa cũng thuộc phạm trù con người, phạm trù xã hội Họ là một lớp người, một thế hệ sống hòa đồng trong cộng đồng xã hội

Do vậy muốn tìm hiểu và xác định thanh niên cần phải có sự thống nhất về khoảng tuổi, về đặc điểm chung riêng của họ trong quan hệ với chính họ, trong quan hệ với các tầng lớp và trong quan hệ với xã hội Thanh niên là sản phẩm của mối quan hệ biện chứng lứa tuổi - tầng lớp - xã hội

Có nhiều môn khoa học khác nhau nghiên cứu về thanh niên, song tùy thuộc vào mục đích, nhiệm

vụ mà có nhiều cách tiếp cận khác nhau Với cách nhìn tuân thủ theo quan điểm khách quan, toàn diện, lịch sử cụ thể, phát triển và thực tiễn, có thể rút ra một số nội dung tổng quát về thanh niên và công tác thanh niên như sau:

Thứ nhất: Thanh niên là một nhóm xã hội nhân khẩu đặc thù, tính đặc thù của nó được biểu hiện:

Một là, được phân chia theo độ tuổi và được gắn liền với mọi giai cấp, mọi tầng lớp xã hội khác

nhau Tùy theo điều kiện phát triển kinh tế - xã hội mà mỗi quốc gia có sự xác định độ tuổi thanh niên khác nhau Ở Việt Nam tuổi thanh niên được xác định từ 16 - 30 tuổi, Malaysia được xác định từ 15-40 tuổi, ở Philippin, Hàn Quốc đợc xác định là 15 - 30 tuổi Liên Hiệp quốc lại quy định tuổi 45 trở xuống

là thanh niên

Tuổi thanh niên còn đựợc xác định trên cơ sở những thành tựu của khoa học y học, sinh học, tâm

lý học, xã hội học Căn cứ rõ nhất khi con người bước vào tuổi thanh niên là có sự phát triển đột biến về mặt sinh lý, thể chất, trí tuệ với chất lượng mới, cơ quan sinh dục bắt đầu bước vào thời kỳ có thể sinh con đẻ cái Về mặt tâm lý đang có sự thoát dần khỏi tâm lý trẻ em, muốn tự khẳng định mình, không muốn phụ thuộc người khác Về mặt xã hội con người đang có nhu cầu tham gia vào các hoạt động xã hội, hoạt động tập thể, qua giao tiếp mà trưởng thành và để tìm chọn con đường khẳng định mình, thực hiện mơ ước tương lai của cuộc đời Khi hết tuổi thanh niên con người lại có những dấu hiệu tưởng chừng như ngược lại ở những dấu hiệu bước vào tuổi thanh niên: sự phát triển sinh lý chững lại, không còn đột biến như khi bước vào tuổi thanh niên, cơ thể đã được định hình về cơ bản Có thể nói đây là thời kỳ hoàn thiện đẹp đẽ nhất về thể chất con người Ở giai đoạn này con người đã có việc làm, đã có gia đình ổn định, đã có vị trí xã hội xác định Dường như trong cuộc sống chung con người vừa cần sự ổn định, vừa cần nhu cầu riêng, con người ít ồn ào mà chín chắn hơn, không còn mơ tưởng nhiều nữa mà thực tế hơn Xác định độ tuổi thanh niên là một vấn đề khoa học, có ý nghĩa quan trọng trong việc xây dựng, giáo dục những phẩm chất nhân cách cần thiết cho thanh niên

Hai là, nhóm xã hội nhân khẩu đặc thù này như một thế hệ có quan hệ với các thế hệ khác trong

xã hội, họ có những nét đặc trưng hoàn toàn khác với các nhóm xã hội nhân khẩu khác: như thiếu niên, nhi đồng, phụ lão , song giữa chúng có mối quan hệ mật thiết vừa mang tính chất kế thừa, phát triển lại vừa chứa đựng mâu thuẫn Không ít người cho rằng có sự xung khắc giữa các thế hệ, mâu thuẫn giữa các thế hệ là một tất yếu, là biểu hiện của một dạng mâu thuẫn xã hội Vấn đề đặt ra trong công tác giáo dục

là phải thấy được bản chất của những mâu thuẫn và cách giải quyết mâu thuẫn Chủ nghĩa Mác cho rằng trong quá trình kế thừa các thế hệ thì các thế hệ đi trước phải có trách nhiệm và tự giác truyền lại kinh nghiệm cho thế hệ sau và bản thân thế hệ sau cũng phải có nhu cầu và tự giác tiếp thu những kinh nghiệm của thế hệ trước, sẽ là không khoa học khi mỗi thế hệ đứng ở mỗi thái cực khác nhau mà nhìn nhận vấn

đề một cách cực đoan

Ba là, nhóm xã hội nhân khẩu đặc thù này cho dù gắn liền với các giai cấp, các tầng lớp khác nhau trong

xã hội song luôn luôn chịu sự tác động giáo dục của giai cấp thống trị trong một hoàn cảnh giáo dục nhất định

Bốn là, nhóm xã hội nhân khẩu đặc thù này tùy theo môi trường hoạt động và đặc điểm nghề nghiệp

mà chia thành nhiều nhóm khác nhau, các đối tượng xã hội khác nhau: thanh niên công nhân, thanh niên nông thôn, thanh niên học sinh - sinh viên, thanh niên lực lượng vũ trang, thanh niên tôn giáo, thanh niên trí thức, thanh niên vùng dân tộc Mỗi một nhóm xã hội đặc thù này lại có những nét đặc trưng riêng biệt, họ có nhu cầu, sở thích riêng, nguyện vọng riêng Số lượng phân bổ trong các nhóm cũng khác nhau và điều đó cũng phản ánh trình độ phát triển kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia Do vậy trong việc hoạch định chính sách thanh niên, xây dựng các dự án phát triển thanh niên, xây dựng nhân cách thanh niên cần chú trọng đến đối tượng này

Thứ hai: Thanh niên có sự phát triển về thể chất cao nhất, hoàn thiện nhất Biểu hiện sự phát

triển hoàn thiện về thể chất là các dấu hiệu: chiều cao, cân nặng, sự phát triển hoàn thiện hệ xương, hệ tuần hoàn, hệ sinh dục, hệ thần kinh Điều có ý nghĩa xã hội sâu sắc là khi bước vào tuổi thanh niên con người đã đủ điều kiện để tự khẳng định sức mạnh bản thân trước cuộc sống, trước những yêu cầu về đời sống và sinh hoạt của gia đình và xã hội

Thứ ba: Thanh niên có sự phát triển mạnh mẽ về trí tuệ và nhân cách song đầy mâu thuẫn - mâu

thuẫn của sự phát triển Có thể nói mâu thuẫn cơ bản trong thanh niên là ở họ, con người tự nhiên phát

triển hoàn chỉnh nhanh hơn con người xã hội Họ khao khát lý tưởng, có hoài bão hướng tới những giá trị

xã hội tốt đẹp: ưa dân chủ, công bằng, trọng tài năng và đạo đức Thần tượng của họ là những biểu tượng của tài năng và đức độ trên mọi lĩnh vực của cuộc sống, song họ lại chưa có đủ lý trí, chưa có đủ kinh nghiệm, chưa có đủ sự từng trải cuộc đời để nhận thức, suy xét đánh giá các giá trị, lựa chọn các giá trị theo tinh thần duy lý, khi xem xét thường họ coi nặng tình cảm hơn lý trí Chính vì vậy khi gặp những khó khăn trong đời sống xã hội, họ thường không đủ minh mẫn để lý giải, dễ cực đoan trong nhìn nhận

vấn đề Do vậy mà thường từ chỗ lý tưởng, hoài bão, hy vọng, ước mơ, tin tưởng họ dễ chán nản, thất vọng, hoài nghi, mất niềm tin, thậm chí liều lĩnh để đánh mất mình Đây là một thực tế, sẽ là không khoa học khi những người làm công tác thanh niên không biết khơi dậy, khai thông và tạo điều kiện cho những phẩm chất tốt đẹp trong họ được phát triển và biết ngăn chặn, đừng để họ tìm đến với những nơi có điều kiện nuôi dưỡng những phẩm chất nhân cách không lành mạnh Lênin khi trình bày quan điểm kế thừa các thế hệ cũng đã phê phán gay gắt những đảng viên bảo thủ không đánh giá đúng vai trò của lực lượng trẻ trong cách mạng, coi thường thanh niên và chế giễu sự ngây thơ thiếu kinh nghiệm của họ Ông cũng không tán thành với khuynh hướng của các cán bộ Đảng cho rằng lớp trẻ tuy đầy nhiệt tình và sáng kiến, nhưng lại chưa qua trường học của cuộc đấu tranh giai cấp như là cái cớ để khước từ việc sử dụng thanh

niên Người khẳng định "nếu không biết tổ chức họ lại và nâng họ dậy thì họ sẽ đi theo những người

Mensêvich và khi đó sự thiếu chín chắn và chưa từng trải của họ sẽ bị kẻ thù lợi dụng và gây nên những thiệt hại gấp bội"

Như vậy, thanh niên là một nhóm xã hội nhân khẩu đặc thù, được phân chia theo độ tuổi, được gắn với mọi giai cấp và tầng lớp trong xã hội, thanh niên là thời kỳ đẹp đẽ nhất trong cuộc đời con người

Họ là lớp người đang hoàn thiện về thể chất và nhân cách Quá trình hoàn thiện nhân cách thanh niên cũng là quá trình chứa đầy mâu thuẫn nội tại của họ Con người tự nhiên và con người xã hội, tích cực và tiêu cực đan xen nhau Bất luận thế nào, thanh niên ở mọi thời đại vẫn là lớp người làm chủ tương lai, bởi vì họ là mùa xuân - mùa khởi đầu của một năm; họ là tuổi trẻ - tuổi khởi đầu của cuộc đời con người

Nghị quyết Trung ương 4 khóa VII, số 04/NQHNTW ngày 14-1-1993 "Về công tác thanh niên

trong tình hình mới" đã có tính quyết định làm chuyển biến mạnh mẽ tình hình thanh niên, công tác Đoàn

và phong trào thanh niên Nghị quyết Trung ương 4 đã nêu lên 5 phương hướng lớn trong chính sách thanh niên:

Một là, đặt vấn đề thanh niên ở vị trí trung tâm trong chiến lược phát huy nhân tố và nguồn lực

con người

Hai là, đào tạo, giáo dục, bồi dưỡng và tạo điều kiện cho thanh niên phấn đấu để hình thành một thế

hệ con người mới có lý tưởng cao đẹp, có ý thức trách nhiệm công dân, có tri thức, có sức khỏe và lao động giỏi, sống có văn hóa và tình nghĩa, giàu lòng yêu nước và tinh thần quốc tế chân chính

Hình thành một lớp thanh niên nam, nữ ưu tú, vững vàng về chính trị, kiên định con đường xã hội chủ nghĩa, tiêu biểu cho thế hệ trẻ, làm chủ được khoa học và công nghệ mới, trở thành những nhà lãnh đạo, quản lý kinh doanh giỏi, những chuyên gia xuất sắc trên mọi mặt hoạt động của xã hội, những trí thức uyên

bác chiếm lĩnh các đỉnh cao của khoa học, những văn nghệ sĩ có tài năng, những người lao động có tay nghề cao

Ba là, giải quyết việc làm, tăng thu nhập và cải thiện đời sống cho thanh niên là một ưu tiên hàng

đầu của Đảng và Nhà nước Khuyến khích thanh niên hăng say lập nghiệp, tự tạo việc làm và giúp nhau tạo việc làm

Bồi dưỡng tài năng trẻ, giao việc cho thanh niên; sử dụng và đề bạt cán bộ trẻ vào các vị trí xứng đáng với đức - tài của họ; nâng cao tỷ lệ cán bộ trẻ trong cơ quan lãnh đạo, quản lý ở các cấp, các ngành

Bốn là, xây dựng Đoàn TNCS Hồ Chí Minh vững mạnh về chính trị, tư tưởng và tổ chức, thực sự

là đội dự bị của Đảng Củng cố tổ chức và đổi mới phương thức hoạt động của Đoàn, nhất là đoàn cơ sở

Năm là, xây dựng môi trường xã hội lành mạnh là điều kiện phát triển của thế hệ trẻ và cũng là

nhiệm vụ của chính thanh niên

Thanh niên là một nhóm xã hội dân cư có tính phức hợp rất cao, hàm chứa trong đó nhiều sự đa dạng về độ tuổi, giới tính, nghề nghiệp, địa bàn cư trú, định hướng giá trị, lợi ích, tâm linh và các mô hình ứng xử, lựa chọn xã hội v.v Vì vậy, trong nghiên cứu về nhu cầu văn hóa của thanh niên, cần phải đặc biệt lưu ý đến tính phức hợp và tính đa dạng cao của nhóm xã hội dân cư Bộ phận dân cư này có một sức mạnh đối với sự phát triển nền kinh tế nói chung và việc xây dựng nền văn hoá nói riêng Với ý nghĩa nhóm xã hội - dân cư thì thanh niên cũng có vai trò và ý nghĩa vô cùng quan trọng trong đời sống của mỗi cộng đồng, mỗi quốc gia

- dân tộc Hồ Chí Minh từng nói: “Một năm bắt đầu bằng mùa xuân, cuộc đời bắt

đầu bằng tuổi trẻ Tuổi trẻ là mùa xuân của dân tộc” Thanh niên là lớp người trẻ,

có sức khỏe, năng động; là nơi các giá trị chưa định hình và đang được kiểm nghiệm, là nơi thể nghiệm những gì họ nhận được từ thế hệ đi trước, tiếp thu được

từ thế giới bên ngoài, những giá trị này cọ xát lẫn nhau để tạo ra những hệ giá trị mới, mô thức ứng xử mới, với những lựa chọn sống luôn luôn mới Cùng với sự phát triển mạnh mẽ của kinh tế, mức sống, mức thu nhập của đại bộ phận người dân đang ngày càng nâng cao, các nhu cầu văn hóa của thanh niên hiện nay trong

các đô thị lớn ngày càng đa dạng Ở lĩnh vực này, hầu hết thanh niên cũng đã thể hiện được xu hướng tích cực, chủ động trong lựa chọn các hoạt động văn hóa cho mình

Cấu trúc tâm lý của con người hình thành bởi hai yếu tố: Thể chất và tinh thần Thể chất như là phương tiện, là chiếc xe, còn tinh thần là tài xế Tinh thần tạo ra năng lượng sống, là chủ nhân của cơ thể Sức mạnh tinh thần là tài sản vô giá và vô hình, nhưng được thể hiện ra bên ngoài một cách hữu hình Trạng thái cân bằng, thoải mái, bình an và hạnh phúc mắt thường không nhìn thấy được, nhưng tâm hồn trải nghiệm được Yếu tố tinh thần giữ vai trò vô cùng quan trọng đối với bất kỳ một cá nhân hay tổ chức nào Những căng thẳng kéo dài, các biến

cố trong công việc và cuộc sống không được giải quyết sẽ làm tăng khả năng bị bệnh Các xung đột hôn nhân, mâu thuẫn giữa cha mẹ, con cái đều làm con người mệt mỏi, chán nản, mất định hướng sống Sự gia tăng áp lực trong cuộc sống (như giá cả leo thang, cạnh tranh công việc, các vấn đề xã hội như tệ nạn, kẹt xe ) khiến con người dễ nổi nóng, phản ứng vội vàng, thiếu suy xét Sự thay đổi nhanh chóng về giá trị và lối sống, sự căng thẳng thần kinh và cảm giác mất khả năng kiểm soát, đã trở thành những căn bệnh tâm trí phổ biến trong xã hội hiện đại, gây ảnh hưởng đến thể trạng, cảm nhận cũng như những mối quan hệ của mỗi cá nhân với xung quanh Nói một cách ngắn gọn, cơ thể và tinh thần không phải là hai thực thể riêng biệt, mà chúng tương tác và liên quan trực tiếp đến nhau

Đối với lứa tuổi đang hoàn thiện nhân cách như thanh niên, tham gia các hoạt động văn hóa là môi trường thuận lợi để họ rèn luyện những phẩm chất tốt đẹp, xã hội hóa bản thân, thể nghiệm quá trình lớn lên và trưởng thành, là nơi học cách tự điều khiển thế giới riêng của mình

Quận Hai Bà Trưng là một quận đông dân nằm ở phía Nam Thành phố Hà Nội, đang trong quá trình đô thị hoá Sự phát triển mạnh mẽ về kinh tế - xã hội

trong những năm đổi mới vừa qua và xu hướng toàn cầu hóa đã tác động mạnh tới nhu cầu văn hóa của nhân dân nói chung và thanh niên quận nói riêng Nhu cầu đó biểu hiện ở tất cả các loại hình văn hóa từ trong gia đình, trong cộng đồng dân cư cho tới sự phát triển của các trung tâm văn hóa, thể thao, giải trí công cộng…

1.3.2 Các xu hướng nhu cầu văn hóa của thanh niên hiện nay

Kinh tế Việt Nam ngày càng hội nhập sâu rộng với quốc tế cùng với đó là việc giao lưu văn hóa ngày càng được tăng cường Sự phát triển các thành phần kinh tế cũng kích thích sự tham gia của các cá nhân, tổ chức xã hội và cả đối tượng nước ngoài vào lĩnh vực văn hóa Sự phát triển của các loại hình công nghệ hiện đại, sự hạn chế thời gian cho việc tham gia các hoạt động văn hóa, văn nghệ giải trí, sự tái cấu hình các hoạt động văn hóa, đã tạo nên một bức tranh xu hướng văn hóa nhiều màu sắc Chính những điều đó đã có những tác động biến đổi đến các xu hướng nhu cầu văn hóa của thanh niên hiện nay Những biến đổi xu hướng hiện nay diễn ra trên nhiều phương diện và tất nhiên bao gồm cả những yếu tố tích cực và tiêu cực

Sự biến đổi đầu tiên là về hình thức các hoạt động và nhu cầu văn hóa Các hình thức hoạt động văn hóa mang tính cá nhân như đọc sách, xem tivi, ca nhạc nhường chỗ dần cho các hoạt động đóng kín hơn thông qua internet như chơi game online, truy cập internet để cập nhật thông tin cũng như giải trí Các hoạt động vui chơi tập thể như thể thao, văn hóa nghệ thuật, du lịch do những điều kiện về thời gian cũng như kinh tế đã thay đổi và xuất hiện các hoạt động văn hóa khác với điều kiện thay đổi như cafe nghệ thuật, ẩm thực, bar, golf Những hoạt động ngoài trời ít dần và thay vào đó là thanh niên lại có xu hướng giải trí và đáp ứng nhu cầu văn hóa của minh qua tivi; văn hóa đọc sách báo, viết được thay thế bằng các hình thức qua internet Có thể thấy rõ rằng các phương tiện truyền thông, đặc biệt là truyền hình qua tivi và thông tin trên internet đang có ảnh hưởng nhiều nhất tới thái độ và mức độ hội nhập với thế giới bên ngoài

Nếu như xu hướng biến đổi về hình thức các yêu cầu được chú ý thì mặt khác xu hướng biến đổi về nội dung các nhu cầu văn hóa của thanh niên lại đang quan tâm chưa đúng mức Nội dung các kênh truyền hình hiện nay mà thanh niên quan tâm lại chủ yếu là những kênh mang tính chất giải trí và lại đặc biệt là những chương trình như ca nhạc và phim nước ngoài (của Hàn Quốc, Trung Quốc, Mỹ ) Không phải là thanh niên Việt Nam không có nhu cầu với các nội dung giải trí Việt gắn với những giá trị truyền thống của dân tộc mà nội dung cũng như hình thức thể hiện ngày càng nghèo nàn, không đem lại những giá trị mới cho nhận thức và không thu hút được thanh niên Việt Nam Những nội dung mới mang màu sắc quốc tế nhanh chóng được thanh niên chấp nhận với những cái mới, cái lạ Điều này hoàn toàn phù hợp với tâm lý của thanh niên Những nhu cầu mới

lạ về nội dung cũng như hình thức thế hiện này đã tạo ra những làn sóng văn hóa mới trong thanh niên, tác động đến quá trình nhận thức và định hình lối sống của thanh niên Những tích cực ở đây

là thanh niên Việt Nam đã có thể tiếp biến những giá trị văn hóa quốc tế, các chuẩn mực và giá trị quốc tế, qua đó tạo dựng hành trang tri thức trong thời kỳ hội nhập Tuy nhiên, mặt trái của quá trình biến đổi xu hướng này cũng dẫn tới những hệ lụy nghiêm trọng Cụ thể là, tác động của một

số yếu tố tiêu cực từ toàn cầu hoá có khả năng cổ suý cho lối sống tiêu thụ thực dụng, làm tha hoá nhân cách, rối loạn một số giá trị xã hội, đặt không ít hoạt động văn hoá và không ít quan hệ xã hội trước nguy cơ bị thương mại hoá, hoặc bị lợi dụng vì mục tiêu chống phá Đảng, Nhà nước, gây mất

ổn định chính trị, xã hội Vì thế, hơn lúc nào hết, văn hoá phải góp phần bảo vệ và phát huy các giá trị văn hoá đích thực, vì sự phát triển của xã hội và con người, để thúc đẩy, hướng dẫn sự phát triển trước những thách thức của toàn cầu hoá và mặt trái của kinh tế thị trường Để phát huy được vai trò này trong tình hình phát triển xã hội hiện nay, rất cần phải tăng cường sự kiểm tra, giám sát hoạt động sản xuất và dịch vụ văn hóa thông tin

1.3.3 Tổ chức tốt các hoạt động văn hóa góp phần quan trọng vào việc định hướng nhu cầu

văn hóa thanh niên

Trước thực tế xu hướng nhu cầu văn hóa thanh niên hiện nay, bên cạnh những xu hướng nhu cầu lành mạnh trong hoạt động văn hóa của thanh niên thì vẫn còn tồn tại những xu hướng lệch lạc, chủ quan,

xa rời hiện thực của một bộ phận thanh niên Điều này xuất phát từ nhiều nguyên nhân chủ quan lẫn khách quan như từ phía xã hội, nhà trường, gia đình, bạn bè, hay từ chính bản thân các đối tượng thanh niên Nhưng không thể phủ nhận một thực tế rằng một trong những nguyên nhân quan trọng xuất phát từ việc tổ chức các hoạt động văn hóa cho thanh niên

Do những tác động của yếu tố thị trường, sức ép kinh tế, học hành, không gian và thời gian, xu hướng cá nhân hóa các hoạt động văn hóa của thanh niên ngày càng lớn biểu hiện rõ ở việc lựa chọn các hình thức văn hóa giải trí cá nhân tại nhà như xem tivi, chơi game,…Những hoạt động mang tính xã hội, tập thể không thu hút được nhiều thanh niên tham gia Việc thanh niên không tham gia nhiều các hoạt động văn hóa tập thể không phải xuất phát từ việc thanh niên không thích các hoạt động tập thể Bản thân tác giả trong quá trình quan sát nghiên cứu nhận thấy sự hứng thú của nhiều thanh niên trong các hoạt động văn hóa tập thể như hội trại, thể dục thể thao, liên hoan văn nghệ…Những hoạt động đó vẫn thu hút được nhiều thanh niên tham gia Nhưng thực tế rằng các hoạt động văn hóa như vậy chỉ được tổ chức vào

kỳ, dịp; và hình thức tổ chức ít có sự thay đổi, chủ đề cũ và không tiếp nhận được nhiều cái mới, không bắt kịp nhưng xu thể mới trong các hoạt động văn hóa gây ra sự nhàm chán của thanh niên Sự tham gia

“một lần cho biết” khiến cho số lượng thanh niên tham gia các hoạt động văn hóa ngày một hạn chế dần

Điều đó dẫn đến xu hướng nhu cầu văn hóa thanh niên ngày càng mang tính cá nhân và thiếu đi sự định hướng đúng đắn, làm cho thanh niên không phòng bị, dễ tiếp cận các luồng văn hóa lệch lạc

Từ đó cho thấy nhu cầu tổ chức tốt các hoạt động văn hóa đối với việc định hướng các nhu cầu văn hóa của thanh niên hiện nay là một vấn đề quan trọng mà tác giả sẽ tiếp tục bàn đến trong phần kiến nghị các chính sách và phát triển công tác tổ chức các hoạt động văn hóa cho thanh niên

Tiểu kết

Văn hóa là mạch ngầm trong đời sống xã hội, tác động đến từng cá thể, từng cộng đồng và từ đó, biểu hiện thành hành vi trong hoạt động của con người, thành nếp ứng xử của cộng đồng và làm nên đặc trưng văn hóa của từng vùng miền Chính vì thế, thước đo hiệu quả của các hoạt động văn hóa chính là sự chuyển biến nhận thức của con người Trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, cuộc sống mới luôn đòi hỏi phải xây dựng nền văn hóa đạo đức mới Việt Nam ngang tầm với yêu cầu của cuộc

cách mạng mới và hội nhập quốc tế

Thanh niên có nhu cầu rất lớn về hưởng thụ và sáng tạo văn hóa Bởi đây là lứa tuổi khao khát hiểu biết, khám phá, sáng tạo Ở những điểm văn hóa như nhà văn hóa, câu lạc bộ, thư viện, rạp chiếu phim, khu vui chơi giải trí, số đông người tham dự là thanh niên Có thể nói hoạt động VHNT có tác động rất lớn đến đời sống tinh thần và việc hình thành lối sống của thanh niên Thế hệ thanh niên hiện nay có nhiều điều kiện dành cho sinh hoạt văn hóa, thoả mãn nhu cầu về nghệ thuật, về cái đẹp hơn so với thời kỳ trước Từ khi đất nước bước vào thời kỳ đổi mới, đời sống kinh tế - xã hội đã được cải thiện và nâng cao, nhu cầu văn hóa tinh thần của thanh niên càng được mở rộng với những đòi hỏi ở mức cao hơn Để đáp ứng nhu cầu văn hóa, vui chơi giải trí, thưởng thức các sản phẩm văn hóa và tham gia sáng tạo văn hóa của thanh niên, Đảng và Nhà nước ta đã có nhiều chính sách

cụ thể Đặc biệt trong Nghị quyết Ban chấp hành Trung ương Đảng lần thứ 5 (khóa

VIII) đã nhấn mạnh các hoạt động văn hóa phải “…quan tâm, giáo dục lý tưởng,

đạo đức và lối sống văn hóa cho thế hệ trẻ…”

Chương 2 THỰC TRẠNG TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG VĂN HÓA CHO THANH NIÊN QUẬN HAI BÀ TRƯNG

2.1 Tổng quan về Quận Hai Bà Trưng và đặc điểm thanh niên Quận

2.1.1 Khái quát về Quận Hai Bà Trưng

Quận Hai Bà Trưng phía Bắc giáp Quận Hoàn Kiếm từ phố Nguyễn Du – Lê Văn Hưu – Hàn Thuyên kéo dài đến đầu phố Trần Hưng Đạo – Dốc Vạn Kiếp Phía Đông giáp sông Hồng từ đoạn dốc Vạn Kiếp đến xã Thanh Tì Phía Tây giáp Quận Đống Đa và Thanh Xuân theo trục đường Lê Duẩn – Giải Phóng Phía Nam giáp huyện Thanh Trì Là cửa ngõ phía Nam kinh thành Thăng Long xưa nên vẫn còn dấu tích của 3 cửa ô: ô Đồng Lầm, ô Cầu Dền, ô Đống Mác

Trong quá trình phát triển của Thủ đô Hà Nội, địa giới của Quận Hai Bà Trưng ngày càng được mở rộng Năm 1936 địa giới hành chính nội thành mới đến đường Đại Cồ Việt ngày nay Năm 1954 sau khi

Hà Nội được giải phóng tên gọi khu phố Hai Bà Trưng được đặt cho một trong tám khu phố nội thành Theo quyết định ngày 31/5/1961 của Hội đồng Chính phủ về việc mở rộng địa giới Hà Nội gồm 4 khu phố nội thành và 4 huyện ngoại thành trong đó có khu phố Hai Bà Trưng Năm 1974 khu phố Hai Bà Trưng có

51 tiểu khu; năm 1979 sáp nhập thành 22 tiểu khu Năm 1981 khu phố Hai Bà Trưng được đổi tên thành Quận Hai Bà Trưng và tiểu khu được đổi tên thành phường

Tính đến tháng 12 năm 2000 Quận Hai Bà Trưng có 25 phường với diện tích tự nhiên là 14,65295

km2 với gần 32 vạn dân Là Quận có nhiều phường ven nội đang đô thị hóa nhanh Ngoài các phường phía Bắc của Quận là khu vực nội thành cũ có hạ tầng kỹ thuật tương đối hoàn chỉnh; các phường phía Nam đang đô thị hóa, hạ tầng kỹ thuật như đường giao thông, thoát nước, cấp nước…còn nhiều khó khăn bất cập Từ ngày 01/01/2004 sau khi chuyển 5 phường về Quận mới Hoàng Mai, Quận Hai Bà Trưng còn diện tích 10,09 km2 với hơn 32 vạn dân với 20 phường gồm: Nguyễn Du, Lê Đại Hành, Ngô Thì Nhậm, Bùi Thị Xuân, Phố Huế, Cầu Dền, Phạm Đình Hổ, Thanh Lương, Thanh Nhàn, Quỳnh Lôi, Đống Mác, Quỳnh Mai, Vĩnh Tuy, Trương Định, Đồng Tâm, Bách Khóa, Minh Khai, Bạch Mai, Bạch Đằng, Đồng Nhân

Bước vào thời kì đổi mới, tình hình kinh tế xã hội Quận Hai Bà Trưng có sự phát triển và ổn định trong 5 năm (1996 – 2000) cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo chiều hướng tăng tỉ trọng dịch vụ, thương mại

từ 38,9% năm 1996 tăng lên 43,7% năm 2000; công nghiệp Trung ương và Hà Nội trên địa bàn Quận tiếp tục có tốc độ tăng trưởng cao Giá trị sản xuất công nghiệp hằng năm tăng từ 11- 15% Là một trong những Quận có tỷ trọng lớn về giá trị sản xuất công nghiệp ngoài quốc doanh của Thành phố (chiếm 22%) Tốc độ tăng trưởng hằng năm tăng trung bình 14% Thương mại dịch vụ trên địa bàn Quận phát triển với tốc độ khá, tăng trung bình 13,1%/năm, đã thực hiện một bước quy hoạch và sắp xếp mạng lưới chợ trên địa bàn Quận đã tranh thủ mọi nguồn vốn của Trung ương, Thành phố để xây dựng cải tạo cơ sở

hạ tầng Tập trung đầu tư có trọng điểm cho sự nghiệp giáo dục, y tế, văn hóa, thể dục thể thao và hạ tầng

đô thị Xây dựng và phát triển các khu đô thị mới như: hồ Đình, hồ Quỳnh, Đền Lừ… và đang triển khai xây dựng cơ sở kỹ thuật hạ tầng khu Đền Lừ 2

Giai đoạn từ (2001 – 2010) kinh tế tiếp tục tăng trưởng, giá trị sản xuất công nghiệp hằng năm tăng 13% Giá trị sản xuất công nghiệp quốc doanh chiếm 2/3 tổng giá trị sản xuất công nghiệp trên địa bàn: tiếp tục phát huy ró vai trò chủ đạo của nền kinh tế quốc dân Kinh tế ngoài quốc doanh phát triển mạnh, giá trị sản xuất công nghiệp bình quân hằng năm tăng trên 14% chiếm khoảng 37% tổng giá trị sản xuất trên địa bàn Quận, 20% giá trị sản xuất ngoài quốc doanh của Thành phố Lực lượng sản xuất ngoài quốc doanh phát triển mạnh, đặc biệt là khu vực kinh tế tư nhân tạo việc làm và thu nhập cho trên 50 nghìn lao động, hằng năm đóng góp ngân sách trên địa bàn Quận trên 100 tỷ đồng

Mạng lưới thương mại dịch vụ phát triển theo hướng ngày càng văn minh Quận đã tập trung chỉ đạo xây dựng mạng lưới chợ, đầu tư xây dựng chợ đầu mối phía Nam, chợ Quỳnh Mai, chợ Vĩnh Tuy, cải tạo chợ Nguyễn Công Trứ Thu ngân sách hằng năm đều vượt mức kế hoạch Thành phố giao trung bình vượt 29,91%

Công tác thông tin tuyên truyền, các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao trong giai đoạn này có bước phát triển mạnh, từng bước được xã hội hóa góp phần làm lành mạnh đời sống xã hội

Cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”, tiêu chí người Hà Nội “văn minh –

thanh lịch – hiện đại” được tích cực triển khai Tỷ lệ gia đình đạt tiêu chuẩn “gia đình văn hóa” hằng năm

đạt từ 89% - 90% trên tổng số hộ dân

2.1.2 Một số đặc điểm của thanh niên quận Hai Bà Trưng

Quận Hai Bà Trưng nằm ở phía nam Thủ đô Hà Nội với trên 32 vạn dân, trong đó lực lượng thanh niên chiếm trên 30% dân số toàn quận Trong những năm qua, với tinh thần xung kích, tình nguyện của tuổi trẻ, các thế hệ thanh niên quận Hai Bà Trưng đã có những đóng góp quan trọng trên các lĩnh vực kinh tế, văn hoá,

xã hội, an ninh - quốc phòng của quận Lực lượng thanh niên trên địa bàn quận

đông đảo, đa dạng và ngày càng lớn mạnh, trưởng thành về tư tưởng và đạo đức, luôn tin tưởng vững chắc vào sự lãnh đạo của Đảng và sự nghiệp đổi mới đất nước Thanh niên ngày nay hầu hết đều có trình độ học vấn, chuyên môn nghiệp vụ, chủ động sáng tạo tiếp thu công nghệ mới, là lực lượng tiếp cận nhanh nhất và từng bước làm chủ khoa học kỹ thuật hiện đại, hội nhập quốc tế Đặc biệt là lực lượng đi đầu trong đảm nhận những khâu khó, việc mới, những vấn đề bức xúc của cộng đồng Thanh niên quận Hai Bà Trưng luôn phát huy truyền thống yêu nước, truyền thống của quận anh hùng, xung kích tình nguyện trên mọi mặt trận, đóng góp vào sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá thủ đô và đất nước Số đông thanh niên có ý thức phấn đấu và có nguyện vọng được đứng trong hàng ngũ của Đoàn, của Đảng Cộng sản Việt Nam để cống hiến và trưởng thành

Lực lượng thanh niên Quận Hai Bà Trưng được chia thành các đối tượng đặc thù sau:

- Thanh niên đô thị: bao gồm thanh niên sinh sống trên địa bàn dân cư thuộc

20 phường như: bộ đội xuất ngũ, học sinh, sinh viên tốt nghiệp chưa có việc làm, thanh niên tôn giáo, thanh niên sản xuất kinh doanh, dịch vụ nhỏ lẻ tại gia đình, thanh niên đang học tập, công tác tại các trường học, cơ quan doanh nghiệp hiện cư trú trên địa bàn, thanh niên - sinh viên lao động nhập cư… Nhìn chung, lực lượng này đã có những đóng góp tích cực trong các hoạt động, tham gia phát triển kinh

tế, giữ gìn an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội tại địa phương Song vẫn còn một bộ phận thanh niên, do tác động mặt trái của cơ chế thị trường và thiếu sự quan tâm giáo dục của gia đình, bị lôi kéo vào các tệ nạn xã hội

- Thanh niên công nhân - viên chức: là lực lượng đang làm việc tại các cơ quan

hành chính sự nghiệp, các doanh nghiệp, bệnh viện, viện nghiên cứu đóng trên địa bàn quận Đa số họ là những thanh niên có trình độ, kiến thức, tay nghề, có sức sáng tạo, luôn đi đầu trong tiếp cận khoa học kỹ thuật hiện đại Nhưng do nhiệm vụ công

tác chuyên môn nên thời gian dành để tham gia các hoạt động văn hóa mang tính tập thể còn hạn chế

- Thanh niên học sinh – sinh viên: bao gồm các thanh niên đang học tập tại

các trường Trung học phổ thông, trung cấp chuyên nghiệp - Dạy nghề và các trường Đại học trên địa bàn quận, có ý thức vươn lên trong học tập, tích luỹ kiến thức, bước đầu định hướng cho mình nghề nghiệp tương lai, luôn có nhu cầu tham gia hoạt động xã hội để tự hoàn thiện mình Tuy nhiên, do độ tuổi chưa thực sự trưởng thành, lực lượng này dễ bị lôi kéo, kích động, đòi hỏi tổ chức Đoàn phải thường xuyên quan tâm, nắm bắt tâm tư, nguyện vọng, từ đó có các chương trình thiết thực, thu hút thanh niên học sinh vào các hoạt động lành mạnh

Công tác thanh niên là vấn đề sống còn của dân tộc, bao gồm tổng thể các chủ trương, chính sách giáo dục, đào tạo, bồi dưỡng tổ chức thanh niên thành lực lượng hùng hậu, trung thành, kế tục sự nghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc, phấn đấu cùng cả đất nước hoàn thành mục tiêu và lý tưởng của Đảng, của dân tộc, xây dựng thành công và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội

Có thể nói thanh niên quận Hai Bà Trưng phần đông là những người sống có hoài bão và lý tưởng, có nhu cầu văn hóa lành mạnh.Tuy nhiên, bên cạnh đó, những biến động của tình hình thế giới, âm mưu của các thế lực thù địch, những mặt trái của cơ chế thị trường, sự đa dạng của các kênh thông tin trong thời kỳ hội nhập

đã tác động tiêu cực đến một bộ phận thanh niên Quan niệm sống của một số thanh niên còn lệch lạc, thiếu bản lĩnh, lối sống thực dụng, dễ bị kích động lôi kéo, sa ngã vào tệ nạn xã hội và vi phạm pháp luật Trình độ học vấn và kỹ năng nghề nghiệp của một số thanh niên còn thấp, chưa đáp ứng được yêu cầu công nghiệp hoá, hiện đại hoá Ngoài ra, còn một số lượng không nhỏ thanh niên tỏ ra thờ ơ, không quan tâm đến các hoạt động

xã hội Quận uỷ Hai Bà Trưng đã xây dựng và ban hành Kế hoạch số 42 - KH/QU ngày 27/7/2007 thực hiện

Nghị quyết 07 - NQ/TU của Thành uỷ về “Đẩy mạnh công tác thanh niên trong tình hình mới” UBND Quận

Hai Bà Trưng đã xây dựng và ban hành kế hoạch số 275 ngày 16/4/2008 về đẩy mạnh công tác thanh niên giai đoạn 2008 – 2013 trên địa bàn Quận Hai Bà Trưng Các nhiệm vụ, giải pháp và chỉ tiêu đề ra đang được Đảng

bộ, chính quyền, Đoàn Thanh niên, các ban ngành đoàn thể triển khai thực hiện có hiệu quả

Tự hào là thế hệ trẻ quận Hai Bà Trưng anh hùng, với niềm tin vững chắc dưới sự lãnh đạo của Đảng, với ý thức trách nhiệm trước sự nghiệp đổi mới đất nước, phát huy những thành tích của tuổi trẻ quận đạt được trong những năm qua, thanh niên quận Hai Bà Trưng quyết tâm rèn đức, luyện tài thực hiện thắng lợi các chương trình hành động cách mạng, góp phần tích cực thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ chính trị, các chỉ tiêu kinh tế, văn hoá, xã hội của quận cũng như phong trào chung của tuổi trẻ Thủ đô

2.1.3 Đời sống văn hóa của thanh niên quận Hai Bà Trưng hiện nay

Đời sống văn hóa của thanh niên Thủ đô nói chung và của thanh niên quận Hai Bà Trưng hiện nay nói riêng rất đa dạng và phong phú với nhiều hoạt động mang tính đoàn thể, tập thể, và của các cá nhân, tổ chức…nên trong phạm vi nghiên cứu, tác giả tổng hợp các hoạt động đời sống văn hóa của thanh niên quận Hai Bà Trưng dựa trên các tiêu chí đặc điểm chính của thanh niên quận Với các nhóm thanh niên xác định là thanh niên đô thị, thanh niên công nhân – viên chức, thanh niên học sinh – sinh viên thì các loại hình hoạt động văn hóa cũng có những nét chung và riêng khác biệt

- Những nét chung của đời sống văn hóa của thanh niên quận Hai Bà Trưng cũng thể hiện rõ những hoạt động văn hóa của thanh niên như đã trình bày ở các hình thức hoạt động văn hóa thanh niên Tuy nhiên, với đặc điểm là khối thanh niên mang đặc điểm của thanh niên đô thị, những hoạt động lao động sản xuất và học tập chiếm phần lớn thời gian nên các hoạt động văn hóa chủ yếu mang tính giải trí Các hình thức hoạt động văn hóa giải trí xuất hiện ở hầu hết các đối tượng thanh niên trong quận Hai Bà Trưng tuy nhiên với mỗi nhóm đối tượng cũng sẽ có sự thay đổi do đặc điểm riêng Đời sống văn hóa của thanh niên quận Hai Bà Trưng thường mở rộng nhiều hoạt động vào những tháng đầu xuân (mùa lễ hội), dịp năm mới với nở rộ nhiều hoạt động vui chơi, giải trí, các lễ hội,…do khoảng thời gian nay các hoạt động lao động sản xuất, học tập được tạm nghỉ Đây cũng là một điểm chung với đời sống văn hóa thanh niên cả nước

- Những nét riêng với đời sống văn hóa các nhóm đối tượng thanh niên khá phong phú Với nhóm đối tượng thanh niên là học sinh, sinh viên thì bên cạnh những hoạt động vui chơi giải trí và hoạt động văn hóa đầu xuân, các thanh niên thuộc nhóm đối tượng này được thường xuyên tham gia các hoạt động văn hóa do ĐTN các trường tổ chức Cùng với đó, thời gian hè là thời gian nhóm đối tượng thanh niên này có nhiều hoạt động văn hóa để tham gia với nhiều hình thức tổ chức của tập thể, cá nhân, tổ chức… như tham gia các câu lạc bộ hè, tham gia các hoạt động tình nguyện, các hoạt động văn hóa hè tại địa phương Đời sống văn hóa của nhóm thanh niên công nhân - viên chức thì có phần hạn chế về các mô hình hình hoạt động văn hóa do đặc thù quỹ thời gian chính thường dành cho lao động sản xuất Các hoạt động văn hóa tập thể được ĐTN cơ quan tổ chức thường là các hoạt động vui chơi thể thao, giải trí ngoài giờ làm như tổ chức đá bóng, cầu lông, văn nghệ,…Tuy vậy các hoạt động cũng không nhiều và cũng không thu hút được sự tham gia đông đảo Với nhóm thanh niên đô thị, do số lượng đông và lại có nhiều nhóm nhỏ nên hoạt động văn hóa của nhóm này đa dạng, khó nắm bắt và quản lý Đời sống văn hóa của nhóm đội tượng này bên cạnh những hoạt động tích cực song vẫn còn tồn tại những hạn chế nhất định do thiếu sự định hướng trong việc tổ chức các hoạt động văn hóa và công tác quản lý của các cơ quan văn hóa có trách nhiệm

Nhìn chung đời sống văn hóa của thanh niên quận HBT hiện nay khá đa dạng, phong phú về hình thức cũng như nội dung Tuy nhiên, trong xu hướng hội nhập văn hóa ngày nay, có nhiều hình thức hoạt động văn hóa mới mẻ du nhập vào đời sống văn hóa của thanh niên đã và đang có những tác động cả trên hai chiều kích tích cực và tiêu cực Việc nghiên cứu về đời sống văn hóa thanh niên tiếp tục đặt ra những thách thức mới trong hoạt động tổ chức và quản lý văn hóa

2.2 Khảo sát các thiết chế văn hóa và loại hình văn hóa đã tổ chức cho thanh niên tại quận Hai Bà Trưng

2.2.1 Các thiết chế văn hóa tại quận Hai Bà Trưng

* Thiết chế đáp ứng nhu cầu hưởng thụ văn hóa, sáng tạo nghệ thuật, phát triển năng khiếu nghệ thuật và hoàn thiện nhân cách cho thanh niên

Nhà văn hóa

Nhà văn hóa quận có đầy đủ trang thiết bị về âm thanh, ánh sáng, bên cạnh đó, còn có nhiều phòng học lớn nhỏ khác nhau, phù hợp với yêu cầu tổ chức sinh hoạt CLB hay mở các lớp năng khiếu Hai mặt của Nhà văn hóa thoáng, trên mặt phố Bạch Mai và phố Thanh Nhàn, tạo điều kiện thuận lợi cho việc tạo

ấn tượng cho người dân qua các điểm nhấn về trang trí kiến trúc Yếu tố mỹ thuật trong hình thức bên ngoài của Nhà văn hóa Hai Bà Trưng được chú trọng

Năm 2010, thiết thực chào mừng kỷ niệm 1000 năm Thăng Long – Hà Nội, nhà văn hóa quận được sửa chữa lại và đầu tư cơ sở vật chất để gắn biển công trình chào mừng kỷ niệm 1000 năm Thăng Long – Hà Nội của quận HBT, có đầy đủ những yêu cầu của một thiết chế văn hóa đó là:

- Trụ sở làm việc

- Hội trường đa năng có sân khấu

- Địa điểm để tổ chức các loại hình nghiệp vụ thông tin, triển lãm

- Địa điểm tổ học tập của các lớp năng khiếu, bồi dưỡng nghiệp vụ

- Khu vực vui chơi giải trí

- Khu vực cây xanh vườn hoa cây cảnh

Một kiến trúc với đầy đủ những yếu tố trên là điều kiện rất thuận lợi để tổ chức các hoạt động đúng với chức năng, nhiệm vụ của một thiết chế văn hóa Các hoạt động có quy mô lớn như hội diễn, liên hoan văn nghệ hoặc các chương trình văn nghệ tuyên truyền cổ động là thế mạnh của NVH quận HBT