Đề cương Sự thay đổi thị hiếu âm nhạc của sinh viên trường Đại học Văn hóa Hà Nội hiện nay

Trường Đại học Văn hóa Hà Nội được thành lập với bề dày truyền thống lâu đời. Hàng năm, số lượng sinh viên theo học các ngành đào tạo của nhà trường có số lượng tương đối lớn và không ngừng tăng cao. Hiện nay, các bạn sinh viên được tiếp xúc với nhiều trào lưu văn hóa mới, nhiều xu hướng văn hóa từ bên ngoài du nhập và được các bạn sinh viên tiếp cận một cách nhanh chóng thông qua những phương tiện khác nhau như báo chí, truyền hình, internet… trong đó có âm nhạc. Điều này phần nào đã dẫn tới sự thay đổi trong thị hiếu âm nhạc của giới trẻ nói chung và các bạn sinh viên trường Đại học Văn hóa Hà Nội nói riêng.

MỞ ĐẦU

Âm nhạc là một bộ phận không thể thiếu trong cuộc sống của con người

Âm nhạc có thể chia sẻ với chúng ta rất nhiều điều: Giải quyết những khó khăn trong cuộc sống, vơi đi những hờn giận vu vơ, đưa người về dĩ vãng, tìm lại tuổi thơ yêu dấu, nghe lòng bồi hồi, xao xuyến với tình yêu quê mẹ, với nắng ấm quê cha, sống dậy lòng tự hào dân tộc, khát vọng tìm về chân lý… Ngay từ thời thượng cổ, âm nhạc đã được ra đời cùng với đời sống sinh hoạt và lao động sản xuất của các cộng đồng người nguyên thuỷ Kể từ đấy, âm nhạc đã không ngừng được phát triển và hoàn thiện cùng năm tháng Âm nhạc có một ví trí rất quan trọng trong đời sống con người nói chung và trong giới trẻ nói riêng.Theo

Sô-xta-cô-vits: “Âm nhạc nâng con người lên, làm con người cao quí hơn, củng cố phẩm chất, củng cố niềm tin vào sức mạnh bên trong của bản thân, vào sứ mệnh lớn lao của mình”.

Trường Đại học Văn hóa Hà Nội được thành lập với bề dày truyền thống lâu đời Hàng năm, số lượng sinh viên theo học các ngành đào tạo của nhà trường có số lượng tương đối lớn và không ngừng tăng cao Hiện nay, các bạn sinh viên được tiếp xúc với nhiều trào lưu văn hóa mới, nhiều xu hướng văn hóa

từ bên ngoài du nhập và được các bạn sinh viên tiếp cận một cách nhanh chóng thông qua những phương tiện khác nhau như báo chí, truyền hình, internet… trong đó có âm nhạc Điều này phần nào đã dẫn tới sự thay đổi trong thị hiếu âm nhạc của giới trẻ nói chung và các bạn sinh viên trường Đại học Văn hóa Hà Nội

nói riêng Xuất phát từ lý do trên nên em quyết định chọn đề tài : “Sự thay đổi thị hiếu âm nhạc của sinh viên trường Đại học Văn hóa Hà Nội hiện nay”.

Qua đề tài có thể giúp em biết được thị hiếu âm nhạc của giới trẻ hiện nay đang diễn ra như thế nào đặc biệt là các bạn sinh viên nơi em đang theo học để từ đó

đề xuất một phương pháp quản lí, định hướng âm nhạc một cách hiệu quả nhất, khả quan nhất

2 Mục đích của đề tài

Mục đích quan trọng và cốt lõi nhất của đề tài này là tìm hiểu rõ hơn về thực trạng thị hiếu âm nhạc của sinh viên trường Đại học Văn hóa Hà Nội hiện nay Từ đó để mọi người đặc biệt là những nhà quản lý văn hóa nghệ thuật, các thầy cô giáo có cái nhìn tổng quát hơn, khách quan hơn, chính xác hơn về tình hình nghe nhạc, thị hiếu âm nhạc của sinh viên hiện nay Qua đó không ngừng nghiên cứu, cập nhật thông tin để nâng cao chuyên môn, nghiệp vụ, tích cực đổi mới phương thức quản lý, giảng dạy, luôn sáng tạo tìm tòi để nâng cao thị hiếu

âm nhạc cho sinh viên nhà trường

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Thị hiếu âm nhạc tại của sinh viên trường Đại học Văn hóa Hà Nội

3.2 Phạm vi nghiên cứu

Không gian: Trường Đại học Văn hóa Hà Nội

Thời gian: Từ Năm 2010 đến nay

4 Nhiệm vụ nghiên cứu

Nhiệm vụ nghiên cứu đề tài là nghiên cứu thực trạng thị hiếu âm nhạc tại thị hiếu âm nhạc của sinh viên trường Đại học Văn hóa Hà Nội trong những năm gần đây và sự biến chuyển của nó theo từng giai đoạn khác nhau Qua mỗi thể loại âm nhạc, theo từng lứa tuổi từ đó giúp cho sinh viên có một thị hiếu âm nhạc đúng đắn, lành mạnh, dần dần hình thành phong cách cảm thụ âm nhạc, phù hợp với lứa tuổi và công việc

5 Phương pháp nghiên cứu

Để thực hiện đề tài này em đã sử dụng các phương pháp sau:

- Phương pháp quan sát

- Phương pháp khảo sát điều tra

- Phương pháp phỏng vấn

- Phương pháp tổng hợp khái quát

6 Bố cục tiểu luận

Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo và phụ lục, đề tài chia làm

3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về thị hiếu âm nhạc và khái quát về trường Đại học Văn hóa Hà Nội

Chương 2: Những thay đổi trong thị hiếu âm nhạc của sinh viên trường Đại học Văn hóa Hà Nội hiện nay

Chương 3: Một số đề xuất nhằm nâng cao thị hiếu âm nhạc cho sinh viên trường Đại học Văn hóa Hà Nội

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THỊ HIẾU ÂM NHẠC VÀ KHÁI QUÁT

VỀ TRƯỜNG ĐẠI HỌC VĂN HÓA HÀ NỘI 1.1 Một số vấn đề lý luận

1.1.1 Thị hiếu

Thị hiếu là xu thế, xu hướng yêu thích một hiện tượng sự vật, sự việc nào

đó có ảnh hưởng tới đời sống của con người, qua đó con người có những đánh giá, suy ngẫm, tưởng tưởng theo hướng tích cực hay tiêu cực về hiện tượng sự vật, sự việc đó

1.1.2 Thị hiếu âm nhạc

Thị hiếu âm nhạc là xu hướng yêu thích một thể loại, một hình thức, một phong cách âm nhạc hoặc biểu diễn nào đó đối với người thưởng thức âm nhạc

Vì lẽ âm nhạc là loại hình nghệ thuật dùng âm thanh để phản ánh cuộc sống hiện thực và thế giới nội tâm cho nên thưởng thức là cả một quá trình cảm thụ âm nhạc tiếp nhận Sự kích thích của âm nhạc thông qua tai nghe, mắt thấy không phải thụ động một chiều, không phải chỉ bó hẹp trong thời gian nghe nhìn, mà ngay sau đó người thưởng thức còn tiếp tục dung động, suy ngẫm, tưởng tượng khi hòa mình trong thế giới âm thanh của nhạc phẩm Thị hiếu âm nhạc hình thành từ trong bối cảnh xã hội, mức sống vật chất, mặt bằng trí tuệ, đặc điểm dân tộc địa phương

Thị hiếu thẩm mỹ âm nhạc của công chúng nước ta từ xưa cho đến nay, chủ yếu là ham thích, cảm thụ nhạc hát Người ta gọi tên một số dòng nhạc hát ở nước ta là dòng nhạc dân gian, dòng nhạc bác học Người ta cũng còn gọi tên một số những bài hát với tính chất đặc trưng của giai điệu và lời ca thành các loại ca khúc: Nhạc vàng, nhạc xanh, nhạc đỏ

Thị hiếu âm nhạc trong quần chúng hiện nay rất đa dạng và phức tạp Ngay trong một gia đình giữa cha mẹ và con cái, giữa ông bà và con cháu, thậm chí giữa anh em ruột thịt, thị hiếu âm nhạc không giống nhau, có cự ly nhất định, nhiều khi đối lập Nhìn rộng hơn giữa các tầng lớp xã hội với những ngành

nghề khác nhau, giữa câc đia phương trên đất nước, đô thị và nông thôn, đồng bằng và miền núi,thị hiếu âm nhạc cũng rất khác biệt.Đương nhiên không thể có

sự đồng nhất về thj hiếu âm nhạc trong một số cộng đồng rộng lớn Nhưng điều cần làm là phải xây dựng thị hiếu âm nhạc trong sáng, lành mạnh để góp phần thúc đẩy sự tiến bộ về tinh thần và tình cảm của mọi thành viên trong cộng đồng, làm nền tảng văn hóa của một dân tộc

Thị hiếu âm nhạc tồn tại trong quá trình thưởng thức âm nhạc, nhưng không phải là thực thể di bất di bất dịch, bất khả xâm phạm Vì lẽ , khi thưởng thức âm nhạc trong từng trường hợp cụ thể bên cạnh mặt tích cực, thị hiếu cũng cios mặt tiêu cực hạn chế của nó Một khi thị hiếu giúp ta thưởng thức âm nhạc tốt hơn mặt khác có lúc nó thành vật cản làm ta trở ên bảo thủ, trì trệ hay vong bản Không thể yêu thích dần ca nhạc cố đến mức xem đây là toàn bộ nền âm nhạc của dân tộc, cũng không thể ngưỡng mộ giao hưởng của khí nhạc đến mức chê bai ca khúc trong thanh nhạc Thái độ kỳ thị đàn bầu, đàn tranh sau khi nghe độc tấu piano, organ cũng chính là mặt hạn chế của một danh thij hiếu âm nhạc

1.1.3 Nhu cầu thưởng thức âm nhạc của con người hiện nay

Từ xưa đến nay bất cứ một xã hội nào âm nhạc cũng khẳng định vai trò vị trí củ nó không thể thiếu được trong đời sống của cộng đồng, từ trong lao động, lao động sản xuất, trong mọi sinh hoạt hàng ngày, từ những hình thức đơn giản nhất đén các cấp độ quy mô hoành tráng…nó luôn hiện hữu và đồng hành với đời sống tinh thần của con người tất nhiên luôn phản ánh tâm tư nguyện vọng của con người Đồng thời phản ánh tích cực bộ mặt các xã hôi giai cấp khác nhau,các tầng lớp xã hội khác nhau như: âm nhạc bác học, âm nhạc giao hưởng thính phòng, âm nhạc chuyên nghiệp, âm nhạc nghiệp dư, âm nhạc giải trí,âm nhạc dân gian,âm nhạc hiện dân gian,âm nhạc hiện đại,âm nhạc bình dân,âm nhạc dùng cho người sống,âm nhạc cho người chết…Nói tóm lại âm nhạc có thể đến với mọi đối tượng, mục dích khác nhau

Những năm gần đây cùng với sự phát triển mạnh mẽ của mọi lĩnh vực đời sống xã hội âm nhạc đã góp vai trò không nhỏ trong việc nâng cao đời sống tinh

thần của nhân dân làm cho cuộc sống không ngừng cải thiện Bên cạnh những tích cực vốn có của dòng âm nhạc chính thống, thì trong đời sống hiện nay, một

số hoạt động âm nhạc còn bộc lộ tính yếu kém xa rời bản sắc thuần phong mỹ tục, làm cho cái đẹp trong âm nhạc, méo mó, biến dạng Cũng có không ít người cho rằng, đó là tính tất yếu trong những thời điểm lịch sử nhất định, để âm nhạc nghệ thuật vượt lên, tìm tòi đi đến một chuẩn mực mới, hay do cơ chế kinh tế thị trường tác động vào các hoạt động âm nhạc nghệ thuật đã làm cho thị hiếu của công chúng bị lẫn lộn, chao đảo

Nhu cầu thưởng thức của con người hiện nay cungc có sự thay đổi cùng với

xã hội Người thành phố thì sống luôn chuyển động, nên họ được tiếp thu ngay với nhiều thể loại âm nhạc mới nên thị hiếu thưởng thức của họ có sự thay đổi xáo trộn Người ở các địa phương nông thôn thì họ hầu như vẫn giữ được nét mộc mạc bình yên trong nhạc dân ca, âm nhạc mang tính giai điệu dễ đi vò long người Hiện nay nhu cầu thưởng thức âm nhạc của thanh niên chúng ta từ vùng thành thị đến nông thôn hầu như là giống nhau Họ rất chuông âm nhạc thị trường, không đẻ ý đếm âm nhạc dân ca cổ truyền, vài năm trở lại đây có loại

âm nhạc DJ, nhạc nhảy làm cho giới trẻ của chúng ta đa phần thích loại âm nhạc này Sự phát triển của âm nhạc thị trường làm cho các bạn thanh niên xáo trộn

về thị hiếu âm nhạc, họ chủ yếu là nghe ca từ gần với cuộc sống của họ, các bài hát thị trường thì thường hay noisveef tình yêu rất dễ đi vào lòng cácbạn trẻ Từ

đó nhu cầu nghe nhạc của các bạn trẻ luôn thay đổi chuyển động mỗi bài hát chỉ nghe vài lần là chán Nhu cầu thưởng thức âm nhạc của những người trung tuổi trở lên họ vẫn nghe những bài hát Cách mạng, dân ca mang tính mộc mạc không thay đổi nhiều

1.1.4 Ảnh hưởng của âm nhạc đối với thị hiếu con người

Âm nhạc là một bộ phận không thể thiếu trong cuộc sống của con người

Âm nhạc có thể chia sẻ với chúng ta rất nhiều điều: Giair quyết những khó khăn trong cuộc sống, vơi đi những hờn giận vu vơ, đưa người về dĩ vãng, tìm lại tuổi thơ yêu dấu, nghe lòng bồi hồi, xao xuyến với tình yêu quê mẹ, với nắng ấm quê

cha, sống dây lòng tự hào dân tộc, khát vọng tìm về chân lý…Ngay từ thời thượng cổ, âm nhạc đã được ra đời cùng với đời sống sinh hoạt và lao động sản xuất của các cộng đồng người nguyên thủy Kể từ đấy, âm nhạc đã không ngừng được phát triển và hoàn thiện cùng năm tháng Âm nhạc có sức ảnh hưởng lớn đến con người, đến sự hình thành và phát triển nhân cách nơi mỗi người

Như các loại hình nghệ thuật khác, nội dung âm nhạc cũng phản ánh hiên thực của cuộc sống Bằng nét đặc thù riêng của mình, âm nhạc đã phản ánh hiện thực của cuộc sống môt cách ước lệ và trừu tượng Âm nhạc mô tả các sự vật, hiện tượng trong cuộc sống Âm nhạc còn có thể thể hiện quan điểm sống, chuyển tải tư tưởng Còn một phần rất quan trọng trong nội dung của âm nhạc là

sự đánh giá thực tại trên quan điểm của Mỹ hoc, có nghĩa là đánh giá các sự vật, hiện tượng không phụ thuộc vào các nhìn nhận thực tiễn, thực dụng về đối tượng

ấy Ví dụ khi ngắm nhìn cảnh mặt trời mọc, chúng ta thích ngắm nhìn nó vì nó đẹp chứ hoàn toàn không có ý nghĩa là mặt trời sẽ cung cấ năng lượng cho chúng ta, mặt trời sẽ sưởi ấm cho ta,… Có thể nói rằng, cách đánh giá trên quan điểm mỹ học là một cách đánh giá “vô tư”

Sự phối hợp nhuần nhuyễn, hài hòa giữa ca từ, nhịp điệu, tiết tấu bản nhạc,

âm nhạc đã tác động lớn đến người nghe Dù tằng sự cảm thụ âm nhạc ở mỗi người là khác nhau và có thể rất đa dạng Nhưng chúng vẫn nằm trong một ranh giới nhất định và vẫn có những điểm chung nhất định Điểm chung ấy dựa vào sức tác động của âm nhạc đối với con người

Trước hết, âm nhạc tác động lên phươn diện sinh lý của con người Sự tác động này hầu như ai cũng nhận thấy được Bằng công trình nghiên cứu của mình, hau nhà sinh học người Nga, I.M.Đô ghen và I.R.Tackhanốp đã chứng mình rằng, âm nhạc có ảnh hưởng đến hệ hô hấp, hệ tuần hoàn và đến những khía cạnh khác trong cơ thể con người Âm nhạc có thể khiến cho người nghe cảm thấy dễ chịu, cảm thấy nhẹ nhàng, thư thái Và âm nhạc cũng có thể làm cho người nghe cảm thấy mệ mỏi, rã rời hay căng thẳng, khó chịu Chính vì thế

mà âm nhạc có ảnh hưởng không nhỏ đến năng suất lao động Ngày trước, nhờ

những câu hò ý vị, vui tươi trong khi gặt hái, trong khi giã gạo, trong khi cấy cày, tát nước,… người lao động dã quên đi sự mệt nhọc, vất vả và hăng say hơn trong công việc Ngày nay, trong các nhà máy, xí nghiệp, nếu biết sử dụng âm nhạc một cách khoa học thì năng suất lao động sẽ được nâng cao

Không chỉ vậy, âm nhạc còn tác động đến cảm xúc và tư tưởng của con người Âm nhạc, nếu được cảm thụ một cách sâu sắc và thông minh thì sẽ tác động đến thế giới quan, đến toàn bộ ý thức của con người Tác động trực tiếp, mạnh mẽ nahats của âm nhạc đối với con người là trong lĩnh vực tình cảm và tâm trạng của con người Không một loại hình nghệ thuật nào khác ngoài âm nhạc lại có thể tác động với một uy lực như thế vào thế giới cảm xúc của con người

Âm nhạc có được sức ảnh hưởng lớn bởi vì âm nhạc là một loại hình nghệ thuật có tính biểu hiện Ngôn ngữ của nó giống với ngữ điệu của tiếng nói và giống với cử chỉ, nghĩa là giống với phương tiện biểu hiện của cảm xúc Chính

sự khái quát hóa và tăng lên gấp nhiều lần những khả năng biểu hiện của ngữ điệu và tiết tấu, âm nhạc đã có được một sức mạnh tác động vào cảm xúc thật lớn lao Hơn nữa, trong tác phẩm âm nhạc còn miêu tả những điều mà chúng ta thích thú và quan tâm trong thực tiễn Âm nhạc có sự tái hiện những âm thanh đầy sức hấp dẫn của thiên nhiên, thể hiện những cảm xúc dễ chịu và đáp ứng nhu cầu tìm hiểu của chúng ta

Âm nhạc tác động lên mặt xúc cảm và tư tưởng nên âm nhạc đóng vai trò không kém phần quan trọng trong việc giáo dục con người, nhất là thế hệ trẻ Có thể thông qua âm nhạc để giáo dục tư tưởng, đạo đức cho người nghe Những nhân vật tích cực, những tấm gương đạo đức cao cả và cả hình tượng những con người bị dày vò bởi sự đấu tranh nội tâm khổ sở, những con người sống dằn vặt

và không thỏa mãn được đề cập đến trong bản nhạc đã ảnh hưởng đến tình cảm, đạo đức của người nghe, nâng người nghe lên một tầm cao bao la về đạo đức Những tác phẩm âm nhạc diễn tả những tư tưởng, tình cảm đạo đức cao đẹp như tình yêu quê hương, đất nước, lòng tự hào dân tộc, tình bạn, tình yêu, tình huynh

đệ, tình phụ tử, tình mẫu tử,… luôn đóng một vai trò giáo dục đặc biệt có ý nghĩa Âm nhạc đã đánh thức lương tâm, thức tỉnh một sự bồn chồn cao quý, một nỗi niềm lo lắng thiêng liêng: Mình đã làm được điều tốt đó chưa? Mình đã sống tốt chưa? Mình có xứng với cái đẹp ấy không? Nhưng điều ấy tạo nên nội lực thúc đẩy người nghe vươn tới sự toàn thiện, toàn mỹ

Bên cạnh những ảnh hưởng tích cực, có những loại âm nhạc có thể tác động tiêu cực đến con người Những ca khúc trữ tình chứa đựng những tình cảm khoogn lành mạnh, sướt mướt hay suồng sã, nó có thể tác hại lớn đến đạo đức con người Nó là kẻ đưa đường nhẹ nhàng nhất cho sự băng hoại đạo đức, suy sụp tinh thần Có những bản nhạc mà khi nghe nó thì người nghe cảm thấy buồn

rã rượi, chán nản, yếu đuối, nhu nhược,… Và cũng có những bản nhạc làm cho người nghe phấn khích quá độ, trở nên cuồng nhiệt, không làm chủ được hành vi của mình, dẫn đến những hành động sai trái

Vì âm nhạc có sức ảnh hưởng lớn như thế cho nên các bậc phụ huynh, những người làm công tác giáo dục cần phải lưu tâm nhiều hơn nữa về vấn đề này Trong nhà trường, trong các sinh hoạt tập thể nên lựa chọn những loại âm nhạc có nội dung lành mạnh, phù hợp với lứa tuổi của các em để dạy cho các

em, để cho các em nghe Trong gia đình, các bậc phụ huynh nên khuyên nhủ và định hướng cho con em mình lựa chọn âm nhạc để nghe, hướng dẫn cho các em biết cách cảm thụ âm nhạc Cần tìm hiểu sở thích âm nhạc của các em trong giáo dục Qua sở thích về âm nhạc của các em, chúng ta có thể biết được phần nào tính khú và phẩm chất đạo đức của các em

1.2 Khái quát về trường Đại học Văn hóa Hà Nội

1.2.1 Quá trình hình thành và phát triển

Trường Đại học Văn hóa Hà Nội được thành lập ngày 26/3/1959, theo Quyết định số 134/VH-QĐ của Bộ Văn hoá (Nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và

Du lịch) Trong quá trình phát triển của mình, trường đã trải qua những giai đoạn lịch sử như sau:

Giai đoạn 1: Từ 1959 đến 1960

Trường mang tên “Trường Cán bộ văn hoá” Nhiệm vụ của trường khi đó

là bồi dưỡng kiến thức, chính trị và nghiệp vụ cho cán bộ văn hoá

Giai đoạn 2: Từ tháng 8/1960 đến 1977

Trường được đổi tên thành trường “Lý luận nghiệp vụ văn hoá” theo quyết định số 127/VHQĐ của Bộ Văn hoá

Giai đoạn 3: Từ 5/9/1977 đến 1982

Trường được nâng cấp thành Trường Cao đẳng nghiệp vụ văn hoá theo quyết định số 246/CP của Thủ tướng Chính phủ với chức năng đào tạo cao đẳng các ngành nghiệp vụ văn hoá

Giai đoạn 4: Từ 4/9/1982 đến nay

Trường một lần nữa được nâng cấp thành Trường Đại học Văn hoá Hà Nội theo quyết định số 228/TC-QĐ của Thủ tướng Chính phủ Chức năng của trường là đào tạo các cán bộ thư viện, cán bộ bảo tồn bảo tàng, phát hành sách, văn hoá du lịch và những người tổ chức hoạt động văn hoá

1.2.2 Đôi nét về các hoạt động của sinh viên nhà trường

Thanh niên, sinh viên là lực lượng đông đảo, chiếm 1/3 dân số và trên ½ lực lượng lao động xã hội Hơn nữa, trong suốt lịch sử hơn 4000 năm lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc ta có thể thấy được trong mỗi sự kiện của lịch sử đều có sự đóng góp to lớn của các thế hệ thanh niên Nổi trội hơn cả là những chiến công do lớp lớp thế hệ thanh niên lập nên góp phần cùng với toàn dân tọc ta tạo nên thành công của hai cuộc kháng chiến vĩ đại của dân tộc đánh tan bè lũ cướp nước thực dân, đế quốc giành lại được độc lập, tự do để xây dựng nên nước Việt Nam hòa bình, độc lập, ấm no, hạnh phúc như ngày hôm nay Bác Hồ đã từng nói: “Thanh niên là chủ tương lai của nước nhà, Thật vậy nước nhà thịnh hay suy, yếu hay mạnh một phần là do các thanh niên” Sau nay trước lúc đi xa, trong Di chúc để lại Bác còn căn dặn : Đảng cần phải chăm lo giáo dục đạo đức cách mạng cho thanh niên để đào tạo thanh niên trở thành những người kế thừa xứng đáng sự nghiệp cách mạng xây dựng xã hội chủ