Công tác quản lý lễ hội côn sơn kiếp bạc huyện chí linh, tỉnh hải dương

TRƯỜNG ĐẠI HỌC VĂN HÓA HÀ NỘI KHOA QUẢN LÝ VĂN HÓA NGHỆ THUẬT ********* CÔNG TÁC QUẢN LÝ LỄ HỘI CÔN SƠN KIẾP BẠC HUYỆN CHÍ LINH, TỈNH HẢI DƯƠNG KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP Giáo viên hướng

TRƯỜNG ĐẠI HỌC VĂN HÓA HÀ NỘI KHOA QUẢN LÝ VĂN HÓA NGHỆ THUẬT

*********

CÔNG TÁC QUẢN LÝ LỄ HỘI CÔN SƠN KIẾP BẠC

HUYỆN CHÍ LINH, TỈNH HẢI DƯƠNG

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

Giáo viên hướng dẫn: TS Cao Đức Hải Sinh viên : Bùi Thị Tình

HÀ NỘI - 2011

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành bài khóa luận này em xin chân thành cảm ơn sự giúp đỡ tận tình của thầy giáo TS Cao Đức Hải – người đã trực tiếp hướng dẫn, chỉ bảo em trong suốt quá trình thực hiện bài viết

Em xin gửi lời cảm ơn chân thành tới các thầy cô khoa quản lý Văn hóa các cá nhân và ban ngành có liên quan đã tạo điều kiện giúp đỡ cũng như những đóng góp ý liến quý báu

Chắc chắn khóa luận sẽ không tránh khỏi những thiếu sót do khuôn khổ của một Khóa luận tốt nghiệp cử nhân, cũng như sự hạn chế về mặt tư liệu, thực tiễn hoạt động nghiên cứu và thời gian Em rất mong nhận được những góp ý nhận xét để khóa được hoàn thiện hơn nữa

Em xin chân thành cảm ơn!

Sinh viên

Bùi Thị Tình

DANH MỤC CHỮ CÁI VIẾT TẮT

VHTT & DL Văn hóa thể thao và du lịch

QLDT Quản lý di tích

VHTT Văn hóa thông tin

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU 6

1 Lý do chọn đề tài 6

2 Đối tượng nghiên cứu 7

3 Phạm vi nghiên cứu 7

4 Phương pháp nghiên cứu 7

5 Mục đích nghiên cứu 8

6 Tình hình nghiên cứu 8

7 Bố cục của đề tài 8

Chương 1 10

TỔNG QUAN VỀ LỄ HỘI CÔN SƠN KIẾP BẠC 10

1.1 GiỚI THIỆU CHUNG VỀ VÙNG ĐẤT CHÍ LINH HẢI DƯƠNG 10

1.1.1 Vị trí địa lý 10

1.1.2 Lịch sử 10

1.1.3 Địa linh nhân kiệt 11

1.2 VÀI NÉT VỀ LỊCH SỬ LỄ HỘI CÔN SƠN KIẾP BẠC 11

1.3 MIÊU TẢ DIỄN TRÌNH LỄ HỘI CÔN SƠN KIẾP BẠC 17

Chương 2 21

THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ LỄ HỘI CÔN SƠN KIẾP BẠC 21

2.1 VỀ CÔNG TÁC TỔ CHỨC LÝ LỄ HỘI CÔN SƠN KIẾP BẠC 21

2.1.1 Mục đích, yêu cầu 21

2.1.2 Chương trình lễ hội 24

2.1.3 Đơn vị tổ chức thực hiện 24

2.1.4 Thành phần tham gia lễ hội 27

2.2 CÔNG TÁC QUẢN LÝ VỀ AN NINH TRẬT TỰ 28

2.3 CÔNG TÁC QUẢN LÝ VỆ SINH MÔI TRƯỜNG, AN TOÀN THỰC PHẨM 31

2.4 CÔNG TÁC QUẢN LÝ VỀ KINH TẾ, DỊCH VỤ VÀ DU LỊCH 32

2.5 CÔNG TÁC QUẢN LÝ VỀ VẤN ĐỀ BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ DI SẢN 35

Chương 3 37

ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ QUẢN LÝ LỄ HỘI CÔN SƠN KIẾP BẠC 37

3.1 CƠ SỞ PHÁP LÝ ĐỂ QUẢN LÝ LỄ HỘI 37

3.1.1 Giá trị ý nghĩa của lễ hội trong đời sống nhân dân 37

3.1.2 Việc quản lý lễ hội bằng các văn bản Nhà nước 38

3.2 NHỮNG BÀI HỌC KINH NGHIỆM RÚT RA TỪ THỰC TRẠNG QUẢN LÝ LỄ HỘI CÔN SƠN KIẾP BẠC 42

3.2.1 Những kinh nghiệm thành công đã đạt được 42

3.2.2 Những vấn đề còn tồn tại 46 3.3 ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ QUẢN LÝ LỄ

3.3.1 Tuyên truyền về nội dung, giá trị của lễ hội Côn Sơn Kiếp Bạc 48

3.3.2 Nâng cao tinh thần tự giác, tự quản của nhân dân 50

3.3.3 Chú trọng đào tạo nguồn nhân lực cho công tác quản lý lễ hội 52

3.3.4 Tăng cường quảng bá hình ảnh lễ hội bằng nhiều hình thức, đa dạng về nội dung 53

3.3.5 Tăng cường nguồn tài chính, cơ sở vật chất phục vụ công tác quản lý lễ hội Côn Sơn Kiếp Bạc 55

KẾT LUẬN 59

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 61

PHỤ LỤC 63

LỜI MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong cuộc sống của nhân loại nói chung cũng như của nhân dân ta nói riêng, lễ hội đóng vài trò quan trọng trong đời sống tinh thần con người Sau những giờ lao động mệt nhọc, lúc nhàn rỗi, con người có nhu cầu tụ hội để nghỉ ngơi, giao tiếp cộng cảm với cộng đồng Những lễ hội và lễ hội truyền thống của đân tộc ta chính là nơi phổ cập những giá trị văn hóa, ươm mầm tài năng cho thế hệ trẻ Lễ hội là một dạng sinh hoạt văn hóa tổng hợp của con người Đồng thời lễ hội thể hiện nét đẹp văn hóa của vùng miền, dân tộc

Trong giai đoạn hiện nay, việc giữ gìn và phát triển lễ hội đang ngày càng trở nên quan trọng Trên địa bàn cả nước, rất nhiều lễ hội đã được phục dựng, bảo tồn và phát triển mạnh mẽ gây sự chú ý của toàn dân Lễ hội là hoạt động văn hóa xã hội tổng hợp mang tính giáo dục cao, có tính nghệ thuật Lễ hội liên kết con người về mặt ý thức, khẳng định thế giới quan, lý tưởng thẩm

mỹ, đạo đức, đồng thời thỏa mãn nhu cầu tâm linh của con người Chính vì vậy, chúng ta phải có những biện pháp quản lý phù hợp để phát triển lễ hội sao cho phù hợp để phát tiển lễ hội sao cho vừa giữ được nét đẹp truyền thống của dân tộc, vừa đáp ứng được nhu cầu văn hóa chính đáng của nhân dân, phát triển đất nước

“ Dù ai buôn bán gần xa Hai mươi tháng tám giỗ cha thì về ”

“ Tháng tám giỗ cha ” từ lâu đã đi sâu vào tâm thức mỗi người dân Việt Nam, trở thành tập tục văn hóa truyền thống uống nước nhớ nguồn của dân tộc Hàng năm, theo lễ cổ vào ngày mất của Đức Thánh Trần Hưng Đạo Đại Vương ( 20/8 Âm lịch ), của anh hùng dân tộc Nguyễn Trãi (16/8 Âm lịch )

và ngày viên tịch của thiền sư Huyền Quang (22 tháng giêng Âm lịch ) triều đình đều cử các quan đại thần, các quan phủ, trấn vùng lân cận về dự lễ cầu đảo, cầu quốc thái dân an; nhân dân và phật tử về trẩy hội Côn Sơn Kiếp Bạc,

tưởng niệm các bậc vĩ nhân Nhiều hình thái văn hóa phi vật thể được bảo lưu, trình diễn đặc sắc và hấp dẫn như: tế lễ, rước bộ, hội quân, lễ mộc dục, lễ cầu an…các nhu cầu tâm linh: cầu duyên, cầu tự, cầu sức khỏe, cầu danh, cầu tài được Thần, Phật chứng cho thỏa nguyện Đó là thuần phong mỹ tục độc đáo làm nên bản sắc văn hóa đa dạng tốt đẹp của cư dân đồng bằng Bắc Bộ

Trải qua trên 700 năm tồn tại và phát triển lễ hội Côn Sơn Kiếp Bạc trở thành nơi “ quốc lễ ” của đất nước, là lễ hội truyền thống không thể thiếu trong đời sống tâm linh của dân tộc Năm 2006-2007 thực hiện đề án nâng cấp lễ hội truyền thống Côn Sơn Kiếp Bạc giai đoạn 2006 – 2010, nhiều nghi thức nghi lễ, diễn xướng dân gian, trò chơi dân gian được phục dựng thành công với nội dung phong phú, chuẩn mực, giàu chất dân gian dược phục dựng thành công thu hút đông đảo các tầng lớp xã hội tham gia Đặc biệt là có sự quản lý sát sao của các cấp các ngành với lễ hội Côn Sơn Kiếp Bạc huyện Chí Linh tỉnh Hải Dương Trong giai đoạn hiện nay công tác quản lý lễ hội Côn Sơn Kiếp Bạc càng trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết

Nhận thức được tầm quan trọng của vấn đề trên, thông qua việc tìm hiểu nghiên cứu, đánh giá hoạt động quản lý lễ hội, tôi quyết định chọn đề tài

“ Công tác quản lý lễ hội Côn Sơn Kiếp Bạc ” làm đề tài cho khóa luận tốt nghiệp

2 Đối tượng nghiên cứu

Trong phạm vi khóa luận, đối tượng nghiên cứu của tôi là công tác quản lý lễ hội Côn Sơn Kiếp Bạc

3 Phạm vi nghiên cứu

Do thời gian có hạn nên trong phạm vi khóa luận chỉ nghiên cứu công tác quản lý lễ hội Côn Sơn Kiếp Bạc huyện Chí Linh, tỉnh Hải Dương

4 Phương pháp nghiên cứu

Để phhục vụ cho công tác nghiên cứu của mình, trong quá trình thu thập thông tin, tôi chủ yếu sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau:

và Du lịch tỉnh Hải Dương, báo cáo của Ban quản lý di tích Côn Sơn Kiếp Bạc, huyện Chí Linh, tỉnh Hải Dương, các tác phẩm của các nhà nghiên cứu dân tộc học, các bài viết trên các tạp chí, tư liệu sách báo của các nhà nghien cứu địa phương và trung ương, các văn bản của Đảng và Nhà nước về vấn đề tín ngưỡng tôn giáo của Việt Nam

7 Bố cục của đề tài

LỜI MỞ ĐẦU

Chương 1: Tổng quan về lễ hội Côn Sơn Kiếp Bạc

Chương 2: Thực trạng công tác quản lý lễ hội Côn Sơn Kiếp Bạc Chương 3: Đề xuất giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý lễ hội Côn Sơn Kiếp Bạc

KẾT LUẬN

TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC

Chương 1 TỔNG QUAN VỀ LỄ HỘI CÔN SƠN KIẾP BẠC

1.1 GiỚI THIỆU CHUNG VỀ VÙNG ĐẤT CHÍ LINH HẢI DƯƠNG 1.1.1 Vị trí địa lý

Thị xã nằm ở phía đông bắc tỉnh Hải Dương, cách trung tâm tỉnh 40

km Phía đông giáp huyện Đông Triều, tỉnh Quảng Ninh Phía tây giáp tỉnh Bắc Ninh Phía nam giáp huyện Nam Sách Phía bắc giáp tỉnh Bắc Giang.Phía bắc và đông bắc của Chí Linh là vùng đồi núi thuộc cánh cung Đông Triều, ba mặt còn lại được bao bọc bởi sông Kinh Thày, sông Thái Bình và sông Đông Mai Chí Linh nằm trong vùng tam giác kinh tế Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh Nó có đường giao thông thuận lợi Đường bộ có Quốc lộ 18 chạy dọc theo hướng đông-tây qua trung tâm huyện nối liền Hà Nội - Quảng Ninh, đường Quốc lộ 183 nối Quốc lộ 5 và đường 18, đường 37 là đường vành đai chiến lược quốc gia từ trung tâm huyện đi tỉnh Bắc Giang Đường thuỷ có chiều dài 40 km đường sông bao bọc phía đông, tây, nam của huyện thông thương với Hải Phòng, Bắc Giang, Đáp Cầu (Bắc Ninh)

1.1.2 Lịch sử

Chí Linh được hình thành từ lâu đời, năm 891 vua Đại Hành đã chọn

An Lạc là cơ sở chỉ huy chống quân xâm lược Tống Trải qua các thời kỳ phong kiến Chí Linh đã được nhiều triều đại chọn là nơi xây dựng cung thành, tỉnh lỵ như thành Phao (Phả Lại) – đời nhà Mạc, thành Vạn (Tân Dân) Chí Linh còn có tên gọ là Bằng Châu hay Bằng Hà sau đó đổi tên là Phượng Hoàng và sau này là Chí Linh Tháng 6 năm 1886 thực dân Pháp thành lập Nha Chí Linh thuộc phủ Nam Sách; tháng 4 năm 1947 Chí Linh thuộc tỉnh Quảng Hồng; tháng 11 năm 1948 Chí Linh thuộc tỉnh Quảng Yên; tháng 2 năm 1955 Chí Linh thuộc tỉnh Hải Dương

* Chùa Côn Sơn: Có phong cảnh tuyệt đẹp với rừng thông, hồ, suối Côn Sơn và bàn cờ tiên nổi tiếng trong thơ Nguyễn Trãi Tại đây còn có đền thờ Trần Nguyên Đán, đền thờ Trần Nguyên Hãn và đền thờ Nguyễn Trãi

* Đền Kiếp Bạc: Nằm cạnh Lục Đầu Giang, nơi hợp lưu của sáu con sông (ngã sáu sông) Đền thờ Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn còn gọi là Đức Ông nổi tiếng về sự linh thiêng

1.1.3 Địa linh nhân kiệt

* Thiền sư Pháp Loa: Ông có tục danh là Đồng Kiên Cương, là người thuộc hương Cửu La, huyện Nam Sách Năm 1304 ông xuất gia theo Điều Ngự Trần Nhân Tông tu hành tại chùa Yên Tử và trở thành người kế thừa của Thiền phái Trúc Lâm Năm 1329, ông cho xây dựng hai ngôi chùa là Thanh Mai và Côn Sơn Ngày 03/3/1330, ông viên tịch tại chùa Quỳnh Lâm, sau theo di chúc của ông, các phật tử đã đưa pháp thể của ông về nhập tháp tại chùa Thanh Mai, Chí Linh Cảm mến công đức của ông, vua Anh Tông sắc phong danh hiệu Đại Tuệ Tịnh Tri Đức thiền sư, tên tháp là Viên Thông bảo tháp

* Trần Hưng Đạo: Đóng đại bản doanh tại Vạn Kiếp Những năm cuối đời ông sống ở Vạn Kiếp và mất tại đây

* Nguyễn Thị Duệ: Nữ tiến sĩ duy nhất trong lịch sử khoa bảng Việt Nam

* Trần nguyên Đán: Ông ngoại của Nguyễn Trãi Ông ở ẩn tại Chi Ngại, Chí Linh

* Nguyễn Trãi: Thuở nhỏ sinh sống ở Chí Linh Sau này, nhiều năm ông ở ẩn tại chùa Côn Sơn, Chí Linh

1.2 VÀI NÉT VỀ LỊCH SỬ LỄ HỘI CÔN SƠN KIẾP BẠC

Khu di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc thuộc huyện Chí Linh, tỉnh Hải Dương, có lịch sử xây dựng từ đầu thế kỷ thứ XIV Đây là một quần thể di tích quốc gia quan trọng bao gồm, di tích lịch sử văn hoá, danh thắng Côn Sơn và khu di tích lịch sử văn hoá Kiếp Bạc Hơn 7 thế kỷ qua trong tâm thức của người dân Việt Nam, Côn Sơn - Kiếp Bạc là nơi gắn bó mật thiết với

cuộc đời của 2 danh nhân kiệt xuất: Anh hùng dân tộc Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn (1228 - 1300); Anh hùng dân tộc, danh nhân văn hoá thế giới - Nguyễn Trãi (1380 - 1442) và là nơi tu hành, nơi viên tịch của thiền sư Huyền Quang (1254 - 1334) - vị tổ thứ 3 của thiền phái Trúc Lâm Hàng năm cứ vào ngày mất của Trần Hưng Đạo, của Nguyễn Trãi và của thiền sư Huyền Quang nhân dân thập phương từ mọi miền nô nức về đây thắp hương tưởng niệm, tạo lên lễ hội Côn Sơn - Kiếp Bạc

"Tháng Tám giỗ Cha, tháng Ba giỗ Mẹ" là câu ca nhớ về lễ hội tưởng

niệm ngày mất của Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn và ngày lễ hội thờ Mẫu Liễu Hạnh Hai vị là người cha, người mẹ thiêng liêng trong tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên của dân tộc Trong quan niệm dân gian, mùa thu tượng âm, tháng Tám giữa thu là chính âm Đức Thánh Trần Hưng Đạo là cha tượng dương, lễ hội giỗ cha vào tháng Tám là âm dương hoà hợp Âm dương hoà hợp thì vạn vật sinh sôi, nẩy nở Mùa màng cây cối tốt tươi, vạn sự hanh thông Lễ hội ở thời điểm chính âm được coi là càng linh thiêng hơn, mọi sự kêu cầu đức Thánh ở lễ hội tháng Tám sẽ được linh ứng Cho nên trong 3 tháng mùa thu (tập trung vào tháng Tám) nhân dân cả nước lần lượt về đền Kiếp Bạc làm lễ rất đông Lễ hội tháng Tám vì thế cũng được gọi là lễ hội mùa thu đền Kiếp Bạc

Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn thuộc dòng dõi tôn thất nhà Trần Ông sinh ra trong thời kỳ đầu nhà Trần khởi nghiệp Suốt cuộc đời, ông đã phụng sự

4 đời vua thịnh trị, mở ra một thời đại rực rỡ - nhà Trần trong lịch sử dân tộc Ông đã góp phần quan trọng làm nên thắng lợi kháng chiến chống quân xâm lược Nguyên - Mông của nhân dân nhà Trần ở thế kỷ thứ XIII, giữ vững nền độc lập cho dân tộc Ông là người văn võ song toàn, trung hiếu tiết nghĩa, luôn là tấm gương sáng cho muôn đời sau học tập Thời chiến ông dựa vào địa thế Vạn Kiếp

để canh giữ cửa ngõ Đông Bắc cho kinh đô Thăng Long Ngày 20 tháng 8 năm Canh Tý, tức năm Hưng Long thứ 8 (1300) Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn mất tại tư dinh Vạn Kiếp Vua Trần cho lập đền thờ ông ngay trên nền vương

phủ, gọi là "Hưng Đạo Vương từ" Nhân dân thập phương quen gọi là đền Kiếp Bạc Uy danh cuộc đời và sự nghiệp của ông đã trở thành huyền thoại Theo đó Hưng Đạo vương Trần Quốc Tuấn là thanh y đồng tử giáng trần, khi hoá ông trở về trời được Ngọc Hoàng phong làm Cửu Thiên Vũ Đế với sứ mệnh diệt trừ yêu ma, tà đạo ở cả 3 cõi: Thượng giới (thiên đình), trung giới (trần gian), hạ giới (âm phủ) và tiếp tục hiển hoá giúp dân, giúp nước Với niềm tin đó Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn đã được dân gian suy tôn là "Đức Thánh Trần" Trên đất nước ta có rất nhiều nơi thờ Đức Thánh Trần Trong đó đền Kiếp Bạc

là nơi thờ chính Chỉ có ở đền Kiếp Bạc mới có cung Nam Tào và cung Bắc Đẩu phục chầu ở 2 bên, cho thấy Đức Thánh Trần như một hoá thân của Ngọc Hoàng Thượng Đế Trước cửa đền Kiếp Bạc còn có Cồn Kiếm, tương truyền đây là thanh kiếm thần giúp Trần Hưng Đạo diệt quân Nguyên - Mông xâm lược và chém chết Phạm Nhan "Thanh kiếm này" Đức Thánh Trần đã để lại trên dòng sông Thương, dưới chân núi Nam Tào là biểu tượng trị thuỷ, ngăn chặn thuỷ quái quấy nhiễu dân lành, không cho chúng dâng nước gây lụt lội làm hại thiên hạ

Lễ hội đền Kiếp Bạc có quy mô lớn nhất ở châu thổ sông Hồng Trước đây, mọi người về hội lấy lễ bái, kêu cầu tai qua nạn khỏi, cầu chữa bệnh, diệt quỷ, trừ ma làm trọng Đàn bà sinh sản đau ốm (trước cho là bệnh Phạm Nhan), con gái hiếm muộn hay người bị yêu ma quấy quả thành bệnh, đều sắm lễ về hội đền Kiếp Bạc nhờ Thanh đồng (đệ tử của Đức Thánh Trần) kêu xin Đức Thánh giải trừ cho là khỏi: "Khói hương mù mịt, từ cổng đền đến sân đền, vào trong cung Người lễ kẻ cầu, đây xin thẻ, kia bắt tà Ngọn roi vun vút, trống phách la hét inh ỏi diễn ra rất náo nhiệt tưng bừng và những người

đã đến nơi đây không ai là không có lòng kính cẩn, những người về nét mặt hân hoan Những ngày hội ấy, ai không đi được đều tiếc nhớ ân hận như là đã làm thiếu bổn phận mình" Truyện xưa kể rằng: Trong đội quân xâm lược, nhà Nguyên có viên tướng tên là Nguyễn Bá Linh Nguyễn Bá Linh có cha là người Phúc Kiến, mẹ là người Việt Người mẹ bị long tinh giao phối đã đẻ ra

Nguyễn Bá Linh Nguyễn Bá Linh có phép phù thuỷ, ẩn hiện khôn lường thường tàng hình vào cung điện nhà vua làm chuyên dâm ô, bị bắt phải tội chết Nó xin vua Nguyên cho theo đội quân xâm lược nước ta để lập công chuộc tội và đã gây nên nhiều tội ác đối với nhân dân ta Trong trận đánh ở sông Bạch Đằng, Nguyễn Bá Linh bị quân ta bắt sống và bị xử tội chém đầu Nhưng chém đầu này nó lại mọc đầu khác Sau phải bôi máu chó và cứt gà sáp lên kiếm mới chém được nó Khi đem kiếm ấy ra, Bá Linh biết mình không thoát khỏi chết đã kêu xin ăn Trần Hưng Đạo cho ăn cơm Ăn xong nó hỏi: "Chết rồi sẽ cho ăn gì", Trần Hưng Đạo nói "cho người ăn sản huyết đàn bà"

Bá Linh bị chém đầu, chết đi uất hận hoá làm tà thần, quỷ quái Nó đi khắp nước hễ gặp đâu có phụ sản là theo quấy nhiễu làm cho đau ốm, gầy mòn không thuốc nào chữa khỏi Dân gian gọi nó là ma Phạm Nhan và đến cầu cứu Trần Hưng Đạo Trần Hưng Đạo viết cho hai câu "Sinh kiếp dĩ ô Trần nhuệ kiếm Từ hồn do xuyết phụ nhân quần?" (nghĩa là sống đã làm nhơ gươm báu nhà Trần Nay chết lại còn bám đàn bà làm chi?) Người bị bệnh đem về dán ở nhà là khỏi

Sau ngày Trần Hưng Đạo mất, gặp nạn Phạm Nhan dân gian về đền Kiếp Bạc làm lễ cầu xin Đức Thánh Trần giải trừ Họ lấy chiếu của đền mang

về cho bệnh nhân nằm Họ nhờ thanh đồng hầu Thánh bắt ma, xin bùa phép, tàn nhang nước thải đem về nhà cho người bệnh uống Trước nhu cầu cần chiếu nằm và bình dựng nước thải nên ở lễ hội đền Kiếp Bạc đều có mở chợ Trong chợ bán rất nhiều sản vật của mọi nơi, nhưng nhiều người vẫn mua chiếu, mua bình đựng nước dâng vào đền làm lễ và xin đem về nhà dùng sẽ được mạnh khoẻ, gia đình an khang thịnh vượng

Từ xưa, chùa Côn Sơn đã nổi tiếng là một trong 3 chốn tổ của thiền phái Trúc Lâm - một dòng phái Phật giáo mang mầu sắc riêng của dân tộc Việt Nam Ngày nay mọi tăng ni phật tử, thiện nam tín nữ, người có duyên

tâm chưa đành" Chùa Côn Sơn khởi dựng vào cuối thế kỷ thứ XIII và được

mở rộng vào năm 1304 Năm 1328, thiền sư Huyền Quang - vị tổ thứ 3 của thiền phái Trúc Lâm về đây trụ trì, tu hành và phát triển đạo phái

Thiền sư Huyền Quang tên thật là Lý Đạo Tái, năm 1275 ông thi đỗ Thái học sinh, được chọn Tam khôi và ra làm quan dưới triều vua Trần Thánh Tông

Về cuối đời, do có duyên đạo nên năm 1305 ông xin vua cho từ quan, xuất gia tu hành Năm 1305 ông được thiền sư Pháp Loa - vị tổ thứ 2 trao cho thiền pháp

Từ đó, ông trở thành vị tổ thứ ba của phái Trúc Lâm Ngày 22 tháng Giêng năm Giáp Tuất (1334), thiền sư viên tịch tại Côn Sơn Vua Trần Minh Tông cấp cho 10 lạng vàng để xây tháp và đặc phong là Huyền Quang tôn giả Từ đó trở thành ngày giỗ tổ của chùa Côn Sơn và cũng là nguồn gốc ra đời lễ hội mùa xuân Côn Sơn

Người đi hội mùa xuân Côn Sơn chủ yếu dâng hương, niệm Phật cầu phúc, cầu tài, cầu lộc và vãng cảnh chùa: “Tục cũ cứ đến đầu năm mới, trai thanh gái lịch các nơi kéo nhau về đây vãng cảnh, đường xá đi lại đông như mắc cửi thực là một nơi đại thắng tích " (2) Trước đây, ghi lễ chính của lễ hội mùa xuân Côn Sơn là rước lễ và tế lễ của dân làng 2 thôn Chi Ngại và Chúc Thôn (Chúc Thôn tổ chức vào ngày 16, Chi Ngại tổ chức ngày 18 tháng Giêng ) Theo lời kể của những người già trong vùng hình thức rước lễ được diễn ra thứ tự như sau:

- Đi đầu là đội cờ thần gồm 10 lá chia thành 2 hàng đi song song

- Đội trống chiêng có 7 người, hai thanh niên kiêng trống, hai thanh niên khiêng chiêng, hai cụ già đi giữa Một người đánh chiêng phát lệnh, một người đánh trống giữ nhịp Trong đội này có một người cầm cờ mao (cờ đuôi nheo) mặc áo nậu, thắt lưng đỏ, chạy lên chạy xuống dẹp đường

- Tám người mang bát bửu, chia làm 2 hàng và hai người mang biển văn sơn son thếp vàng đề "Tĩnh túc" (nghĩa là im lặng) và "Hồi tỵ" (nghĩa tránh xa) Biển văn nhắc nhở mọi người hãy tôn kính đoàn rước

- Đội bát âm gồm các nhạc cụ: Đàn nguyệt, sáo, nhị, hồ, trống con, xêng tiền,

ti cảnh và thanh la

- Sau đội bát âm là đoàn rước cỗ lễ do các cô gái đồng trinh mặc quần áo trắng, áo dài đỏ, thắt bao lưng, đội lễ trên đầu Cỗ lễ bao gồm: Một thủ lợn luộc, 3 mâm bánh chưng, 3 mâm bánh dầy, bánh tràng ngừng, bánh tổ mối, 7 mâm ngũ quả

- Một hương án do 8 người khiêng Trên hương án đặt bộ tam sự, 2 lọ hoa và hộp văn

- Đội rước kiệu bài vị Thành hoàng của dân làng Trai kiệu đều là những tráng đinh, mặc áo nậu đỏ, chân quấn xà cạp trắng

- Đi sau kiệu là đội tế, gồm 16 cụ cao niên, chủ tế mặc lễ phục đỏ, đầu đội mũ bình thiên, chân đi hia Chủ tế đi cùng Đông xướng, Tây xướng và các chấp

sự, các quan viên chức sắc trong làng Cuối đoàn rước là dân làng và khách thập phương dự hội

Đoàn rước tới chùa dừng lại trước sân nhà tổ Phần lễ chay rước vào chùa chính dâng lên tam bảo Phần lễ mặn rước vào nhà tổ và cúng tế ngoài trời

Lễ tế thường được tổ chức vào 11h trưa cùng ngày ở sân nhà tổ, với nghi thức phần nhiều tương đồng như ở các nơi khác Nhìn chung, không gian thiêng kết hợp với không khí hội tưng bừng và niềm tin ước nguyện được linh ứng đã tạo lên rét riêng và là sức hấp dẫn của lễ hội chùa Côn Sơn và đền Kiếp Bạc trong nhiều thế kỷ qua

Ngày nay huyện Chí Linh, tỉnh Hải Dương nằm trong trung tâm tam giác kinh tế năng động của vùng Đông Bắc tổ quốc (Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh) Giao thông thuỷ, bộ được nâng cấp, sự giao lưu giữa khu di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc với các vùng, các miền trong nước nhanh chóng, thuận tiện Vị trí giữa 2 khu di tích chùa Côn Sơn và đền Kiếp Bạc chỉ cách nhau gần 7km Đường xá đi lại dễ dàng, nên trong trẩy hội mùa xuân Côn Sơn hay trẩy hội mùa thu Kiếp Bạc đã gần như được hoà chung lại, để ở chùa Côn Sơn

Tháng Tám cũng tổ chức hội mùa xuân Ngày nay, lễ hội truyền thống Côn Sơn - Kiếp Bạc chủ yếu nhằm tôn vinh các vị anh hùng dân tộc Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn và Nguyễn Trãi, đồng thời bảo tồn văn hoá phi vật thể và giữ gìn các nghi lễ, các phong tục tốt đẹp của ông cha nhằm góp phần xây dựng "nền văn hoá Việt Nam tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc", giáo dục truyền thống "uống nước nhớ nguồn", bồi dưỡng lòng yều nước và niềm tự hào dân tộc cho đông đảo tầng lớp nhân dân dự hội Nghi thức lễ hội được tổ chức bằng các buổi lễ dâng hương trang nghiêm, trọng thể vào các ngày hội chính Ban tổ chức rước và tế ở đền Kiếp Bạc, đền thờ Nguyễn Trãi và chùa Côn Sơn Mọi người vào thắp hương, làm lễ tưởng niệm tại di tích được thuận lợi, an toàn không gian lễ hội được trang trí băng, cờ, khẩu hiệu, đèn nến rực

rỡ Các trò chơi dân gian đều được tổ chức tưng bừng náo nhiệt suốt ngày đêm Các đoàn nghệ thuật, múa rối nước, hát chèo, kịch nói, ca nhạc nhẹ và các gánh hát dân gian biểu diễn phục vụ nhân dân ngay từ ngày đầu mở hội Tới nay, sự hấp dẫn của lễ hội, người dân ở mọi miền đất nước đã nhớ về tham gia dự hội Tham gia lễ hội truyền thống Côn Sơn - Kiếp Bạc đã trở thành nhu cầu thiết yếu trong sinh hoạt văn hoá cộng đồng của cả vùng Đông Bắc Tổ quốc

1.3 MIÊU TẢ DIỄN TRÌNH LỄ HỘI CÔN SƠN KIẾP BẠC

Theo Ban tổ chức lễ hội mùa xuân Côn Sơn Kiếp Bạc, thực hiện đề án nâng cấp lễ hội giai đoạn 2006 – 2010, lễ hội năm 2011 tiếp tục nâng cao chất lượng các nghi lễ, diễn xướng đã được phục hồi Lễ hội 2011 nhằm tưởng niệm 677 năm ngày viên tịch của Đệ Tam tổ thiền phái Phật giáo Trúc Lâm Huyền Quang Tôn Giả (1334 – 2011) tôn vinh công đức to lớn của thiền phái Phật giáo Trúc Lâm trong sự nghiệp thống nhất tôn giáo, bảo vệ tổ quốc

Lễ hội mùa xuân Côn Sơn - Kiếp Bạc năm 2011 tổ chức trong 3 ngày

từ 15 – 17 tháng Giêng Âm lịch gồm các nội dung:

* Các nghi lễ tại di tích Côn Sơn:

- Ngày 15 tháng Giêng (tức 17/2/2011) âm lịch là lễ dâng hương và lễ tế đền thờ Trần Nguyên Đán, đền thờ Nguyễn Trãi

Từ 8h00 – 8h15 các đại biểu là lễ dâng hương tưởng niệm Quan tư đồ Trần Nguyên Đán và anh hùng dân tộc, danh nhân văn hóa thế giới Nguyễn Trãi

Từ 8h15 – 10h00: Hai làng Trúc Thôn, Chi Ngãi thực hiện nghi lễ tế cổ truyền

- Ngày 16 tháng giêng âm lịch (tức 18/2/2011) là lễ khai mạc hội xuân Côn Sơn năm 2011 tưởng niệm 677 năm ngày viên tịch của Đệ Tam tổ Huyền quang tôn giả, lễ rước nước, lễ mộc dục Địa diểm tại sân tam quan ngoài, sân nhà tổ, hồ Côn Sơn

Từ 6h00 – 7h00: Ban tổ chức tập trung các đoàn rước và nhân dân về

dự lễ thành từng khối tại sân đá trước lễ đài

7h00 – 7h35: Ban tổ chức tuyên bố lý do, giới thiệu đại biểu

7h35 – 7h45: Đ/c trưởng ban tổ chức lễ hội đọc diễn văn khai hội 7h45 – 8h00: Dại đức Thích Thanh Vân đọc thân thế và sự nghiệp của

9h00 – 9h30: Làm lễ cầu nước

9h35 – 10h35: Thuyền rồng cập bến và rước bình nước lên kiệu Nhân dân dự lễ reo hò, bắn pháo hoa chào mừng Đoàn đại biểu và nhân dân tiến thẳng vào chùa thắp hương

Từ 6h00 - 7h00: Hoàn thành việc bày lễ phẩm trên 5 miếu Tập trung các dụng cụ trong đội tế nam, đội tế nữ tại Bắc Nhạc miếu

8h00 – 10h00: Tổ chức dâng hương ở Bắc Nhạc miếu, Đông Nhạc miếu, Nam Nhạc miếu, Tây Nhạc miếu Tổ chức tế lễ tại Trung nhạc miếu có nhạc bát âm, chiêng trống

* Phần hội : Tổ chức các trò chơi dân gian từ ngày 15 đến ngày 17 tháng Giêng Âm lịch

- Hát quan họ, hát chèo tại hồ Bán Nguyệt, khuôn viên đền thờ Nguyễn Trãi

Vói sự tham gia của Đoàn văn nghệ làng Chi Ngãi, Chúc Thôn, xã Công Hòa, đoàn quan họ Bắc Ninh

- Đu tiên: tổ chức tại bãi bóng chùa Côn Sơn có sự tham gia của nhân dân địa

- Cờ người: Đại diểm tại sân đá trước tam quan chùa Côn Sơn Với sự tham

gia của nhân dân địa phương và du khách thập phương

- Chọi gà: Địa điểm tại bãi bóng chùa Côn Sơn

- Biểu diễn nghệ thuật : Tại sân chùa Côn Sơn do trung tâm tổ chức và biểu

diễn nghệ thuật thực hiện

* Các nghi lễ tại di tích Kiếp Bạc:

- Lễ dâng hương khai hội mùa xuân tại di tích kiếp bạc

- Từ ngày 10 – 15 và từ 18 đến 20/8 âm lịch lễ cáo yết xin phép Đức Thánh Trần mở hội, khai mạc liên hoan diễn xướng hầu thánh

- Ngày 15/8 ÂL: Lễ khai ấn Đức thánh Trần tại đền Kiếp Bạc

- Ngày 17/8 ÂL: Lễ cầu an, hội hoa đăng trên sông Lục Đầu

- Ngày 18/8 ÂL: Giải bơi thuyền chải Kiếp Bạc tại Hồ Đền Kiếp Bạc

- Từ ngày 16/8 đến 18/8 ÂL: Các trò chơi dân gian, biểu diễn nghệ thuật và tế

tạ

Chương 2

THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ LỄ HỘI CÔN SƠN KIẾP BẠC 2.1 VỀ CÔNG TÁC TỔ CHỨC LÝ LỄ HỘI CÔN SƠN KIẾP BẠC

2.1.1 Mục đích, yêu cầu

* Mục đích

- Lễ hội nhằm tưởng niệm ngày mất của anh hùng dân tộc Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn, tưởng niệm ngày mất của anh hùng dân tộc danh nhân văn hóa thế giới Nguyễn Trãi; tôn vinh công danh to lớn của danh nhân trong sự nghiệp đấu tran, giải phóng đất nước; biểu thị truyền thống uống nước nhớ nguồn của dân tộc

- Tiếp tục phát huy thành công và khắc phục những khó khăn hạn chế trong công tác quản lý, tổ chức lễ hội, hoàn thành mục tiêu nhiệm vụ của đề án nâng cấp lễ hội Côn Sơn Kiếp Bạc

- Bổ sung, phục dựng một số nghi lễ cổ truyền, diễn xướng tiêu biểu và ccs hoạt động văn hóa truyền thống Bước đầu quan tâm xây dựng và tổ chức một

số nghi lễ, diễn xướng đặc trưng phù hợp với tính chất và tầm vóc của di tích đền Ức Trai

- Thu hút, quy tụ đồng bào cả nước về tham gia lễ hội, thực hiện xã hội hóa công tác văn hóa của Đảng, Nhà nước, giáo dục ý thức, trách nhiệm của cán

bộ, nhân dân trong việc thực hành, gìn giữ, phát huy giá trị văn hóa dan tộc đồng thời góp phần vào sự phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội của tỉnh và của khu vực

* Yêu cầu

STT Nội dung Thời gian Cơ quan chủ trì chuẩn bị Ghi chú

tưởng niệm, lễ hội

quân trên sông Lục

Đầu

16/8 ÂL Sở VHTT & DL

Ban QLDT, xã Hưng Đạo

Nội dung duy trì

Ban QLDT, xã Hưng Đạo

Nội dung duy trì

Nội dung duy trì

Chương trình đã duyệt trong đề

án

8 16 – 20/8 Sở VHTT & DL – Trung Chương trình đã

- Phần lễ: Các nghi lễ, diễn xướng được phục dựng trên nguyên tắc tôn trọng,

kế thừa các giá trị truyền thống, thể hiện sự trang trọng, linh thiêng, hoành tráng và khoa học

- Phần hội:

+ Các hoạt động hội phải vui tươi, lành mạnh, hấp dẫn, tiêu biểu cho phong cách, nếp sống của nhân dân vùng văn hóa xứ Đông Kết hợp hài hòa giữa văn hóa truyền thống với hiện đại, thu hút sự quan tâm và tham gia đông đảo của nhân dân

+ Đảm bảo an ninh trật tự, an toàn về người và tài sản, phương tiện đi lại của nhân dân

Trò chơi dân gian,

biểu diễn nghệ

thuật

QLDT, Phòng VHTT, Trung tâm VHTT Chí Linh

duyệt trong đề

án

9 Bế mạc và tế tạ 20/8 ÂL Ban tổ chức lễ hội Nội dung duy trì

B Lễ hội Côn Sơn

1 Lễ dâng hương tại

Chùa Côn Sơn

16/8 ÂL Ban QLDT, Tăng ni

Chùa Côn Sơn

Nội dung duy trì

Chương trình đã duyệt trong đề án

+ Tổ chức tốt công tác đón tiếp, hướng dẫn, phục vụ nhân dân

+ Chú trọng công tác nghiên cứu, ghi hình, ghi tiếng, lấy tư liệu khoa để bổ sung, hoàn thành đề tài sưu tầm, nghiên cứu văn hóa phi vật thể

+ Quản lý, ngăn chặn, xử lý các trường hợp mê tín dị đoan

+ Tổ chức tốt công tác trang trí tuyên truyền và các hoath động văn hóa thể thao đáp ứng nhu cầu hưởng thụ văn hóa của nhân dân

+ Tổ chức và quản lý tốt các hoạt động dịch vụ theo quy hoạch Nghiêm cấm các hình thứcdịch vụ mang tính cờ bạc, mê tín dị đoan

+ Đảm bâo vệ sinh môi trường, vệ sinh an toàn thực phẩm Tuyên truyền phòng chống dịch bệnh, cháy rừng, hỏa hoạn trong khu vực có lễ hội

+ Tiết kiệm, quản lý tốt các nguồn công đức, thu phí, lệ phí để xây dựng bảo tồn di tích

2.1.2 Chương trình lễ hội

2.1.3 Đơn vị tổ chức thực hiện

Thành lập 4 tiểu ban:

a Tiểu ban an ninh trật tự, xã hội

* Trưởng tiểu ban: Đ/c Trưởng công an huyện Chí Linh

* Nhiệm vụ : Xây dựng kế hoạch đảm bảo an ninh trật tự trước, trong và sau

lễ hội cụ thể như sau:

- Bảo đảm an ninh trật tự trong khu vực lễ hội; bảo đảm an toàn giao thông thủy – bộ từ thị trấn Sao Đỏ về 2 di tích Côn Sơn – Kiếp Bạc

+ Trước hội : Từ ngày 10 đến 15/8 Âm lịch, công an huyện Chí Linh cử 3 đồng chí tăng cường làm công tác an ninh trật tự tại khu di tích Kiếp Bạc, 2 đồng chí tại di tích Côn Sơn

+ Sau hội : Từ ngày 21 đến 23/8 âm lịch, công an huyện Chí Linh Linh cử 2 đồng chí tăng cường làm công tác an ninh trật tự tại khu di tích Côn Sơn, 3 đồng chí tại di tích Kiếp Bạc

- Hỗ trợ lực lượng trông giữ phương tiện, xếp sắp các bãi đỗ xe, bến thuyền đúng vị trí quy định Giải quyết tình trạng ùn tắc bến xe, bến thuyền; quản lý lực lượng xe ôm không để gây mất trật tự trong khu vực lễ hội

- Tổ chức ngăn chặn và xử lý những hành vi gian lận làm thất thoát tài chính

ở cổng vé, trên các ban thờ, quỹ két, thu trái quy định thiếu văn hóa

- Duy trì các hoạt động dịch vụ theo đúng vị trí đã quy định Ngăn chặn và xử

lý các hành vi lôi kéo, đeo bám khách và những thủ đoạn lừa dối, ép giá

- Bảo vệ cổ vật, đồ thờ và các công trình kiến trúc của di tích Phòng chống cháy nổ trong khu vực lễ hội

- Bảo vệ an toàn cho các đoàn khách của Trung ương về tham dự lễ hội

- Tổ chức giữ gìn an ninh trật tự, an toàn xã hội, ngăn chặn các hiện tượng trộm cắp, cướp giật tài sản của nhân dân trong khu vực lễ hội, đặc biệt tại các điểm : Bàn Cờ Tiên, Đền Nam Tào, Đền Bắc Đẩu, bến sông Thương, bến xe

- Thu gom lực lượng ăn xin, ăn mày đưa về trung tâm nhân đạo quản lý

- Bảo vệ và phòng chống cháy rừng ở khu vực núi Côn Sơn, Ngũ Nhạc

b Tiểu ban nội dung tuyên truyền gồm:

* Trưởng tiểu ban : Đ/c Giám đốc Sở VHTT & DL

* Nhiệm vụ : Xây dựng kế hoạch chi tiết để thực hiện kế hoạch của ban tổ

chức với các nội dung sau :

- Xây dựng kịch bản, tổ chức thực hiện

- Lập kế hoạch, makét, trang trí tổng thể khu di tích

- Trang trí cờ, khẩu hiệu, lễ đài, cổng chào và không gian lễ hội

- Liên hệ, vận động một số doanh nghiệp, công ty, đơn vị sản xuất trong và ngoài tỉnh tài trợ lễ hội, thực hiện công tác xã hội hóa các hoạt động lễ hội

- Lập kế hoạch tuyên truyền giới thiệu lễ hội, chương trình tổ chức…trên các phương tiện thông tin đại chúng trong và ngoài Tỉnh gồm: Đài phát thanh truyền hình tỉnh Hải Dương, Báo Hải Dương, Tạp chí văn hóa tỉnh; Báo, Đài truyền hình các tỉnh : Hải Phòng, Quảng Ninh, Bắc Ninh, Hà Nội

- Lắp đặt hệ thống loa phát thanh tuyên truyền trong khu vực di tích

- Tổ chức các cuộc triển lãm giới thiệu về truyền thống lịch sử của dân tộc, thành tựu kinh tế – xã hội của Tỉnh

- Tổ chức hướng dẫn thuyết minh

- Tổ chức các hoạt động biểu diễn nghệ thuật, thi đấu thể thao và các trò chơi dân gian phục vụ nhân dân về dự lễ hội

- Tuyên truyền phòng cháy chữa cháy, bảo vệ cây xanh, cảnh quan môi trường

c Tiểu ban tài chính hậu cần gồm:

* Trưởng tiểu ban: Đ/c Trưởng ban quản lý di tích Côn Sơn – Kiếp Bạc

* Nhiệm vụ: Xây dựng kế hoạch và dự toán chi tiết thực hiện kế hoạch của Ban tổ chức lễ hội cới những nội dung sau:

+ Lập kế hoạch tài chính để phục vụ các nội dung của lễ hội

+ Tổ chức đón tiếp khách TW, tỉnh bạn về tham dự lễ hội

+ Tổ chức lực lượng tiếp nhận và quản lý tiền công đức và tiền trên các ban thờ

+ Tổ chức lực lượng thu phí và lệ phí tham quan

+ Chuẩn bị cơ sở vật chất phục vụ các lực lượng về tham gia tổ chức lễ hội và thanh toán tiêu chuẩn cho các lực lượng phục vụ lễ hội

d Thành lập đoàn kiểm tra liên ngành bao gồm:

* Trưởng đoàn: Chánh thanh tra Sở VHTT & DL

* Nhiệm vụ của Đoàn thanh tra là :

- Thường xuyên kiểm tra, kiểm soát mọi họat động trong khu vực lễ hội nhằm hướng dẫn nhắc nhơ và xử lý theo thẩm quyền

- Tổ chức ký cam kết, kiểm tra các hộ làm dịch vụ hàng quán đảm bảo vệ sinh môi trường, an toàn thực phảm, phòng chống dịch bệnh trong khu vực có lễ hội

- Quản lý và xử lý các hoạt động mê tín dị đoan

- Viện văn hóa nghệ thuật

- Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch

- Công an tỉnh

- Sở tài chính

- Sở Giao thông vận tải

- Sở y tế

- Sở Nông nghiệp & phát triển nông thôn

- Sở điện lực Hải Dương

- Sở Lao động thương binh xã hội

- Ban tôn giáo, Giáo hội Phật giáo Tỉnh

- Đài phát thanh truyền hình

- Báo Hải Dương

- Bộ chỉ huy quân sự Tỉnh

- UBND huyện Chí Linh

- Nhà tài trợ:

+ Công ty cổ phần Việt Tiên Sơn

+ Công ty Viễn thông quân đội Viettel

+ Công ty cổ phần xi măng Hoàng Thạch

+ Công ty CP Nhiệt Điện Phả Lại

- Hỗ trợ nhân lực:

+ Lữ đoàn 490

+ Ngư dân xã Đại Hợp, Kiến Thụy, Hải Phòng

+ Ngư dân Thị xã Cát Bà, Hải Phòng

+ Tăng ni Chùa Côn Sơn; Chùa Quỳnh Lâm (Đông Triều, Quảng Ninh)

+ Cơ cánh hầu Thánh ở các tỉnh: Hà Nội, Tp Hồ Chí Minh, Hải Dương, Bắc Ninh, Hải Phòng, Phú Thọ, Nghệ An, …

+ Nhân dân các xã: Cộng Hòa, Lê Lợi, Hưng Đạo, Kênh Giang, Thị trấn Sao

Đỏ, Phả Lại, huyện Chí Linh, Hải Dương

2.2 CÔNG TÁC QUẢN LÝ VỀ AN NINH TRẬT TỰ

- Đây là nhiệm vụ có nhiều khó khăn, phức tạp nhất trong công tác quản lý ở

cả hai di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc Vì còn một số điểm chưa thống nhất giữa

cơ quan chuyên môn và tổ chức, cá nhân ở địa phương về quản lý di tích và

do tác động từ mặt trái của cơ chế thị trường nên việc quản lý các nguồn thu ở

di tích đã xuất hiện những nhận thức và diễn biến phức tạp Vì thế, trong thời gian qua, có những lúc việc phối hợp giữa Ban quản lý di tích và địa phương trong công tác bảo vệ an ninh trật tự chưa được tốt Mặt khác, do chỉ quan tâm tới lợi nhuận từ kinh doanh dịch vụ, một số kẻ xấu đã lợi dụng không gian thiêng của di tích để hoạt động mê tín dị đoan, tranh giành khách, ép giá bán hàng nhằm thu lợi bất chính gây nên nhiều ảnh hưởng tiêu cực tới tình

hình an ninh trật tự Thêm vào đó là việc, khu di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc nằm trên địa hình phức tạp (rừng, núi, sông, hồ), tiếp giáp 3 tỉnh Quảng Ninh, Bắc Ninh, Bắc Giang lại nằm cạnh đường giao thông thủy bộ đi các tỉnh rất thuận lợi mỗi mùa lễ hội có hàng vạn chục du khách hành hương về đây gây rối an ninh trật tự ở khu di tích, nhưng việc theo dõi, xử lý lại thật nan giải

Từ năm 1994 đến năm 2001, Ban Quản lý di tích Côn Sơn Kiếp Bạc phối hợp với chính quyền xã Cộng Hòa và xã Hưng Đạo ( huyện Chí Linh ) tổ chức Dưới sự chỉ đạo sát sao của Ủy ban nhân dân tỉnh, Sở Văn hóa - Thông tin, trong 10 năm qua, Ban quản lý di tích và chính quyền địa phương cùng các cơ quan hữu quan đã tổ chức thực hiện nhiều đề án, kế hoạch, ban hành nhiều văn bản, quy chế về công tác an ninh trật tự, bảo đảm an toàn cho di tích Nhờ

đó lĩnh vực công tác khó khăn, phức tạp này đã được triển khai giải quyết một cách hiệu quả Các công trình kiến trúc, hệ thống đồ thờ của di tích không bị thất thoát, hư hại; bảo đảm an toàn cho hàng triệu lượt người và phương tiện của nhân dân về tham quan, hành lễ, bảo vệ an toàn tuyệt đối cho các đồng chí lãnh đạo Đảng và Nhà nước trong những dịp các đồng chí về thăm di tích, dâng hương tưởng niệm Đội bảo vệ di tích đã kết hợp với lực lượng công an

và nhân dân địa phương xử lý kịp thời nhiều vụ việc gây rối ở di tích; dập tắt hàng chục vụ cháy rừng Các hiện tượng tiêu cực trong kinh doanh dịch vụ đến nay cơ bản đã được giải quyết Công tác tuyên truyền trong nhân dân về vinh dự và trách nhiệm bảo vệ di tích nói chung, giữ gìn an ninh trật tự, bảo

vệ cảnh quan khu di tích nói riêng cũng như Ban quản lý di tích và chính quyền địa phương thường xuyên phối hợp triển khai với nhiều hình thức sáng tạo hiệu quả Phối hợp với Ban quản lý rừng Hải Dương, Kiểm lâm Côn Sơn, chính quyền và nhân dân địa phương hạn chế tối đa thiệt hại do cháy rừng gây

ra 100% nhân viên bảo vệ đã được tập huấn về phòng cháy, chữa cháy Phương án, phương tiện phòng cháy nổ đã được kiện toàn và chuẩn bị đầy đủ, sẵn sàng Phối hợp với Công an huyện Chí Linh và Công an các xã Cộng Hòa, Hưng Đạo, Lê Lợi giữ gìn tốt công tác trật tự an ninh Các hoạt động

trộm cắp, cướp giật, tuyên truyền phản động đều bị ngăn chặn kịp thời Trong khu vực di tích không còn hàng quán trái phép, hiện tượng bâu bám, chèo kéo khách, khấn thuê, sắp lễ, ép giá đã giảm đi…Các hình thức bán thuốc giả, lừa dối và các trò chơi có thưởng trong những kỳ lễ hội đã được ngăn chặn triệt

để Công tác tuyên truyền trong nhân dân về ý thức và trách nhiệm tham gia bảo vệ, giữ gìn an ninh trật tự và cảnh quan môi trường tại di tích được Ban quản lý di tích và chính quyền địa phương thường xuyên phối hợp triển khai với nhiều hình thức hiệu quả Kết quả là hơn 10 năm qua cùng với thành tích, tình hình an ninh, trật tự ở khu vực Côn Sơn - Kiếp Bạc đã có nhiều chuyển biến tốt đẹp, không gian linh thiêng và môi trường văn hóa ở khu di tích được giữ gìn và phát huy đáp ứng nguyện vọng của nhân dân sở tại và du khách gần xa

- Tổ bảo vệ an ninh văn hóa tư tưởng phối hợp với văn phòng Công an tỉnh và các lực lượng chức năng chủ động xây dựng các phương án, kế hoạch bảo vệ nhân dân và các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước về dự lễ hội, phối hợp với Ban QLDT Côn Sơn Kiếp Bạc bảo vệ cổ vật, đồ thờ và các công trình kiến trúc của di tích, tham gia quản lý các hoạt động văn hóa trong khu vực lễ hội Đặc biệt, đảm bảo cho nội dung liên hoan diễn xướng hầu Thánh, lễ ban ấn…đúng với nội quy, quy định của Ban tổ chức

- Tổ cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự xã hội phối hợp với công an xã Cộng Hòa, Lê Lợi, Hưng Đạo rà soát các đối tượng hình sự các băng nhóm tội phạm Tổ chức tuần tra, kiểm tra tạm trú, tạm vắng tại khu vực lễ hội và triển khai thực hiện có hiệu quả các biện pháp phòng ngừa không để xảy ra các vụ

án nghiêm trọng hay dư luận xấu trong thời gian diễn ra lễ hội

- Tổ cảnh sát giao thông đường thủy phối hợp với cảnh sát giao thông đường thủy tỉnh Bắc Ninh đảm bảo tốt an ninh trật tự an toàn giao thông khu vực Lục Đầu Giang và trên bến Sông Thương trước cửa đền Kiếp Bạc: phục vụ tốt việc đón dẫn đoàn thuyền của nhân dân Quần Mục - Hải Phòng, đoàn thuyền

xã Kênh Giang – Chí Linh về tham gia lễ hội, đảm bảo an toàn, tạo điều kiện thuận lợi cho Ban tổ chức điều hành lễ hội

- Tổ cảnh sát giao thông đường bộ đảm bảo tốt giao thông trên tuyến đường

từ Sao Đỏ - Côn Sơn – Kiếp Bạc, có phương án đảm bảo tốt giao thông trong ngày hội Bố trí lực lượng, phương tiện và các phương án bảo vệ các đoàn đại biểu lãnh đạo Đảng, Nhà nước về dự lễ hội

- Tổ cảnh sát phòng cháy chữa cháy thường trực tại khu vực di tích Kiếp Bạc thường xuyên kiểm tra an toàn phòng cháy chữa cháy trong khu vực lễ hội,

Có phương án phòng chống cháy rừng trên địa bàn núi Côn Sơn, Ngũ Nhạc, núi Trán Rồng, phòng cháy nổ ở bến thuyền, bến xe, nội tự đền Kiếp Bạc, chùa Côn Sơn, đền thờ Nguyễn Trãi…

- Các tổ công tác có sự phối hợp chặt chẽ, đảm bảo an ninh trật tự, an toàn tuyệt đối cho ban tổ chức, đại biểu, nhân dân tham gia các nghi lễ, diễn xướng…

- Hạn chế các trường hợp vi phạm nội quy như : xem bói, khấn thuê, bán hàng

ép giá, mời khách từ xa…

- Phối hợp với UBND xã Cộng Hòa, UBND xã Lê Lợi lập lại trật tự các dịch

vụ hàng quán tại di tích Côn Sơn

2.3 CÔNG TÁC QUẢN LÝ VỆ SINH MÔI TRƯỜNG, AN TOÀN

THỰC PHẨM

Vấn đề vệ sinh môi trường trước, trong và sau lễ hội luôn là vấn đề được Ban tổ chức quan tâm Đây là hoạt động góp phần giữ đẹp cảnh quan môi trường Ngoài các thùng rác chuyên dụng, Ban tổ chức còn bố trí các thùng rác tự chế và thường xuyên duy trì hoạt động thu gom rác Ngay từ thời điểm trước khi diễn ra lễ hội, phối hợp với các cấp chính quyền, xã đã chủ động thu gom rác thải xung quanh chùa Tổ chức tập huấn cho những người kinh doanh thực phẩm, đồ lễ về vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm và tuyên truyền hướng dẫn họ nâng cao ý thức bảo vệ môi trường Phòng ngừa dịch

bệnh, ngộ độc thực phẩm cho người dân Đồng thời có biện pháp nhắc nhở du khách xả rác đúng nơi quy định

Tuyên truyền nâng cao ý thức giữ gìn vệ sinh chung của các du khách, đầu tư xây dựng lò hóa vàng mã Phối hợp với bộ phận an ninh phòng chống cháy nổ trong khu vực lễ hội Giữ gìn vệ sinh môi trường, đảm bảo an toàn thực phẩm, tổ chức trạm kiểm soát liên ngành ngăn chặn vận chuyển gia súc, gia cầm lây bệnh vào trong khu vực lễ hội Trước Tết nguyên đán phối hợp với trung tâm y tế huyện Chí Linh có biện pháp phòng chống bệnh dịch, phun thuốc diệt khuẩn, diệt muỗi, khử trùng xử lý rác thải, kiểm tra vệ sinh an toàn thực phẩm…ở khu vực di tích Tổ chức ký cam kết, kiểm tra các hộ làm dịch

vụ hàng quán đảm bảo vệ sinh môi trường, an toàn thực phảm, phòng chống dịch bệnh trong khu vực có lễ hội Tuyên truyền phòng cháy chữa cháy, bảo

vệ cây xanh, cảnh quan môi trường

Kết hợp với trung tâm y tế huyện Chí Linh tổ chức tập huấn công tác

vệ sinh môi trường, an toàn thực phẩm cho các dịch vụ hàng quán; phun thuốc diệt muỗi toàn bộ khu vực di tích Ký hợp đồng với Công Ty TNHH một thành viên môi trường đô thị Sao Đỏ - Chí Linh về việc thu gom và xử lý rác thải

2.4 CÔNG TÁC QUẢN LÝ VỀ KINH TẾ, DỊCH VỤ VÀ DU LỊCH

Ngày 09/1/2009 UBND tỉnh Hải Dương ra quyết định số UBND về việc phê duyệt quy định điều chỉnh mức thu phí tham quan di tích Côn Sơn Kiếp Bạc.Theo đó quy định điều chỉnh mức thu phí tham quan di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc như sau:

01/2009/QĐ Phí tham quan di tích Kiếp Bạc là: 10.000đ/người/lượt

- Phí tham quan di tích Côn Sơn là: 10.000đ/người/lượt

- Đối với trẻ em mức thu bằng 50%

Chế độ thu, nộp, quản lý và sử dụng thực hiện theo quy định tại Quyết định số 4426/2006/QĐ-UBND ngày 22/12/2006 của UBND tỉnh và các quy định hiện hành

BẢNG GIÁ VÉ THAM QUAN

\lượt)

Giá vé trông, giữ phương tiện (đồng\xe\lượt) Thời gian

mở cửa

Xe đạp

Xe máy

Ô tô từ 4-7 chỗ

Ô tô từ 7-16 chỗ

Ôtô trên 16 chỗ

- Tận dụng tối đa lực lượng địa phương và cơ sở vật chất hiện có; đầu tư mua sắm những phương tiện vật dụng, trang thiết bị cần thiết phục vụ tổ chức lễ hội và để sử dụng lâu dài

- Hoàn chỉnh các tài liệu, ấn phẩm giới thiệu di tích, tổ chức kinh doanh sản phẩm văn hóa, trước hết là sản phẩm lưu niệm của di tích, cho phép tư nhân đấu thầu khai thác các sản phẩm du lịch và văn hóa tại di tích như: mô hình di tích chạm khắc gỗ, đá, đồng… tập ảnh giới thiệu các di tích; chương trình quảng bá trên phim, in thành đĩa CD, VCD, để làm quà lưu niệm cho khách

và phát hành ở trong và ngoài tỉnh

Tiểu ban tài chính hậu cần xây dựng kế hoạch, phân công nhiệm vụ tới từng bộ phận Chuẩn bị đầy đủ cơ sở vật chất cho các lễ tiết như: tế cáo yết, ban ấn, lễ dâng hương, rước thủy, rước bộ, liên hoan hầu thánh, lễ cầu an, hội hoa đăng… các trò chơi dân gian như: hát chèo, quan họ… trang trí hoàn chỉnh lễ đài, các ban thờ trong đền Kiếp Bạc, Đền thờ Trần Nguyên Đán, chùa Côn Sơn Chuẩn bị chu đáo nơi ăn nghỉ của các thành viên ban tổ chức, nơi đón tiếp khách du lịch về dự lễ hội Chuẩn bị đầy đủ điều kiện và lực lượng tham gia ghi nhận, tiếp nhận tiền, hiện vật công đức của nhân dân thập phương

Số tiền thu được từ tiền công đức và thu phí tham quan di tích ở Đền Kiếp Bạc, Chùa Côn Sơn và Đền thờ Nguyễn Trãi dùng để chi cho lễ hội, chi

an ninh trật tự, y tế, vệ sinh môi trường, tuyên truyền, hậu cần, chi sửa chữa, mua sắm vật tư điện, chi tiền công cho các nhà sư phục vụ nghi lễ Chi tiền công, săng dầu của Công an Tỉnh, Huyện, xã Chi cho các đoàn chèo, kịch phục vụ các nghi lễ, trang trí băng zôn, cờ, biển quảng cáo tại thành phố Hải Dương Chi cho hoạt đông tuyên truyền quảng bá…

Nguồn vốn xây dựng cơ bản do Bộ Văn hóa – thông tin và tỉnh Hải Dương cấp để tu sửa, trùng tu các hạng mục công trình đang bị xuống cấp và

hư hỏng; xây dựng mới, mở rộng quy mô di tích Nguồn kinh phí hoạt động

sự nghiệp do Sở tài chính và Sở Văn hóa thông tin cấp, để Ban quản lý thực hiện việc chi trả lương, phụ cấp, bảo hiểm xã hội …cho cán bộ công nhân viên, chi cho các hoạt động nghiệp vụ Nguồn thu lệ phí vé tham quan: Ban

Hưng Đạo; chi phục vụ nhu cầu hoạt động hai kỳ lễ hội truyền thống, chi trả lương hợp đồng, chi cho hoạt động nghiệp vụ và xây dựng, tôn tạo di tích, chi thường xuyên

2.5 CÔNG TÁC QUẢN LÝ VỀ VẤN ĐỀ BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ DI SẢN

Ngay từ khi được thành lập, Ban quản lý di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc đã

tổ chức nghiên cứu xây dựng quy hoạch, kế hoạch trùng tu, tôn tạo di tích giai đoạn 1995 - 2000 trình các cấp có thẩm quyền để phân kỳ thực hiện Các cuộc hội thảo khoa học - thực tiễn đến lấy ý kiến các nhà khoa học của tỉnh và Bộ Văn hóa - Thông tin làm căn cứ xây dựng các dự án đã được tổ chức Đội ngũ cán bộ của Ban cũng đã hết sức năng động, sáng tạo trong quá trình vận động

để tranh thủ cao nhất sự ủng hộ, giúp đỡ của các cấp, ngành và nhân dân thập phương nhằm tạo ra nguồn lực vật chất, tinh thần ngày một dồi dào, đa dạng, phục vụ có hiệu quả cho việc triển khai các dự án bảo vệ và phát huy giá trị khu di tích Nhờ đó, mới sau 10 năm, "bộ mặt" khu di tích đã có nhiều thay đổi tích cực Từ năm 1994 đến năm 2000, hoàn thành giai đoạn 1 kế hoạch trùng

tu, tôn tạo gồm:

- Tiền đường chùa Côn Sơn, Nhà bia, sân chùa, toà Thiêu hương, Thượng điện, nhà Tổ, tháp tổ Huyền Quang (Đăng Minh bảo tháp); tòa Tiền tế đền Kiếp Bạc, tòa Trung từ, Hậu cung, Tả Hữu Thành các, 36 gian giải vũ và sân đền Kiếp Bạc

- Xây dựng hạ tầng cơ sở khu di tích gồm: Cải tạo mở rộng khuôn viên khu di tích; xây dựng đường điện 35KV và trạm biến áp 189KVA, đường nội bộ, bãi

đỗ xe, xây trạm bơm chống úng 1000m3/h và tu bổ đê sông Thương (khu vực gắn với di tích)

Từ năm 2000 đến nay, được sự quan tâm đầu tư của Trung ương và của tỉnh, tại Côn Sơn đã và đang xây dựng - hoàn thiện đền thờ Anh hùng dân tộc

- danh nhân văn hóa thế giới Nguyễn Trãi, với 22 hạng mục công trình; đền thờ quan Đại Tư đồ Trần Nguyên Đán và nhà bia trên nền nhà cũ Nguyễn

Trãi, Thạch Bàn; khôi phục Ngũ Nhạc linh từ; làm đường lên núi Ngũ Nhạc Hiện nay, để phục vụ cho việc quản lý, tu bổ, tôn tạo và phát huy bền vững giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể khu di tích được sự đồng ý của Bộ Văn hóa - Thông tin và Ủy ban nhân dân tỉnh Hải Dương, Ban quản lý di tích đang

tổ chức thực hiện và khẩn trương hoàn thành vào đầu năm 2006 Quy hoạch tổng thể khu di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc giai đoạn 2005 - 2020

Ngày 18 tháng 6 năm 2010, Thủ tướng chính phủ đã phê duyệt Quy hoạch tổng thể bảo tồn khu di tích lịch sử - văn hóa Côn Sơn Kiếp Bạc gắn với phát triển du lịch, thị xã Chí Linh, tỉnh Hải Dương Quy hoạch tạo tiền đề

đề nghị công nhận quần thể di tích lịch sử - văn hóa Côn Sơn Kiếp Bạc là di sản văn hóa thế giới Quy hoạch được phê duyệt trên địa bàn 10 xã, phường: Cộng Hòa, Lê Lợi, Hưng Đạo, Văn An, Bắc An, Chí Minh, Hoàng Tân, Cổ Thành, Sao Đỏ, Phả Lại, Thị xã Chí Linh, tỉnh Hải Dương với diện tích quy hoạch là 8.340 ha Vốn đầu tư quy hoạch khu di tích này ước tính khoảng 1.600 tỷ đồng, từ ngân sách địa phương cùng với vốn thu được từ khai thác các hoạt động du lịch, vốn huy động từ sự đóng góp của tổ chức, doanh nghiệp và các thành phần kinh tế trong nước và nước ngoài, nguồn đóng góp của nhân dân