Phác thảo nội dung trưng bày chuyên đề cố tổng bí thư lê hồng phong cuộc đời và sự nghiệp tại bảo tàng nghệ an

7 CHƯƠNG I: TIỂU SỬ VÀ SỰ NGHIỆP CÁCH MẠNG CỦA CỐ TỔNG BÍ THƯ LÊ HỒNG PHONG VÀ VẤN ĐỀ TRƯNG BÀY CHUYÊN ĐỀ VỀ NGƯỜI TẠI BẢO TÀNG NGHỆ AN.. Ngoài việc dành tình cảm đặc biệt, riêng có của

TRƯỜNG ĐẠI HỌC VĂN HÓA HÀ NỘI

KHOA DI SẢN VĂN HÓA

-   -

PHAN THỊ TUYẾT

PHÁC THẢO NỘI DUNG TRƯNG BÀY

CHUYÊN ĐỀ:

“CỐ TỔNG BÍ THƯ LÊ HỒNG PHONG

CUỘC ĐỜI VÀ SỰ NGHIỆP”

TẠI BẢO TÀNG NGHỆ AN

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP NGÀNH BẢO TÀNG HỌC

HÀ NỘI - 2014

PHẦN MỞ ĐẦU 4

1 Lý do chọn đề tài: 4

2 Đối tượng nghiên cứu 6

3 Phạm vi nghiên cứu 6

4 Mục đích nghiên cứu của khóa luận 6

5 Phương pháp nghiên cứu của khóa luận 6

6 Bố cục khóa luận 7

CHƯƠNG I: TIỂU SỬ VÀ SỰ NGHIỆP CÁCH MẠNG CỦA CỐ TỔNG BÍ THƯ LÊ HỒNG PHONG VÀ VẤN ĐỀ TRƯNG BÀY CHUYÊN ĐỀ VỀ NGƯỜI TẠI BẢO TÀNG NGHỆ AN 8

1.1 Khái niệm: Trưng bày, trưng bày chuyên đề 8

1.2.Tiểu sử và sự nghiệp cách mạng của Cố Tổng bí thư Lê Hồng Phong 9

1.3 Tầm quan trọng của trưng bày chuyên đề: “Cố Tổng bí thư Lê Hồng Phong - cuộc đời và sự nghiệp” tại Bảo tàng Nghệ An 14

1.3.1 Khái quát về Bảo tàng Nghệ An 14

1.3.1.1 Quá trình hình thành và phát triển của bảo tàng Nghệ An 14

1.3.1.2 Đặc trưng và chức năng của bảo tàng Nghệ An 15

1.3.1.3 Nội dung hệ thống trưng bày thường xuyên của bảo tàng Nghệ An 16

1.3.2 Ý nghĩa của trưng bày chuyên đề: “Cố Tổng bí thư Lê Hồng Phong - cuộc đời và sự nghiệp”tại Bảo tàng Nghệ An 20

CHƯƠNG II: PHÁC THẢO NỘI DUNG TRƯNG BÀY CHUYÊN ĐỀ: “CỐ TỔNG BÍ THƯ LÊ HỒNG PHONG – CUỘC ĐỜI VÀ SỰ NGHIỆP” TẠI BẢOTÀNG NGHỆ AN 22

2.2 Phác thảo nội dung trưng bày chuyên đề: “Cố Tổng bí thư Lê Hồng Phong - cuộc đời và sự nghiệp” 22

2.2.1 Xây dựng cấu trúc trưng bày: 22

2.2.2 Xây dựng đề cương trưng bày 23

2.2.3 Xây dựng cấu tạo đề cương trưng bày 26

2.2.4 Xây dựng kế hoạch đề cương trưng bày 29

MỤC LỤC

Chủ đề 1: Quê hương và gia đình Tổng bí thư Lê Hồng Phong 30

Chủ đề thứ hai: Cuộc đời và sự nghiệp hoạt động cách mạng của Tổng Bí Thư Lê Hồng Phong 37

2.2.3 Tiểu sự và sự nghiệp cách mạng của đồng chí Nguyễn Thị Minh Khai-Người đồng chí, người bạn đời của cố Tổng bí thư Lê Hồng Phong 44 2.2.4 Đất nước mãi ghi nhớ công ơn Cố Tổng bí thư Lê Hồng Phong 54

CHƯƠNG III: MỘT SỐ CÔNG VIỆC CẤP THIẾT CHUẨN BỊ CHO TRƯNG BÀY CHUYÊN ĐỀ: “CỐ TỔNG BÍ THƯ LÊ HỒNG PHONG CUỘC ĐỜI VÀ SỰ NGHIỆP” TẠI BẢO TÀNG NGHỆ AN 57

3.1 Chuẩn bị hiện vật phục vụ trưng bày chuyên đề 57

3.1.1 Khảo sát toàn diện kho cơ sở của Bảo tàng 57

3.1.2 Lậpkế hoạch, đề cương tiếp tục sưu tầm hiện vật cho trưng bàychuyên đề 58

3.2 Phác thảo giải pháp trưng bày chuyên đề “Cố Tổng bí thư Lê Hồng Phong – Cuộc đời và sự nghiệp” 63

3.2.1 Tầm quan trọng của phác thảo giải pháp trưng bày tại Bảo TàngNghệ An 63

3.2.2 Nguyên tắc trưng bày chuyên đề “Cố Tổng bí thư Lê Hồng Phong – cuộc đời và sự nghiệp” tại Bảo tàng Nghệ An 64

3.2.3 Giải pháp trưng bày chuyên đề 65

3.2.3.1 Giải pháp nghệ thuật 66

3.2.3.2 Trang thiết bị trưng bày 68

KẾT LUẬN 72

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 74

Bảo tàng Nghệ An hiện nay có kho cơ sở gần 2 vạn hiện vật, tài liệu, có nghệ thuật trưng bày tương đối hấp dẫn, phản ánh về thiên nhiên và đời sống văn hóa xã hội của địa phương Đây luôn là một địa điểm hấp dẫn cho khách du lịch đồng thời cũng là nơi học tập và nghiên cứu của sinh viên, học sinh tỉnh nhà đến tìm hiểu về lịch sử, văn hóa của địa phương

Nhắc đến Nghệ An là nhắc đến một vùng đất địa linh nhân kiệt

Đường vô xứ Nghệ quanh quanh Non xanh nước biếc như tranh họa đồ…

Nghệ An là một tỉnh lớn nằm ở phía Bắc miền Trung với cảnh quan thiên nhiên đẹp như tranh vẽ với truyền thống văn hóa rất phong phú Là một tỉnh có nhiều dân tộc cùng sinh sống, mỗi dân tộc đều mang một bản sắc văn hóa, ngôn ngữ riêng giàu truyền thống Nghệ An là xứ sở của nền văn hóa dân gian đặc sắc với những điệu hò, hát phường vải, hát đò đưa… Nghệ An còn là mảnh đất đã sản sinh nhiều danh nhân lịch sử, nhà khoa bảng, nhà khoa học, nhà văn hóa nổi tiếng như Mai Hắc Đế, Nguyễn Xí, Phan Bội Châu thi sĩ Hồ Xuân Hương… Đặc biệt Nghệ An là quê hương của Chủ tịch Hồ Chí Minh, vị lãnh tụ vĩ đại của dân tộc Việt Nam, một nhà yêu nước lớn, một danh nhân văn hóa thế giới và anh hùng giải phóng dân tộc Mảnh đất thiên nhiên khắc nghiệt, nhưng con người nơi đây rất cần

cù, chịu khó luôn cố gắng phấn đấu trong sự nghiệp học hành, khoa cử cũng như dũng cảmtrong chiến tranh Trong số những người con tiêu biểu của Nghệ An có

Lê Hồng Phong Cố Tổng bí thư của Đảng trong giai đoạncòn non trẻ

Trong lịch sử dân tộc Tổng bí thư Lê Hồng Phong là một chiến sĩ cộng sản

kiên cường, thuộc lớp chiến sĩ cách mạng tiền bối, lớp đảng viên đầu tiên của

Đảng, người học trò tiêu biểu của Chủ tịch Hồ Chí Minh, nhà lãnh đạo xuất sắc của

Đảng, một tấm gương sáng về tiết khí cách mạng Bốn mươi năm tuổi đời, hai

mươi năm hoạt động cách mạng liên tục và sôi nổi, tên tuổi của ông gắn liền với

lịch sử đấu tranh cách mạng bất khuất của Đảng và dân tộc ta từ cuối những năm

20 đến đầu những năm 40 của thế kỷ XX

Những đóng góp to lớn và sự hi sinh cao cả của đồng chí, người bạn đời Lê

Hồng Phong là Nguyễn Thị Minh Khai cũng là những cống hiến lớn lao của một

gia đình cách mạng tiêu biểu, trong lịch sửViệt Nam trước cách mạng tháng Tám

năm 1945

Nhà văn Xô Viết nổi tiếng Nhicolai Oatxtoropxki đã từng nói: “Cái quý nhất

của con người là đời sống Đời người ta chỉ sống có một lần Phải sống sao cho

khỏi xót xa ân hận vì những năm tháng đã sống hoài, sống phí, cho khỏi hổ thẹn về

dĩ vãng ti tiện và hèn đớn của mình, để đến khi nhắm mắt xuôi tay có thể nói rằng

tất cả đời ta, tất cả sức ta, ta đã hiến dâng cho sự nghiệp cao đẹp nhất trên đời, sự

nghiệp đấu tranh giải phóng loài người” Và những thế hệ cha anh đi trước đã sống

và chiến đấu với lí tưởng, mục đích như vậy, để giờ đây khi thế hệ trẻ chúng em

được đọc được tìm hiểu về lịch sử được biết đến những hi sinh cống hiến to lớn ấy,

luôn muốn làm một điều gì đó có ích cho đất nước, cho quê hương

Em sinh ra và lớn lên trên mảnh đất xứ Nghệ anh hùng Với niềm tự hào, và

tình yêu quê hương sâu sắc, là một sinh viên được chọn làm khóa luậntốt nghiệp

ngành Bảo tồn-Bảo tàng, em muốn bản thân có những bước đi đầu tiên trên mảnh

đất quê hương, đồng thời sau khi ra trường em muốn mình được làm việc và phát

triển tại bảo tàng tỉnh nhà nên qua quá trình tìm hiểu, nghiên cứu kĩ về lịch sử tự

nhiên và lịch sử xã hội tại địa phương nói chung và Bảo tàng Nghệ An nói riêng

Được sự khích lệ, động viên và định hướng đề tài của thầy giáo – TS Chu Đức

Tính và sự giúp đỡ, chỉ dẫn, góp ý tận tình của các cô, chú,anh chị trong phòng

trưng bày tuyên truyền Bảo tàng Nghệ An, em nhận thấy việcghi lại quá trình hoạt

động, những cống hiến, hi sinh của những người chiến sĩ cộng sản kiên trung của

con người xứ Nghệ, thể hiện tình cảm và lòng biết ơn sâu sắc của Đảng, nhà nước

là một vấn đề cần thiết Ngoài việc dành tình cảm đặc biệt, riêng có của mình để

thể hiện tình yêu quê hương, gắn bó với quê hương thì em muốn qua bài khóa luận

một lần bản thân được thử sức thật sự, làm việc nghiêm túc và cẩn thận,đem những

kiến thức thầy cô dạy bảo trên ghế nhà trường áp dụng một cách có khoa học vào

thực tế chính vì lẽ đó em đã chọn đề tài: Phác thảo nội dung trưng bày chuyên đề:

“CốTổng bí thư Lê Hồng Phong - cuộc đời và sự nghiệp” tại Bảo Tàng Nghệ An

để làm đề tài khóa luận tốt nghiệp của mình

2 Đối tượng nghiên cứu

- Tài liệu, hiện vật thể hiện Cuộc đời và sự nghiệp cố Tổng bí thư Lê Hồng

Phong

3 Phạm vi nghiên cứu

- Về thời gian: Nghiên cứu theo dòng lịch sử từ lúc cố Tổng bí thư Lê Hồng

Phong lúc sinh thời và quá trình tham gia hoạt động cách mạng

- Về không gian: Bảo Tàng Nghệ An và những nơi mang dấu ấn của cố Tổng

bí thư Lê Hồng Phong

4 Mục đích nghiên cứu của khóa luận

- Áp dụng những tri thức đã được học tại khoa Di sản Văn hóa phác thảo nội

dung trưng bày chuyên đề “Cố Tổng Bí thư Lê Hồng Phong – cuộc đời và sự

nghiệp”tại Bảo tàng Nghệ An

5 Phương pháp nghiên cứu của khóa luận

- Phương pháp luận sử học và các nguyên tắc bảo tàng học để nghiên cứu, tìm

hiểu và phân tích đề tài

- Vận dụng phương pháp khoa học của Chủ nghĩa Mác-Lê nin: Duy vật lịch sử

và duy vật biện chứng

- Phương pháp khoa học được sử dụng để tiến hành nghiên cứu:

Bảo tàng học, Khoa học lịch sử, Xã hội hoc…

- Các phương pháp khác: Thống kê, so sánh, phân tích, nghiên cứu tài liệu

6 Bố cục khóa luận

Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo và phần phụ lục, bố cục khóa

luận gồm ba chương:

Chương 1 Tiểu sử và sự nghiệp cách mạng của Cố Tổng bí thư Lê Hồng

Phong và vấn đề trưng bày chuyên đề về Người tại Bảo tàng Nghệ An

Chương 2: Phác thảo nội dung trưng bày chuyên đề: “Cố Tổng bí thư Lê

Hồng Phong - cuộc đời và sự nghiệp”

Chương 3: Một số công việc cấp thiết chuẩn bị cho trưng bày chuyên đề:

“Cố Tổng bí thư Lê Hồng Phong - cuộc đời và sự nghiệp” tai Bảo tàng Nghệ An

Trong quá trình nghiên cứu khóa luận, em đã nhận được sự giúp đỡ nhiệt tình

của các giảng viên khoa Di sản Văn hóa, trường Đại học Văn hóa Hà Nội; sự tham

gia tạo điều kiện thuận lợi trong quá trình nghiên cứu của cán bộ Bảo Tàng Nghệ

An trong đó có PGĐ Nguyễn Đức Kiếm Đặc biệt là sự giúp đỡ hướng dẫn trực

tiếp, tận tình của T.s Chu Đức Tính- Giám đốc Bảo Tàng Hồ Chí Minh

Với thời gian và trình độ có hạn bài viết của em không tránh khỏi những thiếu

sót, em rất mong nhận được sự đóng góp chỉ bảo của các nhà nghiên cứu, các thầy

cô cùng toàn thể các bạn

Em xin chân thành cảm ơn!

CHƯƠNG I:

TIỂU SỬ VÀ SỰ NGHIỆP CÁCH MẠNG CỦA CỐ TỔNG BÍ THƯ

LÊ HỒNG PHONG VÀ VẤN ĐỀ TRƯNG BÀY CHUYÊN ĐỀ VỀ

NGƯỜI TẠI BẢO TÀNG NGHỆ AN

1.1 Khái niệm: Trưng bày, trưng bày chuyên đề

Trưng bày bảo tàng là bộ mặt của bảo tàng, là hình thức thông tin cơ bản của

bảo tàng đến với công chúng

Trưng bày bảo tàng chính là việc trình bày các hiện vật bảo tàng một cách có

tổ chức, cơ sở khoa học, có mục đích – định hướng, có giải thích với sự phân bố

chung phù hợp với ý đồ tư tưởng và nội dung trưng bày được soạn thảo, phù hợp

với những nguyên tắc, giải pháp của kiến trúc và kỹ thuật, mỹ thuật đã được lựa

chọn.(1)

Chuyên đề là vấn đề chuyên môn có giới hạn được nghiên cứu riêng.(2)

Do tính chất, loại và loại hình của bảo tàng khác nhau nên có nhiều cách phân

loại và trưng bày khác nhau Căn cứ vào mục đích, khoa học tương ứng của mỗi

bảo tàng người ta chia các loại trưng bày như: Trưng bày cơ bản của bảo tàng

(trưng bày cố định hoặc trưng bày thường trực), trưng bày chuyên đề và trưng bày

có thời hạn (Triển lãm có thời hạn, trưng bày tạm thời)

Trưng bày chuyên đề là phần trưng bày có tính mở rộng và đi sâu vào những

khía cạnh của nội dung trưng bày cơ bản, là trưng bày những bộ phận sưu tập hoặc

trưng bày một vấn đề chuyên sâu để làm cho nội dung trưng bày sâu sắc hơn và

phong phú hơn, để thỏa mãn nhu cầu học tập, thưởng thức và nghiên cứu của công

chúng Vì vậy, về tính chất, phần trưng bày này cũng thường cố định.(3)

1 Nguyễn Thị Huệ, Cơ sở bảo tàng học, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội

2 Từ điển tiếng việt của Hoàng Phê, trang 207 

3Thiết kế trưng bày Di sản lí thuyết và thực hành Nxb Xây Dựng Hà Nội năm 2011 

1.2.Tiểu sử và sự nghiệp cách mạng của Cố Tổng bí thư Lê Hồng Phong

Lê Hồng Phong, thuở nhỏ được bố mẹ đặt tên là Lê Văn Dục, lúc đi học lại

được cải tên là Lê Văn Duyện Sinh năm 1902 trong một gia đình nghèo ở xóm

Đông Cửa, thôn Đông Thông, làng Đông Lạng, xã Thông Lạng, huyện Hưng

Nguyên, tỉnh Nghệ An Lúc nhỏ, Lê Hồng Phong theo cha làm thầy đồ lang thang

nay đây mai đó để có chỗ ngồi dạy học

Mười sáu tuổi, thôi học, anh đổi tên là Lê Huy Doãn, ra Vinh kiếm việc làm

trong nhà máy diêm, nơi anh làm quen và kết thân với Phạm Đài, một thanh niên

hơn anh hai tuổi, người mà sau này đổi tên là Phạm Hồng Thái

Cha là Lê Huy Quán-một người có học nhưng không gặp may trên con đường

khoa cử Mẹ Phan Thị San-một phụ nữ phúc hậu suốt đời tần tảo, thờ chồng, nuôi

con Truyền thống quê hương và gia đình đã ảnh hưởng sâu sắc và hình thành nên

cốt cách của Tổng bí thư Lê Hông Phong Đó là cần cù trong lao động, học tập; anh

dũng trong chiến đấu; thủy chung son sắt với lý tưởng cao đẹp của dân tộc

Chứng kiến những cuộc khởi nghĩa và phong trào đấu tranh yêu nước của

đồng bào ta bị kẻ thù đàn áp đẫm máu, Lê Hồng Phong sớm nuôi trong mình tư

tưởng yêu nước và ý chí làm cách mạng cứu nước

Sau khi học hết bậc sơ học yếu lược, do hoàn cảnh kinh tế gia đình khó khăn,

Lê Hồng Phong rời quê ra thành phố Vinh xin làm việc tại Nhà máy diêm Bến

Thủy Chính trong thời gian này, Lê Hồng Phong đã tận mắt chứng kiến cuôc sống

bị bóc lột, bị áp bức bất công do bọn thực dân, phong kiến gây ra Không chịu nổi

cảnh áp bức bóc lột bất công của giới chủ, anh và những người tâm huyết đã vận

động anh chị em công nhân nổi dậy đấu tranh Bị tố giác, chủ nhà máy đuổi việc

Lê Hồng Phong về quyết chí đi tìm con đường đấu tranh cứu nước Tháng 1-1924,

Lê Hồng Phong và Phạm Hồng Thái bí mật sang Xiêm (Thái Lan), rồi sang Quảng

Châu (Trung Quốc) tìm con đường làm cách mạng

Thời kỳ hoạt động của đồng chí Lê Hồng Phong ở nước ngoài (1924-1936)

Tại Quảng Châu, tháng 4-1924, Lê Hồng Phong và Phạm Hồng Thái gia nhập

Tâm Tâm Xã (một tổ chức cách mạng do Hồ Tùng Mậu và Lê Hồng Sơn thành

lập), hăng hái tham gia hoạt động, phát triển Tâm Tâm Xã thành một tổ chức hạt

nhân cách mạng

11-11-1924, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc từ Liên Xô về Quảng Châu Trên cơ sở

tổ chức Tâm Tâm Xã, Người đã thành lập Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên,

mở lớp huấn luyện cán bộ cách mạng Lê Hồng Phong được dự lớp huấn luyện

chính trị do Nguyễn Ái Quốc phụ trách, trở thành một trong những cán bộ đầu tiên

của cách mạng Việt Nam được trang bị lý luận của chủ nghĩa Mác-Lênin

Tháng 12-1925, sau khi tốt nghiệp Trường Quân sự Hoàng Phố, Lê Hồng

Phong vào học tại Trường Hàng không Quảng Châu, khóa học kéo dài chín tháng

Do nỗ lực học tập và rèn luyện tại trường, Lê Hồng Phong được kết nạp vào Đảng

cộng sản Trung Quốc

Để đào tạo cán bộ quân sự cho sự nghiệp cách mạng sau này, Nguyễn Ái

Quốc vận động Chính phủ Tôn Dật Tiên cử Lê Hồng Phong sang Liên Xô đào tạo

tại trường Lý luận quân sự không quân ở Lêningrát vào tháng 10-1926 và đến

12-1927 chuyển sang học tại trường Đào tạo phi công quân sự số 2 ở thành phố

Bôrítxgơlepxcơ, khóa học kết thúc vào tháng 11-1928 Theo kế hoạch, Lê Hồng

Phong sẽ tiếp tục học chuyển loại máy bay quân sự lớn hơn, nhưng lúc này cách

mạng Đông Dương đang cần một nhà hoạt động cách mạng chuyên nghiệp hơn là

một phi công chiến đấu nên Quốc tế Cộng sản quyết định chuyển đồng chí Lê

Hồng Phong sang lí luận dài hạn, bài bản tại Trường Đại học Phương Đông.Trong

3 năm (từ năm 1928 -1931) theo học tại Trường Đại học Phương Đông, đồng chí

đã hoàn thành chương trình học tập và được kết nạp vào Đảng Cộng sản Liên Xô,

được chuyển tiếp làm nghiên cứu sinh

Đang học, đồng chí được phân công trở về nước hoạt động (tháng 11-1931),

chỉ đạo việc tổ chức khôi phục và phát triển các cơ sở Đảng Tuy nhiên, do mạng

lưới mật thám dày đặc phong tỏa, đồng chí không bắt liên lạc được với cơ sở trong

nước, tạm thời phải ở lại Trung Quốc

Đầu năm 1932, đồng chí về Quảng Tây gần biên giới Việt - Trung và chắp nối

liên lạc với các đồng chí: Hoàng Đình Giong, Hoàng Văn Thụ, Hoàng Văn Nọn,

Lương Văn Chi… tìm cách xây dựng lại hệ thống tổ chức của Đảng; mở lớp huấn

luyện, đào tạo cán bộ, gây dựng cơ sở cách mạng trong vùng đồng bào dân tộc

thiểu số ở các tỉnh biên giới như Lạng Sơn, Cao Bằng; cử các đồng chí Hoàng Văn

Thụ, Hoàng Văn Nọn đi phát triển cơ sở cách mạng, xây dựng lực lượng quần

chúng ở Hải Phòng, Quảng Ninh…

Tháng 6-1932, đồng chí Lê Hồng Phong bàn bạc với các đồng chí lãnh đạo

của Đảng cho công bố bản Chương trình hành động của Đảng, do đồng chí khởi

thảo và được Quốc tế Cộng sản thông qua Tháng 3-1934, Ban lãnh đạo của Đảng ở

nước ngoài (còn gọi là Ban Chỉ huy ở ngoài) được chính thức thành lập tại Ma Cao

(Trung Quốc), có chức năng như Ban Chấp hành Trung ương lâm thời do đồng chí

Lê Hồng Phong làm Bí thư

Khi các tổ chức Đảng trong nước, đặc biệt là các Xứ ủy Nam kỳ và Bắc kỳ

được khôi phục, Ban lãnh đạo của Đảng đã quyết định triệu tập Hội nghị cán bộ

trong nước tới họp ở Ma Cao (Trung Quốc) để nhận định tình hình, đề ra chủ

trương mới nhằm củng cố Đảng, khôi phục, phát triển các tổ chức quần chúng và

chuẩn bị Đại hội lần thứ I của Đảng

Trong lúc đang khẩn trương chuẩn bị Đại hội, đồng chí Lê Hồng Phong nhận

được giấy mời tham dự Đại hội lần thứ VII Quốc tế Cộng sản Công việc chuẩn bị

Đại hội Đảng được giao lại cho các đồng chí Hà Huy Tập, Phùng Chí Kiên

Tại Đại hội lần thứ VII Quốc tế Cộng sản (họp từ ngày 25-7 đến 21-8-1935),

đồng chí Lê Hồng Phong đọc bản tham luận quan trọng về phong trào cách mạng

Đông Dương Cũng tại Đại hội này, Đảng ta được công nhận là chi bộ chính thức

của Quốc tế Cộng sản, đồng chí Lê Hồng Phong (với bí danh Hải An) được bầu

làm Ủy viên Ban Chấp hành Quốc tế Cộng sản

Đại hội lần thứ VII của Quốc tế Cộng sản kết thúc, Lê Hồng Phong trở lại

Thượng Hải (Trung Quốc) Khi đó, Đại hội toàn quốc lần thứ I của Đảng đã bầu

đồng chí Lê Hồng Phong (được bầu vắng mặt) làm Tổng Bí thư của Đảng

Với cương vị Ủy viên Ban Chấp hành Quốc tế Cộng sản, Tổng bí thư Đảng

cộng sản Đông Dương, đồng chí Lê Hồng Phong triệu tập và chủ trì Hội nghị toàn

quốc của Đảng (tháng 7-1936) tại Thượng Hải Hội nghị quyết định chuyển hướng

mục tiêu và nhiệm vụ trước mắt của cách mạng, xác định mục tiêu trực tiếp là đấu

tranh chống chế độ phản động thuộc địa, chống phát xít và chiến tranh đế quốc, đòi

dân chủ, dân sinh và hòa bình Kẻ thù chủ yếu trước mắt của nhân dân Đông

Dương là bọn phản động thuộc địa và bè lũ tay sai

Theo đề nghị của đồng chí Lê Hồng Phong, Hội nghị quyết định thành lập Mặt

trận Nhân dân Phản đế Đông Dương, đặt tiền đề cơ sở cho cao trào đấu tranh dân

chủ diễn ra trong cả nước thời gian sau đó

Thời kì hoạt động của đồng chí Lê Hồng Phong ở trong nước (1937-1942)

Tháng 11-1937, đồng chí Lê Hồng Phong bí mật về hoạt động tại Sài Gòn, trực

tiếp cùng Trung ương Đảng chỉ đạo phong trào cách mạng

Người bạn đời của đồng chí là Nguyễn Thị Minh Khai cũng đã về nước, tham

gia Xứ ủy Nam kỳ kiêm Bí thư Thành ủy Sài Gòn - Chợ Lớn Lúc này, đồng chí Lê

Hồng Phong cùng với Ban Chấp hành Trung ương Đảng quyết định chuyển Mặt

trận Nhân dân Phản đế thành Mặt trận Dân chủ nhằm tập hợp đông đảo quần

chúng, tranh thủ mọi lực lượng tham gia vào cuộc đấu tranh đòi tự do ngôn luận,

đòi dân sinh, dân chủ và chống phát xít

Ngày 22-6-1939, đồng chí Lê Hồng Phong bị thực dân Pháp bắt tại Sài Gòn,

kết án 6 tháng tù giam và 3 năm quản thúc Biết đồng chí là cán bộ lãnh đạo cấp

cao của Đảng, bọn mật thám dùng mọi thủ đoạn tra tấn dã man: dụ dỗ, phỉnh nịnh,

nhưng chúng không thể lay chuyển được tinh thần và ý chí của người cộng sản kiên

cường Không đủ chứng cứ để buộc tội tòa án thực dân Pháp đành kết án 6 tháng tù

giam và 3 năm quản thúc ở Nghệ An Mặc dù bị quản thúc, theo dõi chặt chẽ đồng

chí vẫn dành thời gian viết báo, bí mật gửi cho các tờ báo của Đảng như tờ báo dân

chúng, Đông Dương tạp chí…thể hiện tinh thần chiến đầu ngoan cường của người

cách mạng kiên trung

Thực dân Pháp rất sợ người lãnh tụ cộng sản mà chúng gọi là “ Tên phiến loạn

nguy hiểm”, cho nên khi chiến tranh thế giới thứ II bùng nổ, dù đang trong thời

gian quản thúc tại quê, nhưng mật thám Nam Kỳ đã ra Nghệ An và bắt Lê Hồng

Phong áp giải và giam ở Khám Lớn Sài Gòn ngày 6-2-1940.Thực dân Pháp vẫn

buộc tội cho đồng chí phải “Chịu trách nhiệm tinh thần” cho cuộc khởi nghĩa Nam

Kỳ, kết án 5 năm tù giam và 10 năm quản thúc ra đày tại Côn Đảo

Trong những ngày bị biệt giam trong hầm đá, hoặc trong Banh II nơi giam giữ

tù Cộng sản, kẻ thù luôn tìm cách đánh hành hạ, tra tấn, đánh đập dã man đồng chí

Lê Hồng Phong hòng làm nhụt tinh thần ý chí của người lãnh đạo cộng sản Sau khi

đồng chí Minh Khai bị bắt,thực dân Pháp dẫn Lê Hồng Phong đến sở mật thám cho

hai người gặp nhau để buộc tội đồng chí dính líu vào cuộc khởi nghĩa Nam Kì Biết

rõ âm mưu của địch, hai vợ chồng cố nén xúc động kiên quyết không chịu nhận

nhau

Những trận đòn thù tán ác, dã man, liên tục đã làm Lê Hồng Phong dần dần

kiệt sức, đồng chí đã anh dũng hi sinh trưa ngày 6-9-1942 tại xà lim cầm cố Banh

II, Côn Đảo Đồng chí Lê Hồng Phong hy sinh khi mới 40 tuổi đời, trong đó có hơn

20 năm liên tục hoạt động, cống hiến cho Đảng, cho cách mạng Trước lúc đi xa,

đồng chí Lê Hồng Phong còn căn dặn: “Nhờ các đồng chí nói với Đảng rằng, tới

giờ phút cuối cùng Lê Hồng Phong vẫn một lòng tin thắng lợi vẻ vang của cách

mạng” Đó là lời chào của người cộng sản bất tử Lê Hồng Phong với anh em, đồng

chí trước khi về cõi vĩnh hằng

Đồng chí là người chiến sĩ cộng sản tiêu biểu cho chủ nghĩa anh hùng cách

mạng Việt Nam Hình ảnh, tên tuổi và sự nghiệp của đồng chí mãi mãi được khắc

ghi trong trái tim, tâm hồn của các thế hệ người Việt Nam hôm nay và mai sau

1.3 Tầm quan trọng của trưng bày chuyên đề: “Cố Tổng bí thư Lê Hồng

Phong - cuộc đời và sự nghiệp” tại Bảo tàng Nghệ An

1.3.1 Khái quát về Bảo tàng Nghệ An

1.3.1.1 Quá trình hình thành và phát triển của bảo tàng Nghệ An

Bảo tàng tổng hợp Nghệ An được xây dựng trên nền đất nội thành cổ Nghệ

An, nằm cạnh Bảo tàng Xô viết Nghệ Tĩnh Bảo tàng được thành lập năm 1980,

khởi đầu chỉ có 10 cán bộ, cơ sở vật chất kĩ thuật chỉ là mấy gian nhà cấp 4 giột

nát Trong hơn 30 năm phát triển, bằng ý chí và nghị lực phi thường, được sự quan

tâm của Đảng và nhà nước, Bảo Tàng Nghệ An đã xây dưng được kho cơ sở với

gần hai vạn hiện vật, tư liệu; xếp hạng được nhiều di tích lịch sử, văn hóa, phục vụ

hàng triệu lượt người đến tham quan Vượt lên những thử thách, khó khăn đến nay

bảo tàng đã có cơ ngơi tương đối khang trang Với hệ thống kho nhà làm việc đủ

sức bảo quản Di sản bằng các thiết bị hiện đại Cùng với đó là đội ngũ cán bộ cũng

từng bước trưởng thành và thành thạo hơn về chuyên môn nghiệp vụ Hiện nay với

gần 30 cán bộ, Bảo tàng Nghệ An là một thiết chế Văn hóa không thể thiếu của

ngành Văn hóa Thông tin Với chức năng của một cơ quan nghiên cứu khoa học và

giáo dục khoa học, hoạt động của bảo tàng xoay quanh hiện vật gốc, bảo tàng có

nhiệm vụ nghiên cứu, sưu tầm, kiểm kê, bảo quản, trưng bày các hiện vật tư liệu

tiêu biểu về lịch sử tự nhiên, lịch sử xã hội để giúp nhân dân Nghệ An hiểu biết

thêm tự hào về lịch sử truyền thống quê hương

1.3.1.2 Đặc trưng và chức năng của bảo tàng Nghệ An

a Đặc trưng của bảo tàng Nghệ An

Theo lý luận bảo tàng học khi nói đến đặc trưng của một bảo tàng là tìm hiểu

những đặc điểm riêng biệt nhất của bảo tàng đó nhằm mục đích phân biệt với các

thiết chế văn hóa giáo dục khác Đặc trưng của Bảo tàng Nghệ An thể hiện qua mấy

tiêu chí:

- Bảo tàng Nghệ An là nơi nghiên cứu, sưu tầm, bảo quản, gìn giữ, các tài liệu

hiện vật gốc, sưu tập hiện vật gốc gắn liền với đời sống văn hóa vật chất, tinh thần

của người dân Nghệ An

- Trên cơ sở tài liệu, hiện vật gốc, sưu tập hiện vật gốc, bảo tàng Nghệ An tiến

hành công tác nghiên cứu về các sự kiện tiêu biểu, điển hình ở địa phương mình để

sưu tầm lựa chọn và thu nhận hiện vật, sưu tập hiện vật có giá trị lịch sử - văn hóa –

khoa học, tiến hành trưng bày, triển lãm và giới thiệu chúng để làm rõ đặc trưng

riêng của địa phương

b Chức năng của bảo tàng Nghệ An

Thuật ngữ chức năng được giải thích trong cuốn “Từ điển tiếng việt” của

Viện Ngôn ngữ học do Hoàng Phê chủ biên như sau “Chức năng là thuật ngữ chỉ

tác dụng, vai trò bình thường hoặc đặc trưng của một người nào đó hoặc một một

cái gì đó”

Thuật ngữ chức năng nó thể hiện mối quan hệ giữa hiện tượng này và hiện

tượng khác như thế nào Bảo tàng Nghệ An mang chức năng xã hội như các bảo

tàng khác

- Chức năng nghiên cứu khoa học

Bảo tàng đã thực hiện được chức năng nghiên cứu khoa học toàn diện về tự

nhiên, về các Di sản văn hóa vật thể và phi vật thể của địa phương Chức năng

nghiên cứu khoa học thể hiện nghiên cứu tài liệu bao gồm: Các hiện vật thể khối,

các tài liệu văn bản chữ viết, các phim ảnh, băng ghi âm ghi hình có liên quan đến

quá trình phát triển về lịch sử, văn hóa, xã hội của địa phương Với quy mô hoạt

động như hiện nay, Bảo tàng Nghệ An không chỉ dừng lại ở các hoạt động và

nghiên cứu tại chỗ mà còn có trách nhiệm hướng dẫn nghiệp vụ về nghiên cứu, bảo

vệ, phát huy các di tích ở địa bàn 19 huyện, thành phố, thị xã trong tỉnh

- Chức năng giáo dục khoa học

Đây là chức năng quan trọng nhất và mục đích hướng tới của mỗi bảo tàng Vì

vậy Bảo tàng Nghệ An đã tích cực tổ chức, tuyên truyền nhằm giới thiệu sâu rộng

các Di sản văn hóa tới đông đảo quần chúng nhân dân đến tham quan bảo tàng đặc

biệt là học sinh, sinh viên đến học tập và nghiên cứu về lịch sử văn hóa địa phương

Qua đó giáo dục tinh thần yêu quê hương, đất nước cho các thế hệ trẻ

- Chức năng tài liệu hóa khoa học

Trên cơ sở những tài liệu, hiện vật theo mẫu thống nhất, đảm bảo những yêu

cầu về mặt khoa học, pháp lý cho hiện vật, khai thác tối đa thông tin cho hiện vật

bảo tàng và nghiên cứu ghi chép các thông tin đó, sẵn sàng phục vụ cho các hoạt

động nghiệp vụ chuyên môn

- Chức năng bảo vệ và quản lý Di sản văn hóa

Bảo tàng Nghệ An đã thực hiện những quy định, quy trình, nguyên tắc khoa

học bảo quản phù hợp với tài liệu, hiện vật được lưu giữ, trưng bày trong bảo tàng

Bảo tàng Nghệ An có hệ thống kho bảo quản hiện vật tương đối hoàn thiện, với

những trang thiết bị bảo quản hiện đại đảm bảo được chế độ thích hợp cho tài liệu,

hiện vật, phim ảnh trong kho Các tài liệu được sắp xếp trong kho một cách khoa

học theo các tiêu chí chất liệu và chủng loại nhằm bảo quản hiện vật lâu dài

1.3.1.3 Nội dung hệ thống trưng bày thường xuyên của bảo tàng Nghệ An

Trưng bày là một trong sáu khâu công tác nghiệp vụ của bảo tàng, sản phẩm

của công tác này chính là hệ thống trưng bày của mỗi bảo tàng, là đối tượng tìm

hiều của khách tham quan

Trưng bày bảo tàng được định nghĩa là “Sự hình thành các hiện vật bảo tàng

có mục đích, có định hướng mà những hiện vật đó được lựa chọn, sắp xếp và giải

thích có khoa học, tương ứng với loại hình khoa học của bảo tàng và với môn khoa

học đó, đồng thời phù hợp với những nguyên tắc hiện đại về cách giải quyết nghệ

thuật – kiên trúc”.(4)

Trong hoạt động của bảo tàng hệ thống trưng bày có ý nghĩa quan trọng, nó

được coi là ngôn ngữ để bảo tàng thể hiện nội dung của mình Nếu không có trưng

bày, bảo tàng chỉ là một kho bảo quản, gìn giữ đặc biệt các tài liệu hiện vật, các sưu

tập hiện vật đã được qua nghiên cứu và hệ thống hóa một cách khoa học Trưng bày

là phương thức chủ yếu để bảo tàng thực hiện chức năng của mình Mỗi bảo tàng

phân biệt với các cơ quan văn hóa giáo dục khác chính nhờ đặc trưng của chính nó,

hệ thống trưng bày hiện vật gốc có giá trị của bảo tàng

Công tác giáo dục của bảo tàng cơ bản được thực hiện trên cơ sở hệ thống

trưng bày, tiến hành công tác giáo dục quần chúng thông qua các tư liệu hiện vật

gốc, các sưu tập hiện vật gốc.Bảo tàng thực sự là cầu nối giữa công chúng của hiện

tại với quá khứ tương lai

Đến với Bảo tàng Nghệ An điều hấp dẫn, quý giá nhất của nội thất ngôi nhà là

các chủ đề trưng bày Bảo tàng Nghệ An giới thiệu những nét khái quát, nổi bật nhất

về lịch sử tự nhiên, lịch sử xã hội của địa phương Nội dung và thủ pháp trưng bày

đã phản ánh được một cách trung thực các sự kiện lịch sử Vấn đề trưng bày các hiện

vật và phương pháp thể hiện khoa học, sinh động thu hút được khách tham quan

Bước vào bảo tàng – phòng khánh tiết một không gian tương đối rộng, trang

trọng là vị trí trung tâm của tòa nhà Bức tượng Chủ tịch Hồ Chí Minh bằng đồng với

dáng người thanh thản, vầng trán cao, đôi mắt hiền từ, tinh anh… như đang tỏa sáng,

dẫn bước cho cả dân tộc đi lên Sau lưng tượng là tấm phù điêu phản ánh những nét

khái quát về đất nước, con người Nghệ An Viền quanh bức tượng là những đóa hoa

tươi, như tâm lòng thơm thảo của cháu con dâng tặng vị cha già dân tộc

4Khoa Bảo tàng, cơ sở bảo tàng học Trường Đại học văn hóa Hà Nội, 1990, tập III, tr100 

Hệ thống trưng bày Bảo tàng Nghệ An được bố trí với 7 chủ đề thường trực và

5 chuyên đề Việc lựa chọn, giới thiệu các hiện vật, sưu tập hiện vật, các bức ảnh,

tranh, mô hình, cách sử dụng các lời trích, các bảng thống kê, các loại hình tài liệu

khoa học phụ là cả nghệ thuật Sự kết hợp khéo léo, hài hòa giữa bố cục trưng bày

với sự hỗ trợ của hệ thống âm thanh, ánh sáng, các thiết bị nghe nhìn hiện đại đã

làm cho nội thất tổng thể ngôi nhà và các chủ đề trưng bày được thể hiện một cách

liên tục, sâu sắc

Chủ đề 1: Đất nước-con người Nghệ An (Điều kiện địa lý-tài nguyên) cho

chúng ta thấy được vị thế của Nghệ An một địa bàn đất rộng, người đông, địa hình

phức tạp, khí hậu khắc nghiệt nhưng rất giàu tài nguyên vùng đất địa linh này là cơ

sở để Nghệ An hình thành phát triển trong quá khứ và nền tảng chỗ dựa cho sự phát

triển ở hiện tại và tương lai

Chủ đề 2: Nghệ An thời kỳ tiền sơ sử Giúp chúng ta thấy được khung cảnh

sinh hoạt hoang dã, đơn sơ của người nguyên thủy, người Việt Cổ thời đại đồ đá,

đồ đồng với những nền văn hóa tiêu biểu như Thẩm Ồm, Quỳnh Văn, Làng

Vạc…cách ngày nay hàng vạn đến hàng nghìn năm về trước

Chủ đề 3: Các dân tộc Nghệ An-đời sống kinh tế và bản sắc Văn hóa Giới

thiệu về địa bàn cư trú , các nghề sản xuất, phong tục tập quán và cách sinh hoạt

văn hóa lạc quan, đa dạng của dân tộc Việt, Thái, Thổ, H’Mông, KhơMú, Ơ Đu đã

sinh sống ở Nghệ An Mặc dầu mức độ sử dụng hiện vật tư liệu và phương pháp

trưng bày về các dân tộc có những đặc điểm giống nhau và khác nhau nhưng chủ đề

trưng bày này đã cho chúng ta thấy được, các dân tộc ở Nghệ An từ xa xưa cho tới

nay đã là thành viên của cộng đồng các dân tộc Việt Nam Họ đã cống hiến to lớn

trong việc hình thành dân tộc, đất nước

Chủ đề 4: Nghệ An đấu tranh, xây dựng dưới thời phong kiến đã phản ánh

một cách khái quát, sinh động quá trình lao động cần cù sáng tạo, ý chí bất khuất,

chống giặc ngoại xâm và bọn bóc lột để dành, giữ độc lập dân tộc

Chủ đề 5: Nghệ An đấu tranh dành độc lập dân tộc dưới sự lãnh đạo của

Đảng Giới thiệu khái quát về bối cảnh lịch sử Việt Nam cuối thế kỉ 19, đầu thế kỷ

20 Âm mưu và tội ác của bọn thực dân, đế quốc, phong kiến tay sai và phong trào

cách mạng của nhân dân Nghệ An dưới sự lãnh đạo của Đảng thời kì cách mạng

1930-1931, 8-1945, trong kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ Thông qua các

hiện vật và tư liệu lấy ra từ thực tế của cuộc sống, và cuộc chiến đấu dũng cảm của

nhân dân để hiểu hiểu hơn những cống hiến to lớn về mặt trí tuệ, mồ hôi và xương

máu của Nhân dân Nghệ An đổ ra để góp phần cùng cả nước thắng Pháp đuổi Nhật,

thắng Mỹ để dành độc lập cho dân tộc, đưa Việt Nam bước vào một thời kì phát

triển mới, thời kì độc lập tự do và CNXH

Chủ đề 6-7: Nghệ An xây dựng CNXH- đổi mới Chủ đề này giới thiệu

những chiến công, thành tựu về kinh tế, chính trị văn hóa, xã hội an ninh quốc

phòng mà nhân dân Nghệ An đạt được từ năm 1954 đến nay Đặc biệt là nỗ lực

phát triển kinh tế, ổn định chính trị vả củng cố quốc phòng, bảo tồn Di Sản văn hóa

xây dựng con người mới ở Nghệ An trong thời kì đổi mới, đã trực tiếp khơi dậy

niềm tự hào về quê hương Củng cố niềm tin về Đảng và tương lai tươi sáng của

của dân tộc

Cùng với 7 chủ đề được trưng bày thường trực, Bảo tàng Nghệ An có 5

chuyên đề là: Danh nhân Nghệ An, ngành nghề truyền thống Nghệ An, điêu khắc-

mĩ thuật-kiến trúc cổ Nghệ An, sưu tập cổ vật quý hiếm ở Nghệ An, truyền thống

hiếu học, được trưng bày ở những diện tích, không gian khác nhau

Bảo tàng tổng hợp giới thiệu toàn bộ đất nước, con người, lịch sử, văn hoá và

các hoạt động liên tục và tiêu biểu nhân dân Nghệ An từ xưa đến nay Bảo tàng lưu

giữ nhiều hiện vật được khai quật trên đất Nghệ An: di chỉ khảo cổ Làng Vạc, di

chỉ văn hoá Quỳnh Văn Tất cả các phần trưng thể hiện được tài năng sáng tạo lớn

lao của người Nghệ An trong lịch sử

1.3.2 Ý nghĩa của trưng bày chuyên đề: “Cố Tổng bí thư Lê Hồng Phong -

cuộc đời và sự nghiệp”tại Bảo tàng Nghệ An

Bảo tàng địa phương là một thiết chế văn hóa có chức năng nghiên cứu khoa

học và giáo dục phổ biến khoa học, là kho tàng chủ yếu gìn giữ, trưng bày những di

sản lịch sử thiên nhiên, văn hóa vật chất và tinh thần tiêu biểu có liên quan đến lịch

sử - văn hóa- xã hội và thiên nhiên của địa phương

Mỗi bảo tàng địa phương phải nghiên cứu sâu sắc các sự kiện tiêu biểu, điển

hình nổi bật ở địa phương mình để sưu tầm lựa chọn và thu nhận hiện vật, sưu tập

hiện vật tiêu biểu có giá trị lịch sử - văn hóa - khoa học, tiến hành trưng bày triển

lãm chúng để làm sáng tỏ đặc trưng riêng của từng địa phương

Ngoài những phần trưng bày về điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên của

địa phương, đặc trưng văn hóa và lịch sử xã hội của địa phương Bảo tàng Nghệ An

còn tổ chức 5 trưng bày chuyên đề Nội dung trưng bày này phản ánh về những nét

riêng của địa phương như: Cuộc đời sự nghiệp của một danh nhân địa phương, mỹ

thuật địa phương, ngành nghề thủ công truyền thống, trình diễn văn hóa địa phương

Xuất phát từ những mục đích và nhiệm vụ nói trên Bảo tàng Nghệ An luôn

luôn đa dạng và đổi mới phần trưng bày Ngoài những phần trưng bày chuyên đề

mà trước đây bảo tàng đã thực hiện, nói về mỹ thuật địa phương và các ngành nghề

thủ công truyền thống thì hiện nay tổ chức một chuyên đề trưng bày về danh nhân

địa phương là rất cần thiết Mảnh đất địa linh nhân kiệt Nghệ An đã sản sinh ra rất

nhiều danh nhân đó là: Mai Thúc Loan, Nguyễn Xí, Phan Bội Châu, Phan Châu

thời kỳ phong kiến Trong lịch sử cận hiện đại, Nghệ An đã xuất hiện hai danh

nhân nổi tiếng là Chủ tịch Hồ Chí Minh và Tổng bí thư Lê Hồng Phong Chủ tịch

Hồ Chí Minh đã có trưng bày riêng tại quê hương của Người, nay Bảo tàng Nghệ

An đề nghị nên có trưng bày về Cố Tổng Bí thư Lê Hồng Phong thành một chuyên

đề riêng và trưng bày chuyên đề “Cố tổng bí thư Lê Hồng Phong – Cuộc đời và sự

nghiệp” được chọn lựa và tiến hành thực hiện trưng bày trong bảo tàng bởi những

lý do sau:

Trong lịch sử dân tộc, đồng chí Lê Hồng Phong đã hiến dâng cả cuộc đời cho

độc lập, tự do của dân tộc và lý tưởng của Đảng, đồng chí là hiện thân của ý chí

cách mạng, tinh thần bất khuất của người đảng viên, người học trò xuất sắc của

lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc, nhà lý luận tầm cỡ thời đại, nhà lãnh đạo xuất sắc của

Đảng ta trong giai đoạn cam go nhất 1932-1935 và phong trào dân chủ 1936-1939,

là tấm gương tuyệt vời về lòng yêu nước nồng nàn, tinh thần quốc tế cao cả, tinh

thần học tập xuất chúng và nghị lực vượt qua khó khăn thử thách

Bốn mươi năm tuổi đời, hai mươi năm hoạt động cách mạng liên tục và sôi

nổi, tên tuổi của ông gắn liền với lịch sử đấu tranh cách mạng bất khuất của Đảng

và dân tộc ta từ cuối những năm 20 đến đầu những năm 40 của thế kỷ XX Những

đóng góp to lớn và sự hi sinh cao cả của đồng chí, người bạn đời Nguyễn Thị Minh

Khai là những cống hiến lớn lao của một gia đình cách mạng tiêu biểu trong lịch sử

cách mạng Việt Nam trước cách mạng tháng Tám năm 1945.Tên tuổi của đồng chí

Lê Hồng Phong được đặt cho nhiều đường phố trên cả nước Có nhiều ngôi trường

có thành tích học tập tốt mang tên Lê Hồng Phong như Trường THPT chuyên Lê

Hồng Phong tại TP Hồ Chí Minh, Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong tại tỉnh

Nam Định… Hình ảnh, tên tuổi và sự nghiệp của đồng chí mãi mãi được khắc ghi

trong trái tim, tâm hồn của các thế hệ người Việt Nam hôm nay và mai sau.Để ghi

lại quá trình hoạt động, những cống hiến, hi sinh của người chiến sĩ cộng sản kiên

trung của con người xứ Nghệ, thể hiện tình cảm và lòng biết ơn sâu sắc của Đảng

bộ và nhân dân tỉnh nhà, giáo dục sâu rộng tinh thần yêu nước, yêu quê hương đối

với thế hệ trẻ, những con người đang sống trong thời đại Xã hội chủ nghĩa chưa

một lần nếm trải đau thương, mất mát của chiến tranh

Chính vì những lý do đó, mà bảo tàng Nghệ An cần phảitiến hành chuẩn bị

khoa học cho việc xây dựng trưng bàychuyên đề “Cố tổng bí thư Lê Hồng Phong -

cuộc đời và sự nghiệp” để ghi lại quá trình hoạt động, những cống hiến, hi sinh của

người chiến sĩ cộng sản kiên trung của con người xứ Nghệ, thể hiện tình cảm và

lòng biết ơn sâu sắc của nhân dân đến Người

CHƯƠNG II

PHÁC THẢO NỘI DUNG TRƯNG BÀY CHUYÊN ĐỀ: “CỐ

TỔNG BÍ THƯ LÊ HỒNG PHONG – CUỘC ĐỜI VÀ SỰ

NGHIỆP” TẠI BẢO TÀNG NGHỆ AN

2.2 Phác thảo nội dung trưng bày chuyên đề: “Cố Tổng bí thư Lê Hồng

Phong - cuộc đời và sự nghiệp”

2.2.1 Xây dựng cấu trúc trưng bày:

Theo Từ điển tiếng Việt Nam 1992 của Viện khoa học xã hội Việt Nam “ Cấu

trúc là toàn bộ nói chung những quan hệ bên trong giữa các thành phần tạo nên một

chỉnh thể” Lý giải một cách rõ ràng thì cấu trúc là phương thức tổ chức bên trong

của sự vật, bao gồm những yếu tố liên hệ với nhau, sắp xếp với nhau theo quy cách

nào đó thành những hệ thống mà nếu tách khỏi liên hệ và hệ thống thì các bộ phận,

các yếu tố không có ý nghĩa gì

Chúng ta nhận thức trưng bày như một chỉnh thể, các yếu tố tổ chức liên hệ

thành hệ thống quan hệ ràng buộc lẫn nhau Đó là một hệ thống tổ chức theo mạng

nhỏ dần Như vậy, sẽ làm cho trưng bày chính xác, khúc triết, các yếu tố, các mạng

là các thành phần ràng buộc và liên hệ với nhau không trùng lặp

Cấu trúc hệ thống là toàn bộ các phần trưng bày có liên hệ mật thiết với nhau,

thống nhất hữu cơ với nhau để đạt mục đích trưng bày Trong các phần có các chủ

đề, trong các chủ đề có các tiểu đề Dưới các tiểu đề là các vấn đề riêng biệt Và

như vậy có thể thấy rằng việc khó và quan trọng đầu tiên của trưng bày là xây dựng

cấu trúc trưng bày

Theo nghiệp vụ Trưng bày có 5 bước tiến hành chuẩn bị cấu trúc trưng bày

đó là: xây dựng đề cương trưng bày, xây dựng cấu tạo đề cương trưng bày, xây

dựng kế hoạch đề cương trưng bày, xây dựng kế hoạch trưng bày và xây dựng kịch

bản văn học trưng bày Tuy nhiên ở phần phác thảo nội dung này, em xin quan tâm

đến 3 vấn đề cơ bản đó là: Xây dựng đề cương trưng bày, xây dựng cấu tạo đề

cương trưng bày, xây dựng kế hoạch đề cương trưng bày

2.2.2 Xây dựng đề cương trưng bày

“Đề cương trưng bày là văn bản có tính định hướng, quyết định về mục đích,

quy mô, phạm vi và các bước tiến hành của một trưng bày bảo tàng”

Xây dựng đề cương trưng bày là công việc quan trọng có ý nghĩa lâu dài đối

với bảo tàng Cán bộ được giao nhiệm vụ này trước hết phải là cán bộ có trình độ

khoa học và nghiệp vụ, đã được trang bị những tri thức chung và kiến thức cụ thể

về bộ môn khoa học đó Trước khi bắt tay vào soạn thảo văn kiện này, các cán bộ

đó phải tiến hành một quá trình nghiên cứu nghiêm túc, hệ thống các tài liệu có tính

kinh điển về phương pháp, đường lối và những quan điểm chính thống về các nội

dung của các nội dung của đề tài sẽ dự định trình bày Sau đó tiến hành nghiên cứu

một cách công phu các nội dung của đề tài trên tất cả các nguồn tài liệu, tư liệu

khác nhau nhằm hình thành được một cấu trúc nội dung sẽ được trưng bày trong

bảo tàng Đề cương trưng bày là văn bản đầu tiên, có vị trí quyết định lâu dài cho

trưng bày và hoạt động phát triển của một bảo tàng Vì vậy, đề cương trưng bày là

văn bản có tính cương lĩnh, pháp lý và khoa học,là văn bản mở đầu cho toàn bộ quá

trình chuẩn bị khoa học cho trưng bày bảo tàng

Nội dung của đề cương trưng bày gồm các mục sau đây:

1 Tên gọi của trưng bày

2 Đặt vấn đề

3 Mục đích và yêu cầu

4 Phương châm

5 Nội dung trưng bày

6 Kế hoạch thực hiện và kinh phí

Đối với trưng bày chuyên đề “Cố Tổng Bí thư Lê Hồng Phong – Cuộc đời và sự

nghiệp” em xin được nêu ra những nội dung cơ bản của phần đề cương trưng bày

như sau:

1 Mục đích – Yêu cầu

a Mục đích

- Trưng bày góp phần tôn vinh, khẳng định những đóng góp, hy sinh to lớn

của đồng chí Lê Hồng Phong đối với sự nghiệp cách mạng vẻ vang của

Đảng, của dân tộc ta và phong trào cộng sản, công nhân quốc tế

- Trưng bày giúp cán bộ, đảng viên và nhân dân hiểu rõ thêm về thân thế,

sự nghiệp cách mạng của đồng chí Lê Hồng Phong – Người cộng sản kiên

cường, một trong những học trò xuất sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh, nhà

lãnh đạo xuất sắc của Đảng

- Trưng bày sẽ góp phần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao nhận

thức, trách nhiệm trong cán bộ, đảng viên và quần chúng nhân dân đối với

Đảng, với quê hương, đất nước, tạo không khí thi đua sôi nổi, quyết tâm

thực hiện thắng lợi các mục tiêu mà Đại hội Đảng các cấp nhiệm kỳ

2010-2015 đã đề ra

b Yêu cầu

- Nội dung trưng bày cô đọng, ý nghĩa, phản ánh một cách khái quát, cảm

động về những đóng góp, hy sinh to lớn của đống chí Lê Hồng Phong cho

sự nghiệp cách mạng của Đảng

- Hoạt động trưng bày được tổ chức phải đảm bảo tính khoa học, thể hiện

tình cảm, lòng biết ơn sâu sắc của Đảng bộ và nhân dân Nghệ An đối với

Cố Tổng Bí thư Lê Hồng Phong

- Trưng bày thiết thực, trang trọng, tiết kiệm, có tính lan tỏa lớn

- Hình ảnh, bản trích chọn lọc, mang tính điển hình

2 Phương châm

- Bảo đảm tính Đảng, tính khoa học và tính dâ n tộc, phù hợp với sự nghiệp

cách mạng to lớn của Cố Tổng Bí thư Lê Hồng Phong

- Tập trung sự tham gia đóng góp nhân dân, của các bảo tàng từ cấp trung

ương đến địa phương

- Tiến hành đồng bộ các nội dung: Lập đề cương, sưu tầm tài liệu, lập ma

két, kế hoạch trưng bày, dự trù kinh phí

3 Nội dung trưng bày

Nội dung trưng bày chuyên đề “Cố Tổng Bí thư Lê Hồng Phong – cuộc đời

và sự nghiệp” gồm có bốn chủ đề sau:

Chủ đề thứ nhất: Quê hương và gia đình Tổng bí thư Lê Hồng Phong

Chủ đề thứ hai: Cuộc đời và sự nghiệp hoạt động cách mạng của Cố Tổng Bí

Thư Lê Hồng Phong

Chủ đề thứ ba: Nguyễn Thị Minh Khai người đồng chí, người bạn đời của Cố

Tổng bí thư Lê Hồng Phong

Chủ đề thứ tư: Đất nước mãi ghi nhớ ơn Tổng Bí Thư Lê Hồng Phong

4 Kế hoạch thực hiện:

- Từ ngày 9/7/2014 đến 20/7/2014

+ Lập đề cương và triển khai sưu tầm tài liệu, hiện vật

+ Lập ma két mỹ thuật và nội dung

+ Duyệt đề cương trưng bày, ma két tại Hội đồng Khoa học Bảo tàng,

trình Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Ban tuyên giáo – Tỉnh ủy phê

duyệt

- Chỉnh sửa các loại đề cương, ma két: Từ ngày 21-22/7/2014

- Thi công trưng bày: Từ ngày 24-28/7/2014

- Chỉnh sửa, hoàn thiện: Từ ngày 29/7/2014 đến 5/8/2014

5 Kinh phí thực hiện

Kinh phí xây dựng chuyên đề trưng bày là: 180.000.000đ

Bằng chữ: (Một trăm tám mươi triệu đồng)

Bản đề cương này cần được thông qua Hội đồng Khoa học của bảo tàng Sau

khi tiếp thu ý kiến đóng góp và chỉnh sửa giám đốc bảo tàng sẽ phê duyệt để

trình sở Văn hóa Thể thao và Du lịch

2.2.3 Xây dựng cấu tạo đề cương trưng bày

Xây dựng cấu tạo đề cương trưng bày là văn bản tiếp theo của đề cương

trưng bày Nội dung của văn bản này là sự cụ thể hóa phần nội dung trưng bày bao

gồm tất cả các chủ đề đã được nêu ra trong đề cương trưng bày của bảo tàng Văn

bản này phản ánh được những kết quả nghiên cứu của các cán bộ khoa học Tất cả

những vấn đề được xác định có trong trưng bày đề được phản ánh trong văn bản

cấu tạo đề cương trưng bày từ các chủ đề đến các vấn đề riêng biệt cụ thể

Dưới đây là cấu tạo đề cương trưng bày chuyên đề “Cố Tổng Bí thư Lê Hồng

Phong – Cuộc đời và sự nghiệp”tại Bảo tàng Nghệ An

Chủ đề thứ nhất: Quê hương và gia đình Tổng Bí thư Lê Hồng Phong

1 Tiểu đề thứ nhất: Truyền thống quê hương

a Nghệ An mảnh đất có bề dày lịch sử văn hóa, là vùng đất địa linh nhân

kiệt, quê hương của nhiều danh nhân văn hóa, anh hùng dân tộc, lãnh tụ

nổi tiếng như Chủ tịch Hồ Chí Minh, Phan Bội Châu…

b Hưng Nguyên, Quê hương của Tổng Bí thư Lê Hồng Phong nổi tiếng là

vùng đất văn hiến, có truyền thống yêu nước, cách mạng, nhất là trong

phong trào Xô Viết Nghệ Tĩnh

2 Tiểu đề thứ hai: Truyền thống gia đình:

a Lê Hồng Phong sinh ra và lớn lên trong một gia đình và dòng họ có truyền

thống

b Gia đình Lê Hồng Phong là một gia đình nông dân có nề nếp gia phong ở

làng Thông Lãng, tổng Phù Long, (nay là xã Hưng Thông), tỉnh Nghệ An

Cha là Lê Huy Quán, một người có học, thi cử không đỗ đạt, ở quê làm thầy

giáo Mẹ là Phạm Thị San, là người nết na, trung hậu, hết lòng vì chồng vì

con Ông bà sinh được 5 người con, Lê Hồng Phong là con thứ 4

Nội dung chủ đề nhằm giới thiệu:

Truyền thống quê hương và gia đình đã góp phần nuôi dưỡng tư tưởng yêu nước,

tạo nên khí phách anh hùng và nhân cách của đồng chí Lê Hồng Phong

Chủ đề thứ hai: Cuộc đời và sự nghiệp hoạt động cách mạng của Tổng Bí thư Lê

Hồng Phong

1 Tiểu đề thứ nhất: Thời kỳ hình thành những tiền đề cho một chí hướng cách

mạng (1902-1923)

a Lê Hồng Phong nghỉ học và xin vào làm cho hiệu buôn Hoa Kiều tại thành

phố Vinh sau đó làm công nhân cho nhà máy Diêm Bến Thủy

b Lê Hồng Phong và Phạm Hồng Thái vận động công nhân đấu tranh và bị

đuổi việc

c Trước bối cảnh nước mất nhà tan, nhân dân lầm than đói khổ, bị áp bức bóc

lột Lê Hồng Phong và Phạm Hồng Thái bàn việc tìm đường cứu nước

2 Tiểu đề thứ hai: Thời kì hoạt động của đồng chí Lê Hồng Phong ở nước

ngoài

a Lê Hồng Phong sang Thái Lan rồi Trung Quốc được kết nạp vào Tâm

Tâm xã

b Lê Hồng Phong một trong những học trò đầu tiên của Nguyễn Ái Quốc

c Lê Hồng Phong vào học trường quân sự Hoàng Phố, một năm sau được cử

sang học trường Không quân Quảng Châu và sau đó được kết nạp vào Đảng

cộng sản Trung Quốc

d Lê Hồng Phong đi học ở trường Không quân số 2 ở Liên Xô sau đó tốt

nghiệp trường Đại học Lao động Cộng sản Phương Đông

e Lê Hồng Phong được bầu làm tổng bí thư tại đại hội 1 của Đảng họp tại

Ma Cao

3 Tiểu đề thứ ba: Thời kỳ hoạt động của đồng chí Lê Hồng Phong ở trong nước

a Lê Hồng Phong trở về Sài Gòn hoạt động

a Lê Hồng Phong bị bắt lần thứ nhất

b Lê Hồng Phong bị bắt lần thứ hai và đồng chí anh dũng hi sinh tại địa

ngục trần gian Côn Đảo

Nội dung chủ đề này nhằm giới thiệu:

Những mốc lịch sử đồng chí Lê Hồng Phong hình thành nên tư tưởng yêu

nước và những hoạt động của đồng chí ở nước ngoài để từ đó thấy được tinh thần

yêu nước, luôn quên mình phấn đấu hi sinh cho sự nghiệp cách mạng của Đảng,

của nhân dân, kiên cường bất khuất trước kẻ thù, một lòng tin vào thắng lợi ngày

mai của Đảng

Chủ đề thứ ba: Tiểu sử và sự nghiệp cách mạng của đồng chí Nguyễn Thị Minh

Khai – người đồng chí, người bạn đời của Cố Tổng Bí thư Lê Hồng Phong

1 Tiểu đề thứ nhất: Người đồng chí

a Nguyễn Thị Minh Khai là người học trò của Cố Tổng bí thư Trần Phú và

sớm được giác ngộ cách mạng

b Nguyễn Thị Minh Khai gia nhập đảng Đảng Tân Việt sau đó gia nhập Đông

Dương Cộng sản Liên Đoàn và tích cực hoạt động tron các tổ chức Đảng

c Thời gian Nguyễn Thị Minh Khai hoạt động ở nước ngoài

d Nguyễn Thị Minh Khai trở về nước và những hoạt động ở trong nước

e Nguyễn Thị Minh Khai bị giặc bắt và anh dũng hi sinh tại Bà Điểm, Hooc

Môn, Gia Định

2 Tiểu đề thứ hai: Người bạn đời

a Tình yêu trong sáng, thủy chung của Cố Tổng Bí thư Lê Hồng Phong và

người đồng chí của mình

b Lê Nguyễn Hồng Minh con gái của Lê Hồng Phong và Nguyễn Thị Minh

Khai

Nội dung chủ đề này nhằm giới thiệu:

Sự nghiệp của Tổng Bí thư Lê Hồng Phong luôn mang đậm dấu ấn của người

vợ thủy chung, người đồng chí kiên cường: Nguyễn Thị Minh Khai Tình yêu

hạnh phúc của hai người gắn liền với cuộc đấu tranh cho nền độc lập dân tộc,

tự do của Tổ quốc, của Đảng

Chủ đề thứ tư: Đất nước mãi mãi ghi nhớ công ơn Cố Tổng Bí thư Lê Hồng

Phong

Nội dung chủ đề này nhằm giới thiệu:

a Những hoạt động tri ân của Đảng và nhà nước đối với Cố Tổng Bí thư Lê

Hồng Phong

b Đảng bộ và nhân dân Nghệ An với những hoạt động thiết thực tưởng nhớ

đến đồng chí Lê Hồng Phong

Biết ơn công lao to lớn của Tổng Bí thư Lê Hồng Phong với Đảng với sự

nghiệp cách mạng của dân tộc, Đảng, Nhà nước và nhân dân tỉnh Nghệ An

trong những năm qua đã có những hoạt động thiết thực tri ân tưởng nhớ và học

tập tấm gương đạo đức các mạng sáng ngời của đồng chí

2.2.4 Xây dựng kế hoạch đề cương trưng bày

Kế hoạch đề cương trưng bày là bước cụ thể hóa của cấu tạo đề cương trưng

bày bằng việc dự kiến hiện vật trưng bày phù hợp với cấu tạo đề cương Các hiện

vật trưng bày bao gồm cả các hiện vật bảo tàng và các hiện vật trung gian, được lựa

chọn theo cấu trúc trưng bày đã được hình thành trong bản cấu tạo đề cương trưng

bày

Nhiệm vụ của bước này bao gồm:

- Lựa chọn hiện vật gốc (Hiện vật bảo tàng)

Cơ sở của trưng bày là các hiện vật bảo tàng Các cán bộ khoa học của bảo tàng

không chỉ nắm vững phương pháp luận mà cần phải có các tri thức, những hiểu biết

cụ thể về từng hiện vật bảo tàng mà mình đang tiến hành nghiên cứu trưng bày

- Xác định rõ phạm vi đề tài, lựa chọn chính xác các hiện vật có nội dung và có

những thông tin cần thiết phù hợp với nội dung trưng bày đã định

- Trong quá trình lựa chọn phải tiếp tục nghiên cứu khoa học, nghĩa là lựa chọn có

phê phán, không máy móc, cứng nhắc, để hiện vật lựa chọn đảm bảo những yếu tố

nguyên gốc và điển hình

- Trong quá tình lựa chọn, đồng thời cũng phải làm rõ các hiện vật giữ vị trí chủ

đạo cho từng phần hoặc từng vấn đề cụ thể trong trưng bày

Đối với việc xây dựng kế hoạch đề cương trưng bày chuyên đề “Cố Tổng Bí

thư Lê Hồng Phong – Cuộc đời và sự nghiệp tại Bảo tàng Nghệ An” cũng cần tuân

thủ những nhiệm vụ của các bước như trên và được nêu cụ thể như sau:

Chủ đề 1: Quê hương và gia đình Tổng bí thư Lê Hồng Phong

Sinh ra và lớn lên ở một vùng quê giàu truyền thống văn hóa cách mạng,

chính truyền thống quê hương và gia đình đã góp phần nuôi dưỡng tư tưởng yêu

nước, tạo nên khí phách anh hùng và nhân cách của đồng chí Lê Hồng Phong

Tiểu đề 1: Truyền thống quê hương

Lê Hồng Phong sinh năm 1902 trong một gia đình nông dân ở Làng Đông,

tổng Thông Lạng (Nay là xã Hưng Thông) huyện Hưng Nguyên, tỉnh Nghệ An

Tổng Thông Lạng xưa nằm phía Tây Nam thành phố Vinh Xưa kia làng xóm

ở đây nghèo “Mái rạ nhà tranh” như nhiều làng quê khác ở Hưng Nguyên và trong

cả tỉnh Nghệ An Đất đai khô cằn, khí hậu khắc nghiệt, đời sống người dân lam lũ

Dưới chế độ thuộc địa của đến quốc Pháp và ách cai trị của giai cấp phong kiến,

điều kiện canh tác lạc hậu, vùng đất pha cát thiếu nước của Tổng Thông Lạng, nhân

dân khó làm ăn sinh sống Mùa màng thường thất bát vì bão gió, ngập lụt vào tháng

tư, tháng tám nên đời sống mang đậm dấu ấn lịch sử của một truyền thống yêu

nước, anh hùng bất khuất trong cuộc đấu tranh chống áp bức, ngoại xâm hàng

nghìn năm lịch sử

Bên cạnh những khắc nghiệt khó khăn của miền quê ấy là một vùng cảnh sắc

thiên “ non xanh nước biếc như tranh họa đồ”, thiên nhiên hùng vĩ với núi Hồng

sông Lam đã làm rung động nhiều tâm hồn lớn yêu thiên nhiên, đất nước, nung nấu

ý chí hiên ngang Những di sản nổi tiếng ở vùng này đậm đà bản sắc dân tộc, màu

sắc, cốt cách địa phương phản ánh truyền thống lao động cần cù, chịu thương, chịu

khó, mong ước được giải phóng tự do, cuộc sống ấm no, hạnh phúc chứa đựng sâu

sắc trong phong tục tập quán tốt đẹp, nhiều áng văn thơ, câu hát, điệu hò ví dặm

vẫn mãi lưu truyền

Tất cả, tất cả những điều đó đã ảnh hưởng sâu sắc tới tính cách, con người,

tình cảm, ước mơ, và bước đường phát triển đi lên của Lê Hồng Phong , hun đúc

nên một con người cộng sản kiên trung

Dự kiến trưng bày:

1 Hình ảnh, hiện vật nói về quê hương Nghệ An:

- Núi Hồng sông Lam (Có trong kho cơ sở Bảo tàng Nghệ An)

- Núi Lam thành-di tích lịch sử tiêu biểu của huyện Hưng Nguyên (Có trong

kho cơ sở Bảo tàng Nghệ An)

2 Tài liệu, hiện vật thể hiện phong trào đánh giặc, cứu nước của nhân dân ta

trong thời kỳ đấu tranh chống thực dân Pháp

- Hình ảnh nông dân Việt Nam dưới 2 tầng áp bức bóc lột của đến quốc,

phong kiến (Chụp lại tranh gốc của hoa sĩ Duy Nhất) (Có trong kho cơ sở

Bảo tàng Nghệ An)

- Hình ảnh chiến thuyền của Thực dân Pháp tiến vào Đà Nẵng, mở đầu xâm

lược nước (Dự kiến sưu tầm)

- Hình ảnh đời sống của nhân dân Việt Nam những năm đầu thế kỷ XX

(Dự kiến sưu tầm)

- Hình ảnh hiệp định Partonot (Dự kiến sưu tầm)

- Hình ảnh nữ nghĩa quân bị thực dân Pháp bắt và đóng gông vào cổ (Dự

kiến sưu tầm)

3 Hình ảnh của những người con ưu tú, lãnh tụ vĩ đại của cả dân tộc nói

chung và nhân dân Nghệ An nói riêng

- Hình ảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh (Có trong kho cơ sở Bảo tàng Nghệ An)

- Hình ảnh cụ Phan Bội Châu, Phan Châu Trinh.(Có trong kho cơ sở Bảo

tàng Nghệ An)

4 Tài liệu, hiện vật thể hiện các hoạt động xây dựng và phát triển kinh tế của

nhân dân Nghệ An trong thời kỳ đổi mới (Dự kiến sưu tầm)

5 Bản tóm tắt tiểu sử đồng chí Lê Hồng Phong

“Lê Hồng Phong tên thật là Lê Duy Doãn, sinh năm 1902 tại làng Thông

Lãng, tổng Phù Long (Nay là xã Hưng Thông), huyện Hưng Nguyên, tỉnh

Nghệ An Cha là Lê Huy Quán, Mẹ Phan Thị San

Tháng 1-1924, Lê Hồng Phong và Phạm Hồng Thái vượt Trường Sơn qua

Thái Lan, sau đó sang Trung Quốc, được kết nạp vào tổ chức Tâm tâm xã

Tháng 8-1924 đồng chí Lê Hồng Phong vào học tại trường quân sự Hoàng

Phố

Cuối năm 1924 đồng chí Nguyễn Ái Quốc đến Quảng Châu Lê Hồng Phong

trở thành học trò của người

Cuối năm 1925 đồng chí tiếp tục học tại trường Hàng không Quảng Châu

Ngày 10-2-1926 đồng chí được kết nạp vào Đảng Cộng Sản Trung Quốc

Từ tháng 10-1926 đến tháng 12-1927, đồng chí học trường Lý Luận quân sự

tại Lê-Nin-Grat Sau đó tiếp tục học và tốt nghiệp trường Đại học Lao động Cộng

sản Phương Đông khóa (1928-1931) Tại đây, đồng chí trở thành Đảng viên đảng

Cộng Sản Liên Xô

Tháng 5-1931 Lê Hồng Phong trở về nước công tác với tư cách là trợ lý cho

Ban chấp hành Trung ương Đảng với nhiệm vụ khôi phục lại tổ chức Đảng ở trong

nước Tham gia soạn thảo “Chương trình hành động” của Đảng năm 1932

Tháng 8-193 thành lập Ban chỉ huy ở ngoài của Đảng tại Ma Cao do đồng chí

làm bí thư

Tháng 9-1934 Lê Hồng Phong dẫn đầu đoàn đại biểu của Đảng đi dự đại hội

VII Quốc tế Cộng Sản Tháng 3-1935 Đại hội I của Đảng họp ở Ma Cao, Lê Hồng

Phong được bầu làm Tổng Bí thư của Đảng

Cuối năm 1937, Lê Hồng Phong về Sài Gòn hoạt động với tên La Anh

Ngày 29-3-1939 Lê Hồng Phong bị thực dân Pháp bắt lần thứ nhất tại Sài

Gòn và bị kết án 6 tháng tù giam, 3 năm quản thúc

Ngày 6-2-1940, bị Thực dân Pháp bắt lần thứ hai, bị kết án 5 năm tù và đày đi

Côn Đảo Với chế độ hà khắc, tàn bạo Lê Hồng Phong kiệt sức và hi sinh tại xà lim

cầm cố, banh II, Côn Đảo trong sự tiếc thươn vô hạn của các bạn tù vào trưa ngày

6-9-1942”

(Tài liệu khoa học phụ do Bảo tàng làm ra)

Tiểu đề 2: Truyền thống gia đình

Lê Hồng Phong sinh ra và lớn lên trong một gia đình và dòng họ có truyền

thống Theo gia phả dòng họ Lê thì họ Lê là một dòng họ lớn trong cộng đồng dân

tộc Việt Nam Vào thời nhà Mạc, thủy tổ của đại tộc họ Lê là Lê Văn Hợi từ Thanh

Hóa di cư vào lập nghiệp tại đất Thông Lạng, tính cho đến thời Lê Hồng Phong là

di huệ đời thứ 13 của đại tộc họ Lê Họ Lê ở Nghệ An là một trong những dòng họ

có nhiều người đỗ đạt, giúp triều đình lo việc nước Các thế hệ con cháu ở Thông

Lạng vẫn luôn tự hào về thủy tổ của mình, qua quá trình phát triển, dòng họ Lê đã

xây dựng được một truyền thống tốt đẹp là sống đoàn kết, thật thà, chất phác, hiếu

học, cần cù, chịu khó trong lao động

Thân sinh Lê Hồng Phong là ông Lê Huy Quán, di huệ 12 đời của đại tộc họ

Lê ở Nghệ An Thời trẻ ông vốn hiếu học, thông minh, là người say hát ví dặm, khi

học xong tú tài, ông tham gia cung ứng lâm sản cho triều đình Vốn là người ưa các

hoạt động đàn và hát dân ca Nghệ Tĩnh, ông còn tham gia hát phường vải và

thường cùng phường vượt qua sông Lam sang hát cùng phường hát Nam Kim, Nam

Đàn

Thân mẫu của Lê Hồng Phong là bà Phan Thị San, bà là con của cụ tú tài

Phạm Côn Bà cũng là người con gái thông minh, nết na, sinh ra và lớn lên trong

một gia đình nhà nho, một dòng họ có tiếng tăm về khoa cử, cương thường Ông

Quán lập gia đình, có cuộc sống hạnh phúc và sinh được năm người con (2 trai, 3

gái) Lê Huy Doãn là người con thứ tư

Chính cái nôi gia đình đó đã hình thành nên một Lê Hồng Phong ưa hoạt

động, thông minh Lúc còn nhỏ tuổi, Doãn là cậu bé được nhiều bạn bè yêu mến

bởi cậu vui vẻ, nhanh nhẹn Ở Lê Huy Doãn nổi bật là tính thương người, hay giúp

đỡ người nghèo và hay bất bình với những áp bức bất công, Lê Huy Doãn là người

thích lao động, ham làm việc, đặ biệt là người khéo tay, làm cái gì cũng chu tất

Được tiếp xúc với nhiều đối tượng trong xã hội thông qua ảnh hưởng của gia đình,

Lê Huy Doãn đã sớm thực hiện ý định tiếp cận đời sống chính trị hết sức sôi động

thời bấy giờ, vừa để thử sức mình, vừa từng bước thực hiện hoài bão nung nấu

trong anh

Dự kiến trưng bày:

1 Hình ảnh nói về dòng họ Lê ở Hưng Nguyên:

- Nhà thờ họ Lê Hưng Nguyên (Có trong kho cơ sở Bảo tàng Nghệ An)

2 Tài liệu, hình ảnh nói về gia đình Lê Hồng Phong và những kỉ vật gắn bó

với thưở thiếu thời của đồng chí

- Ảnh nhà lưu niệm- nơi sinh ra và lớn lên của đồng chí Lê Hồng Phong

tại xã Hưng Thông, Hưng Nguyên (Có trong kho cơ sở Bảo Tàng Nghệ

An)

- Ảnh gian nhà bếp cụ thân sinh Lê Hồng Phong (Dự kiến sưu tầm)

- Tấm phản nằm nghỉ ngơi lúc thiếu thời của đồng chí Lê Hồng Phong

(Dự kiến sưu tầm)

- Võng tre tại nhà lưu niệm Lê Hồng Phong, xã Hưng Thông, huyện

Hưng Nguyên (Dự kiến sưu tầm)

- Sập vải tại nhà lưu niệm Lê Hồng Phong, xã Hưng Thông, huyện Hưng

Nguyên (Dự kiến sưu tầm)

- Chiếc thùng đựng nước – đồ dùng hàng ngày của gia đình tại nhà lưu

niệm Lê Hồng Phong, xã Hưng Thông, huyện Hưng Nguyên.(Dự kiến

sưu tầm)

3 Bản trích 1: Phú Nghệ An Đỏ

Dãy Hồng Lĩnh núi cao làm bức bình phong

Dải Lam Giang nước biếc tựa như hào nóng

Hàng mấy ngàn năm các bậc anh hung hào kiệt,

Dựa vào đất ưu việt này để duy trì chính khí nước Nam

Lấy vật chất để mà luận bàn kiểu phong thủy,

Lưng tựa vào dãy Hoành sơn làm một thành lũy nối liền nhau

Đảo song ngư chầu trước mặt thành Lam

Nơi đây có đầy đủ thắng cảnh thiên nhiên

Nhưng xét cho tường tận hạnh phúc của nhân dân,

Về nhà ở, cơm ăn, áo mặc ra sao?

Đem sức lực cày ruộng, đào giếng làm ra của cải

Mà vẫn bị cực khổ bởi vì nghèo đói

Tuy song núi của ta của cải là vô tận

Nhưng giận nỗi chủ quyền thuộc về tây ai?

Muốn sống còn phải dựa vào sức phấn đấu của mình,

Chứ có phải non kỳ nước tú chung đúc nên người Tuấn kiệt

Chí dân ta nuôi thành máu thép,

Từng trải non sông hàng trăm lần đổ gẫy cũng không chùn

Trong bình dân trỗi dậy lớp lớp anh hùg,

Khiến quân giặc cướp nghe sấm vang mà vỡ mật.”

( Trích “Hồng Nghệ An phú” của đồng chí Lê Hồng Phong sang tác lúc bị

giam ở Côn Đảo năm 1940, do đồng chí Nguyễn Tấn Miêng bạn tù bị giam cùng

với Lê Hồng Phong nhớ thuộc lòng đọc lại)

(Tài liệu khoa học phụ do bảo tàng làm ra)

Chủ đề thứ hai: Cuộc đời và sự nghiệp hoạt động cách mạng của Tổng Bí Thư

Lê Hồng Phong

Tiểu đề 1: Thời kỳ hình thành những tiền đề cho một chí hướng cách

mạng(1902-1923)

Sau ngày Lê Hồng Phong thi đậu sơ học yếu, cha anh qua đời, gia đình càng

khó khăn túng thiếu, anh phải xin nghỉ học và xin vào làm công cho một hiệu buôn

Hoa Kiều tại thành phố Vinh Những năm làm việc tại đây, anh kết bạn với Phạm

Hồng Thái đang làm việc tại nhà máy Diêm Bến Thủy Để có điều kiện gần nhau

Phạm Hồng Thái xin cho anh vào làm công nhân trong cùng một nhà máy

Thời ấy, nhà máy Diêm là môt trong hai nhà máy lớn nhất ở Vinh Công nhân

phần lớn là đàn bà, trẻ em Họ là nạn nhân của chính sách bần cùng hóa và bị chủ

nhà máy đối xử vô cùng tàn tệ Không chịu nổi cảnh bốc lột dã man ấy Lê Hồng

Phong và Phạm Hồng Thái đã vận động công nhân đấu tranh Bị bọn tay sai tố giác,

hai người bị đuổi việc Về quê, hai người kết bạn tâm huyết, bàn việc tìm đường

cứu nước

Dự kiến trưng bày:

1 Hiện vật, hình ảnh của đồng chí Lê Hồng Phong thời kỳ học tập ở quê nhà

- Tráp gỗ và sách học Hán văn của đồng chí Lê Hồng Phong dùng trong

thời kỳ học ở quê nhà (Dự kiến sưu tầm)

- Bộ đồ làm nghề cắt tóc của đồng chí Lê Hồng Phong dung trong thời kỳ

học quê nhà (Dự kiến sưu tầm)

- Chân dung đồng chí Lê Hồng Phong thời kì làm ở Vinh (Có trong kho

cơ sở Bảo tàng Nghệ An)

- Hình ảnh nhà máy Diêm Bến Thủy-nơi đồng chí Lê Hồng Phong làm

công nhân từ 1919-1922 (Dự kiến sưu tầm)

- Ảnh cây đa làng Đông, nơi Lê Hồng Phong thường gặp gỡ các thanh

niên yêu nước khi hoạt động ở quê nhà (Dự kiến sưu tầm)

2 Hiện vật, hình ảnh của đồng chí Lê Hồng Phong trong thời kỳ làm cho hiệu

buôn Hoa Kiều tại thành phố Vinh sau đó làm công nhân cho nhà máy Diêm

Bến Thủy (Dự kiến sưu tầm)

Tiểu đề 2: Thời kì hoạt động của đồng chí Lê Hồng Phong ở nước ngoài

Đi về đâu khi xuất ngoại? Câu hỏi đó chắc làm day dứt Lê Hồng Phong không

chỉ một lần

Lê Hồng Phong đi theo con đường cứu nước hướng lên phía Bắc là Trung

Quốc đang sục sôi cách mạng Ở Quảng Châu, năm 1924, Lê Hồng Phong cùng

một số bạn như Phạm Hồng Thái, Hồ Tùng Mậu, Lê Hồng Sơn, Lâm Đức Thụ

trong nhóm Tâm Tâm xã đã tích cực khôi phục lại phong trào yêu nước đang bị suy

yếu, đặc biệt là vụ ám sát tên Toàn quyền Đông Dương là Méc Lanh

Cuối năm 1924, Nguyễn Ái Quốc đến Quảng Châu, Người tiếp xúc với nhóm

người Việt Nam yêu nước ở đây, lập ra tổ chức Hội Việt Nam Cách mạng Thanh

Niên Người mở các lớp huấn luyện chính trị, truyền bá chủ nghĩa Mác-Lênin,

đường lối cách mạng vô sản Lê Hồng Phong là một trong những hoc trò đầu tiên

của Người

Từ tháng 8-1924 đến hết năm 1925, Lê Hồng Phong tốt nghiệp trường quân sự

Hoàng Phố của chính phủ dân quốc Đồng chí được chuyển sang trường Hàng

không ở Quảng Châu Tại đây, tháng 2-1926, đồng chí được kết nạp vào Đảng

Cộng sản Trung Quốc

Do học xuất sắc, đồng chí được Chính phủ Quảng Châu và lãnh tụ Nguyễn Ái

Quốc cử sang Liên Xô học từ tháng 10-1926 đến tháng 12-1927 và tốt nghiệp

trường lý luận quân sự không quân ở Lêningrat Đồng chí lại vào học tại trường

đào tạo phi công quân sự tại Bôrtixgơlepxcơ Tháng 10-1928, đồng chí được cử về

học tại trường Đại học cộng sản Phương Đông Ở đây, Lê Hồng Phong trở thành

Đảng viên Đảng Cộng sản Liên Xô và tham gia trong ủy viên tổ chức Đảng nhóm

Đông Dương Sau ba năm học, đồng chí tốt nghiệp trường Đại học Cộng sản

Phương Đông Đồng chí vào học tiếp năm thứ nhất nghiên cứu sinh, đang học dở

thì tháng 11-1931, Lê Hồng Phong được cử về nước tham gia công tác trong Ban

chấp hành Trung ương Đảng

Có thể nói, thời gian dài được học và tham gia các hoạt động cách mạng ở

nước ngoài đã giúp Lê Hồng Phong tích lũy tri thức chính trị và quân sự tương đối

hoàn chỉnh để đưa những kiến thức đó áp dụng vào thực tiễn Việt Nam

Ở Lê Hồng Phong có một tình bạn – tình đồng chí thật hiếm có Từ nhỏ, Lê

Huy Doãn đã kết bạn tâm giao với Phạm Thành Khôi – người cùng huyện Hưng

Nguyên Không chịu nổi cảnh bóc lột dã man tại quê nha hai người bí mật ra đi tìm

đường cứu nước với bệt danh mới là Lê Hồng Phong và Phạm Hồng Thái Hò đi đò

dọc ngược sông La, sau hai tháng trèo đèo lội suối vượt dãy Trường Sơn, đến cơ sở

Trại Cày Phi Chịt của cụ Đặng Thúc Hứa tại Xiêm (Thái lan) Một thời gian sau,

Lê Hồng Phong cùng Phạm Hồng Thái được cụ Đặng Thúc Hứa giới thiệu sang

Quảng Châu để mở rộng liên lạc với trong nước Tháng 4-1924, hai người cùng gia

nhập tổ chức Tâm Tâm Xã

Ngày 19-6-1924, nhận nhiệm vụ của Tâm Tâm Xã, Phạm Hồng Thái mang tạc

đạn vào khách sạn Vích-to-ri-a ở Sa Điện (Quảng Châu) mưu giết tên Méc Lanh,

Toàn quyền Đông Dương Lê Hồng Phong được giao nhiệm vụ hỗ trợ cho Phạm

Hồng Thái.Việc không thành, bị cảnh sát bao vây Phạm Hồng Thái nhảy xuống

sông Châu Giang và hi sinh Trước sự hi sinh của người bạn – người đồng chí chí

cốt đã làm cho Lê Hồng Phong thêm chí khí đấu tranh, chống giặc cứu nước Sau

khi tiếng bom Sa Điện của Phạm Hồng Thái nổ ra, tiếng tăm của Tâm Tâm xã lan

rộng khắp nơi, tạo nên khí thế cho phong trào yêu nước của nhân dân ta

Dự kiến trưng bày:

1 Tài liệu, hiện vật của đồng chí Lê Hồng Phong thời kỳ hoạt động ở

Trung Quốc

- Chân dung đồng chí Lê Hồng phong thời kỳ hoạt động trong tổ chức

Thanh niên Cộng sản đoàn tại Quảng Châu, Trung quốc (Có trong kho cơ

sở Bảo Tàng Nghệ An)

- Ống nhòm của đồng chí Lê Hồng Phong sử dụng trong thời kỳ học tại

trường quân sự Hoàng Phố ở Trung Quốc (Dự kiến sưu tầm)

- Đơn thuốc đồng chí Lê Hồng Phong ghi bài thuốc trị giun cho đồng chí

Đoàn Diêm Thư-phụ trách kỹ thuật nhà máy cơ khí Nam Hưng tại Nam

Ninh, Trung Quốc năm 1933 (Dự kiến sưu tầm)

- Áo kép của đồng chí Lê Hồng Phong.(Dự kiến sưu tầm)

2 Hiện vật, hình ảnhđồng chí Lê Hồng Phong thời kỳ hoạt động ở Liên Xô

- Chân dung Lê Hồng Phong thời kỳ ở Liên Xô (Có trong kho cơ sở Bảo

tàng Nghệ An)

- Ảnh đồng chí Lê Hồng Phong trong bộ quần áo phi công của hồng quân

Liên Xô (Có trong kho cơ sở Bảo tàng Nghệ An)

- Mô hình máy bay làm bằng nhôm của đồng chí Lê Hồng Phong thời kỳ

học ở trường không quân Liên Xô (Dự kiến sưu tầm)

- Danh sách học sinh Việt Nam ở trường Đại hoc Lao động Đông phương

của Quốc tế cộng sản, Liên xô (tên Lê Hồng Phong nằm số thứ tự 15)

(Có trong kho cơ sở Bảo tàng Nghệ An)

- Chân dung Lê Hồng Phong tại đại hộc VII Quốc Tế Cộng sản (Có trong

kho cơ sở Bảo tàng Nghệ An)