Phương pháp nghiên cứu
Khóa luận áp dụng các phương pháp thống kê, tổng hợp, phân loại, phân tích, đối chiếu và so sánh để xác định giá trị của hệ thống tài liệu và hiện vật theo nguyên tắc bảo tàng.
* Vận dụng phương pháp luận của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng
Hồ Chí Minh khi xem xét phân tích, đánh giá những vấn đề liên quan của đề tài
Phương pháp nghiên cứu liên ngành bao gồm việc áp dụng các phương pháp luận từ sử học, bảo tàng học, lưu trữ học, và văn bản học, cùng với nghiên cứu tiểu sử cá nhân Điều này giúp kế thừa và phát huy các thành tựu nghiên cứu khoa học về Chủ tịch Hồ Chí Minh, từ đó tạo ra cái nhìn toàn diện và sâu sắc hơn về cuộc đời và sự nghiệp của Người.
Bố cục khóa luận
Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Tài liệu tham khảo và phần Phụ lục, khóa luận gồm có 3 chương:
SỰ HÌNH THÀNH SƯU TẬP TÀI LIỆU, HIỆN VẬT VỀ CHUYẾN THĂM CH PHÁP CỦA CHỦ TỊCH HỒ CHÍ MINH NĂM
Khái niệm sưu tập và tiêu chí xây dựng sưu tập hiện vật bảo tàng
Sưu tập hiện vật bảo tàng là một thuật ngữ quan trọng trong tài liệu bảo tàng học, liên quan đến các khái niệm “sưu tập” và “sưu tập hiện vật” trong nghiên cứu và hoạt động bảo tàng Nền tảng của sưu tập hiện vật bảo tàng là các hiện vật, với khái niệm “hiện vật bảo tàng” đã được định nghĩa trong nhiều tài liệu cơ bản.
Cuốn Bảo tàng học của hai giáo sư CHDC Đức và Liên Xô (cũ) là
V.Levưkin và K.G.Kherbơst đã viết: “Hiện vật bảo tàng là hiện vật mang giá trị bảo tàng được lấy ra từ thế giới đồ vật trong hiện thực khách quan, nó được sắp xếp vào các sưu tập bảo tàng để tổ chức việc bảo quản và sử dụng thuận tiện, lâu dài Hiện vật bảo tàng là vật mang thông tin xã hội hoặc thông tin khoa học, nó là nguồn sử liệu quan trọng cung cấp những tri thức cần thiết về tự nhiên, xã hội và về con người cho những ai tiếp cận với nó Hiện vật bảo tàng nào cũng chứa đựng một giá trị lịch sử văn hóa nhất định, vì thế nó là một bộ phận của di sản văn hóa dân tộc” 3
Giáo trình Cơ sở Bảo tàng học, tập 1 của Đại học Văn hóa Hà Nội (1990) định nghĩa hiện vật bảo tàng là nguồn nhận thức trực tiếp cho con người, thể hiện văn hóa vật chất và tinh thần do con người sáng tạo trong quá trình lịch sử.
3 PGS.TS Nguyễn Thị Huệ , Cơ sở bảo tàng học, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2008, trang 152
Khóa luận tốt nghiệp về thế giới tự nhiên xung quanh chúng ta chứng minh cho các sự kiện và hiện tượng trong quá trình phát triển của xã hội và tự nhiên Nội dung này phù hợp với loại hình bảo tàng, nơi sưu tầm và bảo quản hiện vật nhằm phục vụ cho nghiên cứu và giáo dục khoa học.
Trong cuốn "Nghiên cứu nguồn sử liệu hiện vật bảo tàng", khái niệm về hiện vật bảo tàng được định nghĩa là những hiện vật gốc có giá trị và thuộc tính đặc trưng, đi kèm với hồ sơ khoa học - pháp lý Những hiện vật này phù hợp với nội dung và loại hình của bảo tàng, được bảo quản lâu dài nhằm phục vụ cho các hoạt động và chức năng xã hội của bảo tàng.
Hiện vật bảo tàng đóng vai trò cốt lõi và là ngôn ngữ chính trong các hoạt động của bảo tàng, có ý nghĩa quan trọng đối với sự ra đời, tồn tại và phát triển của mỗi bảo tàng.
Để trở thành hiện vật bảo tàng, hiện vật gốc (hay còn gọi là hiện vật lịch sử) phải là những chứng cứ thực tế từ lịch sử tự nhiên và xã hội, đảm bảo tính khách quan và chân thực Theo các nhà bảo tàng học Xô Viết, hiện vật gốc được xem là nguồn sử liệu đầu tiên và là đối tượng trực tiếp của nhận thức cảm tính Tuy nhiên, để hiện vật gốc được công nhận là hiện vật bảo tàng, cần phải đáp ứng một số điều kiện nhất định.
Hiện vật bảo tàng là những tư liệu gốc mang giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học hoặc nghệ thuật thẩm mỹ, khác biệt với hiện vật thông thường Chúng không chỉ đơn thuần là đồ vật mà còn đại diện cho các nhân cách văn hóa lớn hoặc các sự kiện lịch sử quan trọng.
Hai là : Hiện vật gốc luôn phải có hồ sơ khoa học - pháp lý kèm theo
4 Trường Đại học Văn hóa Hà Nội, Cơ sở bảo tàng học, 1990,tập 1, trang 81
Việc bảo quản, quản lý và sử dụng hiện vật cũng như sưu tập bảo tàng cần tuân thủ các quy định pháp lý do nhà nước ban hành.
Trong lĩnh vực bảo tàng học, nhiều công trình nghiên cứu và sách vở tại Việt Nam và quốc tế đã đề cập đến khái niệm sưu tập Đặc biệt, Đại Bách khoa toàn thư Liên Xô (cũ) cung cấp một định nghĩa rõ ràng về khái niệm này.
Sưu tập là quá trình tổ chức và phân loại một số lượng hiện vật nhất định nhằm mục đích giáo dục, giải trí và sử dụng, với các hiện vật có mối liên hệ chung về chủ đề.
Từ điển Grande Larouse, tập 3, Colleetio (sưu tập) được định nghĩa là :
Sưu tập là sự liên kết của các đối tượng được phân loại nhằm mục đích giáo dục và giải trí Tại Việt Nam, khái niệm này không chỉ bao gồm các di vật và cổ vật, mà còn mở rộng đến bảo vật quốc gia và di sản văn hóa phi vật thể Sưu tập được thực hiện bằng cách thu thập, gìn giữ và sắp xếp có hệ thống các đối tượng theo những tiêu chí chung về hình thức, nội dung và chất liệu, nhằm đáp ứng nhu cầu tìm hiểu về lịch sử tự nhiên và xã hội.
Các nhà bảo tàng học tại Việt Nam và nước ngoài đã cung cấp những định nghĩa ngắn gọn và dễ hiểu về bảo tàng thông qua nội dung của một số cuốn sách.
Trong cuốn “Bảo tàng của nước Nga” do Cục Di sản văn hóa xuất bản năm 2006, các nhà bảo tàng học Xô Viết định nghĩa rằng sưu tập hiện vật bảo tàng là tập hợp các hiện vật khác nhau nhưng có những đặc điểm chung, mỗi hiện vật đều mang giá trị văn hóa riêng và có ý nghĩa lịch sử, nghệ thuật, khoa học hoặc văn hóa.
6 Bảo tàng Cách mạng Việt Nam, Sưu tập hiện vật bảo tàng, Nxb Văn hóa Thông tin, Hà Nội, 1994, trang 23
7 Bảo tàng Cách mạng Việt Nam, Sưu tập hiện vật bảo tàng, Nxb Văn hóa Thông tin, Hà Nội, 1994, trang 23
8 Luật Di sản văn hóa, Nxb Chính trị quốc gia, 2001, Mục 9, điều 4, trang 13
9 Kaulen M.E (chủ biên), Sự nghiệp bảo tàng của nước Nga (tài liệu dịch) Cục Di sản văn hóa xuất bản,
Trong sách "Sưu tập hiện vật bảo tàng" do Bảo tàng Cách mạng Việt Nam xuất bản năm 1994, khái niệm về sưu tập hiện vật bảo tàng được định nghĩa là tổng thể hiện vật được tập hợp dựa trên các đặc điểm như nội dung, loại hình, chất liệu, công dụng, địa điểm và thời gian xuất hiện Những hiện vật này không chỉ mang giá trị thông tin mà còn là nguồn tài nguyên quý giá cho các lĩnh vực khoa học, giáo dục, lịch sử, văn hóa và nghệ thuật.
Bối cảnh lịch sử hình thành sưu tập
1.2.1 Ch ủ t ị ch H ồ Chí Minh, th ượ ng khách c ủ a n ướ c Pháp n ă m 1946
Sau Cách mạng tháng Tám năm 1945, vào ngày 2/9/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đọc Tuyên ngôn độc lập, đánh dấu sự ra đời của nước VNDCCH Trong bối cảnh nhà nước dân chủ công nông non trẻ phải đối mặt với “giặc đói”, “giặc dốt” và “giặc ngoại xâm”, Hồ Chí Minh cùng Trung ương Đảng đã triển khai nhiều chính sách nhằm giải quyết những vấn đề này Đồng thời, ông cũng nhấn mạnh tính chính nghĩa, hợp pháp và vị trí của Việt Nam trên trường quốc tế, đồng thời khẩn trương thực hiện các biện pháp hòa bình và thương lượng để bảo vệ độc lập và chính quyền dân chủ nhân dân.
Vào ngày 6/1/1946, chính quyền cách mạng tổ chức thành công cuộc Tổng tuyển cử để bầu ra Quốc hội Ngày 2/3/1946, kỳ họp thứ nhất của Quốc hội khóa I nước VNDCCH đã được khai mạc trang trọng tại Nhà hát Lớn Hà Nội, và trong thời gian ngắn, kỳ họp đã thông qua nhiều vấn đề quan trọng.
Khóa lu ậ n t ố t nghi ệ p trọng liên quan đến sự sống còn của đất nước, trong đó có việc thành lập Chính phủ kháng chiến
Vào ngày 3/3/1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh và Thường vụ Trung ương Đảng đã ban hành chỉ thị “Tình hình và chủ trương”, nhấn mạnh lập trường giảng hòa với Pháp dựa trên nguyên tắc độc lập và liên minh Chỉ thị yêu cầu Pháp công nhận quyền tự quyết dân tộc của Việt Nam, bao gồm các lĩnh vực chính phủ, quân đội, nghị viện, tài chính và ngoại giao, đồng thời khẳng định sự thống nhất quốc gia Đảng ta đã phân tích khách quan các điều kiện, khó khăn và thuận lợi để đưa ra chủ trương phù hợp.
Trong quá trình đàm phán với Pháp, điều quan trọng là không ngừng chuẩn bị cho kháng chiến, sẵn sàng đối phó bất cứ lúc nào và ở bất kỳ đâu Đồng thời, cần phải thúc đẩy công tác chuẩn bị này, không để việc thương thuyết ảnh hưởng đến tinh thần quyết chiến của dân tộc.
Vào sáng 6/3/1946, một cuộc giao tranh giữa quân đội Tưởng và quân đội Pháp đã xảy ra tại Hải Phòng, dẫn đến việc cháy kho vũ khí của quân Tưởng và gây bất lợi cho cả hai bên Chủ tịch Hồ Chí Minh nhận thấy rằng cả Pháp và Tưởng đều muốn chấm dứt xung đột và sẽ sớm dàn xếp để quân Pháp có thể đổ bộ vào Hải Phòng, làm cho tình hình xung đột với Việt Nam trở nên phức tạp hơn Để giải quyết vấn đề, Người đã cân nhắc kỹ lưỡng giữa lợi và hại, quyết định chọn phương án ít hại nhất để tránh bị kẹp giữa thực dân Pháp và Quốc dân Đảng Cuối cùng, Người đề xuất giải pháp cho Chính phủ Pháp công nhận Việt Nam là một “quốc gia tự do”, dẫn đến việc đại diện phía Pháp chấp nhận và đề nghị ký hiệp định vào chiều cùng ngày Vào lúc 16 giờ 30, Hiệp định Sơ bộ Pháp - Việt đã được ký kết với một số nội dung quan trọng.
12 Đảng cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đảng toàn tập, Nxb Chính trị Quốc gia, 2000, tập 8, trang 46
13 Bộ Ngoại giao Ban nghiên cứu Lịch sử Ngoại giao, Bác Hồ và hoạt động ngoại giao-một vài kỷ niệm về
Bác, Nxb Chính trị Quốc gia, 2008, trang 27
Nước Pháp đã công nhận Việt Nam Dân chủ Cộng hòa là một quốc gia tự do với chính phủ, nghị viện, quân đội và tài chính riêng, thuộc Liên bang Đông Dương và khối Liên hiệp Pháp Chính phủ Pháp cam kết thừa nhận kết quả của cuộc trưng cầu dân ý về vấn đề thống nhất ba kỳ.
Nước Việt Nam thuận để 15 ngàn quân Pháp được vào Bắc Việt Nam thay thế quân đội Trung Hoa và sẽ phải rút hết sau thời hạn 5 năm
Bản Hiệp định quốc tế đầu tiên của nước VNDCCH đánh dấu sự khẳng định vị thế của Việt Nam như một quốc gia tự do với chính phủ, nghị viện, quân đội và tài chính riêng Việc ký kết hiệp định này là một thắng lợi lớn về chính trị và ngoại giao, nâng cao địa vị quốc tế của Việt Nam và mở đường cho quan hệ ngoại giao với Pháp trong tương lai.
Việc ký Hiệp định sơ bộ vào ngày 6/3 thể hiện chủ trương “hòa với Pháp” của Đảng Ngay sau đó, trong chỉ thị “Hòa để tiến” ngày 9/3/1946, Thường vụ Trung ương đã phân tích rõ ràng về tầm quan trọng của việc này.
Cần tránh tình thế bất lợi bằng cách không để cho các lực lượng phản động như thực dân Pháp, Tàu trắng và bọn phản cách mạng trong nước hợp nhất lại với nhau Những lực lượng này sẽ nhận được sự hỗ trợ từ các đế quốc Anh, Mỹ trong khi các lực lượng hòa bình, tự do và tiến bộ trên thế giới như Liên Xô và phong trào cộng sản ở Tàu và Pháp chưa thể can thiệp trực tiếp để giúp đỡ chúng ta.
Bảo toàn sức mạnh, tận dụng thời gian nghỉ ngơi để củng cố vị trí đã đạt được, điều chỉnh đội ngũ cách mạng, bổ sung nhân sự, và phát triển phong trào là những yếu tố quan trọng Tóm lại, việc chuẩn bị đầy đủ sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho những cơ hội tiến lên giai đoạn cách mạng mới.
14 Đảng cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đảng toàn tập, Nxb Chính trị Quốc gia, 2000, tập 8, trang 48
Sau khi ký kết Hiệp định Sơ bộ, thực dân Pháp đã nhanh chóng vi phạm cam kết bằng cách yêu cầu quân đội ta nộp vũ khí và tấn công quân ta ở Nam Bộ và Nam Trung Bộ, đồng thời thành lập “Chính phủ Nam Kỳ”, bộc lộ ý đồ thống trị trở lại Việt Nam Trước tình hình căng thẳng này, Chủ tịch Hồ Chí Minh kêu gọi nhân dân bình tĩnh và chuẩn bị chờ lệnh từ Chính phủ Ông cũng tích cực tiến hành các cuộc đàm phán với đại diện Pháp nhằm giải quyết các vấn đề quan trọng hướng tới hòa bình, trong đó có cuộc gặp chính thức tại Paris để ký hiệp định về Việt Nam và quan hệ Pháp - Việt Đặc biệt, vào ngày 24/3/1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã hội kiến với Cao ủy Pháp Đácgiăngliơ trên chiến hạm Êmin Béctanh tại Vịnh Hạ Long, đạt được nhiều thỏa thuận quan trọng sau hai giờ thảo luận.
“Vào trung tuần tháng 4, một phái bộ đại biểu Quốc hội Việt Nam sẽ đi
Pháp để tỏ tình thân thiện
Một phái bộ Pháp (khoảng 10 người) sẽ sang Việt Nam, cùng phái bộ Việt Nam chuẩn bị những tài liệu cần thiết
Hạ tuần tháng 5, phái bộ Việt Nam sẽ qua Pháp mở đàm phán chính thức tại Paris” 18
Để giảm bớt căng thẳng với Pháp, hai bên đã thống nhất tổ chức cuộc họp trù bị tại Đà Lạt Quốc hội của hai nước sẽ cử đoàn đại biểu thăm và làm việc tại mỗi nước, tiếp theo là phái đoàn Chính phủ.
16 Hồ Chí Minh toàn tập, Nxb Chính trị Quốc gia, 2002, tập 4, trích “Lời kêu gọi sau khi ký Hiệp định sơ bộ”, trang 202
Vào ngày 17, Việt Nam có sự tham gia của Bộ trưởng Ngoại giao Nguyễn Tường Tam và Thứ trưởng Bộ Nội vụ Hoàng Minh Giám, trong khi phía Pháp có Tướng Lơcléc, Tổng chỉ huy quân đội viễn chinh Pháp tại Đông Dương từ tháng 8 năm 1945 đến tháng 6 năm 1946, cùng với Đại tướng R Xalăng trong quân đội thực dân Pháp.
18 Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh Viện Hồ Chí Minh, Hồ Chí Minh biên niên tiểu sử, Nxb Chính trị Quốc gia, 2006,tập 3, trang 187
Khóa luận tốt nghiệp nước VNDCCH sẽ diễn ra tại Paris, nơi diễn ra các cuộc đàm phán để ký kết hiệp ước chính thức Nhân dịp này, Chính phủ Pháp đã chính thức mời Chủ tịch Hồ Chí Minh thăm Pháp.
Chủ tịch Hồ Chí Minh, với tầm nhìn chiến lược và kinh nghiệm phong phú từ nhiều năm hoạt động cách mạng, đã quyết định thăm Cộng hòa Pháp sau khi cân nhắc kỹ lưỡng và nhận được sự thống nhất cao từ Trung ương Đảng và Chính phủ.