ĐẠI CƯƠNG VỀ DƯỢC XÃ HỘI HỌC (DƯỢC XÃ HỘI HỌC SLIDE)

Trắc nghiệm, bài giảng pptx các môn chuyên ngành Y dược và các ngành khác hay nhất có tại “tài liệu ngành Y dược hay nhất”; https://123doc.net/users/home/user_home.php?use_id=7046916. Slide bài giảng dược xã hội học ppt dành cho sinh viên chuyên ngành Y dược và các ngành khác. Trong bộ sưu tập có trắc nghiệm kèm đáp án chi tiết các môn, giúp sinh viên tự ôn tập và học tập tốt môn dược xã hội học bậc cao đẳng đại học chuyên ngành Y dược và các ngành khác

ĐẠI CƯƠNG VỀ

DƯỢC XÃ HỘI HỌC

MỤC TIÊU BÀI GIẢNG

Sau khi học xong bài, sinh viên phải:

1 Giải thích vì sao Xã hội học cần cho DS

2 Nêu được định nghĩa/tầm quan trọng của Dược xã hội học.

3 Nêu được những nôi dung cơ bản của môn Dược XHH

và một số chủ đề nghiên cứu chính của Dược XHH

Mục tiêu bài giảng

• Đời sống XH hiện đại đang đặt ra nhiều vấn đề XH hết sức phức tạp, đòi hỏi phải có nhận thức XH đúng đắn và phương pháp tiếp cận để giải quyết những vấn đề

XH một cách khoa học và hiệu quả

• Xã hội học là khoa học nghiên cứu một cách có hệ thống

quá trình hình thành, phát triển, cấu trúc, mối quan

hệ tương tác và các hành vi chung của các cá nhân, nhóm, tổ chức XH cùng các cách tiếp cận đến những phương diện khác nhau của đời sống XH.

XÃ HỘI HỌC LÀ GÌ ?

XÃ HỘI HỌC

• Định nghĩa xã hội học một cách vắn tắt như là một khoa

học nghiên cứu các tương tác xã hội.

• Đối tượng nghiên cứu của xã hội học là các quy luật và

xu hướng của sự phát sinh, phát triển và biến đổi của các hoạt động xã hội, các quan hệ xã hội, tương tác giữa các chủ thể XH cùng các hình thái biểu hiện của chúng

TẠI SAO XÃ HỘI HỌC CẦN CHO NGÀNH DƯỢC?

Có một nhu cầu cơ bản đối với DS, và thực sự cho tất cả các nhà chuyên môn y tế, là phải có cách tiếp cận dưới góc độ XHH trong CSSK, vì:

“XHH làm sáng tỏ bản chất của sức khỏe và bệnh tật, làm nổi bật những nguyên nhân xã hội của bệnh tật và tử vong,

cho thấy những yếu tố về năng lực, về mặt đạo đức trong CSSK, và trực tiếp hoặc gián tiếp giúp những người hành nghề có nhận thức để có khả năng đưa ra quyết định thích hợp và có trọng điểm hơn” (Morrall, 2001)

XHH góp phần làm hiểu rõ hơn về các hành động và kinh nghiệm của NB, của cộng đồng và các nhà chuyên môn y

Các loạ i bệ n h cũ n g có thể phụ th u ộ c vào bản chấ

t củ a xã

hội và quan hệ chính trị trong m ộ t giai đoạn lịch

sử nhất định

Ví dụ, một nghiên cứu tại New Zealand cho thấy trong số

822 ca giải phẫu bắt cầu mạch vành được thực hiện vào năm 1983, chỉ có 10 ca đã được tiến hành trên người dân tộc thiểu số bản địa - Maori - mặc dù tỷ lệ tử vong do nhồi máu cơ tim cao đáng kể hơn trong nhóm

(Pomare, 1998) Điều này cho thấy rằng các th ủ tụ c

ch ẩ n đ oá n có

th ể không đ ượ c hoàn toàn khách quan do bị ảnh hưởng bởi các vấn đề xã hội – chủ thể chính của XHH

TẠI SAO XÃ HỘI HỌC CẦN CHO DS ?

Trong những năm 1970 -1980 từ việc mở rộng

‘Dược lâm sàng, đã hình thành khái niệm

“Thực hành dược” do yêu cầu khi thực hành

nghề dược không phải chỉ lo đáp ứng với các triệu chứng bệnh, mà còn phải đưa ra lời

khuyên y tế, 'tư vấn' NB và phổ biến các thông điệp giáo dục sức khỏe

• Thực hành Dược là một thuật ngữ rộng để mô tả một loạt

các hoạt động liên quan đến việc cung cấp các d ịch

vụ

d ượ c Nó không chỉ gồm Dược lâm sàng và các khía

cạnh pháp lý của hành nghề dược, mà nó còn bao gồm dịch vụ cung cấp dược phẩm gắn liền với các quan điểm khác nhau trong bối cảnh xã hội rộng lớn hơn.

TẠI SAO XÃ HỘI HỌC CẦN CHO DS ?

• Thực hành dược liên kết và gắn bó với nhau của Chăm

sóc dược và quản lý thuốc nhằm cải thiện chất

lượng cuộc sống của NB

• Thực hành dược nhấn mạnh các đóng góp tích cực của

DS qua đầu vào là liệu pháp điều trị bằng thuốc

• Vai trò của DS ngày càng tham gia sâu vào đội ngũ CSSK, với nhiều chuyên ngành mới như dược lâm sàng, thông tin thuốc, ung bướu, nhi khoa và dược phóng xạ…

• Ngoài vai trò là chuyên gia về thuốc, DS còn có trách nhiệm ngày càng lớn hơn về tình trạng sức khỏe của NB và kết quả điều trị

TẠI SAO XÃ HỘI HỌC CẦN CHO DS ?

• DS ngày càng phải đảm nhận vai trò "chuyên gia CSSK” chứ không chỉ là người phân phối thuốc và nhà cung cấp thiết bị y tế Vì vậy DS đòi hỏi phải có những kỹ năng mới của một người giao tiếp, người giải quyết vấn

đề, nhà lý luận, nhà giáo dục và nhà tư vấn

• Hơn nữa, nhà thuốc cũng là “công việc cộng đồng”;

thuốc được phân phát trực tiếp cho NB, hoặc gián tiếp thông qua người nhà (không chuyên nghiệp ) của

NB hoặc qua các chuyên gia y tế khác

TẠI SAO XÃ HỘI HỌC CẦN CHO DS ?

• Các biệt dược có hiệu quả cao trước đây chỉ có trên đơn thuốc, nay đã có sẵn để bán tại các nhà thuốc với

số lượng ngày càng tăng lên và dự kiến sẽ tăng hơn nữa

“Vai trò mở rộn g” này liên quan đ ến DS tư ơ n g tác trực

tiế p vớ i cộ n g đ ồ n g, như tư vấn CSSK, thông tin, khuyến cáo điều trị, hướng dẫn và giáo dục, đặc biệt phải đảm bảo rằng NB nhận thuốc phù hợp và hiểu

• Trong Dược XHH, lĩnh vực dược/ thuốc được nghiên cứu

từ quan điểm khoa học xã hội và nhân văn.

• Dược XHH tập trung vào vị trí của thuốc trong xã hội , liên quan tới cách sử dụng, kinh tế và chính sách CSSK

• Dược XHH là môn học đa ngành cho phép nghề Dược hoạt động, tham gia và chịu trách nhiệm trong các vấn đề của thuốc ở mức độ xã hội.

CẦN THIẾT PHẢI ĐƯA DƯỢC XHH VÀO ĐÀO TẠO DS

• Ngành Y, sớm công nhận tầm quan trọng của XHH

và “XHH áp dụng cho y học” được dạy cho các trường điều dưỡng, y tế và nha khoa tại Anh kể từ năm 1970.

• Năm 1989 , một nhóm công tác về KHXH và hành vi của UBGD - Hiệp hội dược phẩm Hoàng gia Anh đã đưa ra 13 khuyến nghị mà trong đó khuyến nghị chính là

“Tất cả các trường dược cần đưa khoa học xã hội vào giảng dạy cho dược ”

CẦN THIẾT PHẢI ĐƯA DƯỢC XHH VÀO ĐÀO TẠO

DS

CẦN THIẾT PHẢI ĐƯA DƯỢC XHH VÀO ĐÀO TẠO DS

• DXHH trang bị cho sinh viên dược có được cái nhìn tổng quát về thuốc và vị trí của thuốc trong xã hội.

• Dược XHH thường xuyên phải dựa vào các môn của XHH, Tâm lý XH, Tâm lý học, Khoa học chính trị, Nghiên cứu giáo dục, Truyền thông, Kinh tế, Lịch sử, Nhân chủng học, các vấn đề y tế công cộng và chính trị

xã hội

• Kiến thức trong các môn học như Thông tin dược, Dịch tễ dược, Cảnh giác dược, Dược lâm sàng, Kinh tế y tế

là bắt buộc

Những nội dung được giảng dạy trong Dược XHH

• Social Pharmacy: definition, significance of drugs in

medicine practice and society

• Pharmacoepidemiology, Pharmacovigilance,

Pharmacoeconomics, Pharmaco informatics, Clinical

pharmacy, Economics of health systems

• Drug Policy

• Pharmaceutical Pricing and Reimbursement,

• Pharmaceutical Industry and its activities,

• Classification systems of drugs, Consumption of drugs,

indicators of evaluation.

• Drug policy in hospitals (USA, EU),

• Medication Errors - classification, prevention; Sociological understanding of Health and Illness, Theory of Iceberg,

• Health Economy,

• Management of Health System, Compliance.

Theory of Iceberg

CHỦ ĐỀ NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN DƯỢC XHH

• Mục tiêu đầu tiên của nghiên cứu DXHH là nghiên cứu các chủ đề liên quan đến Th ực hành d ượ c Đây là một lĩnh vực có sự lai tạo giữa lí thuyết và phương pháp từ nhiều ngành KHXH và nhân văn nhằm khám phá tất cả khía cạnh của Thực hành dược

• Làm thế nào DS nhận thức và hành động theo vai trò mởrộng của họ trong cung cấp CSSK

• DS làm thế nào để xác định một cách hiệu quả nhất các vấn đề liên quan đến thuốc cho NB và tác dụng phụ

• Làm thế nào hệ thống dịch vụ dược cho NB được triển khai trong CSSK ?

CHỦ ĐỀ NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN DƯỢC XHH

Chủ đề liên quan đến Dược XHH bao gồm tất cả các

yếu

tố xã hội ảnh h ưở n g đế n sử dụng thu ố c , như niềm tin vào y học và y tế, thái độ, quy tắc, các mối quan hệ, và các quá trình liên quan

Ví dụ về các câu hỏi trong lĩnh vực này là:

• Các quy luật ảnh hưởng tới phát triển và phê duyệt sản phẩm thuốc mới?

• Một sản phẩm mới được phát triển, tác động thếnào vào kinh tế y tế và sức khỏe?

• Phân phối thuốc thực hiện như thế nào ở những

nước có nền giáo dục khác nhau và vai trò của DS?

CHỦ ĐỀ NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN DƯỢC XHH

biết của NB và cần được cung cấp khi nào?

• Dân số già/dân số trẻ: Dân số già do sống thọ hơn nên có nhiều lo âu và bệnh tật hơn Sai sót trong sử dụng thuốc

có khác nhau giữa các cá thể (do sợ bị phản ứng thuốc, phụ thuộc thuốc, hiểu lầm, các phương pháp điều trị thay thế, …)

• Nhóm NB mãn tính và dân tộc thiểu số

CHỦ ĐỀ NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN DƯỢC XHH

• Các vấn đề liên quan đến sử dụng thuốc hợp lý

• Cách thức mà các loại thuốc được sử dụng Khi hiểu NB

sử dụng thuốc như thế nào, liệu pháp điều trị có thể thích nghi tốt hơn và nguy cơ thất bại trong điều trị có thể giảm

• Thái độ và kiến thức của các nhà chuyên môn y tế liên quan đến sử dụng thuốc

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Sorensen EW, Mount JK, Christensen ST , The Concept

of Social Pharmacy, Thechronic✱ill Issue 7 Summer

2003, The Danish Univ of Pharmaceutical Sciences,

Dept of Social Pharmacy, Copenhagen, Denmark

programme-structure/medicines-and-society/

Univ.Copenhagen

3 Kevin Taylor , Sarah Nettleton , Geoffrey Harding(2003),

Sociology for Pharmacists , The Taylor & Francis Group,

London and New York, 2nd Edition