Luận văn thạc sĩ quản lý văn hóa giáo dục thị hiếu âm nhạc cho sinh viên âm nhạc trường cao đẳng nghệ thuật hà nội

1 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ VĂN HÓA, THỂ THAO VÀ DU LỊCH TRƯỜNG ĐẠI HỌC VĂN HÓA HÀ NỘI TRẦN THỊ VĨNH LINH GIÁO DỤC THỊ HIẾU ÂM NHẠC CHO SINH VIÊN ÂM NHẠC TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỆ THUẬT

1

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ VĂN HÓA, THỂ THAO VÀ DU LỊCH

TRƯỜNG ĐẠI HỌC VĂN HÓA HÀ NỘI

TRẦN THỊ VĨNH LINH

GIÁO DỤC THỊ HIẾU ÂM NHẠC CHO SINH VIÊN ÂM NHẠC

TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỆ THUẬT HÀ NỘI

Chuyên ngành: QUẢN LÝ VĂN HÓA

Mã số: 60310642

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ VĂN HÓA

Người hướng dẫn khoa học: TS NGUYỄN ĐĂNG NGHỊ

Hà Nội - 2014

2

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi dưới sự hướng dẫn khoa học của TS Nguyễn Đăng Nghị Những nội dung trình bày trong luận văn là kết quả nghiên cứu của tôi, đảm bảo tính trung thực và chưa từng được ai công bố dưới bất kỳ hình thức nào Những chỗ sử dụng kết quả nghiên cứu của người khác, tôi đều trích dẫn rõ ràng Tôi hoàn toàn chịu trách nhiệm về sự cam đoan này

Hà Nội, tháng 11 năm 2014

Tác giả luận văn

3

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN

DANH MỤC CHỮ CÁI VIẾT TẮT 5

DANH MỤC BẢNG BIỂU 6

MỞ ĐẦU 7

Chương 1: THỊ HIẾU ÂM NHẠC VÀ VAI TRÒ CỦA GIÁO DỤC THỊ HIẾU ÂM NHẠC 15

1.1 Giải thích một số thuật ngữ, khái niệm về thị hiếu 15

1.1.1 Thị hiếu 15

1.1.2 Thị hiếu thẩm mỹ 17

1.1.3 Thị hiếu âm nhạc 19

1.2 Những yếu tố tác động đến thị hiếu âm nhạc của sinh viên 21

1.2.1 Từ nhà trường đến xã hội 21

1.2.2 Từ quá trình chuyển đổi kinh tế trong thời kỳ hội nhập 24

1.2.3 Từ các thiết bị phương tiện thông tin truyền thông 26

1.3 Vai trò của giáo dục định hướng thị hiếu âm nhạc 27

1.3.1 Nâng cao ý thức thẩm mỹ và trình độ thưởng thức âm nhạc 27

1.3.2 Rèn luyện kỹ năng sáng tạo tác phẩm và xây dựng nhân cách nghề nghiệp 29 1.3.3 Tạo ra cơ chế màng lọc trong việc giao lưu văn hóa âm nhạc 31

Tiểu kết chương 1 34

Chương 2: THỰC TRẠNG THỊ HIẾU ÂM NHẠC CỦA SINH VIÊN ÂM NHẠC TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỆ THUẬT HÀ NỘI 36

2.1 Đặc điểm của học sinh, sinh viên âm nhạc 36

2.1.1 Đối tượng học sinh, sinh viên 36

2.1.2 Về lứa tuổi và tâm sinh lý 38

2.1.3 Các chuyên ngành đào tạo âm nhạc 41

2.2 Thực trạng thị hiếu âm nhạc 43

2.2.1 Nhu cầu thưởng thức âm nhạc 44

2.2.2 Sự lựa chọn và đánh giá tác phẩm 45

4

2.2.3 Ý thức lựa chọn địa điểm và không gian biểu diễn tác phẩm 51

2.3 Thực trạng việc giáo dục định hướng thị hiếu cho sinh viên 53

2.3.1 Nhận thức của lãnh đạo nhà trường 53

2.3.2 Đội ngũ giảng viên 58

2.3.3 Hệ thống các môn học trong chương trình đào tạo 62

2.3.4 Chất lượng và nội dung giảng dạy 64

Tiểu kết chương 2 66

Chương 3: GIẢI PHÁP VỀ ĐỊNH HƯỚNG THỊ HIẾU ÂM NHẠC CHO SINH VIÊN ÂM NHẠC 68

3.1 Điều tiết nội dung chương trình 68

3.1.1 Bổ sung một số môn học có tính tầng nền 68

3.1.2 Về thời gian 72

3.2 Vai trò của Ban Giám hiệu và giảng viên trong việc địnhhướng thị thiếu cho sinh viên âm nhạc 74

3.2.1 Nâng cao vai trò quản lý nhà nước của Ban Giám hiệu nhà trường 74

3.2.2 Vai trò của giảng viên 77

3.2.3 Vai trò quản lý của gia đình 78

3.3 Một số biện pháp hỗ trợ cho việc định hướng thị hiếu âm nhạc 80

3.3.1 Tuyên truyền 80

3.3.2 Khôi phục và phát huy những nét đẹp truyền thống 83

Tiểu kết chương 3 90

KẾT LUẬN 92

TÀI LIỆU THAM KHẢO 95

PHỤ LỤC 100

5

DANH MỤC CHỮ CÁI VIẾT TẮT

Chữ viết tắt Chữ viết đầy đủ

BCHTU : Ban chấp hành Trung ương BGD&ĐT : Bộ Giáo dục và Đào tạo GD&ĐT : Giáo dục và Đào tạo

GVCN : Giảng viên chủ nhiệm HSSV : Học sinh, sinh viên

6

DANH MỤC BẢNG BIỂU

Bảng 2.1: Nhu cầu thưởng thức âm nhạc 42

Bảng 2.2: Lựa chọn tác phẩm 44

Bảng 2.3: Đánh giá tác phẩm thông qua các yếu tố 48

Bảng 2.4: Khả năng lựa chọn địa điểm 50

kể cả trong việc giữ gìn tiếp thu, phát triển những truyền thống văn hóa tốt

đẹp của cha ông Như Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng nói: “Thanh niên là

người chủ tương lai của nước nhà Nước nhà thịnh hay suy, yếu hay mạnh một phần lớn là do thanh niên” [50, tr.185]

Chính vì thế, thanh niên luôn là lớp người cần được quan tâm đặc biệt,

vì đó là tương lai gần của đất nước Mặt khác, cũng phải thấy rằng Thủ đô Hà Nội là nơi hội tụ những tinh hoa của hàng ngàn năm văn hiến, được coi như là trái tim của Tổ quốc, nơi mà cả nước luôn đặt niềm tin, hy vọng và hướng về

để học tập Chính điều đó đòi hỏi con người Thủ đô nói chung và tầng lớp thanh niên nói riêng, phải có những chuẩn mực về đạo đức cách sống Một trong những yếu tố biểu hiện chuẩn mực đó trong văn hóa, đó là thị hiếu thẩm

mỹ của mỗi người

Thực tế, trong xu thế toàn cầu hóa như hiện nay, nhiều luồng văn hóa

từ các nước đang ồ ạt tràn vào nước ta theo đường ngạch cả chính danh và không chính danh Trong những dòng chảy ấy có cả văn hóa mang tính tích cực và không tích cực, cả hai đều tác động mạnh mẽ thậm chí đã làm chuyển đổi một số vấn đề trong hệ giá trị văn hóa của dân tộc

Nhiều năm gần đây, trên lĩnh vực giao lưu văn hóa, hình như những giá trị văn hóa không tích cực lại được giới trẻ tiếp nhận một cách hồ hởi, nồng nhiệt hơn, đôi khi họ không cần quan tâm đến nó là gì, ý nghĩa ra sao Trong lĩnh vực

âm nhạc, mà cụ thể ở đây có thể nói ca khúc nhạc nhẹ là một biểu hiện cụ thể

8

nhất Văn hóa hip hop, văn hóa nhạc nhẹ tràn vào nước ta đã đánh trúng tâm lý sính ngoại của lớp trẻ, từ đó đã tạo nên sự hỗn loạn trong đời sống âm nhạc nước nhà Và, “nhạc rác, nhạc cào cào”, “nhạc chế bẩn” cũng ngày một hiện diện nhiều trong không gian âm nhạc của Thủ đô, mà người thực hành nó không ai khác lại chính là lớp trẻ, trong đó có cả sinh viên âm nhạc của Trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội Điều đó cũng cho thấy thị hiếu âm nhạc của lớp trẻ Thủ đô

hiên nay đang xu hướng buông lỏng về tính thẩm mỹ

Trong chương trình giáo dục ở các trường nghệ thuật - Trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội không phải trường hợp ngoại lệ - thường phần nhiều chỉ quan tâm đến việc học chuyên ngành, còn các môn có tính chất tầng nền tạo nên sự nhận thức chân chính cho sinh viên thì luôn bị coi nhẹ Nói cách khác, chương trình này, sẽ đào tạo ra những người thợ hơn là đào tạo ra người

nghệ sĩ với đúng nghĩa của nó

Là người trực tiếp giảng dạy Thanh nhạc ở Trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội, tôi rất băn khoăn về những lệch chuẩn thẩm mỹ đang diễn ra hàng ngày trong đời sống âm nhạc của Thủ đô Bên cạnh những nguyên nhân khách quan đã nêu ở trên, với trách nhiệm của một công dân và lương tâm của người làm nghề, tôi muốn đóng góp một phần nhỏ bé công sức của mình vào công việc chỉnh lưu cho đời sống ca nhạc ở Thủ đô theo hướng tôn trọng tính

thẩm mỹ và quy luật của văn hóa

Với những lý do trên, nên tôi chọn: Giáo dục thị hiếu âm nhạc cho

sinh viên âm nhạc trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội làm tên đề tài luận

văn cao học quản lý văn hóa Đó có lẽ cũng là một trong những vấn đề đáng quan tâm của các cấp chính quyền ở Hà Nội nói chung và cán bộ quản lý văn hóa nghệ thuật nói riêng Bởi nếu nhìn một cách thấu đáo trên phương diện

quản lý, tôi cho rằng giáo dục thị hiếu âm nhạc cho sinh viên cũng chính là

cách thức quản lý, góp phần chỉnh lưu giúp các em đi đúng hướng trên con đường nghệ thuật trong tương lai

Tác giả Hà Thủy trong bài: Đã đến lúc “bài bản hóa” lĩnh vực nhạc

nhẹ, đăng trên Tạp chí Âm nhạc, số 23, năm 2012 Tác giả chỉ ra rằng, do thị

hiếu thưởng thức âm nhạc của thanh niên hiện nay thấp, nên đã gây ra “sự hỗn loạn trong đời sống âm nhạc Nhiều thứ quá, thuần “Tây” cũng có, “Tây” nhưng có “ta hóa” đôi chút cũng có làm cho người thưởng thức nhiều khi hoang mang, nghi ngờ không hiểu có còn là nhạc Việt Nam nữa hay không Phải chăng đã có thật cái mà một số người đang phàn nàn về “thảm họa nhạc Việt” với những hiện tượng “hát nhép”, “nhạc rác, nhạc cào cào”, “nghiệp dư hóa sáng tác âm nhạc”… với số lượng người nhan nhản được gọi là “nhạc sĩ

sáng tác” nhưng rất ít hiểu biết về âm nhạc

Tác giả Nguyễn Bách trong bài: Âm nhạc đem con người lại gần nhau, đăng trên Tạp chí Âm nhạc, số 23 năm 2012, có đưa ra nhận xét: “ngày nay

các ca sĩ (nữ cũng như nam) đều sẵn sàng cởi trang phục ra ngay trên sân khấu để được chú ý Những người có tiền, có quyền thế nắm các công ty sản xuất, thu âm đã nhanh chóng nhận ra rằng loại nhạc “xấu” bán chạy hơn, nhất

là cho giới trẻ, tầng lớp bình dân Họ không sản xuất âm nhạc để phục vụ cho nhu cầu thưởng thức nghệ thuật, mà là thưởng thức tiền! Giá trị của sản phẩm âm nhạc, đẳng cấp của nhạc sĩ (sáng tác, biểu diễn) không còn được

10

đánh giá dựa trên tiêu chuẩn nghệ thuật, mà thay vào đó là dựa trên tin nhắn (với vỏ bọc ngoài hoa mỹ đến giả dối là: khán giả bình chọn) hoặc dựa trên

doanh số đĩa bán được

Ca sĩ Thái Thùy Linh trả lời phỏng vấn tác giả Sông Thương trong bài:

Thái Thùy Linh “Nếu dễ tính tôi đã kiếm được nhiều tiền hơn”, đăng trên Tạp

chí Âm nhạc số 21 năm 2011 Thái Thùy Linh cho rằng, tình hình âm nhạc của

chúng ta gần đây rất lộn xộn Khán giả của chúng ta, nhất là lớp trẻ, đang có chiều hướng quay lưng lại với những giá trị âm nhạc truyền thống, đích thực

Nhạc sĩ Hoàng Lân trong bài: Cần những bài hát dành cho lứa tuổi áo

trắng đăng trên Tạp chí Âm nhạc số 19 năm 2011, cũng nhận xét: “Hiện nay

chúng ta đang đứng trước những trào lưu của thời kỳ mở của, thời kỳ hội nhập Các loại nhac Jazz, Rock, Rap, Hip - Hop đang lan tràn trong giới trẻ Không thể phủ nhận sự hiện diện các loại âm nhạc này, nhưng cũng không thể mặc nhiên để cho mọi người tưởng lầm rằng âm nhạc chỉ có thế, rồi ngoảnh đi

với âm nhạc cổ điển, âm nhạc dân tộc truyền thống ”

Ngoài những bài viết trên, còn có những luận văn cao học cũng liên

quan đến vấn đề thị hiếu của sinh viên nói chung như: Nhạc nhẹ trong đời

sống văn hóa thanh niên Hà Nội hiện nay (Luận văn Thạc sĩ văn hóa học của

Nguyễn Thị Ngọc Anh – 2008), Thị hiếu ca nhạc của sinh viên Hà Nội hiện

nay (Luận văn Thạc sĩ văn hóa học của Vũ Thu Trang - 2012)… Những luận

văn này cho thấy nhu cầu thưởng thức âm nhạc của thanh niên, sinh viên ở Thủ đô là một tất yếu Nhưng, ngoài yếu tố tích cực, thông qua kết quả của việc điều tra xã hội học, các tác giả cũng đưa ra những cảnh báo về sự giảm

sút thị hiếu âm nhạc của sinh viên, thanh niên Thủ đô

Nhìn chung, tất cả những bài báo và các luận văn nói trên, dù có tiếp cận

ở chiều cạnh nào đi chăng nữa, thì đều có nhiều điểm chung, đó là các tác giả

11

đã nêu lên những nhận xét, lo ngại về tình hình thị hiếu thưởng thức, sử dụng

âm nhạc, ca khúc trong nước nói chung hoặc và của thanh niên Hà Nộị nói riêng Có những công trình, khi nghiên cứu đã đưa ra những giải pháp cụ thể về các biện pháp khắc phục trong quản lý nghệ sĩ…, còn lại các bài viết chỉ dừng lại ở lời cảnh báo về sự xuống cấp của thị hiếu âm nhạc trong lớp trẻ hiện nay

Đến thời điểm hiện tại, chưa có công trình, bài viết nào để cập tới việc giáo dục định hướng thị hiếu âm nhạc cho sinh viên, nhất là đối với sinh viên

âm nhạc Trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội Dẫu sao, những công trình, bài viết và luận văn của các tác giả nêu trên cũng là cơ sở, là nguồn tư liệu vô

cùng quý giá để giúp chúng tôi làm luận văn này

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

có thể là một gợi ý mang tính tích cực giúp Ban Giám hiệu có những chỉnh lưu cụ thể, kịp thời, góp phần làm cho thị hiếu âm nhạc của sinh viên dần được nâng cao hơn

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Luận văn tập trung giải quyết những vấn đề sau:

Khảo sát, tìm hiểu, thu thập thông tin qua phỏng vấn, nghiên cứu sách báo, công luận về sinh hoạt thưởng thức, ca hát của sinh viên âm nhạc trường

Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội và những vấn đề có liên quan

12

Phân tích, đánh giá thực trạng thị hiếu của sinh viên âm nhạc trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội, thực trạng công tác quản lý, hướng dẫn thị hiếu

của những cơ quan có trách nhiệm

Đề xuất những biện pháp góp phần định hướng thị hiếu thẩm mỹ cho sinh viên âm nhạc trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội Với những biện pháp

đó, hy vọng được cùng chia sẻ cùng các nhà quản lý nghệ thuật tại Thủ đô trong việc tháo gỡ những vướng mắc, để cải thiện tình hình biểu diễn âm nhạc hiện nay và thời gian tiếp theo

4 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu chính của luận văn là thị hiếu âm nhạc của sinh

viên âm nhạc trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội

Đối tượng nghiên cứu tham chiếu là sinh viên âm nhạc trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội

Xin nói rõ thêm, sinh viên âm nhạc trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội là cụm từ chúng tôi dùng để gọi cho một tập hợp nhiều đối tượng, với nhiều lứa tuổi ở các chuyên ngành khác nhau thuộc lĩnh vực âm nhạc Sinh viên âm nhạc có tính trội hơn sinh viên các chuyên ngành khác trên nhiều phương diện: số lượng, phong cách ăn mặc, thời trang, ảnh hưởng tác động qua lại với công chúng, xã hội Chính vì tính trội, nên chúng tôi đã lựa chọn sinh viên âm nhạc làm đối tượng tham chiếu chứ không phải sinh viên hội họa, múa

Bắt đầu từ đây, để tránh sự dài dòng trong câu chữ, chúng tôi xin chú

rằng: trong luận văn khi nhắc đến cụm từ sinh viên âm nhạc thì cần được hiểu như sinh viên âm nhạc của trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội

13

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Luận văn này chúng tôi chỉ thực hiện đối với sinh viên âm nhạc của trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội Những sinh viên không thuộc chuyên ngành âm nhạc tại trường hay sinh viên trường khác, sẽ nằm ngoài phạm vi nghiên cứu của luận văn này

Về thời gian, chúng tôi thực hiện nghiên cứu từ năm 2010 đến nay Chúng tôi lấy mốc năm 2010 là vì tình hình hoạt động biểu diễn nghệ thuật ở

Hà Nội nói riêng và một số thành phố trong cả nước nói chung, trước đó đã diễn ra hết sức phức tạp Trước tình hình đó, ngày 21 tháng 7 năm 2010, Ủy

ban nhân dân thành phố Hà Nội đã ra Quyết định Ban hành quy chế quản lý

hoạt động biểu diễn và tổ chức biểu diễn nghệ thuật, thời trang chuyên nghiệp trên địa bàn Hà Nội Đó là cơ sở để chúng tôi chọn khoảng thời gian trên để

về văn học nghệ thuật trên tinh thần Nghị quyết Hội nghị lần thứ 5 (BCHTU

khóa VIII) về xây dựng một nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Trong luận văn này chúng tôi sử dụng một số phương pháp nghiên cứu

cụ thể như sau:

Phương pháp đọc văn bản, phân tích - tổng hợp

Phương pháp so sánh - đối chiếu

Phương pháp nghiên cứu xã hội học, phỏng vấn

14

6 Đóng góp của luận văn

Từ thực trạng thị hiếu âm nhạc và cách thức giáo dục thị hiếu cho sinh viên Trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội, chúng tôi hy vọng luận văn sẽ là

cơ sở cho việc đánh giá về thị hiếu âm nhạc lớp trẻ toàn thành phố, và có thể cho các tỉnh thành khác Đó có lẽ cũng là cơ sở giúp các ban, ngành chức năng có những điều chỉnh hợp lý để xây dựng một thị hiếu lành mạnh cho lớp trẻ hiện nay

Luận văn hy vọng sẽ đưa ra một cách nhìn mới, nhìn vào tận gốc của vấn đề, điều đó có nghĩa là ngay trong khi còn là sinh viên, ngồi trên ghế nhà trường, nếu được được giáo dục thị hiếu âm nhạc một cách đúng đắn, chắc chắn khi ra trường các em sẽ có một màng lọc vững chắc để nhận biết những giá trị đích thực của âm nhạc và cuộc sống Trên cơ sở đó các em sẽ tránh được những thứ thiếu văn hóa trong khi biểu diễn

Như vậy, có thể hiểu rộng ra, giáo dục thị hiếu âm nhạc cho sinh viên trong nhà trường, cũng chính là đã góp phần đắc lực vào việc quản lý các nghệ sĩ sau này

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, phụ lục, luận văn có

cấu trúc 3 chương

Chương 1: Thị hiếu âm nhạc và vai trò của giáo dục thị hiếu âm nhạc

Chương 2: Thực trạng thị hiếu âm nhạc của sinh viên âm nhạc trường

Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội

Chương 3: Giải pháp về định hướng thị hiếu cho sinh viên âm nhạc

15

Chương 1 THỊ HIẾU ÂM NHẠC VÀ VAI TRÒ CỦA GIÁO DỤC

phương diện tinh thần mà một con người hay tập thể người hướng về nó

Theo GS Nguyễn Lân, thị hiếu được cắt nghĩa là: “sự ham thích của

mỗi người có sự thích thú gắn với các giác quan thiên về vật chất như vị giác, khứu giác và có sự thích thú gắn với các giác quan về tinh thần như thính giác, thị giác” [45, tr.256] Qua đó có thể thấy thị hiếu bao trùm những nội

dung rộng lớn của cuộc sống đa dạng, nó được thể hiện trong mọi mặt đời sống vật chất và tinh thần của con người

Theo Từ điển tiếng Việt thì thị hiếu là: “Xu hướng ham thích một lối,

một kiểu nào đó đối với những thứ sử dụng hoặc thưởng thức hàng ngày Chẳng hạn: thị hiếu của khách hàng, thị hiếu của người đọc, những thị hiếu thẩm mỹ lành mạnh” [62, tr.1255]

Đứng ở mỗi góc độ, thị hiếu lại có những giải thích khác nhau Chẳng

hạn, thị hiếu là: “khuynh hướng của đông đảo công chúng ưa thích một thứ gì

thuộc sinh hoạt vật chất, có khi cả văn hóa, nhất là các đồ mặc và trang sức, thường chỉ một thời gian không dài” [26] Hay, thị hiếu cũng có thể là: “xu

hướng ham thích, ưa chuộng (thường là của một số đông người trong một thời kỳ nhất định) về một lối một kiểu nào đó đối với những thứ sử dụng hoặc thưởng thức hàng ngày” [58] Cách giải thích này đồng nghĩa với gu, hay sở

thích của con người

xã hội, lối sống, đạo đức, tính thần và nghệ thuật Thị hiếu được hiểu theo nghĩa gốc chính là sự ngon miệng, sự ham thích [14]

Với những trích dẫn trên, có thể thấy thị hiếu đã có nhiều cách giải thích và cắt nghĩa khác nhau Cách giải thích cắt nghĩa nào cũng đều có những hạt nhân hợp lý và chưa hợp lý

Theo chúng tôi thì, thị hiếu trước hết thuộc về con người (chủ thể văn hóa) và mang tính thẩm mỹ Đó là sự lựa chọn những mô hình, mô thức văn hóa do con người và thiên nhiên tạo ra, để từ đó lại do chính con người hướng tới sự lựa chọn những mô hình, mô thức đó Thị hiếu vừa mang tính cá thể, vừa mang tính tập thể xã hội, là mối quan hệ giữa cái riêng và cái chung, và

nó phụ thuộc vào những điều kiện lịch sử xã hội nhất định Thị hiếu mang dấu

ấn cá nhân, là sở thích của cá nhân, nhưng đồng thời nó mang tính xã hội sâu sắc và phụ thuộc vào thị hiếu chung của xã hội theo những chuẩn mực của hoạt động đánh giá thẩm mỹ của xã hội Trên phương diện kết cấu bền vững thì thị hiếu vừa có tính ổn định, nhưng vừa có tính bất ổn Trên phương diện của đạo đức, thị hiếu có thể phân chia theo: thị hiếu tốt, thị hiếu xấu Do đó

Có quan điểm quá đề cao vai trò của chủ nghĩa cá nhân, do đó đề cao tuyệt đối thị hiếu cá nhân cũng như năng lực bẩm sinh của cá nhân, hoặc tuyệt đối hóa thị hiếu xã hội của các cộng đồng người như giai cấp, dân tộc, thời đại Chẳng hạn, Môngteskiơ - nhà văn, nhà triết học, xã hội học và sử học Pháp - thì cho thị hiếu thẩm mỹ là cái thu hút chúng ta chú ý tới đối tượng bằng tình cảm Trái ngược với Môngteskiơ, Rútxô- cũng là người Pháp, một nhà triết học thuộc trào lưu khai sáng- lại cho rằng: Thị hiếu thẩm mỹ là năng lực nhận xét về cái mà đông đảo mọi người thích hay không thích Còn Immanuel Kant - người Đức, một trong những triết gia lớn nhất của thời kỳ cận đại - đã nhận thấy tính phức tạp và tính cá nhân của thị hiếu thẩm mỹ, nên cho rằng: về thị hiếu không nên bàn cãi

Cũng giống như thị hiếu nói chung, thị hiếu thẩm mỹ vừa mang tính cá nhân, vừa mang tính xã hội, đó là mối quan hệ giữa cái riêng và cái chung, nó phụ thuộc vào những điều kiện lịch sử xã hội nhất định Thị hiếu thẩm mỹ mang dấu ấn cá nhân, đó là sở thích của cá nhân Dẫu vậy, cũng không nên quá đề cao thị hiểu thẩm mỹ cá nhân, mà phải đặt nó trong mối quan hệ giữa

cá nhân và cộng đồng, trong tính ổn định tương đối của nó Đó là sự biện

18

chứng thẩm mỹ giữa cái chung và cái riêng, chúng vừa tồn tại gắn bó, vừa có

sự khác biệt nhất định và luôn có sự đắp đổi lẫn nhau

Bất cứ thị hiếu thẩm mỹ của cá nhân đều có sự chi phối nhất định thẩm

mỹ của xã hội, cộng đồng Nhưng mặt khác cũng phải thấy rằng, do cuộc sống của mỗi con người trong xã hội là không giống nhau, do đó thị hiếu của

cá nhân có nhiều khi không giống với thị hiếu thẩm mỹ của cộng đồng, đó cũng là điều hoàn toàn dễ hiểu Qua đây cũng nói lên phần nào tính đa dạng, riêng biệt, độc đáo của thị hiếu thẩm mỹ Phải thấy được vấn đề và chấp nhận

đặc tính này, thì mới thấy rính đa dạng của đời sống thẩm mỹ “Sự đơn điệu,

nhất là sự độc tôn của một dạng thị hiếu chỉ chứng tỏ sự nghèo nàn, hời hợt của đời sống tinh thần con người mà thôi Thật tẻ nhạt nếu phải sống trong một môi trường hoặc một xã hội như vậy” [66, tr.17]

Từ những luận giải trên, có thể nhận thấy đặc điểm của nhận thức thẩm

mỹ là sự đánh giá trực tiếp, tức thời hoặc là sự phản ứng mau lẹ trước những hiện tượng của cuộc sống trong xã hội và nghệ thuật Đối với những hiện tượng thẩm mỹ của cuộc sống, con người có khả năng đánh giá trực tiếp về cái đẹp, cái xấu, cái bi, cái hài, cái cao cả… vì rằng chúng liên quan mật thiết với đời sống con người, là một giá trị xã hội rộng rãi và lại thể hiện trong các

sự vật, hiện tượng cá biệt, có hình tượng cụ thể cảm tính Mặt khác cũng cần phải thấy, rõ ràng thị hiếu không mang tính bẩm sinh, mà nó được hình thành trong mỗi con người thông qua quá trình hoạt động của bản thân để duy trì và phát triển sự sống Và, thị hiếu thẩm mỹ cũng không mang tính bí ẩn, bởi bên cạnh cái chung sẽ có cái riêng, bên cạnh những mô hình biểu hiện mang tính bất biến, có những mô hình khả biến, uyển chuyển Bằng cách nhìn như vậy, mới có thể phân ra thị hiếu thẩm mỹ lành mạnh và thị hiếu thẩm mỹ không lành mạnh

có người lại mê thơ, văn chương, hội họa Thậm chí trước các hiện tượng thẩm mỹ cụ thể, mỗi cá nhân lại rung động có những cảm xúc, cảm nghĩ khác nhau, vì nó thường phụ thuộc vào trạng thái tâm lý tình cảm cá nhân lúc cảm thụ, đánh giá Dẫu sao có một điều vô cùng quan trọng đó là thị hiếu thẩm mỹ phần nào chịu sự chi phối mạnh mẽ bởi tính giai cấp, tính dân tộc và cả những thói quen tâm lý, phong tục tập quán của truyền thống

Cũng như thị hiếu, thị hiếu thẩm mỹ luôn có nội hàm rộng, do đó sẽ có nhiều cách giải thích khác nhau Dẫu vậy, có thể hiểu một cách khái quát về thị hiếu thẩm mỹ là: sự biểu hiện sở thích của mỗi con người hay cộng đồng người trong các lĩnh vực của đời sống xã hội, đặc biệt là lĩnh vực nghệ thuật Thị hiếu thẩm mỹ vừa mang tính cá biệt, vừa mang tính xã hội và nó phần nào chịu sự chi phối của những điều kiện ngoại cảnh nhất định

1.1.3 Thị hiếu âm nhạc

Thị hiếu âm nhạc là biểu hiện một khía cạnh của thị hiếu nghệ thuật Nếu thị hiếu nghệ thuật là một khái niệm chỉ sở thích của một con người, nhóm người hay cộng đồng người trong lĩnh vực nghệ thuật, được biểu thị bằng năng lực lựa chọn, đánh giá các tác phẩm nghệ thuật thông qua cảm xúc thẩm mỹ, thì thị hiếu âm nhạc cũng như vậy Nó khác ở chỗ năng lực đánh giá, lựa chọn ấy khu trú trong địa hạt âm nhạc, nghĩa là chỉ thông qua cảm xúc bằng những tác phẩm âm nhạc cụ thể

20

Nói về năng lực đánh giá các tác phẩm nghệ thuật, thực chất là khả năng của một con người, nhóm người hay cộng đồng người đánh giá về tác phẩm ấy thông qua tình cảm trên cơ sở nông hay cạn của tri thức nội tại Điều

đó nghĩa là có thị hiếu âm nhạc tốt, và thị hiếu âm nhạc không tốt Thị hiếu

âm nhạc tốt sẽ giúp người thưởng thức, người biểu diễn thấy được sự tài ba của người sáng tác, và khả năng tiềm ẩn nhất là cái đẹp trong nội dung tác phẩm âm nhạc Ngược lại, thị hiếu âm nhạc không tốt, người thưởng thức, người biểu diễn sẽ bị lạc vào mê hồn trận, dẫn đến “mù màu” trong việc nhận thức cái đẹp trong tác phẩm, nhiều khi làm đảo lộn giá trị của tác phẩm

Cũng giống như thị hiếu thẩm mỹ và thị hiếu nghệ nghệ thuật, thị hiếu

âm nhạc vừa có cái chung của xã hội, vừa có cái riêng của bản thân mỗi con người Thị hiếu âm nhạc, hay nói cách khác là năng lực đánh giá, cảm thụ và sáng tạo tác phẩm âm nhạc của mỗi người là không giống nhau, do đó có thể thấy tính muôn màu, muôn vẻ của thị hiếu Cho dù thị hiếu âm nhạc là khác nhau, trên thực tế đã, đang và sẽ diễn ra như vậy, nhưng không vì thế mà người ta không định dạng được thước đo về nó Thước đo này chính là cái đẹp Bởi bản chất của nghệ thuật là sáng tạo nhào nặn cuộc sống theo quy luật của cái đẹp, nhưng, ở đây lại nảy sinh ra vấn đề, thước đo của cái đẹp là gì? Các nhà mỹ học từ cổ đại đến hiện đại của các trường phái duy tâm, duy vật vẫn đang phản biện với nhiều luồng ý kiến về cái đẹp, và chưa bao giờ đi đến thống nhất

Tuy nhiên vẫn có một điều mang tính đồng thuận cao, đó là cái đẹp luôn có sức hút, tạo cho con người khi nghĩ về nó, tiếp xúc với nó tinh thần trở nên khoan khoái hơn, dễ chịu hơn, cuộc sống càng trở nên có ý nghĩa hơn

Và một điều quan trọng nữa, đó là cái đẹp luôn chịu sự chi phối của những điều kiện lịch sử, xã hội nhất định Điều đó có nghĩa là, mỗi xã hội, mỗi dân tộc ở những điều kiện xã hội nhất định sẽ có những thước đo giá trị riêng về

21

cái đẹp Ở xã hội chúng ta đang sống, cái đẹp trong tác phẩm âm nhạc chính

là dẫn dắt con người biết sống hài hòa và hướng thiện, có tính nhân văn trong mối quan hệ với lịch sử, con người, xã hội, thiên nhiên môi trường

1.2 Những yếu tố tác động đến thị hiếu âm nhạc của sinh viên

1.2.1 Từ nhà trường đến xã hội

Trường Cao đẳng nghệ thuật Hà Nội, tiền thân là Trường Sơ cấp Văn hóa nghệ thuật được thành lập năm 1967 thuộc Sở Văn hóa Thông tin Hà Nội Năm 1984 được nâng cấp thành Trường Trung học Văn hóa Nghệ thuật Hà Nội Ngày 28 - 9 -1995 theo quyết định số 618/TTg của Thủ tướng Chính phủ, nâng cấp thành Trường Cao đẳng nghệ thuật Hà Nội Ngày 12- 1- 1996, trường được UBND Thành phố Hà Nội chuyển cơ chế quản lý từ Sở Văn hóa Thông tin sang trực thuộc UBND Thành phố Hà Nội

Căn cứ theo quyết định của Thủ tướng chính phủ, nhà trường có nhiệm vụ đào tạo, bồi dưỡng học sinh các bộ môn nghệ thuật ở trình độ cao đẳng và nghiên cứu khoa học về các lĩnh vực nghệ thuật, phục vụ cho sự phát triển Văn hóa Nghệ thuật của Thủ đô Ngoài ra, nhà trường còn thực hiện các nhiệm vụ theo quy định của Điều lệ trường Cao đẳng ban hành kèm theo quyết định số 56/2003/QĐ-BGD&ĐT ngày 10/12/2003 của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT

Trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội, tọa lạc tại số 7 phố Hai Bà Trưng, quận Hoàn Kiếm, thành phố Hà Nội Do địa điểm nằm ở vị trí trung tâm của thanh phố, nên sinh viên nói chung và sinh viên âm nhạc nói riêng đang hàng ngày được tiếp xúc với những thuận lợi và cũng phải đối diện với nhiều khó khăn, thách thức mới Điều đó phần nào đã tác động không nhỏ đến quá trình học tập chuyên môn nói chung và đến thị hiếu âm nhạc của sinh viên nói riêng

Những yếu tố ảnh hưởng tốt đến việc nâng cao thị hiếu của sinh viên đó

là: gần Nhà hát Lớn Hà Nội, có thể coi là lợi thế đầu tiên, bởi lý do vô cùng

22

đơn giản, nơi đây thường diễn ra các hoạt động biểu diễn âm nhạc nghiêm túc nhất của đất nước Đa phần chương trình biểu diễn khí nhạc của các nhạc sĩ nổi tiếng trên thế giới đều được diễn ra ở đây, bên cạnh đó còn có các chương trình biểu diễn thanh nhạc Những chương trình biểu diễn tại Nhà hát Lớn đều mang tính nghệ thuật cao và đã được chọn lọc kỹ lưỡng, không có sự xô bồ,

mà tính nghiêm túc, tính thẩm mỹ là một trong những tiêu chí hàng đầu để biểu diễn trong và ngoài không gian sang trọng này

Tuy nhiên cũng phải thấy rõ một vấn đề là, không phải chương trình nào sinh viên âm nhạc của Trường Cao đẳng Nghệ thuật cũng có điều kiện cả

về thời gian và vật chất để trực tiếp tham gia thưởng thức Dẫu không trực tiếp, nhưng cái không gian văn hóa âm nhạc ấy, thông qua các pano quảng cáo ngoài nhà hát, cũng như không khí nhộn nhịp và phong cách của nghệ sĩ

đã tác động mạnh mẽ đến nhận thức thẩm mỹ của sinh viên nói chung và sinh

âm nhạc nói riêng Đó có thể coi như là một trong những tác nhân quan trọng góp phần tạo nên sự phấn khích giúp các em phấn đấu học tập để sau này trở thành những nghệ sĩ chân chính

Bên cạnh không gian sang trọng trên sân khấu ở trong Nhà hát Lớn, quanh khu vực hồ Hoàn Kiếm còn có khá nhiều sân khấu ngoài trời như Quảng trường Cách mạng tháng Tám, trước tượng đài Lý Thái Tổ, đền Bà Kiệu, bùng binh Lê Thái Tổ - Hàng Gai, Cung văn hóa Thiếu nhi Đây là những sân khấu luôn diễn ra nhiều chương trình ca nhạc chào mừng các ngày

lễ trọng đại của đất nước

Một địa điểm diễn không thể không nhắc tới, đó là bên vỉa hè số 61 Lý Thái Tổ Đây là một địa điểm biểu diễn nghệ thuật đường phố được thực hiện

từ năm 2011 với tên gọi Luala Concert diễn ra tuần 2 lần vào chiều thứ bảy và

chủ nhật, thời gian từ 15h - 17h Mặc dù không gian biểu diễn là đường phố, nhưng nội dung chương trình có tính định hướng thị hiếu âm nhạc cho công

23

chúng Chương trình chủ yếu mang đến cho người thưởng thức nhiều tác phẩm âm nhạc kinh điển có chất lượng nghệ thuật caonhư Rondo Capriccioso (Saint - SaĐns), Gipsy Airs (Pablo de Sarasate), Voices Of Spring (Johann Strauss), Elegy (Gabriel Fauré)… Bên cạnh đó, một số chương trình còn có sự

góp mặt của nhiều ca sĩ như Thanh Lam, Tùng Dương, Quang Dũng, Phạm Thu Hà, cặp vợ chồng nghệ sĩ piano Trang Trịnh - nghệ sĩ opera Hàn Quốc Park Sung Min và dàn đồng ca Hàn Quốc

Trong bối cảnh kinh tế gặp nhiều khó khăn như hiện nay, một chương trình nghệ thuật đường phố tổ chức miễn phí cho cộng đồng vẫn duy trì đều

đặn một năm hai mùa diễn như Luala Concert, quả là một nỗ lực đáng khen

của những người làm nghệ thuật Điều này đã có tác động và ảnh hưởng không nhỏ tới nhân cách nghề nghiệp và thị hiếu âm nhạc của sinh viên trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội

Bên cạnh những hoạt động bề nổi dễ nhìn thấy, còn một hệ thống sách, băng đĩa của nhiều ca sĩ do các nhà xuất bản ấn hành, và nhiều chương trình

ca nhạc trên các kênh truyền hình Đây là một nguồn tư liệu dồi dào để giúp sinh viên âm nhạc có điều kiện mở rộng kiến thức chuyên môn

Một địa điểm nữa có vai trò vô cùng quan trọng, đó chính là không gian học tập của sinh viên tại trường Ở đây sinh viên không chỉ thuần túy học chuyên ngành, mà còn được học thêm một số môn văn hóa liên quan, tạo cho các em có một cơ sở tầng nền về lý luận văn hóa nghệ thuật, để nâng cao thêm về thẩm mỹ âm nhạc Ngoài ra, với đội ngũ giảng viên hiện tại cũng là một trong những thuận lợi để giúp các em định hướng tốt về thẩm mỹ nghệ thuật nói chung và thẩm mỹ âm nhạc nói riêng

Bên cạnh những điều kiện, yếu tố thuận lợi như trên, vẫn còn nhiều vấn

đề hàng ngày ảnh hưởng không tốt đến thị hiếu âm nhạc của sinh viên Cũng

24

do vị trí nằm ngay trung tâm Thủ đô, nên địa bàn chung quanh trường có rất nhiều địa điểm vui chơi giải trí, mà đặc biệt không ít quán cà phê thường mời

ca sĩ trẻ từ thập phương đến biểu diễn hàng đêm

Những chương trình biểu diễn này chủ yếu là để lấy tiếng tạo không khí cho vui, chiều lòng khách, do đó họ không quan tâm nhiều đến tính nghệ thuật và tính thẩm mỹ, mà thiên về tên tuổi của ca sĩ Ca sĩ đến, thường hát những bài tủ có sẵn, hoặc nhạc xưa, nội dung chủ yếu phản ánh về tình yêu đôi lứa trong trạng thái ủ ê, than vãn, đau buồn thiếu sức sống Chúng tôi

đã nhiều lần ghé qua những tụ điểm này thì thấy, đôi khi cũng có sinh viên của trường tham gia biểu diễn Những bài hát mang tính thẩm mỹ và tính giáo dục cao thuộc dòng ca khúc cách mạng hay dòng ca khúc nghệ thuật không thấy xuất hiện trong không gian này Đó là điều thật dễ hiểu, vì đối tượng của quán chủ yếu là nam - nữ có điều kiện về kinh tế, họ là những người thuộc thế

hệ mới, đến uống cà phê để có phong trào và thể hiện đẳng cấp, chứ ít người quan tâm tới nội dung và tính chất của bản nhạc

Nếu so sánh với các địa điểm biểu diễn ca nhạc quanh khu vực hồ Hoàn Kiếm, thì các quán cà phê ca nhạc số lượng không nhiều, nhưng trên thực tế,

sự hưởng của nó đến thị hiếu thẩm mỹ âm nhạc của sinh viên âm nhạc trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội lại không hề nhỏ Đây cũng là điều mà Ban Giám hiệu nhà trường, các nhà giáo dục, nhà quản lý văn hóa phải quan tâm, suy nghĩ

1.2.2 Từ quá trình chuyển đổi kinh tế trong thời kỳ hội nhập

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI của Đảng Cộng sản Việt Nam (họp từ 15 đến 18 - 12 - 1986) đã đánh giá tình hình đất nước, kiểm điểm sự lãnh đạo của Đảng, vai trò quản lý của Nhà nước trong thập niên đầu cả nước

đi lên chủ nghĩa xã hội Từ đó Đảng đã xác định nhiệm vụ, mục tiêu của cách

Trên phương diện về văn hóa nghệ thuật, cũng từ đó cho tới nay với phương châm mở cửa, “cởi trói” để đón nhiều “luồng gió mới” từ các châu lục đến Đó là bước đột phá đáng ghi nhận của sự giao lưu văn hóa, nhưng riêng đối với âm nhạc cũng không tránh khỏi những mặt trái của nó:

Do kết quả của việc “tự cởi trói” đôi khi quá cởi mở, khi mà nền kinh tế chưa có những đột phá lớn thì âm nhạc đã xuất hiện nhiều hiện tượng mới, làm cho không khí trở nên sôi động Đó là dòng ca khúc của chế độ Sài Gòn cũ đã bị kìm tỏa nhiều năm, nay có cơ hội tái phát trở lại và “phát sinh” mạnh mẽ Nó đã đánh trúng tâm lý của nhiều người, nhiều đối tượng trong những hoàn cảnh khác nhau Từ trong quán ăn nhỏ đến nhà hàng, đâu có người ở là đấy có

âm thanh của dòng ca khúc này Một sự uỷ mị, sướt mướt, cái buồn thảm bi ai của những cuộc tình tan vỡ cứ tràn ra dễ tác động vào trong tiềm thức của con người trong thời bình… Cùng với nội dung này, dòng nhạc hải ngoại có cơ hội ùa vào nước ta qua các băng, đĩa nhạc như Thúy Nga Pari, May Video… và lan tỏa nhanh chóng không chỉ ở Hà Nội, mà trên một diện rộng toàn quốc [54, tr.12]

Sự hiện diện của hai dòng nhạc này, bên cạnh mặt tích cực về nghệ thuật, thì thực sự không tránh khỏi những mặt tiêu cực, thậm chí nhiều bài đã xoáy mòn, hủy hoại thuần phong mỹ tục của dân tộc Bên cạnh đó, có nhiều dòng nhạc khác từ các nước Á, Âu, Mỹ cũng du nhập vào nước ta một cách

26

dễ dàng và chiếm được chỗ đứng “xứng đáng” trong công chúng trẻ Việt Nam nói chung và sinh viên âm nhạc của trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội chẳng phải trường hợp ngoại lệ

Giao lưu văn hóa luôn có hai mặt: tích cực và tiêu cực Nếu có bộ lọc tốt, thì thông qua giao lưu, âm nhạc Việt Nam sẽ lĩnh hội được nhiều tinh hoa văn hóa âm nhạc của các nước trên thế giới, theo đó thị hiếu âm nhạc của công chúng sẽ được nâng lên Ngược lại, nếu không được trang bị tốt về tầng nền văn hóa, thì điều không phải bàn cãi là chúng ta vô hình chung đón nhận

cả “rác thải” của âm nhạc nước ngoài vào Thực tế đã cho thấy, âm nhạc nhất

là lĩnh vực thanh nhạc của nước ta hiện nay thấy nhiều màu sắc lai tạp của âm nhạc Thái Lan, Hồng Kông, Hàn Quốc và một số nước châu Phi Không chỉ đơn thuần là giai điệu âm nhạc, mà ngay cả phong cách, trang phục, biểu diễn

có nhiều biểu hiện nhuốm màu của nước ngoài Điều đó cho thấy, thẩm mỹ thị hiếu âm nhạc của ca sĩ Việt Nam nói chung, trong đó có cả sinh viên âm nhạc của trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội đang có nguy cơ xuống cấp

1.2.3 Từ các thiết bị phương tiện thông tin truyền thông

Do nhu cầu phát triển chung của xã hội, thời đại ngày nay khoa học công nghệ đã có bước nhảy vọt đáng kể, cả về chất và lượng Nhiều thiết bị như laptop, máy tính bảng, điện thoại di động, máy nghe nhạc Mp3 - Mp4, USB, thẻ nhớ đã trở nên thông dụng đối với sinh viên

Bằng những phương tiện nghe nhìn cầm tay này, thế giới trở nên “nhỏ bé” và gần gũi hơn Sinh viên có thể ở bất cứ nơi đâu, chỉ cần những thao tác nhỏ là họ có được những thông tin cần thiết Âm nhạc ở các vùng miền, rồi trào lưu âm nhạc đang thịnh hành trên thế giới, những ca sĩ ngôi sao đều được hiển hiện một cách nhanh chóng, nếu sinh viên muốn khai thác

Mặt tích cực của các thiết bị công nghệ thông tin ảnh hưởng đến thị hiếu âm nhạc của sinh viên là điều không thể phủ nhận Bên cạnh mặt tích

27

cực, là mặt tiêu cực, bởi công việc kiểm duyệt, lựa chọn thông tin trong lĩnh vực này vẫn còn buông lỏng Mặt khác, sinh viên không phải ai cũng có đủ tri thức để lựa chọn những tác phẩm có giá trị về nghệ thuật và thẩm mỹ để thưởng thức, trình diễn

Chúng tôi xin lấy một trong những ví dụ điển hình tác động tới sự lựa chọn âm nhạc của sinh viên, thông qua lĩnh vực phối khí Đó là, hiện nay trên

hệ thống mạng Internet có nhiều mô hình phối khí và bản phối khí cho các ca khúc Người phối khí, chẳng cần mất công học tập các môn của chuyên ngành

âm nhạc, mà chỉ cần chọn những cái đã có sẵn rồi lắp ghép lại với nhau là trở thành bản phối Hoặc, ca sĩ muốn tập một một ca khúc nào đó, với thao tác đơn giản, lên mạng download là có ngay bản phối

Thực tế cho thấy, đây là cách mà nhiều sinh viên âm nhạc đã chọn để phục vụ cho những buổi biểu diễn ở bên ngoài Tất nhiên, cách lựa chọn này nếu được nhìn nhận như một sự hỗ trợ cho công tác chuyên môn, điều đó có thể chấp nhận được, nhưng nhất thiết phải tôn trọng tính nghệ thuật và tính thẩm mỹ, tôn trọng luật bản quyền tác giả

Như vậy, có thể nói rằng giáo dục tính thẩm mỹ cũng như việc định hướng thị hiếu âm nhạc cho sinh viên của trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội là việc làm không thể thiếu và cần thiết trong gian đoạn hiện nay

1.3 Vai trò của giáo dục định hướng thị hiếu âm nhạc

1.3.1 Nâng cao ý thức thẩm mỹ và trình độ thưởng thức âm nhạc

Trên phương diện triết học, ý thức thẩm mỹ là một trong những hình thái ý thức xã hội, có mối quan hệ biện chứng với ý thức đạo đức Nhìn sâu vào phạm vi của thị hiếu thẩm mỹ, thì thị hiếu nghệ thuật nói chung và thị hiếu âm nhạc nói riêng có liên quan chặt chẽ với các quy phạm đạo đức Trong xã hội những lý tưởng thẩm mỹ cao đẹp trở thành nhân tố tích cực với việc phát triển con người mới

28

Chúng ta đang sống trong một “thế giới phẳng”, với sự phát triển của

hệ thống thông tin và sự phát triển nền kinh tế thị trường, ít nhiều đã ảnh hưởng đến quan niệm đạo đức, lối sống của con người nói chung, sinh viên nói riêng, mà nước ta không phải trường hợp ngoại lệ

Hà Nội là trung tâm văn hóa, kinh tế, chính trị của cả nước, nơi có sự hiện diện của nhiều cơ quan trung ương, nhưng chẳng phải vì thế mà trong đời sống thường nhật của người dân sẽ tránh được sự xâm nhập từ các luồng văn hóa độc hại, trái với thuần phong mỹ tục của dân tộc

Sinh viên trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội cũng là một trong những đối tượng đang sống trong không gian văn hóa vừa có thuận lợi, vừa có bất cập như chúng tôi đã đề cập ở trên Với lợi thế là tuổi trẻ, năng động, họ tiếp thu âm nhạc của nhiều nước trên thế giới, cho dù vô thức hay hữu thức, dù chủ động hay bị động thì vẫn còn mang nặng ý thức tự thân là chính Với cách nhận thức và cách làm hồn nhiên như vậy, thì khó có thể tiếp cận và hiểu ngọn ngành được những tác phẩm âm nhạc có giá trị Bởi vậy việc giáo dục, định hướng thị hiếu âm nhạc cho sinh viên âm nhạc trường Cáo đẳng Nghệ thuật Hà Nội là điều vô cùng cần thiết

Trang bị cho sinh viên nhận biết được cái đẹp trong nghệ thuật âm nhạc, chính là để cho các em tiếp cận được với cái đẹp trong loại hình nghệ thuật đó Chỉ khi được trang bị về ý thức thẩm mỹ - nói chính xác hơn là sự thẩm thấu, cảm nhận được cái đẹp - thì khi đó, sinh viên mới có thể làm chủ được bản thân và tự nâng cao khả năng thưởng thức các tác phẩm nghệ thuật

âm nhạc

Giáo dục ý thức thẩm mỹ âm nhạc, tức là trang bị cho sinh viên một khả năng cảm thụ âm nhạc tốt, một thị hiếu âm nhạc lành mạnh, để khi tiếp xúc với tác phẩm âm nhạc, sinh viên sẽ không chỉ đơn thuần là “cảm” với tác

Như vậy có thể nói rằng vai trò của việc giáo dục định hướng thị hiếu

âm nhạc cho sinh viên là vô cùng quan trọng Chỉ có giáo dục định hướng thị hiếu kết hợp với những tri thức âm nhạc đã được học, mới làm cho sinh viên

tự nâng tầm cao về ý thức thẩm mỹ và trình độ thưởng thức âm nhạc

Nâng cao ý thức thẩm mỹ và trình độ thưởng thức, đó có thể coi là một trong những khâu không thể thiếu trong việc đào tạo sinh viên để sau này trở thành những nghệ sĩ chân chính

1.3.2 Rèn luyện kỹ năng sáng tạo tác phẩm và xây dựng nhân cách nghề nghiệp

Giáo dục định hướng thị hiếu âm nhạc cho sinh viên, tức là hướng cho

họ phát huy được mọi năng lực bản chất của con người theo quy luật của cái đẹp trong âm nhạc Giáo dục định hướng thị hiếu âm nhạc trên phương diện

về bản chất, nó cũng đồng nghĩa với việc hình thành nên thẩm mỹ, mà một trong những cái đích hướng tới là làm cho sinh viên nhận thức được xã hội, giúp cho cuộc sống trở nên hài hòa và phong phú hơn Việc giáo dục định

30

hướng thị hiếu âm nhạc cho sinh viên, là nhằm hình thành nên một chủ thể thẩm mỹ biết đánh giá, hưởng thụ và sáng tạo ra các tác phẩm âm nhạc theo quy luật của cái đẹp

Thị hiếu âm nhạc là một bộ phận nằm trong thị hiếu thẩm mỹ, là bộ phận không thể tách rời với thị hiếu thẩm mỹ Theo mỹ học Mác xít thì:

“Giáo dục thẩm mỹ là bộ phận hợp thành sự nghiệp giáo dục toàn xã hội, nó

gắn bó chặt chẽ với giáo dục lao động, giáo dục chủ nghĩa yêu nước, tinh thần quốc tế và giáo dục các quan niệm về sự hài hòa giữa truyền thống và hiện đại, cá nhân và xã hội, thể xác và tinh thần” [40, tr.147-148]

Nhìn riêng về lĩnh vực âm nhạc, giáo dục định hướng thị hiếu âm nhạc tức là giáo dục cho sinh viên nhận thức được cái đẹp trong các tác phẩm âm nhạc Cái đẹp trước tiên phải gắn với tính dân tộc Tính dân tộc trong các tác phẩm âm nhạc chính là tư tưởng tình cảm, sắc thái vừa mang tính phổ quát, vừa mang tính riêng biệt của dân tộc đó, nó được thể hiện ở cả bề nổi và chiều sâu của hòa thanh, giai điệu, tiết tấu, lời ca Tính dân tộc có thể được coi như một trong những cơ sở để giáo dục và đánh giá thị hiếu thẩm mỹ âm nhạc của mỗi sinh viên

Bên cạnh tính dân tộc là tính giai cấp, mỗi giai cấp đều có quan niệm riêng về cái đẹp Cái đẹp mang tính giai cấp trong các tác phẩm âm nhạc ở xã hội chúng ta được thể hiện bằng sự bao dung, nhân bản và tiên tiến Tác phẩm

âm nhạc phải đem đến cho người nghe một năng lượng sống, sống vì mình, vì cộng đồng, trên cơ sở đó để thức tỉnh và thúc đẩy xã hội phát triển đi lên theo chiều hướng tốt đẹp

Một điều nữa mà chúng ta không thể nhắc tới, đó là giáo dục định hướng thị hiếu âm nhạc cho sinh viên, chính là giúp các em nhận biết được cái đẹp trong các tác phẩm, cái đẹp đó không phải nhất thành bất biến, mà nó

mỹ với sự khác nhau giữa nó và các tác phẩm âm nhạc nước ngoài, giữa âm nhạc mới và âm nhạc cổ truyền dân tộc

1.3.3 Tạo ra cơ chế màng lọc trong việc giao lưu văn hóa âm nhạc

Từ những năm tháng đầu của thời kỳ đổi mới cho tới nay, đời sống âm nhạc Việt Nam đang diễn ra hết sức sôi nổi với nhiều mảng màu khác nhau

Âm nhạc nghiêm túc, có tính nghệ thuật cao (những ca khúc nghệ thuật và khí nhạc thuộc dòng cách mạng) đang có chiều hướng vắng bóng trên sân khấu ca nhạc nước nhà Nó chỉ được biểu diễn khi chương trình gắn liền với những ngày lễ trọng nào đó của đất nước, hoặc trong các cuộc thi âm nhạc có tính chuyên nghiệp

Âm nhạc nước ngoài mà cụ thể là ca khúc nhạc nhẹ, thông qua nhiều kênh có cơ hội tràn vào nước ta và chiếm lĩnh thị trường một cách nhanh chóng Giới trẻ nói chung trong đó có cả sinh viên âm nhạc trường Cao đẳng

32

Nghệ thuật Hà Nội, đa phần rất thích hát và nghe nhạc ngoại hơn nhạc nội Theo đó cả lĩnh vực sáng tác, cách thức biểu diễn, trang phục biểu diễn đã và đang có những biểu hiện xa rời truyền thống của dân tộc, nhiều tiết mục biểu diễn chỉ là hình bóng không đầy đủ của những ban nhạc nước ngoài

Nhìn trên phương diện về giao lưu văn hóa âm nhạc, nhiều nhà phê bình nghiên cứu và cả những nhạc sĩ chuyên nghiệp tỏ ra vô cùng lo ngại về vấn đề này Tác giả Nguyễn Thị Minh Châu đã tóm lược những ý kiến chính của nhiều nhạc sĩ, ca sĩ và công luận trong hội thảo về âm nhạc như sau:

Sao chép, khác nào mượn hồn vía của người khác, vốn là điều cấm

kỵ trong sáng tạo nghệ thuật, nay lại có nguy cơ phổ biến, lây lan đến mức người mắc bệnh chẳng còn ngại ngùng xấu hổ nữa

Đạo nhạc, nhạc chôm, nhạc nhái, ca khúc lai tạp, ca khúc đánh thuê nhạc tặc…

Đổi mới, thay da đổi thịt bằng lột xác da vàng thành da trắng, da nâu Tác giả của “những bài hát được xuất phát từ những bài hát của người khác” vẫn tự hào khoe: nhờ chăm đi “siêu thị” mới đánh cắp được nhiều hàng thế

Sính ngoại tới độ tha về nhà các loại rác rưởi mà chẳng hay rác thải công nghiệp còn chưa độc hại bằng rác thải âm nhạc…[27, tr.5] Cũng trong dòng suy nghĩ này, nhạc sĩ Trần Tiến còn mạnh mẽ hơn:

“Những chương trình ca nhạc gọi là “tình ca”, là những bài hát thương mại khá

nhảm nhí, những bài hát “não tình”, góp phần làm xói mòn thẩm mỹ công chúng, làm mất đi giá trị văn hóa, nguy hại đến thị hiếu của lớp thanh niên” [27, tr.17]

Nhìn vào những hiện tượng lệch chuẩn mà các nhà phê bình, nhạc sĩ đã nhận định như trên, nhiều người cho rằng nguyên nhân chính là do mặt trái

33

của cơ chế kinh tế thị trường tác động đến giới trẻ Điều này chỉ đúng một phần, có lẽ cái quan trọng mang tính chất quyết định, đó vẫn là hệ thống những cơ chế và hệ thống giáo dục chưa phù hợp, không theo kịp với sự phát triển của xã hội trong bối cảnh hiện nay

Như vậy có thể thấy rằng, với những kiến thức đã được học ở các trường phổ thông, kể cả trường chuyên nghiệp mới chỉ mang tính cơ bản, vẫn chưa đủ để nhìn nhận vấn đề về văn hóa một cách sâu sắc Thực tế những gì đang diễn ra trong đời sống âm nhạc ở nước nhà đã chứng minh điều đó Từ

ca sĩ, nhạc sĩ trẻ đến công chúng thưởng thức hiện nay đang thiếu trầm trọng

về phông văn hóa mà biểu hiện cụ thể rõ nét nhất là sự suy giảm của thị hiếu

âm nhạc

Nói như trên để thấy được vai trò của việc giáo dục định hướng thị hiếu

âm nhạc cho sinh viên là điều vô cùng quan trọng Bởi sinh viên là những chủ nhân của đất nước, họ vừa là người sáng tạo, vừa thực hành và vừa là người thưởng thức âm nhạc Âm nhạc Việt Nam hiện tại và tương lai có phát triển, mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc hay không, một phần cũng phải trông cậy vào lớp trẻ hiện nay

Nếu sinh viên được giáo dục định hướng cơ bản về thị hiếu âm nhạc, chắc chắn rằng họ sẽ biết phân biệt được cái đúng - cái sai - cái đẹp - cái xấu

và tìm ra được tác phẩm có giá trị về thẩm mỹ và nghệ thuật biểu diễn và thưởng thức Tiếp xúc, thưởng thức những tác phẩm có nội dung tư tưởng tốt,

có giá trị nghệ thuật cao, theo chiều tích cực, những tác phẩm đó tác động trở lại để nâng cao thị hiếu âm nhạc của chủ thể thưởng thức Có thị hiếu âm nhạc tốt, sẽ giúp sinh viên biết quý trọng những giá trị âm nhạc dân gian của ông cha ta để lại, và sẽ không thể xảy ra hiện tượng “cầm nhầm” các sản phẩm âm nhạc kém chất lượng của người khác

34

Giáo dục định hướng thị hiếu âm nhạc, không những để sinh viên biết cách nhận biết phân loại các giá trị ẩn chứa trong tác phẩm âm nhạc, mà còn hướng họ đến với lý tưởng của thị hiếu âm nhạc Lý tưởng thị hiếu âm nhạc với tư cách là một loại năng lực xác định hướng cảm thụ, đánh giá và sáng tạo

âm nhạc, nó thể hiện hoài bão, khát vọng vươn tới cái đẹp chân chính Có lý tưởng về thị hiếu âm nhạc, sinh viên sẽ không bao giờ bị động trong việc hưởng thụ, đánh giá cũng như sáng tạo tác phẩm âm nhạc Và, điều quan trọng hơn khi sinh viên có lý tưởng về thị hiếu âm nhạc, họ sẽ có tính độc lập không bị “lây lan” những cảm xúc thiếu lành mạnh khi tiếp xúc với tác phẩm

âm nhạc Nói cách khác, giáo dục định hướng thị hiếu âm nhạc cho sinh viên, chính là trang bị cho các em một cơ chế của hệ thống màng lọc trong quá trình giao lưu văn hóa âm nhạc mang tính toàn cầu như hiện nay

Tiểu kết chương 1

Khi bàn đến thị hiếu, các nhà nghiên cứu trên lĩnh vực văn hóa và nghệ thuật đều cho rằng đó là sở thích của cá nhân, của nhóm người hay cộng đồng người Nói cách khác, thị hiếu trước hết thuộc về con người (chủ thể văn hóa)

và mang tính thẩm mỹ Đó là sự lựa chọn những mô hình, mô thức văn hóa vừa mang tính cá thể, vừa mang tính tập thể, là mối quan hệ giữa cái riêng, cái chung và nó phụ thuộc vào những điều kiện lịch sử xã hội nhất định Có rất nhiều loại thị hiếu khác nhau: thị hiếu thẩm mỹ, thị hiếu nghệ thuật và thị hiếu âm nhạc, dẫu vậy, tất cả đều phải được cắt nghĩa trên cái cơ bản của thị hiếu nói chung

Thị hiếu âm nhạc ở mỗi chủ thể văn hóa không phải nhất thành bất biến Thị hiếu âm nhạc luôn thay đổi và chịu sự tác động mạnh mẽ của các điều kiện môi trường xã hội chung quanh Trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội nằm ngay trung tâm thành phố, vị trí này có ảnh hưởng không nhỏ đến thị hiếu của sinh viên của trường nói chung và sinh viên âm nhạc nói riêng

35

Bên cạnh những sân khấu biểu diễn các chương trình ca nhạc có tính nghệ thuật cao, thì trên địa bàn ngay trung tâm thành phố, có không ít chương trình ca nhạc của các quán bar đã ảnh hưởng tiêu cực tới thị hiếu thẩm mỹ của sinh viên Bên cạnh đó, với sự phát triển nhanh chóng của các phương tiện nghe nhìn trong thời buổi đang chuyển đổi các mô hình kinh tế, giáo dục, cũng tác động đến thị hiếu của sinh viên trên cả hai phương diện tích cực và tiêu cực

Trong thời hội nhập giao lưu văn hóa mang tính toàn cầu hiện nay, thị hiếu của lớp trẻ nói chung và của sinh viên âm nhạc trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội nói riêng đang có xu hướng suy giảm Các em chưa có nhiều khả năng nhận biết cái đẹp trong âm nhạc, mà thường thưởng thức các tác phẩm đó theo phong trào Nhiều khi tác phẩm không có chất lượng nghệ thuật, thiếu tính nhân văn lại được đề cao và ngược lại

Muốn nâng cao thị hiếu âm nhạc cho sinh viên thì vai trò của việc giáo dục định hướng thị hiếu là vô cùng quan trọng Giáo dục định hướng thị hiếu

âm nhạc là để giúp sinh viên nâng cao ý thức thẩm mỹ và trình độ thưởng thức âm nhạc, rèn luyện kỹ năng sáng tạo tác phẩm và xây dựng nhân cách nghề nghiệp, tạo ra cơ chế màng lọc trong việc giao lưu văn hóa âm nhạc trong thời buổi hiện nay

36

Chương 2 THỰC TRẠNG THỊ HIẾU ÂM NHẠC CỦA SINH VIÊN ÂM NHẠC

TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỆ THUẬT HÀ NỘI

Muốn hiểu rõ thực trạng thị hiếu của sinh viên âm nhạc trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội, chúng tôi sẽ lần lượt trình bày các vấn đề có liên

quan, đó là: Đặc điểm của sinh viên âm nhạc; Thực trạng việc giáo dục định

hướng thị hiếu âm nhạc cho sinh viên, và cuối cùng là Thị hiếu âm nhạc của sinh viên

2.1 Đặc điểm của học sinh, sinh viên âm nhạc

2.1.1 Đối tượng học sinh, sinh viên

Cũng xin nói trước rằng, cho dù học sinh không phải là đối tượng khảo cứu chính của luận văn, nhưng chúng tôi xin được đề cập qua để thấy được tính đa dạng và đó cũng là cơ sở để làm nổi bật những đặc điểm của sinh viên

Trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội, từ ngày thành lập đến khi là một đơn vị trực thuộc của Sở Văn hóa Thông tin Hà Nội, thì đối tượng học sinh chủ yếu thuộc các quận của nội thành

Trong khoản thời gian này, mô hình đạo tạo âm nhạc của trường chỉ là

mô hình cơ bản thu nhỏ của Nhạc viện Hà Nội, nghĩa là đào tạo theo chuyên ngành sâu Theo đó, học sinh chuyên ngành âm nhạc do trường đào tạo chủ yếu là con em của giới văn nghệ sĩ, bên cạnh đó có một số con em của các gia đình công nhân, viên chức, hoặc tiểu thương trong nội thành là chính

Ngày 28 - 9 -1995 theo quyết định số 618/TTg của Thủ tướng Chính phủ nâng cấp thành Trường Cao đẳng nghệ thuật Hà Nội 4 tháng, sau quyết định của Thủ tướng Chính phủ, ngày 12- 1- 1996 trường được UBND Thành phố Hà Nội chuyển cơ chế quản lý từ Sở Văn hóa Thông tin sang trực thuộc UBND Thành phố Hà Nội

37

Có thể nói rằng, từ năm 1995 đến nay, về cơ bản nền kinh tế nước ta đã được định hình và từng bước chuyển đổi sang nền kinh tế thị trường, phát triển theo định hướng xã hội chủ nghĩa Đời sống vật chất và tinh thần của người dân Hà Nội, thực sự được cải thiện và thay đổi nhiều theo chiều hướng tích cực Bên cạnh đó mấy năm gần đây, địa giới hành chính của Hà Nội đã

mở rộng, hệ thống giao thông được nâng cấp làm cho các quận nội, ngoại thành ngày càng xích lại gần nhau hơn

Trên phương diện đào tạo mà nhìn nhận, gần chục năm trở lại đây, các trường trên toàn quốc ồ ạt mở rộng các loại hình đào tạo với các chuyên ngành khác nhau Trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội cũng nằm trong xu hướng đó, có khác chăng là, trường chỉ đào tạo các chuyên ngành thuộc địa hạt của khối nghệ thuật, và đối tượng học sinh, sinh viên không chỉ mở rộng

ra các quận ngoại thành, mà còn liên kết, tuyển sinh và thu nhận cả những sinh viên ở các tỉnh khác về học

Như vậy có thể thấy rằng, do nhu cầu đào tạo cùng với địa giới hành chính được mở rộng, đã tạo nên tính đa dạng về thành phần học sinh, sinh viên theo học các chuyên ngành âm nhạc của nhà trường Năm 2013 – 2014, nhiều trường đào tạo các chuyên ngành về văn hóa nghệ thuật trên toàn quốc đang có sự suy giảm về số lượng người học, thì trường Cao Đẳng Nghệ thuật

Hà Nội số học sinh, sinh viên theo học vẫn nhiều Chỉ tính riêng số lượng học sinh, sinh viên năm học 2013 – 2014 cũng cho thấy điều đó Cụ thể, hiện tại tổng số học sinh, sinh viên là 1437, trong đó hệ Trung cấp có 620 em, hệ Cao đẳng có 817 em Trong tổng số học sinh, sinh viên như trên thì có 668 em nam, 855 em nữ

Dẫu có hoàn cảnh xuất thân từ những gia đình, ở vùng đất khác nhau, dù là nam hay nữ, học hệ Trung cấp hay Cao đẳng, thì trước hết các em phải là người

có năng khiếu, đó là tiêu chí chung nhất và luôn được đặt lên vị trí hàng đầu

38

Nhìn trên phương diện văn hóa, mỗi vùng đều có những đặc điểm về vị trí, địa lý khí hậu, môi trường riêng Điều đó chi phối ít nhiều đến năng khiếu, khả năng tiếp thu kiến thức nói chung và thẩm mỹ nghệ thuật cũng như thị hiếu âm nhạc nói riêng của mỗi con người thuộc vùng đất đó Tuy nhiên, ngày nay do công nghệ thông tin, nghe nhìn phát triển, thì sự khác biệt nhận thức thẩm mỹ và thị hiếu âm nhạc của con người ở các vùng không còn khoảng cách quá lớn, nhất là đối với học sinh, sinh viên âm nhạc thì vấn đề này không đáng lo ngại

Nhìn vào bề nổi thì như vậy, nhưng ở chiều sâu của nó, học sinh, sinh viên âm nhạc của trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội dẫu thành phần “lý lịch” có khác nhau, xuất thân từ nông thôn hay thành thị thì các em vẫn chịu

ảnh hưởng cái “tâm thức nông dân hay chất nông dân - nên hiểu đó là sự biểu

hiện những nét văn hóa, được con người Việt Nam tạo dựng theo thời gian trên cơ sơ tầng nền của nền văn minh lúa nước và kết cấu làng xã” [53, tr.74]

Nói cách khác, các em là những người được thừa hưởng cái gen di truyền đó Thật thà, đoàn kết thương yêu lẫn nhau, và có đôi chút bảo thủ - nếu cái gen được đặt trong môi trường trung tính - nhưng cũng dễ dàng phá cách, tiếp thu

ồ ạt có tính tập thể, thiếu chọn lọc - nếu cái gen bị đột biến do tác động của môi trường xã hội có biến động Đây vừa là thuận lợi, vừa là khó khăn đối với những người có trách nhiệm trong việc định hướng thị hiếu nói chung và giáo dục định hướng thị hiếu âm nhạc nói riêng cho sinh viên âm nhạc trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội

2.1.2 Về lứa tuổi và tâm sinh lý

Trường Cao đẳng Nghệ thuật có những đặc thù riêng, có thể nói đây là một trong những cái nôi đào tạo nhiều ngành thuộc khối nghệ thuật cung cấp nhân lực chủ yếu cho Hà Nội và một số tỉnh lân cận Riêng ở lĩnh vực âm

Đối với Trung cấp chuyên nghiệp:

- Hệ 9 năm, các em có độ tuổi từ 9 - 13, phải học hết lớp 3/12

- Hệ 7 năm, tuổi 11 – 13, học hết lớp 5/12

- Hệ 6 năm, từ 12 – 14 tuổi, học hết lớp 6/12

- Hệ 4 năm, từ 15 - 18 tuổi, học hết lớp 9/12

Đối với hệ Cao đẳng:

Thời gian đào tạo 3 năm, các em thường có độ tuổi từ 18 - 21

Ngoài ra trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội còn liên kết với một số trường đại học để đào tạo theo hình thức liên thông chuyên ngành sư phạm

âm nhạc Sinh viên học chuyên ngành này thường từ 22 đến ngoài 30 tuổi

Như vậy có thể nói rằng, về độ tuổi của học sinh, sinh viên trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội giữa các hệ có sự chênh nhau đáng kể Điều đó cho thấy việc quản lý, giáo dục thị hiếu âm nhạc cho các em, dù mục đích là giống nhau, nhưng không không thể áp dụng một mô hình chung cho tất cả học sinh, sinh viên Đây thực sự là bài toán khó, cần có một lời giải vừa mang tính

cụ thể, vừa mang tính chiến lược trong việc xây dựng nhân cách cho các nghệ

sĩ, nhà giáo trong tương lai

Riêng với sinh viên hệ cao đẳng và đại học liên thông, có chút thuận lợi hơn học sinh hệ trung cấp, đó là các em đều ở lứa tuổi trưởng thành Các em

đã có những chính kiến riêng, và phần nào biết nhận thức được cuộc sống, có khả năng tự chịu rách nhiệm với việc làm của mình

40

Nhìn trên phương diện lý thuyết, với tư cách là một công dân thì điều

đó đúng, nhưng trên phương diện về tâm lý thì lứa tuổi này, các em chưa có

sự ổn định tương đối Đặc biệt trong bối cảnh hiện nay, do sự tác động nhiều chiều của những dòng thông tin khác nhau, phần nào làm ảnh hưởng đến tâm

lý của không ít sinh viên trong việc nhận định đánh giá về nghề nghiệp mà các em theo đuổi Bên cạnh ưu điểm, sinh viên cũng bộc lộ những nhược điểm, đó là lứa tuổi này còn khá bồng bột, thiếu kinh nghiệm trong cuộc sống,

do đó sinh viên dễ tiếp nhận cả những nét văn hóa không phù hợp với chuẩn mực xã hội, xa rời với truyền thống văn hóa dân tộc Mặt khác, sinh viên cũng

là lớp người dễ nhạy cảm với các vấn đề chính trị, xã hội, do đó nếu lớp trẻ không được định hướng thị hiếu ngay trong nhà trường, thì sau này khi ra trường, các em là nghệ sĩ, dễ mắc phải những sai lầm cả về tư tưởng và đạo đức nghề nghiệp

Một vấn đề nữa cũng đáng quan tâm, thời đại ngày nay, sự phát triển của khoa học công nghệ thông tin được coi như một cuộc cách mạng Do công nghệ thông tin phát triển, vô hình chung hình thành một môi trường ảo, theo đó tạo ra một lối sống/ đời sống ảo trong sinh viên nói chung, và sinh viên trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội cũng không phải trường hợp ngoại

lệ Điều này đã ảnh hưởng không nhỏ đến phương pháp tư duy của sinh viên Xưa kia sinh viên thường vỡ bài trực tiếp trên bản phổ, thì bây giờ chủ yếu lại nghe nhiều trên máy Tính cóp nhặt lắp ghép được đề cao, sự tư duy theo hệ thống có biểu hiện chiều hướng suy giảm…

Hiện nay trên thị trường sân khấu ca nhạc cũng như các chương trình giải trí trên truyền hình, xuất hiện ngày càng nhiều “ca sĩ ngôi sao”, những ca

sĩ này phần nhiều là không được đào tạo qua các trường nghệ thuật Tuy nhiên, qua sự hỗ trợ của các ông bầu và sự lăng xê của truyền hình, truyền