huyện Thạch Hà, tỉnh Hà Tĩnh về vấn đề công tác tổ chức, quản lý các hoạt động văn hóa để thể hiện tầm quan trọng của Khu tưởng niệm ở địa phương và quốc gia về văn hóa đất nước.. Với ph
Một số vấn đề lý luận về quản lý di tích
1.1.1 M ộ t s ố khái ni ệ m liên quan đế n đề tài
Quản lý là đối tượng nghiên cứu của nhiều ngành khoa học, trong đó có cả khoa học tự nhiên lẫn khoa học xã hội Mỗi ngành khoa học nghiên cứu về góc độ riêng của mình và đưa ra định nghĩa riêng về quản lý
C Mác đã coi “ Quản lý là một chức năng đặc biệt nảy sinh từ bản chất xã hội của quá trình lao động”[2,tr 29] Nhấn mạnh nội dung trên ông viết “ Bất kỳ một lao động xã hội, hay cộng đồng nào được tiến hành trên quy mô tương đối lớn cũng đều cần có sự quản lý, nó xác lập quan hệ hài hòa giữa công việc riêng lẻ và công việc chung Một người độc tấu vĩ cầm tự mình điều khiển lấy mình, còn một dàn nhạc thì cần có nhạc trưởng”.[3,tr.480] Như vậy quản lý là sự tác động có mục đích của chủ thể quản lý lên khách thể quản lý nhằm nâng cao hiệu quả lao động
F.Ăngghen cho “Quản lý” là một động thái tất yếu có khi nhiều người cùng hoạt động chung với nhau, khi có sự hợp tác của một số đông người, khi có hoạt động phối hợp của nhiều người
Quản lý là sự điều tiết mang tính xã hội Nó luôn là một hoạt động có hướng đích giữa chủ thể quản lý với khách thể quản lý, khiến các hoạt động trong xã hội phải tự giác tuân thủ theo những đường hướng mà thể chế, thiết chế vạch ra Nó là một quá trình tác động giữa chủ thể quản lý tới đối tượng quản lý, nhằm hoàn thiện hóa hoặc thay đổi trong tình trạng hiện hữu Nói đến quản lý là nói đến cả một quá trình chứ không phải chỉ nói đến như một hành động tức thời, hay chỉ như một hành động ngăn chặn Cho nên cũng có thể nói rằng “Quản lý là một quá trình: đi từ chỗ nắm được, nắm đúng cái hiện có - thấy được, thấy đúng cái cần có - biết tìm mọi biện pháp khả thi và tối ưu để từ cái hiện có lên cái cần có ”
Quản lý là từ Hán Việt, quản là lãnh đạo, đứng đầu một công việc; lý là trông nom chăm sóc một công việc nào đó Trong khoa học: Quản lý là hoạt động có mục đích của con người, là hoạt động do một hoặc nhiều người điều phối hoạt động của người khác nhằm thu được kết quả mong muốn Và để đạt được kết quả mong muốn người quản lý cần có công cụ hỗ trợ như: hệ thống pháp luật, các quy tắc, các nguyên tắc… Từ đó đưa ra một định nghĩa về Quản lý như sau: quản lý là sự tác động có mục đích, có hướng đích của chủ thể lên khách thể quản lý về mặt văn hóa, chính trị, kinh tế, xã hội… bằng một hệ thống luật lệ, các chính sách các nguyên tắc và các biện pháp tạo ra môi trường và điều kiện cho sự phát triển của đối tượng nhằm đạt được mục đích đã đề ra
Trong lĩnh vực văn hóa, quản lý cần được hiểu bao gồm các hoạt động sau:
- Quản lý các thông tin về các họat động văn hóa vật thể, phi vật thể, hay hệ thống các di tích lịch sử, văn hóa, cách mạng… trên địa bàn cả nước
- Quản lý các tài liệu về nhân vật lịch sử: Nơi lưu trữ thông tin liên quan đến các nhân vật lịch sử trên địa bàn Người sử dụng có thể đính kèm những hình ảnh nhân vật lịch sử và dễ dàng tìm kiếm các thông tin về một nhân vật lịch sử nào đó đang quản lý
- Quản lý các hoat động sự kiện văn hóa diễn ra trên một địa bàn, quản lý thời gian, kết quả hay các thông tin, tài liệu liên quan đến hoạt động, sự kiện đó
- Quản lý các thông tin liên quan đến hoạt động của các nhà truyền thống trên địa bàn
- Quản lý số hiện vật: Nơi lưu trữ thông tin về các hiện vật cần quản lý Với các cuốn số hiện vật điện tử này người sử dụng có thể lưu trữ tất cả những thông tin liên quan đến hiện vật: kích thước, tình trạng, nguồn gốc, niên đại… hoặc những thông tin liên quan đến hiện vật đó
Như vậy chúng ta có thể đưa ra các quan điểm, định nghĩa chung về quản lý theo quan điểm của điều khiển học: “ Quản lý là sự tác động vào một hệ thống hay một quá trình để điều khiển, chỉ đạo sự vận động của nó theo những quy luật nhất định nhằm đạt được mục đích hay kế hoạch mà người quản lý đã dự kiến, đã đề ra từ trước ”
Quản lý DTLSVH là hoạt động nằm trong công tác quản lý DSVH Quản lý DSVH không chỉ đơn thuần là quản lý các di tích vật thể mà quan trọng hơn là những người làm công tác quản lý phải biết cách đánh thức những giá trị văn hóa phi vật thể để có thể tác động tích cực đến đời sống cộng đồng
Quản lý di tích bao gồm các hoạt động như:
Bảo quản di tích lịch sử văn hóa, Danh lam thắng cảnh, di vật, bảo vật quốc gia, là hoạt động nhằm phòng ngừa hạn chế những nguy cơ làm hư hỏng mà không làm thay đổi những yếu tố nguyên gốc vốn có của di tích lịch sử văn hóa, danh lam thắng cảnh, di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia
Tu bổ di tích lịch sử văn hóa, danh lam thắng cảnh là hoạt động nhằm tu sửa, gia cố, tôn tạo di tích lịch sử văn hóa, danh lam thắng cảnh
Phục hồi di tích lịch sử văn hóa, danh lam thắng cảnh là hoạt động nằm phục dựng lại di tích lịch sử văn hóa, danh lam thắng cảnh đã bị hủy họa trên cơ sở các cứ liệu khoa học về di tích lịch sử văn hóa, danh lam thắng cảnh đó
* Di tích lịch sử văn hóa
Di tích lịch sử văn hóa là công trình xây dựng, địa điểm và các di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia thuộc công trình, địa điểm có giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học Tiêu chí để một công trình, địa điểm trở thành di tích lịch sử văn hóa được nêu trong Điều 28 Luật di sản văn hóa:
- Công trình xây dựng, địa điểm gắn liền với sự kiện lịch sử tiêu biểu trong quá trình dựng nước và giữ nước
- Công trình xây dựng, địa điểm gắn với thân thế và sự nghiệp của anh hùng dân tộc, danh nhân của đất nước
- Công trình xây dựng, địa điểm gắn với sự kiện lịch sử tiêu biểu của các thời kỳ cách mạng, kháng chiến
- Địa điểm có giá trị tiêu biểu về khảo cổ học
Khái quát về Huyện Thạch Hà, Tĩnh Hà Tĩnh
Hà Tĩnh là một tỉnh ở dải đất miền Trung, nằm trong vùng du lịch Bắc Trung
Bộ, phía bắc giáp Nghệ An, phía nam giáp Quảng Bình, phía tây giáp Lào, phía đông giáp Biển đông, với bờ biển dài 137km Gồm các huyện Hương Sơn, Can Lộc,
Kỳ Anh, Vũ Quang, Lộc Hà, Hương Khê, Nghi Xuân, Đức Thọ, Cẩm xuyên và huyện Thạch Hà
Trong đó Thạch Hà là 1 huyện nằm ở trung độ phần phía đông tỉnh Hà Tĩnh, trên tọa độ 18,10 08 – 18,29 độ vĩ Bắc và 105,38 -106,2 độ kinh đông; phía bắc giáp các huyện Can Lộc và Lộc Hà; phía nam giáp huyện Cẩm Xuyên; phía tây là huyện Hương Khê và phía đông là biển Thành phố Hà Tĩnh nằm lọt vào giữa, cắt địa bàn huyện thành hai phần tách rời nhau Phần phía tây là các xã, duyên sơn và đồng bằng, phần phía đông là các xã duyên hải Diện tích tự nhiên toàn huyện là 355,03 km2 và dân số là 129.364 người (Theo số liệu thống kê đến 1/1/2011)
Phía tây liền với vùng núi Hương Khê là dải núi đồi thấp, rìa ngoài của rặng Trường Sơn Bắc, kéo dài 24km từ động Sơn Mao (Thạch Ngọc) đến ngọn Báu Đài (Thạch Lưu), Nhật Lệ (Thạch Điền) Vùng bán sơn địa này rộng khoảng 11000 –
12000 ha chiếm 25% diện tích toàn huyện (Theo tài liệu điều tra của Tổng cục Thủy sản) Các núi đều ở độ cao trung bình 200 – 250m, trừ ngọn Nhật Lệ(416m) Các sông suối, trong đó có ba sông chính (sông Dà – Hà Hoàng, sông Cày, sông Rào Cấy) Bờ biển dài khoảng 20km với tổng diện tích vùng đặc quyền kinh tế là 3310km2(TLĐD)
Thạch Hà là một vùng đất cổ, con người đã có mặt ở đây từ thời hậu kỳ Đá Mới, cách ngày nay khoảng 4800 năm Thời xa xưa, đất Thạch Hà nằm trong bộ lạc Việt Thường, nước cổ Văn Lang Đầu thời tự chủ nhà Tiền Lê lấy phần phía đông châu Phúc Lộc – Đường Lâm xưa, đặt châu Thạch Hà Tên Thạch Hà có từ đó, và được chép vào sử sách (Việt sử lược, Đại Việt sử ký toàn thư…) sớm nhất vào những năm 1005 và 1009, cách ngày nay trên 1000 năm Nhà Lý đặt trại Định
Phiên và lấy phần đất phía bắc châu Thạch Hà lập huyện Thạch Hà Đời Trần – Hồ và thời thuộc Minh, vùng này có những thay đổi về tên gọi, nhưng đến năm Quang thuận thứ 10 (1469) vua Lê Thánh Tông định bản đồ cả nước, tên huyện Thạch Hà được khôi phục và tồn tại đến ngày nay Dưới thời Lê – Mạc, huyện Thạch Hà thuộc phủ Hà Hoa, xứ/ trấn Nghệ An Năm Tân Mão, Minh Mệnh thứ 42 (1831) nhà Nguyễn cắt phần đất phía nam trấn Nghệ An gồm 2 phủ, 6 huyện lập tỉnh Hà Tĩnh Thạch Hà vẫn thuộc phủ Hà Hoa (từ 1841 là Hà Thanh) Năm đầu Khải Định
(1916) bỏ phủ Hà Thanh, Thạch Hà được nâng lên thành phủ Sau cách mạng tháng 8-1945, bỏ phủ, lấy lại tên huyện Thạch Hà cho đến nay Địa bàn huyện Thạch Hà từ đời Lý cho đến đầu thế kỷ XX ở vào khoảng giữa sông Nghèn – Hà Hoàng và sông Rào Cấy (sông Nài)
Trong hai năm 1989 và 2004, theo quyết định của Chính phủ, Thạch Hà cắt 11 xã chuyển nhập Thị xã Hà Tĩnh (nay là Thành phố Hà Tĩnh) và năm 2007 lại cắt 6 xã chuyển về huyện mới Lộc Hà
Huyện Thạch Hà hiện nay còn lại 31 đơn vị hành chính trực thuộc, gồm 30 xã và 1 thị trấn huyện lỵ.[14,tr.4-6]
Thạch Hà là một huyện duyên hải nằm ở trung tâm của tỉnh Hà Tĩnh, Việt Nam Phía tây bắc giáp huyện Can Lộc, phía bắc giáp huyện Lộc Hà, phía nam giáp huyện Cẩm Xuyên và thành phố Hà Tĩnh, phía tây giáp huyện Hương Khê, phía đông giáp biển Đông Thành phố Hà Tĩnh nằm xen giữa huyện Thạch Hà, chia huyện thành 2 nửa bên phía tây và bên phía đông của thành phố Huyện lỵ là thị trấn Thạch Hà nằm trên quốc lộ 1A ngay cửa ngõ vào thành phố Hà Tĩnh, cách thủ đô
Hà Nội 345 km, cách thành phố Vinh 45 km, cách thành phố Hà Tĩnh 5 km
Vị trí địa lý và hệ thống giao thông cho phép Thạch Hà giao lưu và trao đổi hàng hóa thuận lợi với bên ngoài; hình thành khu công nghiệp tập trung như Dự án khai thác mỏ sắt Thạch Khê, phát triển một số khu - cụm công nghiệp dọc theo Quốc lộ 1A từ cầu Nghèn đến cầu Cày (theo hướng từ Bắc vào Nam); hình thành các xí nghiệp vừa và nhỏ dọc đường Tỉnh lộ 2, Tỉnh lộ 3, Tỉnh lộ 17 và Tỉnh lộ 19/5 Địa hình huyện Thạch Hà có xu hướng thấp dần từ Tây Nam sang Đông, bị chia cắt thành bởi 3 hệ thống sông: Nghèn, Rào Cái và sông Cày nên hình thành ba vùng địa hình khá rõ rệt: vùng đồng bằng, vùng bán sơn địa và vùng ven biển Thuỷ văn:
Chế độ thuỷ văn trên địa bàn huyện chịu ảnh hưởng và bị chi phối của các sông chính như: Đò Điệm, sông Rào Cái, sông Nghèn, sông Cầu Già
Nguồn nước mặt rất dồi dào do lượng nước mưa lớn nhưng chỉ sử dụng được trong mùa mưa Mùa khô sử dụng nước chủ yếu từ các hồ đập thuỷ lợi Nguồn nước ngầm nông, bị nhiễm mặn vì vậy phần lớn người dân chưa có điều kiện sử dụng nguồn nước ngầm phục vụ cho sinh hoạt
Huyện Thạch Hà có tổng diện tích tự nhiên: 35503,78ha, phân thành các loại đất như sau: Đất nông nghiệp 23040,47ha, đất phi nông nghiệp 9092,68ha, đất chưa sử dụng là 3370,63ha
Khoáng sản gồm có Emanit với trữ lượng 365.000 tấn; Mỏ sắt Thạch Khê với trữ lượng 540 triệu tấn Đây là mỏ sắt lớn nhất của khu vực Đông Nam Á Đá xây dựng ở Thạch Đỉnh, Thạch Bàn, khoảng 250 ha, có giá trị trong xây dựng và xuất khẩu
1.2.3 Kinh t ế - xã h ộ i – v ă n hóa Điều kiện kinh tế
Cơ cấu kinh tế của huyện Thạch Hà các ngành năm 2011 của huyện không đồng đều, tập trung chủ yếu vào ngành nông nghiệp, ngành công nghiệp - Xây dựng
Năm 2011, tổng giá trị sản xuất của các ngành sản xuất chính đạt 1.308.079 tỷ đồng (theo giá hiện hành), trong đó:
- Nông nghiệp: 709.580 tỷ đồng, chiếm 54,25%;
- Thương mại - Dịch vụ: 120.802 tỷ đồng, chiếm 9,23%;
- Công nghiệp - Xây dựng: 477.678 tỷ đồng, chiếm 36,52%;
Thạch Hà có Quốc lộ 1A đi qua giữa Huyện với chiều dài 9,4 km, các tuyến tỉnh lộ, đường liên xã, liên vùng có tổng chiều dài tương đối lớn (tỉnh lộ khoảng 56,2km, huyện lộ 35,2km) và được phân bố khá đều trên địa bàn các xã Các tuyến đường liên thôn khá phát triển, phần lớn đã được nâng cấp, mở rộng, mặt đường đa số được nhựa hoá hoặc bê tông hoá tạo điệu kiện thuận lợi cho việc đi lại, vận chuyển hàng hoá trong nội Huyện và các địa phương khác trong và ngoài Tỉnh
Tổng quan về Khu tưởng niệm Lý Tự Trọng
Hà Tĩnh từ lâu đã được biết đến là một vùng đất anh hùng, gắn liền với hai cuộc chiến tranh chống Pháp và chống Mỹ của dân tộc Việt Nam Trong những năm đầu thế kỷ XX, người thanh niên yêu nước Nguyễn Tất Thành đã bôn ba khắp năm châu bốn biển, đến với chủ nghĩa Mác – Lênin và tìm ra con đường cứu nước cho dân tộc Trong hành trình cứu nước đó, Người đặc biệt chú trọng đến việc đào tạo, bồi dưỡng thanh niên – một lực lượng quan trọng đối với sự thành bại của cách mạng Người đã trực tiếp bồi dưỡng, rèn luyện nhiều chiến sỹ cách mạng trẻ tuổi, trong đó tiêu biểu là đồng chí Lý Tự Trọng – Người đoàn viên thanh niên cộng sản đầu tiên với câu nói nổi tiếng trước tòa án kẻ thù: “Con đường của thanh niên chỉ là con đường cách mạng, không thể có con đường nào khác”
Lý Tự Trọng tên thật là Lê Hữu Trọng, con trai cụ Lê Khoan (tức Lê Hữu Đạt), quê ở làng Việt Xuyên – huyện Thạch Hà – tỉnh Hà Tĩnh và cụ Nguyễn Thị Sờm, quê ở huyện Can Lộc – tỉnh Hà Tĩnh Do không chịu nổi ách áp bức bóc lột của bọn thực dân phong kiến, cụ Khoan đã cùng một số bà con rời quê sang Thái Lan sinh sống và tham gia hoạt động cách mạng Trong một lần đánh đồn lính Pháp ở biên giới Lào – Thái Lan, cụ bị nhà cầm quyền Xiêm bắt giam Ra tù cụ cùng một số đồng hương đến bản Mạy, tỉnh Nakhonphanom thuộc đông bắc Thái Lan Lúc đó bản Mạy đang là nơi đón tiếp các thanh niên yêu nước của quê hương Nghệ Tĩnh sang hoạt động Gia đình Lý Tự Trọng là một trong những cơ sở của cách mạng, đây là nơi bồi dưỡng cán bộ và là trường quốc ngữ của Hội Việt kiều
Ngay từ nhỏ, Lý Tự Trọng đã tỏ ra là người sớm hiểu biết, có khả năng học tốt nhiều ngoại ngữ như tiếng Thái, Việt, Anh, Pháp, Nga; được nuôi dưỡng trong môi trường cách mạng, Lý Tự Trọng sớm hiểu được nỗi khổ cực của nhân dân ta dưới chế độ cai trị của thực dân phong kiến Lên 9 tuổi, Lý Tự Trọng được cha mẹ cho đi học tiếng Xiêm, tiếng Trung Quốc tại trường tiểu học thị trấn Nakhon Anh ra sức học tập và nung nấu quyết tâm làm cách mạng
Cuối năm 1926, Lê Hữu Trọng được tổ chức Việt Nam Thanh niên Cách mạng đồng chí Hội chọn sang Quảng Châu – Trung Quốc học tập và được Bác Hồ đưa vào nhóm “Thiếu niên tiền phong Việt Nam”, một hình thức tổ chức thanh thiếu niên cộng sản đầu tiên của cách mạng Việt Nam Lê Hữu Trọng được Bác Hồ đổi tên là Lý Tự Trọng (cùng họ với Lý Thụy – tên gọi bí mật của đồng chí Nguyễn Ái Quốc lúc bấy giờ) Lý Tự Trọng và các thành viên trong nhóm “Thiếu niên tiền phong Việt Nam” được bồi dưỡng về kiến thức nói chung và đặc biệt là nhiệm vụ cách mạng Việt Nam Sau đó Lý Tự Trọng được Bác Hồ giới thiệu vào học tại một trường trung học của Chính phủ Tôn Trung Sơn ở Quảng Châu Qua một thời gian ngắn, Lý Tự Trọng đã thông thạo tiếng Trung và được cử làm liên lạc cho Tổng bộ Việt Nam thanh niên cách mạng đồng chí Hội ở Quảng Châu Vốn thông minh hoạt bát, mưu trí, Lý Tự Trọng đã góp phần tích cực vào việc liên lạc giữa Tổng bộ Việt Nam Thanh niên Cách mạng đồng chí Hội với Đảng bạn và cán bộ cách mạng Việt Nam hoạt động tại Trung Quốc, đồng thời tổ chức việc chuyển thư từ, tài liệu của Đảng về nước Đến giữa năm 1929, tình hình cách mạng đã có chuyển biến mới Các tổ chức cộng sản ở Việt Nam lần lượt ra đời Lý Tự Trọng được cử về nước hoạt động tại Sài Gòn – Chợ Lớn đảm nhận nhiệm vụ liên lạc trong và ngoài nước cho Xứ ủy Nam Kỳ; đồng thời, Lý Tự Trọng được giao một nhiệm vụ đặc biệt, vận động tập hợp thanh niên trong các nhà máy, trường học để thành lập Đoàn thanh niên cộng sản
Ngày 8 tháng 02 năm 1931, lợi dụng lúc bà con đi xem bóng đá ở sân vận động Sài Gòn tập trung rất đông, các chiến sỹ cách mạng đã tổ chức một cuộc mít tinh chớp nhoáng Cờ đỏ búa liềm giương cao Một đồng chí đứng lên diễn thuyết kêu gọi quần chúng đánh đổ thực dân Pháp Giữa lúc ấy, tên mật thám Pháp Lơ – gơ – răng và bọn cảnh sát đi cùng đã ập tới Không còn cách nào khác để cứu đồng chí mình, Lý Tự Trọng đã rút súng bắn chết tên mật thám cứu thoát đồng chí diễn thuyết Bị vây hãm ráo riết, Lý Tự Trọng đã bị bắt Thực dân Pháp đưa anh về giam ở bốt Ca – ti – na và tra tấn vô cùng dã man nhưng anh không khai báo nửa lời, chỉ nói tên anh là Nguyễn Huy Đích thân tên Chánh mật thám Nam Kỳ là Na – đô đến hỏi cung Lý Tự Trọng Tất cả bọn hung ác ở Sài Gòn đều giở hết tài tra tấn và dụ dỗ Cả bọn chủ bóp Bô – lô ở Chợ Lớn có tiếng là khát máu cũng được đưa đến tra tấn Lý Tự Trọng Chúng áp dụng nhiều đòn tra tấn khác nhưng với anh tất cả đều vô hiệu Giam cầm tra tấn ở khám lớn Sài Gòn một thời gian không thu được kết quả, bọn chúng đưa anh ra xử án Run sợ trước phong trào cách mạng, chính quyền thực dân Pháp ở Đông Dương đã mở một phiên tòa đại hình Để xử một chiến sỹ cộng sản Việt Nam chưa đầy 18 tuổi Lý Tự Trọng đã bị kết án tử hình Đứng trước cái chết, Lý Tự Trọng không hề run sợ, anh đã chủ động biến phiên tòa của đế quốc thành một diễn đàn của người chiến sỹ cộng sản [15, tr.22-23]
Thực dân Pháp đã không dám xử công khai Lý Tự Trọng Lợi dụng lúc nửa đêm về sáng ngày 21 tháng 11 năm 1931, chúng đã hèn hạ dựng máy chém ở ngay khám lớn Sài Gòn hòng giết anh trong im lặng; nhưng tấm gương đấu tranh kiên cường anh dũng và những tiếng hô của anh: “Đả đảo thực dân Pháp”, “Đảng cộng sản Đông Dương muôn năm”, “Cách mạng Việt Nam thành công muôn năm” đã cổ vũ mạnh mẽ, tạo một làn sóng căm phẫn phản đối tội ác của thực dân Pháp đối với tù nhân trong khám lớn Sài Gòn Lý Tự Trọng đã hiên ngang bước lên máy chém, hát vang bài Quốc tế ca Tinh thần cách mạng bất khuất của Lý Tự Trọng đã làm cho kẻ thù vô cùng khiếp sợ và đã động viên cổ vũ mạnh mẽ phong trào cách mạng trong cả nước lúc bấy giờ [11, tr.25-26]
Cuộc đời và sự nghiệp cách mạng của Lý Tự Trọng tuy ngắn ngủi nhưng anh đã nêu một tấm gương chói lọi cho các thế hệ thanh niên noi theo Hình ảnh và chí khí người thanh niên Lý Tự Trọng đã trở thành biểu tượng hết sức thiêng liêng, cao đẹp trong lòng các thế hệ đoàn viên thanh niên Câu nói của anh “Con đường của thanh niên chỉ là con đường cách mạng chứ không thể là con đường nào khác”, đã thôi thúc khát vọng cống hiến của thanh niên Việt Nam, hình ảnh, khí phách của người thanh niên Lý Tự Trọng trở thành biểu tượng thiêng liêng, cao đẹp của thế hệ trẻ Việt Nam, của tinh thần yêu nước, thương nòi, của ý chí vượt khó, ham học hỏi, sẵn sàng chiến đấu hy sinh vì Tổ quốc Nó đã trở thành lý tưởng sống và vũ khí chiến đấu của thanh niên Việt Nam từ đó cho đến hôm nay và mãi mãi sau này [7,tr.45]
Ngày nay, trong công cuộc đổi mới, tuổi trẻ Việt Nam luôn luôn là lực lượng xung kích đi đầu trong học tập, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Từ những phong trào
“ Thanh niên lập nghiệp” và “Tuổi trẻ giữ nước”, “Thi đua, tình nguyện xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”, “Phong trào thanh niên tình nguyện” và hiện nay là hai phong trào lớn “Xung kích phát triển kinh tế xã hội và bảo vệ Tổ quốc” và “Đồng hành với thanh niên lập thân lập nghiệp” Ở mỗi địa phương, đơn vị đã và đang xuất hiện ngày càng nhiều những tập thể, cá nhân tiêu biểu đi đầu trong các lĩnh vực học tập, lao động sản xuất, sáng tạo khoa học công nghệ và chiến đấu giữ gìn an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội.[8, tr.74]
80 năm sau ngày mất (ngày 30/4/2011) hài cốt của đồng chí đã được tìm thấy và đưa từ Công viên Lê Thị Riêng - Thành phố Hồ Chí Minh về an táng tại quê nhà[10,tr.80] Để tri ân sự hy sinh anh dũng của đồng chí, thỏa nguyện của gia đình, dòng họ và cán bộ đoàn viên, thanh niên cả nước, sau gần 03 năm (Từ năm 2009 –
2011) nỗ lực tìm kiếm mộ đồng chí Lý Tự Trọng bằng nhiều phương pháp của gia đình, dòng họ Lê Hữu - Xã Việt Xuyên, huyện Thạch Hà; với sự quan tâm chỉ đạo thường xuyên, sâu sát của Ban Bí thư Trung ương Đoàn và lãnh đạo tỉnh Hà Tĩnh; sự đồng hành, hỗ trợ tích cực của Ban Thường vụ Tỉnh Đoàn và cấp ủy, chính quyền huyện Thạch Hà; với sự giúp đỡ nhiệt tình của cấp ủy, chính quyền Thành phố Hồ Chí Minh Khu tưởng niệm Lý Tự Trọng đã được đề cập để xây dựng và Thể theo nguyện vọng của cán bộ, chiến sỹ, nhân dân Hà Tĩnh và Đoàn viên thanh niên cả nước, Ban Bí thư Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh đã phê duyệt dự án Đầu tư xây dựng Khu tưởng niệm Lý Tự Trọng tại xã Việt Xuyên - Huyện Thạch
Hà - Tỉnh Hà Tĩnh, do Tỉnh đoàn Hà Tĩnh làm chủ đầu tư với tổng mức đầu tư là 83 tỷ đồng Trong đó, nguồn vốn Trung ương Đoàn là 36,9 tỷ đồng, địa phương 23 tỷ đồng còn lại huy động từ nguồn vốn xã hội hóa Công trình có diện tích 4,4 ha, được xây dựng gắn kết với phần đất của gia đình, nằm ở vị trí thuận lợi cho khách tham quan với các hạng mục công trình: Khu mộ và đài tưởng niệm, nhà thờ, nhà văn hóa truyền thống, nhà dịch vụ, hệ thống sân vườn, cảnh quan, cây xanh, hệ thống hạ tầng kỹ thuật Đây sẽ là công trình tri ân đối với người thanh niên cộng sản trẻ tuổi, công trình văn hóa tâm linh để lại giá trị lâu dài cho quê hương, đất nước; là nơi để tổ chức các hoạt động về nguồn, giáo dục truyền thống cho thanh thiếu nhi cả nước Dựa trên cở sở pháp lý:
- Luật Di sản văn hoá ngày 29/6/2001 và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật di sản văn hoá ngày 18/6/2009
- Nghị định số 98/2010/NĐ-CP ngày 21/9/2010 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật di sản văn hoá và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật di sản văn hoá
- Quyết định số 1223 QĐ/UB-VX ngày 09/7/2004 của Ủy ban nhân dân tỉnh
Hà Tĩnh về việc công nhận Nhà thờ Lý Tự Trọng - Di tích lịch sử văn hóa cấp Tỉnh
- Quyết định số 2461 QĐ/TW-ĐTN ngày 23/9/2011 của Ban Bí thư Trung ương Đoàn về việc phê duyệt dự án đầu tư xây dựng Khu tưởng niệm Lý Tự Trọng tại xã Việt Xuyên, huyện Thạch Hà, tỉnh Hà Tĩnh
- Quyết định số 3441/QĐ/UBND ngày 4/11/2013 của UBND tỉnh phê duyệt điều chỉnh quy hoạch chi tiết Khu tưởng niệm Lý Tự Trọng
- Nghị quyết Đại hội Đoàn toàn tỉnh lần thứ XVI, nhiệm kỳ 2012- 2017
Ngày 20/10/2011, nhân dịp kỷ niệm 97 năm ngày sinh của đồng chí Lý Tự Trọng, Ban Thường vụ Tỉnh Đoàn đã khởi công xây dựng Khu tưởng niệm Đến nay, nhiều hạng mục đã hoàn thành đưa vào sử dụng, thời gian qua đã đón nhận hàng trăm đoàn khách, đoàn viên thanh niên trong và ngoài Tỉnh đến tham quan, dâng hương tưởng niệm, tổ chức các hoạt động văn hóa, lễ kết nạp Đội- Đoàn viên mới tại Khu tưởng niệm
Thực tiễn công tác quản lý di tích tại Khu tưởng niệm Lý Tự trọng xã Việt Xuyên - Huyện Thạch Hà - Tĩnh Hà Tĩnh
2.2.1 C ơ c ấ u t ổ ch ứ c và B ộ máy qu ả n lý
* Ban Quản lý Khu tưởng niệm Lý Tự Trọng
Là đơn vị sự nghiệp công lập có thu, có con dấu và tài khoản riêng, chịu sự quản lý trực tiếp của Tỉnh đoàn TNCS Hồ Chí Minh, chịu sự quản lý Nhà nước của
Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch và chịu sự quản lý về mặt hành chính trên địa bàn của UBND huyện Thạch Hà
- Quản lý, bảo vệ, trùng tu, tôn tạo và thực hiện các hoạt động tuyên truyền, quảng bá, phát huy các giá trị văn hóa - lịch sử Khu tưởng niệm để giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ
- Nghiên cứu về lịch sử, sự kiện nhân vật, sưu tầm hiện vật, tư liệu, đón tiếp và hướng dẫn thuyết minh phục vụ khách đến thăm viếng, nghiên cứu, tham quan du lịch
- Là trung tâm giáo dục truyền thống của tuổi trẻ Việt Nam, là nơi tổ chức các hoạt động tâp trung khác của thanh thiếu nhi Hà Tĩnh nói riêng và thanh niên cả nước nói chung, đồng thời là nơi giao lưu với thanh niên quốc tế
- Xây dựng và triển khai thực hiện quy hoạch, kế hoạch hoạt động của Khu tưởng niệm
- Quản lý, sửa chữa, tu bổ, trang bị, mua sắm cơ sở vật chất phục vụ cho hoạt động của Khu tưởng niệm; tổ chức đón tiếp, hướng dẫn, thuyết minh cho du khách đến thăm viếng, nghiên cứu, tham quan, tưởng niệm tại Khu tưởng niệm
- Tổ chức sưu tầm hiện vật, kỷ vật và những tư liệu về cuộc đời, sự nghiệp của đồng chí Lý Tự Trọng và những người cộng sản trẻ tuổi, truyền thống của tuổi trẻ
Hà Tĩnh và tuổi trẻ cả nước trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc để tổ chức trưng bày, thuyết minh phục vụ khách đến thăm viếng, tham quan, du lịch
- Phối hợp với Bảo tàng Tuổi trẻ Việt Nam, Trường Đoàn Lý Tự Trọng, các cơ sở giáo dục khác của Trung ương Đoàn và của các Tỉnh bạn để tổ chức các hoạt động giáo dục truyền thống, giáo dục kỹ năng, giao lưu học tập và các hoạt động khác của Đoàn - Hội - Đội
- Từng bước tổ chức thực hiện kế hoạch xây dựng Khu tưởng niệm trở thành một quần thể di tích lịch sử phục vụ tham quan, du lịch cho du khách trong và ngoài nước; là nơi sinh hoạt văn hóa truyền thống của tuổi trẻ
- Huy động các nguồn tài trợ, khai thác các nguồn thu hợp lệ để phục vụ cho hoạt động của KTN
- Thực hiện chế độ quản lý, sử dụng tài chính, tài sản theo quy định hiện hành của nhà nước
- Thực hiện chế độ báo cáo định kỳ và đột xuất cho cơ quan chủ quản và cấp có thẩm quyền theo quy định
- Phối hợp với địa phương, bảo vệ các hạng mục, các tài liệu, hiện vật, cơ sở vật chất của Khu tưởng niệm
- Tổ chức tôn tạo, bảo vệ Khu tưởng niệm
- Thực hiện các nhiệm vụ khác do Ban Thường vụ Tỉnh đoàn và các cấp có thẩm quyền giao
* Tổ chức bộ máy, biên chế:
Tổ chức bộ máy và các chức danh biên chế Ban quản lý Khu tưởng niệm gồm: Lãnh đạo ban
01 Tổ chuyên môn nghiệp vụ
01 Tổ Hành chính quản trị
03 - 05 biên chế đối với các chức danh Trưởng ban, Phó ban, Trưởng các bộ phận chuyên môn và Kế toán ngoài ra có thể hợp đồng thêm một số vị trí công tác khác theo khả năng, nhu cầu thực tế, cụ thể:
Bộ máy tổ chức BQL Khu tưởng niệm Lý Tự Trọng:
1 Đ/c Nguyễn Tiến Sơn - Trưởng BQL Khu tưởng niệm
2 Đ/c Chu Thanh Hoài - Phó trưởng BQL Khu tưởng niệm
3 Đ/c Trần Thị Thu Tình - Cán bộ BQL Khu tưởng niệm
4 Đ/c Trần Thị Nga - Cán bộ BQL Khu tưởng niệm
5 Đ/c Nguyễn Công Nguyên - Cán bộ BQL Khu tưởng niệm
6 Đ/c Nguyễn Thị Phương Mai - Cán bộ BQL Khu tưởng niệm
7 Đ/c Đặng Quốc Vũ - Cán bộ BQL Khu tưởng niệm
8 Đ/c Nguyễn Thị Phượng - Cán bộ BQL Khu tưởng niệm
9 Đ/c Lê Thị Lân - Cán bộ BQL Khu tưởng niệm
10 Đ/c Nguyễn Công Thuận - Cán bộ BQL Khu tưởng niệm
+ Điều hành chung, phụ trách kế hoạch, tổ chức, tài chính của đơn vị
+ Chịu trách nhiệm về công tác đối nội, đối ngoại, giải quyết các mối quan hệ, tạo điều kiện cho hoạt động của Ban đạt hiệu quả
+ Có khả năng quản lý, điều hành, đối nội, đối ngoại Cụ thể hóa các chủ trương, kế hoạch một cách có hiệu quả
+ Tâm huyết, nhiệt tình với nhiệm vụ được giao, chăm lo bảo vệ lợi ích và sự phát triển của đơn vị
+ Giúp việc cho Trưởng ban, chịu trách nhiệm trước Trưởng ban, trực tiếp phụ trách về chuyên môn nghiệp vụ, thay mặt Trưởng ban điều hành công việc của Ban khi được Trưởng ban uỷ quyền
+ Tâm huyết, nhiệt tình, năng động, sáng tạo trong công việc được giao Ngoài ra gồm: Đội ngũ cán bộ làm công tác chuyên môn: 2-3 biên chế
Tổ công tác chuyên môn nghiệp vụ:
Gồm 02 biên chế và một số nhân viên hợp đồng thực hiện các nhiệm vụ sau:
- Đón tiếp, hướng dẫn các đoàn khách đến thăm viếng, tham quan, nghiên cứu tại Khu tưởng niệm
- Tuyên truyền, giới thiệu quảng bá Khu tưởng niệm trên các phương tiện thông tin đại chúng
- Xây dựng đề cương trưng bày; tổ chức sưu tầm hiện vật, kỷ vật và những tư liệu về cuộc đời, sự nghiệp của đồng chí Lý Tự Trọng và những người cộng sản trẻ tuổi, truyền thống của tuổi trẻ Hà Tĩnh và tuổi trẻ cả nước trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc để tổ chức trưng bày, thuyết minh phục vụ khách đến thăm viếng, tham quan, du lịch
- Xây dựng kế hoạch, tổ chức thực hiện các hoạt động tập trung và các hoạt động thường xuyên khác để bảo vệ, phát huy giá trị của Khu tưởng niệm
Tổ công tác hành chính quản trị:
Gồm 01 biên chế và một số hợp đồng giúp việc, thực hiện các nhiệm vụ sau:
- Quản lý hành chính, tài chính, tài sản, thiết bị, phương tiện của Ban và của Khu tưởng niệm
- Khai thác các nguồn lực phục vụ hoạt động của Khu tưởng niệm
- Tổng hợp, xây dựng báo cáo, thực hiện công tác thi đua - khen thưởng theo quy định; thực hiện công tác văn thư, kho quỹ
- Tiếp nhận, quản lý, cấp phiếu thu hoặc cấp giấy chứng nhận tiền, hiện vật do các cơ quan, đơn vị, cá nhân hiến tặng, đóng góp công đức
- Chăm lo hương khói Khu mộ và Đài tưởng niệm, Nhà tưởng niệm
- Thực hiện công tác bảo vệ cơ sở vật chất, trang thiết bị; an ninh trật tự Khu tưởng niệm và bảo vệ phương tiện, tài sản của các tập thể, cá nhân đến thăm viếng Khu tưởng niệm
- Vệ sinh môi trường, trồng và chăm sóc, bảo vệ cây xanh, cây cảnh
- Phụ trách hệ thống âm thanh, ánh sáng, điện, điện tử; hệ thống nước sinh hoạt, phòng cháy chữa cháy toàn bộ Khu tưởng niệm, trong đó phục vụ giới thiệu, thuyết minh tại các điểm trong Khu tưởng niệm Để quản lý tốt đội ngũ nhân viên của mình, Trưởng ban sẽ chịu trách nhiệm quản lý chung còn Phó ban sẽ là người chịu trách nhiệm trực tiếp với các bộ phận trong Khu tưởng niệm, mỗi bộ phận sẽ có tổ trưởng đứng ra quản lý nhân lực cũng như công việc của bộ phận mình
* Cơ sở vật chất, Tài chính:
- Trụ sở làm việc: Nằm trong Khu tưởng niệm Lý Tự Trọng tại xã Việt Xuyên
- Huyện Thạch Hà - Tỉnh Hà Tĩnh
- Nguồn Tài chính hoạt động:
Đánh giá điểm mạnh,điểm yếu, cơ hội, thách thức của Khu tưởng niệm Lý Tự Trọng
Công trình KTN được hoàn thiện vào tháng 10/2014 nhưng đã đi vào hoạt động vào cuối năm 2013 Đây là công trình mang văn hóa mang tầm vóc quốc gia, là địa chỉ đỏ để giáo dục truyền thống yêu nước và cách mạng cho thế hệ hôm nay và mai sau, là nơi tổ chức các hoạt động văn hóa của thanh thiếu niên Hà Tĩnh và cả nước, là nơi trưng bày các tư liệu về cuộc đời hoạt động cách mạng của đồng chí Lý
Tự Trọng và tuổi trẻ Việt Nam.Từ khi thành lập và đi vào hoạt động đến nay, đã hơn nửa năm, công trình đã đang nhận được nhiều sự quan tâm từ các cấp chính quyền Tỉnh và địa phương
Tuy mới thành lập, và còn non trẻ, nhưng Ban quản lý cùng các cán bộ nhân viên tại đây đã đang thực hiện rất tốt nhiệm vụ được giao Đóng góp vào sự phát triển về nhiều mặt cho Khu tưởng niệm, cho địa phương và cho Tỉnh nhà
Ban quản lý tại Khu tưởng niệm đã từng bước thực hiện đúng chủ trương của Đảng và Nhà nước, của UBND Tỉnh cùng Tỉnh Đoàn trong công cuộc bảo vệ, kiểm tra, phát huy giá trị của Khu di tích
Với đội ngũ cán bộ nhân viên trẻ, khá nhiệt tình luôn luôn hoàn thành tốt nhiệm vụ, hàng ngày phục vụ từng đoàn khách tham quan
Dự án trồng cây xanh xung quanh Khu tưởng niệm đã làm cho cảnh quan thêm thoáng đãng, giữ môi trường xanh đẹp Các phương tiện phòng chống cháy nổ được kiện toàn và luôn được chuẩn bị đầy đủ, sẵn sàng.Vấn đề vệ sinh luôn được chú trọng thực hiện
Ban quản lý đã có công lớn trong quá trình tìm hiểu sưu tầm nhiều cuốn sách, vở, các tư liệu, báo Tạp chí viết về Lý Tự Trọng cùng Chủ tịch Hồ được trưng bày trong nhà 2 nhà truyền thống nhằm phục vụ nhu cầu của khách du lịch khi tới đây tìm hiểu, tham quan
Nhiều hoạt động thiết thực diễn ra sôi nổi, đầy hào hứng, thu hút được người dân như: tổ chức bàn giao hỗ trợ xây dựng nông thôn mới tại xã Việt Xuyên, tổ chức khám bệnh, cấp phát thuốc cho người dân, lễ tuyên dương các công trình và thanh niên tiêu biểu trong phong trào thi, tổ chức hội trại thanh niên…
Thanh tra của Sở Văn hóa thể thao và du lịch Tỉnh cũng cùng phối hợp với Ban quản lý di tích và chính quyền địa phương tiến hành công tác thanh tra, kiểm tra toàn bộ Khu tưởng niệm trên tất cả mọi lĩnh vực: bảo tồn, dịch vụ, vệ sinh môi trường, an ninh trật tự… đảm bảo việc quản lý có hiệu quả của Ban quản lý và đưa ra định hướng phát triển cho Khu tưởng niệm
Ban quản lý đã làm nên một địa chỉ đáng tự hào, về một vùng đất anh hùng, nhân tài, hào kiệt, xứng đáng là lớp con cháu của người Anh hùng trẻ tuổi Lý Tự Trọng
Khu tưởng niệm đi vào hoạt động đã hơn nửa năm nay, bên cạnh những ưu điểm tích cực đã làm được thì vẫn đang còn tồn tại 1 số hạn chế
Qua thời gian khảo sát tìm hiểu tôi thấy rằng :
Nhân viên, cán bộ quản lý tại Khu tưởng niệm hầu như là người ở tại địa phương - quê hương Huyện Thạch Hà, nên phần đa công việc phân chia vẫn chưa rõ ràng, rành mạch, Một số nhân viên còn chưa nhiệt tình với công việc Khách đến tham quan nhưng vẫn ngồi ở trong phòng, khách đến tận cửa phòng để hỏi rồi mới biết khách đến
Nhân viên tại Khu tưởng niệm căn bản vẫn còn thiếu nhiều kinh nghiệm thực tế, một số chưa có kinh nghiệm về thuyết trình, hướng dẫn viên
Mặt khác về tổ chức bộ máy quản lý của Khu tưởng niệm Lý Tự trọng vẫn còn hạn chế, chưa đáp ứng được nhu cầu công việc tại đây, thiếu cán bộ khoa học kĩ thuật, cán bộ nghiên cứu khoa học Dẫn đến tình trạng một cán bộ phải kiêm nhiệm nhiều công việc khác nhau
Hầu như những người nằm trong Ban quản lý ít đến, do Khu tưởng niệm còn khá mới
Hệ thống các dịch vụ tại đây vẫn còn thiếu: bãi gửi xe, quầy hàng lưu niệm, dịch vụ ăn uống,
Hoạt động tuyên truyền, quảng bá hình ảnh về KTN chưa nhiều, chưa thường xuyên nên chưa đạt hiệu quả cao trong công tác thu hút khách tham quan Đồng thời công tác tuyên truyền ý thức bảo vệ, phát huy giá trị Di tích trong dân còn hạn chế Sự tham gia của người dân vào các cuộc họp, các lĩnh vực quản lý còn chưa có điều đó sẽ là hạn chế rất lớn đối với Ban quản lý, vì đối với mỗi công trình Di tích sự tham gia của người dân là rất cần thiết trong quá trình phát triển
Mặt khác, đa số phương tiện tuyên truyền chủ yếu là loa đài, chưa phát triển đa dạng trên các phương tiện khác
Chưa tổ chức nhiều chương trình lưu diễn, giao lưu, các công trình nghiên cứu khoa học, các buổi tọa đàm về tìm hiểu Khu tưởng niệm
Công tác bảo vệ vẫn chưa thực sự sát sao, người dân chăn thả gia súc ở xung quanh vẫn còn nhiều, bò trâu… vẫn chạy vào trong, làm mất cảnh quan tính thẩm mỹ…
Chưa làm triệt để phần vệ sinh, thảm cỏ trên đồi sau Phần mộ của Đồng chí cây cỏ vẫn mọc cao, chỗ các bồn cây cũng um tùm, cây cao cây thấp, lá rụng nhiều