Sưu tập tài liệu, hiện vật chủ tịch hồ chí minh với đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ III của đảng lao động việt nam (9 1960)

LỜI CẢM ƠN Trong quá trình thực tập tại Bảo tàng Hồ Chí Minh, được tiếp cận với sưu tập tài liệu, hiện vật “Chủ tịch Hồ Chí Minh với Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ III của Đảng Lao

TRƯỜNG ĐẠI HỌC VĂN HÓA HÀ NỘI

LỜI CẢM ƠN

Trong quá trình thực tập tại Bảo tàng Hồ Chí Minh, được tiếp cận với

sưu tập tài liệu, hiện vật “Chủ tịch Hồ Chí Minh với Đại hội đại biểu toàn

quốc lần thứ III của Đảng Lao động Việt Nam” (9/1960) và được sự gợi ý của

cô giáo Thạc sĩ Hoàng Thanh Mai, em đã chọn sưu tập tài liệu, hiện vật “Chủ

tịch Hồ Chí Minh với Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ III của Đảng Lao động Việt Nam” (9/1960) làm đề tài khoá luận tốt nghiệp Đại học chuyên

ngành Bảo tồn - Bảo tàng

Để hoàn thành khóa luận tốt nghiệp, em đã nhận được sự chỉ bảo, hướng dẫn nhiệt tình, chu đáo của Thạc sĩ Hoàng Thanh Mai, sự quan tâm giúp đỡ tận tình của Thạc sĩ Phí Thị Mùi - Trưởng phòng KK – BQ, Bảo tàng

Hồ Chí Minh cùng các cán bộ trong phòng KK – BQ, Bảo tàng Hồ Chí Minh

Em xin trân trọng cảm ơn Thạc sĩ Hoàng Thanh Mai cùng các thầy cô giáo trong khoa Bảo tồn - Bảo tàng, Ban giám đốc và các cán bộ Bảo tàng Hồ Chí Minh đã tận tình giúp đỡ và tạo điều kiện thuận lợi để em hoàn thành khóa luận này

MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN

MỞ ĐẦU 2

1.Lý do chọn đề tài 2

2.Mục đích nghiên cứu 3

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3

4 Tình hình nghiên cứu 3

5 Phương pháp nghiên cứu 4

6 Đóng góp của khóa luận 4

7 Bố cục của khóa luận 5

CHƯƠNG 1 BẢO TÀNG HỒ CHÍ MINH VỚI HOẠT ĐỘNG XÂY DỰNG SƯU TẬP HIỆN VẬT BẢO TÀNG 6

1.1 Sưu tập hiện vật bảo tàng – khái niệm, tiêu chí, nguyên tắc xây dựng sưu tập 6

1.1.1 Khái niệm hiện vật bảo tàng và sưu tập hiện vật bảo tàng 6

1.1.2 Tiêu chí xây dựng sưu tập hiện vật bảo tàng 9

1.1.3 Nguyên tắc xây dựng sưu tập hiện vật bảo tàng 10

1.2 Vài nét giới thiệu về Bảo tàng Hồ Chí Minh 11

1.3 Kho cơ sở Bảo tàng Hồ Chí Minh với hoạt động xây dựng sưu tập hiện vật bảo tàng 17

1.3.1 Kho cơ sở Bảo tàng Hồ Chí Minh 17

1.3.2 Hoạt động xây dựng sưu tập hiện vật ở kho cơ sở Bảo tàng Hồ Chí Minh 19

CHƯƠNG 2 SƯU TẬP TÀI LIỆU HIỆN VẬT “CHỦ TỊCH HỒ CHÍ MINH VỚI ĐẠI HỘI ĐẠI BIỂU TOÀN QUỐC LẦN THỨ III CỦA ĐẢNG LAO ĐỘNG VIỆT NAM” (9/1960) 23

2.1 Lịch sử và nguồn gốc của sưu tập: 23

2.2 Tổng quan và phân loại sưu tập: 26

2.2.1 Sưu tập tài liệu viết 28

2.2.2 Sưu tập hiện vật thể khối: 31

2.2.3 Sưu tập ảnh “Chủ tịch Hồ Chí Minh với Đại hội đại biểu toàn

quốc lần thứ III của Đảng Lao động Việt Nam” (9/1960): 32

2.3 Nội dung của sưu tập: 36

2.4 Giá trị của sưu tập: 48

2.4.1 Giá trị lịch sử: 48

2.4.2 Giá trị văn hóa: 52

2.4.3 Giá trị giáo dục 54

2.4.4 Giá trị lưu niệm 57

CHƯƠNG 3 MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM BẢO QUẢN VÀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ CỦA SƯU TẬP 60

3.1 Thực trạng của sưu tập 60

3.2 Một số giải pháp 64

3.2.1 Tiếp tục công tác nghiên cứu sưu tập 64

3.2.2 Đẩy mạnh công tác kiện toàn và quản lý sưu tập 66

3.2.3 Tăng cường công tác bảo quản sưu tập 68

3.2.4 Không ngừng phát huy giá trị của sưu tập 70

KẾT LUẬN

TÀI LIỆU THAM KHẢO

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

“Đảng Cộng sản Việt Nam, đội tiên phong của giai cấp công nhân Việt

Nam, đại biểu trung thành quyền lợi của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và của cả dân tộc, theo Chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí

ngoặt vô cùng quan trọng trong lịch sử cách mạng nước ta Ngay từ khi ra đời, thấm nhuần Chủ nghĩa Mác – Lênin, phát huy truyền thống yêu nước của giai cấp công nhân và của cả dân tộc kết hợp với tinh thần quốc tế vô sản, Đảng đã đề ra được đường lối cách mạng đúng đắn và trực tiếp lãnh đạo cách mạng nước ta giành được nhiều thắng lợi có ý nghĩa chiến lược và mang tính thời đại sâu sắc, làm cho đất nước , xã hội và con người Việt Nam ngày càng đổi mới toàn diện

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ III của Đảng diễn ra giữa lúc tình hình thế giới và cách mạng trong nước có những bước phát triển mới Tình hình đó đặt ra cho Đảng ta những nhiệm vụ hết sức lớn lao là tiến hành sự nghiệp xã hội chủ nghĩa ở miền Bắc, ra sức hoàn thành cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân trong cả nước, giải phóng miền Nam, tiến tới hoà bình thống nhất Tổ quốc Đại hội đã vạch ra cho toàn Đảng và toàn dân ta đường lối đấu tranh để thực hiện thắng lợi những nhiệm vụ đó

Bảo tàng Hồ Chí Minh là một trong những bảo tàng đẹp, hiện đại bậc nhất trong cả nước Đây là nơi lưu giữ, bảo quản, trưng bày những hiện vật, sưu tập hiện vật nhằm tuyên truyền, giới thiệu về cuộc đời, sự nghiệp cách mạng tư tưởng và đạo đức của Chủ tịch Hồ Chí Minh

Kho cơ sở Bảo tàng Hồ Chí Minh hiện đang lưu giữ nhiều sưu tập độc đáo, quý hiếm, đa dạng về thể loại, phong phú về nội dung Trong đó có sưu

tập tài liệu, hiện vật “Chủ tịch Hồ Chí Minh với Đại hội đại biểu toàn quốc

lần thứ III của Đảng Lao động Việt Nam” (9/1960) Tuy chưa có điều kiện tập

hợp đầy đủ các tài liệu, hiện vật nhưng mỗi tài liệu, hiện vật trong sưu tập đã

1 Hiến pháp nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam (sửa đổi) năm 1992 Điều 4

thể hiện sự quan tâm chỉ đạo của Chủ tịch Hồ Chí Minh đối với cách mạng Việt Nam đồng thời phản ánh một thời kỳ hào hùng, oanh liệt trong lịch sử Đảng và lịch sử dân tộc

Hướng tới chào mừng Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng Cộng sản Việt Nam sắp diễn ra vào năm 2011, với mong muốn tìm hiểu nội

dung và giá trị của sưu tập, em quyết định chọn sưu tập tài liệu, hiện vật “Chủ

tịch Hồ Chí Minh với Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ III của Đảng Lao động Việt Nam” (9/1960) làm đề tài khoá luận tốt nghiệp của mình

2 Mục đích nghiên cứu

- Giới thiệu nội dung chủ yếu của sưu tập tài liệu, hiện vật “Chủ tịch Hồ

Chí Minh với Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ III của Đảng Lao động Việt Nam” (9/1960) hiện đang lưu giữ tại Bảo tàng Hồ Chí Minh

- Xác định những giá trị lịch sử, văn hoá, giáo dục, lưu niệm của sưu tập

- Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng công tác bảo quản, phát huy giá trị của sưu tập

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng của khóa luận là các tài liệu, hiện vật “Chủ tịch Hồ Chí Minh

với Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ III của Đảng Lao động Việt Nam” (9/1960)

- Phạm vi nghiên cứu:

+ Về thời gian: Tháng 9/1960

+ Về không gian: Kho cơ sở Bảo tàng Hồ Chí Minh

4 Tình hình nghiên cứu

Trong quá trình viết khoá luận, tác giả có tham khảo một số tài liệu về

sưu tập hiện vật bảo tàng như cuốn “Sưu tập hiện vật bảo tàng” - năm 1994

“Sự nghiệp bảo tàng những vấn đề cấp thiết” tập1,2 – năm 1996, “Cẩm nang

bảo tàng”- năm 2001, cuốn “Nghiên cứu nguồn sử liệu hiện vật bảo tàng” của

PGS.TS Nguyễn Thị Huệ, “Cơ sở bảo tàng học” tập 1,2,3 của Trường Đại

học Văn hóa Hà Nội

Các tài liệu trên đã đưa ra khái niệm về hiện vật bảo tàng, sưu tập hiện vật bảo tàng, vị trí và tác dụng của hiện vật đối với các hoạt động của bảo tàng, tiêu chí, nguyên tắc xây dựng sưu tập hiện vật bảo tàng Những tài liệu này có tính chất gợi mở, hướng dẫn phương pháp luận trong quá trình viết khoá luận

Đồng thời số tài liệu không thể thiếu trong quá trình tham khảo là những tài liệu về tư tưởng Hồ Chí Minh, lịch sử Việt Nam, tài liệu về Đảng

Cộng sản Việt Nạm như: “Hồ Chí Minh toàn tập” - tập 10, 11; “Văn kiện

Đảng toàn tập” - tập 21; “Hồ Chí Minh biên niên tiểu sử” - tập 7; “Lịch sử

lịch sử Việt Nam”- tập 3 của Đinh Xuân Lâm; “Chủ tịch Hồ Chí Minh với Hội nghị thành lập Đảng và Đại hội II, III của Đảng” của TS Lê Văn Yên; “Đảng Cộng sản Việt Nam – Các Đại hội và Hội nghị Trung ương” của Lê Mậu Hãn

Các tài liệu trên đã cung cấp những thông tin chính xác về thời gian, địa điểm liên quan đến nội dung và hoàn cảnh của Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ III của Đảng Lao động Việt Nam cũng như sự quan tâm, chỉ đạo của Chủ tịch

Hồ Chí Minh tới Đại hội

Ngoài ra, nhóm hồ sơ về sưu tập tài liệu, hiện vật “Chủ tịch Hồ Chí

Minh với Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ III của Đảng Lao động Việt Nam” hiện đang lưu giữ tại Bảo tàng Hồ Chí Minh cũng là nguồn tài liệu

quan trọng, là chỗ dựa vững chắc cho em khi thực hiện khoá luận

5 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp luận khoa học của Chủ nghĩa Mác – Lênin: Duy vật biện chứng và Duy vật lịch sử

- Phương pháp liên ngành: Sử dụng các phương pháp nghiên cứu Sử học, Văn hóa học, Bảo tàng học

- Ngoài ra, khoá luận còn sử dụng các phương pháp như: Thống kê, phân tích, so sánh, tổng hợp…

6 Đóng góp của khóa luận

- Giới thiệu nội dung của sưu tập tài liệu, hiện vật “Chủ tịch Hồ Chí

Minh với Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ III của Đảng Lao động Việt Nam” (9/1960) hiện đang lưu giữ tại Bảo tàng Hồ Chí Minh

- Trên cơ sở kết quả nghiên cứu, khóa luận góp phần khẳng định giá trị

lịch sử, giá trị văn hoá, giá trị giáo dục, giá trị lưu niệm của sưu tập, bổ sung nguồn tư liệu cho các nhà nghiên cứu lịch sử Đảng, nghiên cứu về Chủ tịch

Hồ Chí Minh và những người quan tâm đến sưu tập tài liệu, hiện vật “Chủ

tịch Hồ Chí Minh với Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ III của Đảng Lao động Việt Nam” (9/1960)

7 Bố cục của khóa luận

Ngoài phần mở đầu, phần kết luận, các tài liệu tham khảo và phần phụ lục; nội dung khoá luận tốt nghiệp được chia làm 3 chương:

Chương 1: Bảo tàng Hồ Chí Minh với hoạt động xây dựng sưu tập hiện vật bảo tàng

Chương 2: Nội dung và giá trị của sưu tập tài liệu, hiện vật “Chủ tịch Hồ

Chí Minh với Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ III của Đảng Lao động Việt Nam” (9/1960)

Chương 3: Một số giải pháp nhằm bảo quản, phát huy giá trị của sưu tập

CHƯƠNG 1 BẢO TÀNG HỒ CHÍ MINH VỚI HOẠT ĐỘNG XÂY DỰNG SƯU TẬP

HIỆN VẬT BẢO TÀNG

1.1 Sưu tập hiện vật bảo tàng – khái niệm, tiêu chí, nguyên tắc xây dựng sưu tập

1.1.1 Khái niệm hiện vật bảo tàng và sưu tập hiện vật bảo tàng

Con người trong mỗi giai đoạn lịch sử đều sáng tạo ra những giá trị vật chất và tinh thần Đó là kết quả của quá trình đấu tranh không ngừng để cải tạo thiên nhiên, cải tạo xã hội, cải tạo chính bản thân mình nhằm vươn tới một cuộc sống văn minh hơn, đầy đủ hơn

Bảo tàng ra đời nhằm bảo tồn những giá trị vật chất và tinh thần đó và xét cho cùng đó chính là những hiện vật bảo tàng Trải qua thời gian, sự phát triển về mặt nhận thức giúp con người ngày càng có cái nhìn sâu sắc và đúng đắn hơn về hiện vật bảo tàng - hiện vật chứa đựng giá trị lịch sử, văn hoá điển hình, minh chứng cho sự kiện lịch sử mà nó tồn tại

Trên thế giới hiện nay có rất nhiều định nghĩa của các nhà Bảo tàng học trong và ngoài nước về hiện vật bảo tàng, qua đó ta có thể thấy được vai trò

vô cùng to lớn của hiện vật trong hoạt động của Bảo tàng

Trong cuốn “Cơ sở bảo tàng học” (1970) của Liên Xô (cũ) có viết:

“Hiện vật bảo tàng là nguồn gốc đầu tiên của tri thức, mà nhờ có nguồn gốc đầu tiên của tri thức ấy, bảo tàng mới trở thành cơ quan nghiên cứu khoa học

có khả năng trở thành cơ quan nghiên cứu khoa học, mới có khả năng trở thành cơ sở tư liệu, phục vụ cho các nghành học, tổ chức kinh tế - xã hội, các

cơ quan văn hóa khác” 1

Theo cuốn “Bảo tàng học” của hai giáo sư Cộng hòa dân chủ Đức và

Liên Xô (cũ) là V Levưkin và K.G Kherbost có viết: “Hiện vật bảo tàng là

hiện vât mang giá trị bảo tàng được lấy ra từ thế giới đồ vật trong hiện thực khách quan, nó được sắp xếp vào các sưu tập bảo tàng để tổ chức việc bảo

1 Cơ sở Bảo tàng học, Matxcơva, H.1997, tr 106

quản và sử dụng thuận tiện, lâu dài Hiện vật bảo tàng là vật mang thông tin

xã hội hoặc thông tin khoa học, nó là nguồn sử liệu quan trọng cung cấp những tri thức cần thiết về tự nhiên, xã hội và về con người cho những ai tiếp cận với nó Hiện vật bảo tàng nào cũng chứa đựng một giá trị lịch sử văn hóa nhất định, vì thế nó là một bộ phận của di sản văn hóa dân tộc” 1

Dựa trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác – Lênin, tập thể giảng viên khoa Bảo tàng, bộ môn Bảo tàng học, trường Đại học Văn hóa Hà Nội cho

rằng: “Hiện vật bảo tàng là nguồn nhận thức trực tiếp cảm tính cho nhận

thức của con người, tiêu biểu về văn hóa vật chất và tinh thần do con người sáng tạo ra trong quá trình lịch sử cùng những hiện vật về thế giới tự nhiên xung quanh ta, bản thân nó chứng minh cho một sự kiện, hiện tượng nhất định nào đó trong quá trình phát triển của xã hội và tự nhiên phù hợp với loại hình bảo tàng được sưu tầm, bảo quản nhằm phục vụ cho nghiên cứu và giáo dục khoa học” 2

Trong cuốn “Nghiên cứu nguồn sử liệu hiện vật bảo tàng” của Nhà

xuất bản Chính trị Quốc gia, Hà Nội 2005 tác giả PGS TS Nguyễn Thị Huệ

đã đưa ra khái niệm:

“Hiện vật bảo tàng là những hiện vật gốc mang giá trị và thuộc tính của hiện vật bảo tàng, có hồ sơ khoa hoc – pháp lý kèm theo, phù hợp với nội dung và loại hình bảo tàng, chúng được gìn giữ, bảo quản lâu dài để phục vụ

Thông qua các khái niệm, các chuyên gia Bảo tàng học đã khẳng định hiện vật bảo tàng mang giá trị và có vai trò to lớn đối với sự ra đời, tồn tại và phát triển của bảo tàng

Thuật ngữ sưu tập được bắt nguồn từ tiếng La tinh là Collectio, chuyển sang tiếng Pháp và tiếng Anh là Collection và tiếng Nga là Kolecxia

Theo Đại Bách khoa toàn thư của Liên Xô (cũ) – tập VII, trang 433 có

định nghĩa: “Sưu tập là sự tập hợp có hệ thống một số lượng hiện vật (cùng

loại hoặc liên kết với nhau bởi nét chung của chủ đề )

1 Levưkin V và Kherbost K.G Bảo tàng học Bảo tàng loại hình lịch sử Matxcơva, 1988 tr.38 (tiếng Nga)

2 Cơ sở Bảo tàng học (3 tập) Trường Đại học Văn hoá Hà Nội, 1990 Tập 1, tr 81

3 TS Nguyễn Thị Huệ Nghiên cứu nguồn sử liệu hiện vật bảo tàng, NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội.2005

Còn theo cuốn từ điển Tiếng Việt: sưu tập được giải thích theo 2 nghĩa

Nghĩa 1: Tìm kiếm và tập hợp lại

Nghĩa 2: Tập hợp những cái đã sưu tầm được theo hệ thống 1

Luật Di sản Văn hóa và văn bản hướng dẫn thi hành ban hành năm

2001 lại định nghĩa về sưu tập như sau: “Sưu tập là một tập hợp các di vật, cổ

vật, bảo vật quốc gia hoặc di sản văn hóa phi vật thể, được thu thập, gìn giữ, sắp xếp có hệ thống theo những dấu hiệu chung về hình thức, nội dung và chất liệu để đáp ứng nhu cầu tìm hiểu về lịch sử tự nhiên và lịch sử xã hội” 2

Trong lĩnh vực khoa học bảo tàng, thuật ngữ sưu tập được sử dụng để chỉ các sưu tập hiện vật bảo tàng Sưu tập hiện vật bảo tàng là tổng thể các hiện vật được tập hợp theo những dấu hiệu đặc trưng nhất định liên quan đến các nội dung, chủ đề, loại hình hiện vật, công dụng hiện vật, thời gian xuất hiện hiện vật

Vậy “Sưu tập hiện vật bảo tàng là gì”? Có khá nhiều công trình Bảo tàng học trên thế giới và Việt Nam đề cập đến khái niệm này

Trong cuốn “Thuật ngữ bảo tàng” Matxcơva1974, các nhà Bảo tàng

học Xô Viết đã đưa ra định nghĩa về Sưu tập hiện vật bảo tàng: “Sưu tập hiện

vật bảo tàng là toàn bộ hiện vật bảo tàng có một hay vài dấu hiệu chung có tầm quan trọng về khoa học hay nghệ thuật được liên kết thành một thể thống nhất hoàn chỉnh” 3

Các chuyên gia Bảo tàng học của Liên Bang Nga đã viết:

chủng loại hoặc giống nhau về những dấu hiệu nhất định không kể mỗi một hiện vật trong đó có giá trị văn hóa riêng được tập hợp lại đều có ý nghĩa lịch

sử, nghệ thuật, khoa học hay văn hóa” 4

Các nhà nghiên cứu về Bảo tàng và Bảo tàng học ở Việt Nam đã đưa

ra khái niệm sưu tập hiện vật bảo tàng như sau:

1 Hoàng Phê (chủ biên) Từ điển Tiếng Việt NXB Đà Nẵng, 2005, tr 880

2 Luật Di sản Văn hoá và văn bản hướng dẫn thi hành NXB Chính trị Quốc gia Hà Nội, 2007

3 Thuật ngữ bảo tàng, Matxcơva, 1974, tr 22

4 Sự nghiệp Bảo tàng của nước Nga Cục Di sản văn hoá xuất bản, Hà Nội 2006 Tr 235 (bản dịch)

“Sưu tập hiện vật bảo tàng hay cổ vật là một tập hợp những hiện vật bảo tàng có liên quan đến một hoặc vài dấu hiệu chung về hinh thức, chất liệu, nội dung; có tầm quan trọng và có giá trị lịch sử, khoa học, nghệ thuật và được sắp xếp, nghiên cứu có hệ thống và tạo thành một bộ tương đối hoàn chỉnh” 1

những dấu hiệu đặc trưng nào đó liên quan đến các mặt nội dung đề tài, loại hình (hiện vật) chất liệu, công dụng, địa điểm, thời gian xuất hiện và nó chứa đựng các giá trị thông tin trở thành nguồn khai thác cho các lĩnh vực hoạt động khoa học giáo dục lịch sử văn hóa nghệ thuật” 2

1.1.2 Tiêu chí xây dựng sưu tập hiện vật bảo tàng

Trong bảo tàng, công tác xây dựng sưu tập là một trong những hoạt động thường xuyên mang tính khoa học và là một hoạt động khoa học đặc trưng Đối tượng để xây dựng sưu tập chủ yếu là hiện vật bảo tàng Tuy nhiên không phải tất cả các hiện vật bảo tàng đều được xây dựng thành sưu tập, mà bảo tàng phải nghiên cứu, lựa chọn, phân loại chúng dựa trên cơ sở các tiêu chí xây dựng sưu tập của mỗi bảo tàng Các bảo tàng có nội dung và loại hình khác nhau thì thành phần hiện vật bảo tàng ở kho cơ sở và hệ thống trưng bày cũng khác nhau Do đó, mỗi bảo tàng thuộc loại hình khác nhau cần phải tự xác định và xây dựng các tiêu chí thích hợp để hình thành các sưu tập hiện vật của mình phục vụ cho các chức năng và nhiệm vụ cụ thể của bảo tàng

Tuy mỗi bảo tàng có cách riêng để xây dựng sưu tập hiện vật nhưng tất cả các bảo tàng đều phải tuân thủ những nguyên tắc chung khi xây dựng sưu tập, để mỗi sưu tập hiện vật chứa đựng những giá trị thông tin nhất định,

là nguồn khai thác thông tin, tư liệu cho hoạt động của mỗi bảo tàng

Từ lý luận và thực tiễn của hoạt động bảo tàng trên thế giới và Việt Nam, công tác xây dựng sưu tập hiện vật được dựa trên một số tiêu chí sau đây:

- Xây dựng sưu tập hiện vật theo đề tài lịch sử

- Xây dựng sưu tập hiện vật theo loại hình hiện vật

3,4 Sưu tập hiện vật bảo tàng Bảo tàng Cách mạng Việt Nam NXB Văn hoá Thông tin, H 1994, tr 37, tr 53

- Xây dựng sưu tập hiện vật theo công dụng hiện vật

- Xây dựng sưu tập hiện vật theo chất liệu hiện vật

- Xây dựng sưu tập hiện vât theo địa điểm

- Xây dựng sưu tập hiện vật theo thời gian

- Xây dựng sưu tập hiện vật theo tác giả

- Xây dựng sưu tập hiện vật tư nhân (có chủ sở hữu)

- Xây dựng sưu tập hiện vật lưu niệm gắn liền với cuộc đời – sự nghiệp của danh nhân văn hóa, lịch sử, khoa học và quân sự v.v…

1.1.3 Nguyên tắc xây dựng sưu tập hiện vật bảo tàng

Xây dựng sưu tập hiện vật trong bảo tàng là một hoạt động khoa học thường xuyên quan trọng cũng như các hoạt động khác của bảo tàng là sưu tầm, kiểm kê, bảo quản, trưng bày và nghiên cứu giáo dục Hoạt động này gồm các nội dung:

- Sưu tầm hoặc tập hợp các hiện vật đơn lẻ thành sưu tập

- Nghiên cứu để bổ sung cho sưu tập ngày càng phong phú về số lượng

+ Phải đảm bảo tính nguyên gốc

+ Có giá trị về mặt lịch sử, văn hóa, khoa học, nghệ thuật

+ Tính chất pháp lý

+ Tính hệ thống thông tin hoàn chỉnh

+ Tính quý hiếm, độc đáo

+ Tình trạng bảo quản tốt

+ Đã được nghiên cứu một cách có hệ thống và chất lượng thông tin chính xác, đầy đủ

- Nghiên cứu lựa chọn những hiện vật bảo tàng để đưa vào sưu tập phải

là những hiện vật đã được đăng ký trong sổ kiểm kê bước đầu của bảo tàng đó, tức là hiện vật bảo tàng đã thuộc quyền sở hữu của bảo tàng Đây là nguyên tắc quan trọng nhất, bởi vì sưu tập hiện vật được xây dựng thường chỉ bao gồm những hiện vật của chính bảo tàng đó Những hiện vật này đã được thông qua hội đồng xét duyệt thẩm định

về giá trị nội dung và pháp lý Vì vậy, khi xây dựng sưu tập mới đảm bảo được giá trị bảo tàng đích thực

- Bảo tàng phải nghiên cứu tìm hiểu để tập hợp đầy đủ, chính xác các hiện vật bảo tàng hiện đang được lưu giữ, bảo quản và trưng bày để đưa vào sưu tập

- Bảo tàng phải thực hiện các bước tiến hành xây dựng sưu tập hiện vật một cách nghiêm túc và sưu tập sau khi xây dựng thì phải được sự thẩm định của tổ chức khoa học có trách nhiệm cao nhất của bảo tàng, được giám đốc bảo tàng phê duyệt, ký tên và đóng dấu vào sổ sưu tập của bảo tàng, để đảm bảo tính pháp lý cho sưu tập, từ đó tiến hành công tác bảo quản và quản lý sưu tập với tư cách là một bộ phận của

di sản văn hóa của dân tộc

1.2 Vài nét giới thiệu về Bảo tàng Hồ Chí Minh

Bảo tàng Hồ Chí Minh là một công trình văn hóa lớn được xây dựng thể theo nguyện vọng của toàn thể nhân dân Viêt Nam để tưởng niệm vị lãnh

tụ vĩ đại của dân tộc – Chủ tịch Hồ Chí Minh, anh hùng giải phóng dân tộc, nhà văn hóa kiệt xuất Với dáng dấp của một bông hoa sen trắng đang nở tại Quảng trường Ba Đình lịch sử, nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh khai sinh ra nước Việt Nam dân chủ cộng hòa cùng với Lăng Bác, Khu Di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Phủ Chủ tịch, Bảo tàng Hồ Chí Minh đã trở thành một trung tâm văn hóa, chính trị, một điểm hẹn thân thiết, nơi hành hương của đồng bào, đồng chí cả nước, của bè bạn khắp năm châu mỗi khi đến thủ đô Hà Nội

Công trình Bảo tàng Hồ Chí Minh được khởi công xây dựng ngày 31 tháng 8 năm 1985, khánh thành ngày 19 tháng 5 năm 1990 đúng dịp kỷ niệm

100 năm ngày sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh Đây là công trình thể hiện lòng biết ơn, đời đời ghi nhớ công lao to lớn của Chủ tịch Hồ Chí Minh và lời hứa quyết tâm kế tục trung thành sự nghiệp cách mạng vĩ đại của Người, đoàn kết phấn đấu xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, thống nhất, độc lập, dân chủ và giàu mạnh, hợp tác và hữu nghị với nhân dân thế giới

Thời gian trực tiếp xây dựng công trình chỉ diễn ra gần 5 năm nhưng quá trình chuẩn bị cho sự ra đời của bảo tàng kéo dài tới gần 20 năm Quá trình đó được bắt đầu ngay sau khi Chủ tịch Hồ Chí Minh qua đời (9/1969) Ngày 25/11/1970, Ban chấp hành Trung ương Đảng ra Nghị quyết số

206 – NQ/TW về việc thành lập Ban phụ trách xây dựng Bảo tàng Hồ Chí Minh Trong bộn bề công việc nhưng một kế hoạch toàn diện về việc gìn giữ, bảo quản, tu bổ khu di tích và chuẩn bị cho sự ra đời của Bảo tàng Hồ Chí Minh đã được triển khai ngay

Được sự chỉ đạo của Trung ương Đảng, cơ quan CQ41A (mật danh của cơ quan phục vụ Bác Hồ khi Bác còn sống), tiền thân của Bảo tàng Hồ Chí Minh đã từng bước kiện toàn tổ chức, tích cực chuẩn bị cho việc xây dựng Bảo tàng Hồ Chí Minh

Ban phụ trách xây dựng Bảo tàng Hồ Chí Minh đã triển khai một loạt các nhiệm vụ như: chuẩn bị đội ngũ cán bộ cho bảo tàng, tăng cường quan hệ hợp tác quốc tế với Bảo tàng Trung Ương Lênin và Bảo tàng quốc gia Đi - mi – tơ – rốp của Bungari, tổ chức xây dựng nội dung trưng bày, chuẩn bị những điều kiện cần thiết cho việc xây dựng Bảo tàng Hồ Chí Minh Đồng thời triển khai các công tác chuyên môn như: sưu tầm, xác minh tài liệu hiện vật về Bác “Chuẩn bị kế hoạch toàn diện để xây dựng Bảo tàng Hồ Chí Minh” là một trong những nhiệm vụ của Ban phụ trách xây dựng bảo tàng Hồ Chí Minh đã được ghi trong quyết định của Ban bí thư Trung Ương Đảng ngày 25/11/1970

Ngày 12/9/1977, thay mặt Bộ Chính trị Ban chấp hành Trung Ương Đảng, đồng chí Lê Duẩn – Tổng Bí thư đã ký quyết định số 04- NQ/TW về

việc thành lập Viện Bảo tàng Hồ Chí Minh Nghị quyết nêu rõ: “Để tỏ lòng

biết ơn và đời đời ghi nhớ công lao to lớn của Chủ tịch Hồ Chí Minh, để ra sức học tập tư tưởng, đạo đức và tác phong của Người, quyết tâm thực hiện di chúc của Người, đào tạo con người mới, bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau, kế tục trung thành và xuất sắc sự nghiệp cách mạng vĩ đại của Người”

Từ Nghị quyết quan trọng này, cơ quan đã tập trung đẩy nhanh hơn nữa các công việc chuẩn bị cho việc xây dựng Bảo tàng Hồ Chí Minh

Năm 1978, Hội đồng Chính Phủ đã phê duyệt nhiệm vụ thiết kế Bảo tàng Hồ Chí Minh và ngày 15/10/1979 đã ban hành Nghị định số 375/CP về

chức năng, nhiệm vụ và tổ chức của Viện bảo tàng là “Trung tâm nghiên cứu

những tư liệu, hiện vật và di tích lịch sử có quan hệ đến đời sống và hoạt động của Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại trong suốt quá trình đấu tranh cách mạng của Người và tuyên truyền, giáo dục quần chúng về sự nghiệp, tư tưởng, đạo đức và tác phong của Người thông qua những tư liệu, hiện vật và

di tích lịch sử đó” 1

Bên cạnh nhiệm vụ nghiên cứu khoa học chuẩn bị nội dung cho Bảo tàng, cơ quan còn có nhiệm vụ phối hợp với Bộ xây dựng tiến hành công tác thiết kế và xây dựng công trình Một cuộc thi thiết kế về công trình Bảo tàng

Hồ Chí Minh đã được phát động trong cả nước, đồng thời ta cũng chủ động phối hợp với các chuyên gia thiết kế Liên Xô thực hiện nhiệm vụ này Nhiệm

vụ thiết kế bảo tàng được đặt ra với phương châm “Hiện đại – dân tộc – trang nghiêm – giản dị” và nguyên tắc đảm bảo mối quan hệ chặt chẽ giữa “Nội dung – mỹ thuật – kiến trúc – kỹ thuật” của một công trình bảo tàng được quan tâm ngay từ đầu

Ngày 30/12/1980, Bộ Chính trị đã ra quyết định số 14-QĐ/TW về xây dựng công trình Bảo tàng Hồ Chí Minh, trong đó xác định thời gian khởi công năm 1985, hoàn thành xây dựng năm 1987 và năm 1989 đưa vào hoạt động để

kỷ niệm 100 năm ngày sinh của Người

Ý Đảng, lòng dân chung một tấm lòng với Bác Năm năm chạy đua với thời gian, công trình Bảo tàng Hồ Chí Minh đã hoàn thành Ngày

1 Bảo tàng Hồ Chí Minh 30 năm một chặng đường, 2000, tr 53, 54

19/5/1990, Lễ khánh thành Bảo tàng Hồ Chí Minh được tổ chức trọng thể trong niềm hân hoan vui sướng của toàn Đảng, toàn dân Ngắm nhìn tòa nhà như bông sen trắng, thanh tao, uy nghiêm ngay trên mảnh đất Ba Đình lịch sử, chúng ta vô cùng xúc động và hiểu rằng, trong thế giới đầy biến động này, sự hiện diện của công trình Bảo tàng Hồ Chí Minh có ý nghĩa thật lớn lao Cùng với nhiều hoạt động kỷ niệm 100 năm ngày sinh của Người, Bảo tàng Hồ Chí Minh đã mở cửa đón khách đến tham quan Niềm vinh dự, tự hào về vị lãnh

tụ vĩ đại của dân tộc được nhân lên gấp bội Công trình Bảo tàng Hồ Chí Minh trở thành công trình không chỉ của nhân Việt Nam mà còn là của nhân

loại tưởng niệm về Người Anh hùng giải phóng dân tộc, nhà văn hóa lớn

Cũng giống như các bảo tàng khác, Bảo tàng Hồ Chí Minh luôn tuân thủ các khâu công tác trong bảo tàng Sưu tầm là khâu công tác đầu tiên, tạo

“tiền đề vật chất cho sự ra đời của bảo tàng Sau ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh qua đời, tất cả những tài liệu hiện vật có liên quan đến cuộc đời và sự nghiệp cách mạng của Người được lưu giữ và bảo quản Khi có quyết định thành lập Ban phụ trách xây dựng Bảo tàng, khối tài liệu, hiện vật trên được chuyển giao cho Ban phụ trách xây dựng Bảo tàng Công tác sưu tầm được triển khai theo hai giai đoạn chính:

- Giai đoạn 1: từ tháng 9/1969 đến 19/5/1990

Giai đoạn này có nhiệm vụ thu thập tài liệu, hiện vật, phim ảnh…bổ sung cho kho cơ sở và phục vụ trưng bày Bảo tàng Hồ Chí Minh

- Giai đoạn 2: từ năm 1990 đến nay

Công tác sưu tầm vẫn được quan tâm và triển khai đều Trong giai đoạn này, công tác sưu tầm tập trung giải quyết các nhiệm vụ cụ thể sau:

+ Thu thập tài liệu, hiện vật bổ sung cho kho cơ sơ và kho tài liệu khoa học bổ trợ

+ Phục vụ cho chỉnh lý và nâng cao trưng bày trong bảo tàng, phụ vụ các cuộc triển lãm trong và ngoài bảo tàng

+ Phục vụ cho công tác nghiên cứu về Chủ tịch Hồ Chí Minh

Công tác sưu tầm tài liệu, hiện vật giai đoạn này được tổ chức dưới các hình thức sau:

+ Tổ chức các chuyến đi sưu tầm hiện vật theo kế hoạch

+ Thông qua các cuộc triển lãm chuyên đề ở Trung ương và Hà Nội để sưu tầm tài liệu, hiện vật bổ sung cho kho cơ sở và kho tài liệu khoa học bổ trợ + Tổ chức tiếp nhận hiện vật do tổ chức hoặc cá nhân gửi tặng

Toàn bộ tài liệu, hiện vật được sưu tầm và tiếp nhận đều được xử lý và

là đủ các thủ tục tiếp nhận ban đầu, đăng ký vào sổ sưu tầm Qua xác minh đối chiếu lập hồ sơ chi tiết cho các hiện vật, nhiều hiện vật đã được Hội đồng xét duyệt và đánh giá là hiện vật bảo tàng, được thông qua và đưa vào kho bảo quản Khi được nhập vào kho cơ sở, các hiện vật đó trở thành tài sản quốc gia, được bảo quản đúng nguyên tắc và khai thác, sử dụng theo quy định chung của Bảo tàng

Công tác trưng bày bảo tàng là “chiếc cầu nối” giữa bảo tàng và công chúng Với một giải pháp trưng bày hiện đại kết hợp giữa kiến trúc, mỹ thuật,

kỹ thuật và nội dung trưng bày, Bảo tàng Hồ Chí Minh đã đáp ứng được yêu cầu phục vụ tốt nhất khách tham quan, giúp người xem hiểu được sâu sẵm toàn diện về Chủ tịch Hồ Chí Minh Nội dung trưng bày của Bảo tàng Hồ Chí Minh được chia làm ba không gian chính:

- Phần trưng bày tiểu sử Hồ Chí Minh và nhân dân Việt Nam thực hiện

di chúc của Người Đây là nội dung chính gồm 8 chủ đề

- Phần trưng bày về cuộc chiến đấu và thắng lợi của nhân dân Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng cộng sản Việt Nam, gồm 6 tổ hợp hình tượng

- Phần trưng bày các sự kiện lịch sử chính của thế giới có ảnh hưởng tới cuộc đời hoạt động cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh và cách mạng Việt Nam, gồm 8 gian chuyên đề

Các phần trưng bày trên là một tổng thể không thể rời nhau, cùng với

sự hỗ trợ của phim video tư liệu, ảnh, tài liệu…trưng bày Bảo tàng Hồ Chí Minh thực sự đã đem lại xúc cảm đối với người xem

Trải qua gần 40 năm hoạt động, bảo tàng Hồ Chí Minh đã thu được nhiều kết quả trong hoạt động nghiệp vụ, trong công tác nghiên cứu khoa học, góp phần tuyên truyền, giới thiệu ngày một đầy đủ hơn về thân thế sự nghiệp cũng như tư tưởng của Hồ Chí Minh đối với khách trrong nước và bạn bè quốc tế Gần 40 năm qua, Bảo tàng Hồ Chí Minh đã làm được các công việc sau:

- Gần 30 cuộc hội thảo đã được tổ chức và phối hợp tại Bảo tàng và ở các cơ quan địa phương

- 21 đề tài khoa học cấp Bộ và cấp Viện đã được nghiệm thu với kết quả khá và xuất sắc

- Gần 20 đầu sách do các cán bộ của Bảo tàng biên soạn đã xuất bản trong đó có nhiều quyển sách quý như: “Những tên gọi bí danh, bút danh của Chủ tịch Hồ Chí Minh”, “Chuyện kể của những người giúp việc Bác Hồ”…

Đặc biệt năm 2004, Bảo tàng đã xuất bản được hai cuốn sách khá đặc

biệt về Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Cuốn sách ảnh giới thiệu vè cuộc đời và hoạt

động cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh (1890 – 1969)”, Cuốn “Vụ án Nguyễn Ái Quốc ở Hồng Kông (1931 – 1933)”

Ngoài ra, Bảo tàng Hồ Chí Minh đã đóng góp nhiều tư liệu để biên

soạn cuốn sách: “Hồ Chí Minh tiểu sử và sự nghiệp” do Ban nghiên cứu lịch

sử Đảng xuất bản năm 1980 Cung cấp và xác minh tư liệu cho Ban nghiên

cứu lịch sử Đảng và nhà xuất bản Chính trị Quốc gia xuất bản cuốn “Hồ Chí

Minh toàn tập” (12 tập), cung cấp nhiều tư liệu và tham gia biên soạn sách

“Hồ Chí Minh biên niên tiểu sử” (10 tập) và cung cấp nhiều tư liệu khác Bảo tàng Hồ Chí Minh là di sản quý báu của dân tộc Việt Nam, nơi lưu giữ, bảo quản tốt nhất những hiện vật, sưu tập hiện vật có liên quan đến cuộc đời và sự nghiệp cách mạng vĩ đại của Người; là nơi tuyên truyền, giới thiệu hiệu quả nhất về cuộc đời cũng như tư tưởng, đạo đức của Hồ Chủ tịch

1.3 Kho cơ sở Bảo tàng Hồ Chí Minh với hoạt động xây dựng sưu tập

hiện vật bảo tàng

1.3.1 Kho cơ sở Bảo tàng Hồ Chí Minh

Kho cơ sở là nơi lưu giữ tổng thể các hiện vật gốc, được sắp xếp một cách khoa học, có hệ thống và có cơ sở lịch sử vững chắc của các hiện vật cũng như những giá trị chứa đựng trong hiện vật đó

Do đặc điểm và hoàn cảnh cụ thể, kho cơ sở Bảo tàng Hồ Chí Minh được hình thành trước khi bảo tàng chính thức ra đời Mặc dù đến năm 1977 mới có quyết định thành lập bảo tàng nhưng hệ thống kho cơ sở Bảo tàng Hồ Chí Minh đã được hình thành từ những tháng cuối năm 1969 đầu năm 1970 Lúc này Ban phụ trách xây dựng Bảo tàng Hồ Chí Minh đã sử dụng các gian nhà có sẵn trong Khu di tích Phủ Chủ tịch để lưu giữ và bảo quản các tài liệu hiện vật có liên quan đến Chủ tịch Hồ Chí Minh Bảo tàng thành lập, hiện vật trong các gian nhà này trở thành hiện vật trong hệ thống kho cơ sở của bảo tàng Với diện tích tổng thể là 1.200m2, kho cơ sở Bảo tàng Hồ Chí Minh được thiết kế phù hợp với yêu cầu bảo quản hiện vật, với các trang thiết bị tương đối hiện đại Toàn bộ hệ thống kho bảo quản là một công trình khép kín, ngoài các gian kho để bảo quản tài liệu, hiện vật còn có một số phòng làm việc phục vụ trực tiếp các công việc nghiệp vụ của kho cơ sở, phòng tiếp nhận hiện vật mới sưu tầm, phòng khử trùng, phòng hồ sơ và lưu trữ, phòng kiểm kê – bảo quản

Hiện vật được bảo quản trong kho cơ sở Bảo tàng Hồ Chí Minh phong phú về nội dung, đa dạng về loại hình Đó là nhưng sưu tập hiện vật, tài liệu, phim ảnh gốc gắn liền với cuộc đời và sự nghiệp cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh… Vì vậy, để thuận lợi cho việc bảo quản các tài liệu, hiện vật một cách tốt nhất, hiệu quả nhất, Bảo tàng đã tiến hành phân loại, sắp xếp các tài liệu, hiện vật theo chất liệu Đây là phương pháp được các nhà Bảo tàng học đánh giá cao Các kho chất liệu gồm: kho kim loại; kho giấy; kho phim ảnh; kho tác phẩm nghệ thuật; kho các chất liệu da, nhựa, xương; kho tài liệu văn bản, sách báo; kho đồ dệt; kho đồ mộc; kho đồ sứ, đá; kho hiện vật hóa chất

Mỗi phòng kho có một chế độ bảo quản riêng phù hợp với từng loại chất liệu trong kho đó

Các trang thiết bị bảo quản cũng từng bước được hoàn thiện, bao gồm:

hệ thống máy điều hòa nhiệt độ, máy hút ẩm, các giá kệ bảo quản…

Theo bản “Quy định về hệ thống kho và thành phần hiện vật trong kho

Bảo tàng Hồ Chí Minh”, hiện vật trong kho được phân thành 3 khối sau:

* Khối hiện vật gốc

Bao gồm các hiện vật trực tiếp liên quan đến Chủ tịch Hồ Chí Minh

(bao gồm cả hiện vât thể khối, tài liệu, văn bản gốc), còn gọi là “hiện vật lưu

niệm”, “hiện vật có nguồn gốc lưu niệm”:

- Các đồ đạc, đồ dùng của Bác

- Các ngôi nhà

- Các tài liệu, bản thảo có bút tích

- Các hiện vật tặng phẩm

- Phim ảnh ghi lại hoạt động của Chủ tịch Hồ Chí Minh và các băng ghi

âm tiếng nói của Chủ tịch Hồ Chí Minh

- Những hiện vật có liên quan trực tiếp đến sự kiện lịch sử

Những hiện vật này là những minh chứng sinh động tác động sâu sắc tới tình cảm, thẩm mĩ của người xem khi đến Bảo tàng lưu niệm danh nhân

Hồ Chí Minh

* Khối hiện vật gốc không có xuất xứ lưu niệm:

Những hiện vật này tuy không phải là gốc nhưng lại có giá trị về mặt nghiên cứu, còn gọi là “hiện vật đồng thời” Đó là những bảo sao tài liệu, hiện vật, phim ảnh liên quan đến Chủ tịch Hồ Chí Minh mà Bảo tàng Hồ Chí Minh không giữ bản gốc Bảo tàng Hồ Chí Minh sử dụng các loại hiện vật này vì nó cùng thời với hiện vật gốc lưu niệm – những hiện vật gốc lưu niệm còn thiếu Những hiện vật này cũng góp phần làm sáng tỏ nội dung trưng bày

* Khối hiện vật, tài liệu trung gian:

Đó là các tài liệu khoa học phụ như: các sơ đồ, bản thống kê và các tài liệu liên quan khác, các tác phẩm nghệ thuật được sáng tác theo yêu cầu của Bảo tàng phục vụ công tác trưng bày, triển lãm ở Bảo tàng Hồ Chí Minh

Khi phân loại, có nhiều nhóm hiện vật và loại hiện vật khác nhau, nhưng phân loại một cách khái quát thì có thể chia thành 3 khối trên, trong đó khối hiện vật gốc chiếm trên 90% tổng số hiện vật trong kho

Toàn bộ hiện vật gốc trực tiếp liên quan đến Chủ tịch Hồ Chí Minh được chia thành 3 khối chính:

- Hiện vật thể khối: bao gồm:

+ Sưu tập đồ dùng sinh hoạt, đồ dùng tiếp khách của Chủ tịch Hồ Chí Minh

+ Các tặng phẩm trong nước và quốc tế tặng Chủ tịch Hồ Chí Minh + Các tác phẩm nghệ thuật: tranh, tượng

+ Các tặng phẩm tặng Bảo tàng Hồ Chí Minh

- Tài liệu, sách, báo:

+ Các bản thảo (viết tay hoặc đánh máy) của Chủ tịch Hồ Chí Minh + Các tài liệu bút tích: văn bản, sách, báo Chủ tịch Hồ Chí Minh đã xem

và để lại bút tích

+ Các sách báo Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đọc

+ Thư, điện, quyết tâm thư của đồng bào trong nước và quốc tế gửi Chủ tịch Hồ Chí Minh

- Phim ảnh, băng ghi âm:

+ Phim ảnh chụp Chủ tịch Hồ Chí Minh khi sinh thời

+ Phim chụp và phim tư liệu ghi lại các hoạt động của Chủ tịch Hồ Chí Minh + Các băng ghi âm tiếng nói của Chủ tịch Hồ Chí Minh

Tất cả các tài liệu, hiện vật, phim ảnh đang được lưu giữ trong kho cơ

sở Bảo tàng Hồ Chí Minh đều đã qua xử lý về mặt nghiệp vụ, đảm bảo cơ sở pháp lý cho các hiện vật Từ khâu làm hồ sơ khoa học (ghi chép, vào sổ kiểm

kê, đánh số, lập hộ chiếu khoa học…) đến khâu bảo quản đều được thực hiện một cách nghiêm túc và khoa học

1.3.2 Hoạt động xây dựng sưu tập hiện vật ở kho cơ sở Bảo tàng Hồ Chí Minh

Công tác xây dựng sưu tập tài liệu, hiện vật cũng được kho cơ sở Bảo tàng Hồ Chí Minh quan tâm Từ việc nghiên cứu xác định mục tiêu xây dựng

sưu tập đến việc xây dựng, phân loại, đánh số hoàn thiện các sưu tập đã được các cán bộ kiểm kê thực hiện một cách khoa học

Công tác sưu tầm đóng vai trò quyết định cho việc kiện toàn các bộ sưu tập hiện vật Các tài liệu, hiện vật được bảo tàng sưu tầm tương đối thuận lợi do Văn phòng Phủ Chủ tịch chuyển giao, nhân dân trong nước và thế giới gửi tặng, các ban ngành, đoàn thể chuyển giao…

Hiện nay, Bảo tàng Hồ Chí Minh đã xây dựng gần 100 sưu tập lớn, nhỏ theo các chuyên đề, thể loại, xuất xứ…trong đó phải kể đến một số sưu tập tiêu biểu sau:

- Tặng phẩm của nhân dân trong nước và quốc tế tặng Chủ tịch Hồ Chí Minh

- Sưu tập bản thảo của Chủ tịch Hồ Chí Minh

- Sưu tập hiện vật là đồ dùng sinh hoạt hằng ngày của Chủ tịch Hồ Chí Minh

- Sưu tập báo bút danh của Chủ tịch Hồ Chí Minh

- Sưu tập tài liệu, hiện vật về Chủ tịch Hồ Chí Minh với phong trào thi đua yêu nước

- Sưu tập báo “Người tốt, việc tốt”

- Sưu tập về Chủ tịch Hồ Chí Minh với Quốc hội

- Hiện vật có nội dung lịch sử rõ ràng

- Tính pháp lý của hiện vật: hiện vật phải được đăng ký trong sổ kiểm

kê, có đánh số kiểm kê và sổ phân loại

- Hiện vật phải được xác minh, có hồ sơ đầy đủ, đảm bảo có đầy đủ thông tin

Khi tiến hành xây dựng, phân loại sưu tâp, Bảo tàng Hồ Chí Minh đã dựa vào thực tế khối hiện vật có trong kho, đồng thời tuân thủ một số nguyên tắc chung khi phân loại

Trên thực tế, công tác xây dựng sưu tập ở Bảo tàng Hồ Chí Minh được tiến hành qua 4 bước sau đây:

Bước 1: Tiến hành nghiên cứu, xác định mục tiêu xây dựng sưu tập hiện vật theo các chủ đề Để tiến hành công đoạn này, cán bộ Bảo tàng Hồ Chí Minh phải nắm vững những sự kiện liên quan đến cuộc đời hoạt động cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh, sau đó xác định mục tiêu xây dựng sưu tập hiện vật, rồi tiến hành xây dựng các sưu tập hiện vật cụ thể

Bước 2: Xác định mục đích xây dựng các sưu tập: Mục đích xây dựng sưu tập ở Bảo tàng Hồ Chí Minh là phục vụ cho công tác nghiên cứu khoa học, phục vụ cho công tác trưng bày, phát huy tác dụng, tuyên truyền về tư tưởng Hồ Chí Minh và đảm bảo cho việc bảo quản các tài liệu hiện vật trong kho cơ sở

Bước 3: Tiến hành xây dựng, phân loại các sưu tập hiện vật, bao gồm các việc:

- Dựa trên tổng thể các hiện vật tài liệu hiện vật có trong kho cơ sở Bảo tàng Hồ Chí Minh tiến hành xây dựng các sưu tập hiện vật

- Xác định các tiêu chí để xây dựng sưu tập như:

+ Khối hiện vật có cùng loại hình: khối bản thảo, khối báo, khối phim, khối ảnh, tác phẩm nghệ thuật, băng ghi âm…

+ Khối hiện vật có cùng chất liệu

+ Khối hiện vật theo địa danh

+ Khối hiện vật theo thời gian

+ Khối hiện vật theo các chuyên đề, chủ đề, sự kiện lịch sử

- Đẩy mạnh và hoàn thiện công tác kiểm kê, xác minh khoa học cho các tài liệu hiện vật bảo tàng

- Đánh số cho các sưu tập hiện vật

Bước 4: Hoàn thiện các sưu tập hiện vật bảo tàng

Hoàn thiện sưu tập hiện vật bao gồm cả hai mặt: Hoàn thiện số lượng hiện vật, nội dung và thông tin cho sưu tập

Công tác xây dựng và phân loại sưu tập hiện vật ở kho cơ sở Bảo tàng

Hồ Chí Minh ngày càng được chú trọng, triển khai để hoàn thiện hơn Với số lượng sưu tập ngày càng phong phú, đáp ứng được nhu cầu xã hội hóa, góp phần rất lớn trong việc nghiên cứu về thân thế và tư tưởng Hồ Chí Minh Từ năm 2001, Bảo tàng Hồ Chí Minh đã tiến hành áp dụng công nghệ thông tin vào quản lý, khai thác hiện vật Chính vì vậy, việc khai thác, phát huy tác dụng các sưu tập hiện vật được chủ động và thuận tiện hơn

CHƯƠNG 2 NỘI DUNG VÀ GIÁ TRỊ SƯU TẬP TÀI LIỆU HIỆN VẬT

“CHỦ TỊCH HỒ CHÍ MINH VỚI ĐẠI HỘI ĐẠI BIỂU TOÀN QUỐC LẦN THỨ III CỦA ĐẢNG LAO ĐỘNG VIỆT NAM” (9/1960)

2.1 Lịch sử và nguồn gốc của sưu tập:

Giữa lúc công cuộc xây dựng xã hội chủ nghĩa ở miền Bắc đang giành thắng lợi to lớn trong việc thực hiện nhiệm vụ cải tạo và phát triển kinh tế, hàn gắn vết thương chiến tranh; cuộc cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân ở miền Nam có bước chuyển biến nhảy vọt từ “Đồng khởi”cuối 1959 đầu 1960, Đảng Lao động Việt Nam họp Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ III tại thủ đô

Hà Nội từ ngày 5 đến ngày 10/9/1960 Tham gia Đại hội gồm 525 đại biểu chính thức và 51 đại biểu dự khuyết thay mặt cho hơn 50 vạn Đảng viên trong

cả nước đã về dự Đại hội

` Trong tổng số các đại biểu tham dự đại hội có 50% số đại biểu là các đảng viên đã tham gia cách mạng từ khi Đảng còn hoạt động bí mật, tất cả các đại biểu đã trải qua cuộc kháng chiến chống Pháp xâm lược, nhiều đại biểu là anh hùng và chiến sĩ thi đua, là đại biểu cho các dân tộc thiểu số, nhà thơ, nhà văn, nhà khoa học… Gần 20 đoàn đại biểu quốc tế, đại biểu của Đảng Xã hội, Đảng Dân chủ và các đoàn thể trong Mặt trận tổ quốc Việt Nam cũng tới dự Đại hội

Nhận định và phân tích đặc điểm tình hình đất nước tạm thời bị chia cắt thành hai miền Nam – Bắc với hai chế độ chính trị, xã hội khác nhau, Đại hội đã thảo luận và đánh giá cách mạng hai miền đang có những bước tiến quan trọng.Từ nhận định đó, Đại hội đề ra nhiệm vụ chiến lược của cách mạng cả nước và nhiệm vụ của từng miền; chỉ rõ vị trí, vai trò của cách mạng từng miền và mối quan hệ giữa cách mạng hai miền

Ở miền Bắc, sau khi hoàn thành việc khắc phục hậu quả do cuộc kháng chiến chống Pháp để lại và thực hiện những nhiệm vụ bước đầu của chính quyền dân chủ nhân dân theo kinh nghiệm của Liên Xô và Đông Âu sau chiến tranh thế giới lần thứ hai, Đại hội quyết định sẽ đưa miền Bắc đi lên cách

mạng xã hội chủ nghĩa bỏ qua giai đoạn tư bản chủ nghĩa đồng thời đưa ra

nhận định: “công cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa ở miền Bắc sẽ có vai trò

khẳng định đưa miền Bắc tiến nhanh, tiến mạnh, tiến vững chắc lên chủ nghĩa

xã hội

Ở miền Nam, do Pháp không thực hiện tổng tuyển cử theo hiệp định Giơ- ne- vơ đã ký kết năm 1954 và việc vận động thực hiện hiệp định bị chính quyền Ngô Đình Diệm đàn áp Vì vậy nên tạm thời đất nước ta bị chia cắt thành hai miền, miền Nam đang nằm trong sự chiếm đóng của Mỹ Đại hội do

đó đã quyết định sẽ tiến hành cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân ở miền Nam và nhận định cuộc cách mạng này có vai trò quyết định trực tiếp với sự nghiệp giải phóng miền Nam, thống nhất nước nhà

Đại hội nhận định hai nhiệm vụ cách mạng ở miền Bắc và miền Nam thuộc hai chiến lược khác nhau, song cách mạng hai miền có mối quan hệ mật thiết, gắn bó và tác động lẫn nhau nhằm hoàn thành cuộc cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân trong cả nước, thực hiện hòa bình, thống nhất đất nước Nhằm thực hiện mục tiêu tiến nhanh tiến mạnh tiến vững chắc lên chủ nghĩa xã hội, Đại hội đề ra kế hoạch 5 năm lần thứ nhất (1960 – 1965) với nhiệm vụ chủ yếu là công nghiệp hóa xã hội chủ nghĩa, lấy phát triển công nghiệp nặng làm nền tảng đồng thời ra sức phát triển công nghiệp nhẹ và nông nghiệp

Đại hội đã nghe và nhất trí thông qua Nghị quyết về nhiệm vụ và đường lối của Đảng trong giai đoạn mới, Báo cáo chính trị của Ban Chấp hành Trung Ương Đảng, Báo cáo Sửa đổi điều lệ Đảng, Lời kêu gọi của Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ III Đồng thời bầu ra Ban Chấp hành Trung Ương mới gồm 47 ủy viên chính thức và 31 ủy viên dự khuyết Đồng chí Hồ Chí Minh được bầu lại làm Chủ tịch Đảng và đồng chí Lê Duẩn được bầu lại làm Bí thư thứ nhất Ban Chấp hành Trung ương Đảng

1 Văn kiện Đảng toàn tập NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội 2002 Tập 21, tr 510

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ III của Đảng Lao động Việt Nam

được xem như là “nguồn ánh sáng mới, lực lượng mới cho toàn Đảng và toàn

dân ta xây dựng thắng lợi Chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và đấu tranh thực

“miền Bắc đất nước ta tiến những bước dài chưa từng thấy trong lịch sử dân

lối chiến lược chung của cách mạng Việt Nam trong giai đoạn mới Đường lối

đó thể hiện tư tưởng chiến lược của Đảng: Giương cao ngọn cờ độc lập dân tộc và Chủ nghĩa xã hội, là cơ sở để Đảng chỉ đạo quân dân ta phấn đấu giành được những thành tựu to lớn trong xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và đấu tranh thắng lợi chống các chiến lược chiến tranh của đế quốc Mỹ và tay sai ở miền Nam

Tuy bận rất nhiều công việc đối nội, đối ngoại của người đứng đầu Đảng và Nhà nước ta nhưng Chủ tịch Hồ Chí Minh vẫn bố trí thời gian đến thăm, nói chuyện và dự các đại hội ở cơ sở trước khi Đại hội chính thức diễn

ra Người còn dành rất nhiều thời gian để đọc, góp ý cho những văn kiện sẽ được trình bày tại Đại hội Những hoạt động của Chủ tịch Hồ Chí Minh, đặc biệt là những ý kiến mang tính chỉ đạo là những định hướng rất cơ bản để Đảng ta chuẩn bị cho sự thành công của Đại hội

Sưu tập tài liệu, hiện vật “Chủ tịch Hồ Chí minh với Đại hội đại biểu

toàn quốc lần thứ III của Đảng Lao động Việt Nam” (9/1960) hiện đang lưu

giữ tại Bảo tàng Hồ Chí Minh bao gồm:

- Các bản thảo (bản viết tay, đánh máy có bút tích của Chủ tịch Hồ Chí Minh) như: Diễn văn khai mạc Đại hội của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Báo cáo chính trị của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Báo cáo về việc sửa đổi điều

lệ Đảng, Nhiệm vụ và phương hướng kế hoạch 5 năm lần thứ nhất phát triển kinh tế quốc dân, Nghị quyết của Đại hội, Lời chào mừng của các đoàn đại biểu các Đảng Cộng sản, Các bài tham luận, Lời kêu gọi của Đại hội…

1 Văn kiện Đảng toàn tập NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội 2002 Tập 21, tr 951

2 Hồ Chí Minh toàn tập NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội 1996 Tập 11, tr 224

- Các hiện vật của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã sử dụng trong Đại hội: Cặp đựng tài liệu, kính đeo mắt, bút

- Băng ghi âm tiếng nói của Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Đại hội

- Sưu tập ảnh về hoạt động của Chủ tịch Hồ Chí Minh, chuyên đề: “Chủ

tịch Hồ Chí Minh với Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ III của Đảng Lao động Việt Nam” ( 9/1960)

Sưu tập tài liệu, hiện vật “Chủ tịch Hồ Chí Minh với Đại hội đại biểu

toàn quốc lần thứ III của Đảng Lao động Việt Nam” (9/1960) được hình

thành khá thuận lợi, gần như được xây dựng hoàn chỉnh trong quá trình kiểm

kê hiện vật bảo tàng Các tài liệu, hiện vật trên được Văn phòng Phủ Chủ tịch lưu giữ ngay sau khi Đại hội Đảng kết thúc Năm 1970, Văn phòng chuyển giao cho Ban phụ trách xây dựng Bảo tàng Hồ Chí Minh (nay là Bảo tàng Hồ Chí Minh) lưu giữ và bảo quản cho tới nay

2.2 Tổng quan và phân loại sưu tập:

Kho cơ sở Bảo tàng Hồ Chí Minh với tổng sổ hơn 13 vạn đầu tài liệu, hiện vật, phim ảnh, tác phẩm nghệ thuật… đã trở thành trung tâm lưu giữ, bảo quản các giá tri di sản văn hóa gắn liền với cuộc đời và sự nghiệp cách mạng

vĩ đại của Chủ tịch Hồ Chí Minh Các sưu tập trong Bảo tàng ngày càng được

bổ sung, chỉnh lý và kiện toàn Mỗi sưu tập tài liệu, hiện vật đều điển hình cho một sự kiện lịch sử nhất định, là tài sản văn hóa vật chất và văn hóa tinh thần vô giá của quốc gia Đồng thời, những sưu tập tài liệu, hiện vật đó là cơ

sở thực tế để giới thiệu với các thế hệ người Việt Nam và khách quốc tế về tư tưởng Hồ Chí Minh, tác phong, đạo đức cách mạng của Người

Sưu tập tài liệu, hiện vật “Chủ tịch Hồ Chí Minh với Đại hội đại biểu

toàn quốc lần thứ III của Đảng Lao động Việt Nam” (9/1960) hiện đang lưu

giữ tại Bảo tàng Hồ Chí Minh đã tập hợp tương đối đầy đủ các tài liệu, hiện vật thể hiện sự quan tâm của Chủ tịch Hồ Chí Minh với Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ III của Đảng Các tài liệu, hiện vật trong sưu tập đã phản ánh đầy

đủ và sâu sắc về tình hình cách mạng nước ta ở hai miền đồng thời cũng thể hiện sự lãnh đạo tài tình của Đảng Lao động Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí

Minh để đưa nhân dân thực hiện thắng lợi cuộc cách mạng trong cả nước những năm đầu thập niên 60 của thế kỷ XX

Trên thực tế, số lượng tài liệu hiện vật “Chủ tịch Hồ Chí Minh với Đại

hội đại biểu toàn quốc lần thứ III của Đảng Lao động Việt Nam” (9/1960)

khá lớn, nhưng do nhiều nguyên nhân khác nhau, tác giả khoá luận bước đầu thống kê và công bố số lượng tài liệu, hiện vật trong sưu tập là 75 đơn vị tài liệu, hiện vật

Sau đây là sơ đồ tổng quan sưu tập tài liệu, hiện vật “Chủ tịch Hồ Chí

Minh với Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ III của Đảng” (9/1960):

Những tài liệu, hiện vật này được lưu giữ và bảo quản từ năm 1960 sau

khi Đại hội Đảng lần thứ III kết thúc Sưu tập tài liệu, hiện vật “Chủ tịch Hồ

Chí Minh với Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ III của Đảng Lao động Việt Nam” (9/1960) bao gồm:

Sưu tập tài liệu, hiện vật

“Chủ tịch Hồ Chí Minh với Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ III của Đảng Lao động Việt Nam” (9/1960)

Sưu tập tài liệu viết

chiếm 50,6%

Sưu tập hiện vật gốc thể khối chiếm 6,7% Sưu tập ảnh

Các lời chào mừng Đại hội

Cặp đựng tài liệu

Kính đeo mắt

Bút chì xanh

đỏ

Các băng ghi

âm

2.2.1 Sưu tập tài liệu viết

Sưu tập các tài liệu viết bao gồm: Bản thảo viết tay, bản thảo đánh máy

có bút tích sửa chữ của Chủ tịch Hồ Chí Minh Đó là những bản dự thảo, văn kiện được trình bày trong Đại hội Đảng lần thứ III Qua khảo sát thực

tế tại Bảo tàng, số tài liệu này là 38 đơn vị tài liệu, chiếm 50,6% tổng sốtài liệu, hiện vật trong sưu tập Bao gồm:

- Diễn văn khai mạc Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ III của Đảng do Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc ngày 5/9/1960 (TP 593)

- Dự thảo Điều lệ Đảng Lao động Việt Nam được trình bày trong Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ III của Đảng Lao động Việt Nam (TP 594)

- Lời căn dặn thiếu nhi đến chào mừng Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ III của Đảng Lao động Việt Nam ngày 5/9/1960 (TP 1111)

- Báo cáo của Ban thẩm tra bầu cử đọc tại Đại hội toàn quốc lần thứ III của Đảng Lao động Việt Nam ngày 5/9/1960 (ST 2272)

- Báo cáo của đồng chí Lê Văn Lương gửi Chủ tịch Hồ Chí Minh về việc chuẩn bị họp Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ III ngày 3/9/1960 (ST 2262)

- Danh sách và phân công đón tiếp 16 đoàn đại biểu Đảng Cộng sản tới Việt Nam dự Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ III Đảng Lao động Việt Nam (9/1960) (ST 2264)

- Quyển đề cương Báo cáo Chính trị của Trung ương Đảng ở Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ III của Đảng Lao động Việt Nam (9/1960) (ST 2265)

- Dự thảo Báo cáo Chính trị của Ban chấp hành Trung ương Đảng ở Đại hội toàn quốc lần thứ III của Đảng (ST 2266)

- Ý kiến chính góp vào dự thảo đề cương Báo cáo Chính trị (ST 2267)

- Dự thảo Nghị quyết của Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ III của Đảng Lao động của Đảng Lao động Việt Nam về nhiệm vụ và đường lối của Đảng trong giai đoạn mới (10/9/1960) (ST 2268)

- Nhiệm vụ và phương hướng của kế hoạch 5 năm lần thứ nhất phát triển kinh tế quốc dân (1961 – 1965) (ST 2269)

- Báo cáo về việc sửa đổi Điều lệ Đảng ở Đại hội toàn quốc lần thứ III Đảng Lao động Việt Nam (ST 2270)

- Điều lệ Đảng sửa đổi (ST 2271)

- Lời kêu gọi của Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ III của Đảng Lao động Việt Nam (ST 2273)

- Tham luận về Công tác tư tưởng của Đảng do đồng chí Trường Chinh đọc tại Đại hội (9/9/1960) (ST 2274)

- Tham luận về Vai trò của tổ chức công đoàn trong sự nghiệp công nghiệp hoá xã hội chủ nghĩa do đồng chí Hoàng Quốc Việt đọc tại Đại hội (9/9/1960) (ST 2275)

- Tham luận về Nhà nước và chính sách ngoại giao của đồng chí Phạm Văn Đồng đọc tại Đại hội (9/9/1960) (ST 2276)

- Tham luận về công tác củng cố quốc phòng, xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân của đồng chí Võ Nguyên Giáp đọc tại Đại hội (9/9/1960) (ST 2277)

- Tham luận về vấn đề đấu tranh chống bọn phản cách mạng của đồng chí Trần Quốc Hoàn đọc tại Đại hội (9/9/1960) (ST 2278)

- Tham luận về vấn đề xây dựng cơ bản của đồng chí Bùi Quang Tạo đọc tại Đại hội (9/9/1960) (ST 2279)

- Tham luận về vấn đề hợp tác hoá nông nghiệp và xây dựng nông thôn mạnh mẽ của đồng chí Trần Hữu Dực đọc tại Đại hội (8/9/1960) (ST 2280)

- Tham luận về công tác giáo dục do đồng chí Hà Huy Giáp đọc tại Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ III (6/9/1960) (ST 2281)

- Tham luận về vấn đề mặt trận thống nhất của đồng chí Xuân Thuỷ đọc tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ III của Đảng (9/9/1960) (ST 2282)

- Tham luận về vấn đề quan hệ giữa tích luỹ và tiêu dùng do đồng chí Hoàng Anh đọc tại Đại hội Đảng lần thứ III (8/9/1960) (ST 2283)

- Tham luận về vấn đề Thanh niên của đồng chí Nguyễn Lam đọc tại Đại

hội (8/9/1960) (ST 2284)

- Tham luận của đoàn đại biểu Hà Nội do đồng chí Trần Danh Tuyên đọc

tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ III của Đảng (9/9/1960) (ST 2285)

- Tham luận về cải tạo xã hội chủ nghĩa đối với Thủ công nghiệp, thương

nghiệp nhỏ và công thương nghiệp tư bản chủ nghĩa tư doanh của đồng

chí Xuân Thuỷ đọc tại Đại hội (9/9/1960) (ST 2286)

- Tham luận về vai trò của Phụ nữ do đồng chí Nguyễn Thị Thập đọc tại

Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ III (9/9/1960) (ST 2287)

- Lời chào mừng Đại hội của đoàn đại biểu Đảng Cộng sản Ý và Thư

chào mừng Đại hội của Ban chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Ý

(ST 2289)

- Thư chào mừng Đại hội của Đảng Cộng sản Canađa (ST 2290)

- Lời chào mừng Đại hội của đoàn đại biểu Đảng Cộng sản Canađa (ST 2291)

- Lời chào mừng Đại hội của đoàn đại biểu Đảng Lao động Anbani (ST 2292)

- Lời chào mừng Đại hội của Đảng Công nhân thống nhất Đức (ST 2293)

- Lời chào mừng Đại hội của Đảng Công nhân thống nhất Ba Lan (ST 2294)

- Lời chào mừng Đại hội của đoàn đại biểu Đảng Cộng sản Tiệp Khắc

(ST 2295)

- Lời chào mừng Đại hội của đoàn đại biểu Trung Quốc (ST 2296/1)

- Điện mừng của Ban chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc

gửi Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ III của Đảng Lao động Việt Nam

(ST 2296/2)

- Lời chào mừng Đại hội của đoàn đại biểu Đảng Cộng sản Nhật Bản

(ST 2297)

Hiện nay, ngoài những tài liệu viết, dự thảo văn kiện được trình bày tại Đại hội, kho cơ sở Bảo tàng Hồ Chí Minh còn lưu giữ được những bức điện, thư quyết tâm của nhân dân trong nước gửi đến chào mừng Đại hội như:

- Thư của Nguyễn Văn Oánh, học sinh lớp 6C, trường cấp II thị xã Sơn Tây gửi Chủ tịch Hồ Chí Minh nhân dịp Đại hội đại biểu lần thứ III của Đảng Lao động Việt Nam (Số kiểm kê: 2F 940/60)

- Thư của Chu Thị Vĩnh, học sinh trường cấp II thị xã Sơn Tây gửi Chủ tịch Hồ Chí Minh nhân dịp Đại hội đại biểu lần thứ III của Đảng Lao động Việt Nam (Số kiểm kê: 2F 863/60)

- Thư của Kim Dung, học sinh lớp 7D, trường cấp II thị xã sơn Tây gửi Chủ tịch Hồ Chí Minh nhân dịp Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ III của Đảng Lao động Việt Nam (Số kiểm kê: 2F 867/60)

- Thư của Kiều Duy Tài, học sinh trường cấp II thị xã Sơn Tây gửi Chủ tịch Hồ Chí Minh nhân dịp Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ III của Đảng Lao động Việt Nam (Số kiểm kê: 2F 865/60)

- Thư của Nguyễn Thị Dung, học sinh lớp 7A, trường cấp II thị xã Sơn Tây gửi Chủ tịch Hồ Chí Minh nhân dịp Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ III của Đảng Lao động Việt Nam (Số kiểm kê: 2F 861/60)

- Thư của Khuất Hữu Sơn, học sinh trường cấp II thị xã Sơn Tây gửi Chủ tịch Hồ Chí Minh nhân dịp Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ III của Đảng Lao động Việt Nam (Số kiểm kê: 2F 864/60)

Những tài liệu đó góp phần làm tăng thêm tính phong phú, đa dạng cho sưu tập

2.2.2 Sưu tập hiện vật thể khối:

Trong sưu tập tài liệu, hiện vật “Chủ tịch Hồ Chí Minh Với Đại hội đại

biểu toàn quốc lần thứ III của Đảng Lao động Việt Nam” (9/1960) thì các

hiện vật thể khối chiếm số lượng ít hơn so với các tài liệu có chữ viết, chiếm 6,7% tổng số tài liệu, hiện vật Song, giá trị của những hiện vật này lại vô cùng to lớn Đây là những hiện vật được Chủ tịch Hồ Chí Minh sử dụng trong thời gian diễn ra Đại hội Hiện nay, Bảo tàng còn lưu giữ lại được các hiện vật:

- Cặp đựng tài liệu:

Tất cả các đại biểu tham dự Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ III của Đảng mỗi người đều được phát cho một chiếc cặp đựng tài liệu Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dùng chiếc cặp này trong suốt thời gian Người dự Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ III của Đảng Lao động Việt Nam (9/1960) tại Hà Nội Cặp có hình chữ nhật, làm bằng bìa các tông, mặt ngoài sơn xanh, gáy và một phần mặt trong bằng vải xanh Kích thước của chiếc cặp này là 25 x 33,5 cm Cặp đã cũ, góc sờn, phai màu nhũ Cặp mang số kiểm kê: DT.122.G

- Kính đeo mắt:

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dùng tại Đại hội Mắt kính màu trắng, trong suốt, gọng kính bằng nhựa màu nâu Một gọng buộc chỉ màu đỏ, cạnh mắt trên gọng có chữ số “44 – 22”, dài 13cm Kính mang số kiểm kê: BTHCM 959/ S.17

- Bút chì xanh đỏ:

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dùng tại Đại hội Bút chì xanh đỏ, dài 13cm, gồm hai phần: phần màu xanh và phần màu đỏ, phần màu đỏ có kích thước dài hơn phần màu xanh Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dùng chiếc bút này để chỉnh sửa các tài liệu, văn bản được trình bày trong Đại hội Trong các tài liệu chữ viết của sưu tập hiện vẫn còn thấy rõ nét bút chì xanh đỏ của Người Bút chì mang số kiểm kê: BTHCM 726/ ĐM.53

- Băng ghi âm giọng nói của Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Đại hội, bao gồm:

+ Diễn văn khai mạc Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ III Đảng Lao động Việt Nam (5/9/1960) (Số kiểm kê: Đ20.2)

+ Diễn văn bế mạc Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ III Đảng Lao động Việt Nam (10/9/1960) (Số kiểm kê: Đ21.1)

Các băng ghi âm ghi lại một cách chân thật giọng nói của Chủ tịch Hồ Chí Minh về các bài diễn văn của Người được trình bày trong Đại hội

2.2.3 Sưu tập ảnh “Chủ tịch Hồ Chí Minh với Đại hội đại biểu toàn quốc

lần thứ III của Đảng Lao động Việt Nam” (9/1960):

Đây là khối ảnh ghi lại toàn bộ hoạt động của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong những ngày diễn ra Đại hội Đảng lần thứ III, có 32 ảnh, chiếm 42,7%

tổng số tài liệu trong sưu tập Ảnh được chụp chủ yếu bởi hai nhiếp ảnh gia là Đinh Đăng Định và Vũ Đình Hồng Bao gồm:

- Ảnh: Chủ tịch Hồ Chí Minh phát biểu tại phiên họp thứ nhất Ban chấp hành Trung ương Đảng Lao động Việt Nam khoá III (9/1960) (Số kiểm kê: ST 4887)

- Ảnh: Chủ tịch Hồ Chí Minh khai mạc Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ III Đảng Lao động Việt Nam (5/9/1960) (Số kiểm kê: ST 1623)

- Ảnh: Các cháu thiếu nhi Hà Nội chào mừng Đại hội Đảng lần thứ III (phiên khai mạc ngày 5/9/1960) (Số kiểm kê: ST 1618)

- Ảnh: Các cháu thiếu nhi tặng hoa và chào mừng Đại hội Đảng trong phiên khai mạc ngày 5/9/1960 (Số kiểm kê: ST 1619)

- Ảnh: Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Đại hội Đảng lần thứ III, phiên khai mạc (Số kiểm kê: ST 1620)

- Ảnh: Chủ tịch Hồ Chí Minh bắt tay đồng chí Phơ – răng – xoa Biu trưởng đoàn đại biểu Đảng Cộng sản Pháp sang dự Đại hội Đảng ta lần thứ III (Số kiểm kê: ST 1624)

- Ảnh: Đoàn Chủ tịch Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ III Đảng Lao động Việt Nam (Số kiểm kê: 1616)

- Ảnh: Đoàn Chủ tịch Đại hội Đảng lần thứ III – phiên khai mạc.(Số kiểm kê: ST 1617)

- Ảnh: Các đại biểu dự Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ III chào mừng đoàn Chủ tịch Đại hội và các vị khách quốc tế (Số kiểm kê: ST 1621)

- Ảnh: Chủ tịch Hồ Chí Minh khai mạc Đại hội Đảng Lao động Việt Nam lần thứ III (9/1960) (ST 1622)

- Ảnh: Chủ tịch Hồ Chí Minh bỏ phiếu bầu Ban chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam tại Đại hội toàn quốc lần thứ III của Đảng (9/1960) (Số kiểm kê: ST 1626)

- Ảnh: Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Đại hội Đảng lần thứ III (Số kiểm kê:

ST 1626a)

- Ảnh: Đoàn Chủ tịch Đại hội Đảng lần thứ III – phiên bế mạc (Đại hội biểu quyết) ngày 10/9/1960 (Số kiểm kê: ST 1625)

- Ảnh: Hội nghị lần thứ nhất Ban chấp hành Trung ương Đảng khoá III (9/1960) (bầu các chức vụ lãnh đạo của Đảng: Chủ tịch Đảng, Ban bí thư, Bộ Chính trị) (Số kiểm kê: ST 1688)

- Ảnh: Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng với đồng chí Mu – khít – đi - nốp và các đồng chí thành viên trong đoàn vào hội trường Đại hội Đảng lần thứ III (9/1960) trong buổi khai mạc (Số kiểm kê: ST 1689)

- Ảnh: Chủ tịch Hồ Chí Minh với đồng chí Mu – khít – đi - nốp trưởng đoàn đại biểu Đảng Cộng sản Liên Xô sang dự Đại hội lần thứ III của Đảng ta và các đồng chí trong đoàn Liên Xô (9/1960) (Số kiểm kê: ST 1690)

- Ảnh: Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng với đồng chí Phạm Văn Đồng, Hoàng Quốc Việt tiếp đoàn đại biểu Đảng Cộng sản Pháp do đồng chí Phơ – răng – xoa Biu làm trưởng đoàn sang dự Đại hội Đảng Lao động Việt Nam lần thứ III (9/1960) (Số kiểm kê: ST 1691)

- Ảnh: Chủ tịch Hồ Chí Minh và các đồng chí Phạm Hùng, Nguyễn Lương Bằng tiếp đoàn đại biểu Đảng Cộng sản Nhật Bản dự Đại hội Đảng ta lần thứ III (9/1960) (Số kiểm kê: ST 1692)

- Ảnh: Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp đại diện Đảng Cộng sản Nhật Bản sang

dự Đại hội Đảng ta lần thứ III (9/1960) (Số kiểm kê: ST 1693)

- Ảnh: Chủ tịch Hồ Chí Minh thăm bộ phận ghi âm phục vụ Đại hội Đảng Lao động Việt Nam lần thứ III (9/1960) (Số kiểm kê: ST 1694)

- Ảnh: Hồ Chủ tịch gặp đoàn đại biểu Đảng bộ quân đội tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ III Đảng Lao động Việt Nam tại trường cao cấp Trung ương Nguyễn Ái Quốc (Số kiểm kê: ST 1695)

- Ảnh: Hồ Chủ tịch chụp với đoàn đại biểu Đảng bộ toàn quân tại Đại hội toàn quốc lần thứ III của Đảng Lao động Việt Nam (9/1960) (Số kiểm kê: ST 1696)

- Ảnh: Chủ tịch Hồ Chí Minh với các đại biểu nữ dự Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ III (9/1960) (Số kiểm kê: ST 1697)

- Ảnh: Chủ tịch Hồ Chí Minh với các chiến sĩ quân đội và cảnh sát tham gia bảo vệ Đại hội Đảng lần thứ III (9/1960) (Số kiểm kê: ST 1698)

- Ảnh: Chủ tịch Hồ Chí Minh với đoàn Đảng bộ các cơ quan chính dân Đảng Trung ương tại Đại hội Đảng lần thứ III (9/1960) (Số kiểm kê:

ST 1699)

- Ảnh: Chủ tịch Hồ Chí Minh với các phóng viên báo chí và nhiếp ảnh trong nước và nước ngoài tại Đại hội Đảng lần thứ III (9/1960) (Số kiểm kê: ST 1700)

- Ảnh: Chủ tịch Hồ Chí Minh với các anh chị em trực tiếp phục vụ Đại hội toàn quốc lần thứ III - Đảng Lao động Việt Nam (9/1960) (Số kiểm kê: ST 1701)

- Ảnh: Chủ tịch Hồ Chí Minh với các đại biểu dự Đại hội Đảng lần thứ III (9/1960) (Số kiểm kê: ST 1702)

- Ảnh: Chủ tịch Hồ Chí Minh đang nói chuyện với đồng chí Trường Chinh trong thời gian Đại hội Đảng lần thứ III diễn ra (9/1960) (Số kiểm kê: ST 1703)

- Ảnh: Chủ tịch Hồ Chí Minh đang nói chuyện trong buổi mời cơm thân mật các đại biểu dự Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ III (9/1960) (Số kiểm kê: ST 1704)

- Ảnh: Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp các đoàn khách quốc tế và ngoại giao đoàn nhân dịp quốc khánh nước ta lần thứ 15 và Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ III của Đảng (9/1960) (Số kiểm kê: ST 1705)

- Ảnh: Chủ tịch Hồ Chí Minh với đoàn đại biểu Đảng bộ thành phố Hải Phòng và đoàn đại biểu Đảng bộ tỉnh Thanh Hoá tại Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ III (9/1960) (Số kiểm kê: ST 4096)

Sưu tập ảnh phong phú, đa dạng với 32 ảnh đã phản ánh một cách chân thật, sinh động các hoạt động của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong những ngày diễn ra Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ III của Đảng Đồng thời qua những

bức ảnh đó, ta thấy được phần nào đó không khí trang nghiêm của Đại hội, sự quan tâm của bạn bè quốc tế với Đại hội Đảng ta, cũng như sự quan tâm của

vị Chủ tịch nước rất gần gũi mọi tầng lớp nhân dân

Các tài liệu, hiện vật, phim ảnh trong sưu tập đã tái hiện lại toàn bộ nội dung của Đại hội Đảng lần thứ III (9/1960) tại Hà Nội, thể hiện đường lối lãnh đạo của Đảng ta đồng thời thể hiện sự quan tâm sâu sắc, sự chỉ đạo kịp thời toàn diện của Chủ tịch Hồ Chí Minh đối với sự nghiệp cách mạng nước ta Tuy nhiên, trong điều kiện hiện tại, tác giả khóa luận chỉ thống kê số lượng tài liệu, hiện vật dựa trên cơ sở các quyển sổ kiểm kê trong kho cơ sở Bảo tàng Hồ Chí Minh Trên thực tế, số lượng các tài liệu, hiện vật của Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ III của Đảng còn khá nhiều, vì một số lý do nhất định nên chưa thể công bố số liệu cuối cùng

2.3 Nội dung của sưu tập:

Sau những ngày tưng bừng kỷ niệm lần thứ 15 Cách mạng tháng Tám

vĩ đại, ngày thành lập nước Việt Nam dân chủ cộng hòa và hướng tới kỷ niệm

70 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ III của Đảng Lao động Việt Nam diễn ra tại thủ đô Hà Nội mang ý nghĩa hết sức to lớn.Đây là lần đầu tiên sau 30 năm thành lập, Đảng tiến hành Đại hội tại Thủ đô Hà Nội – trái tim của Tổ quốc Dựa trên tình hình thực tế của hai miền Nam – Bắc và tình hình chung của cả nước, Đại hội đã đề ra đường lối cách mạng phù hợp với tình hình trong nước và quốc tế, huy động được sức mạnh của hậu phương và tiền tuyến, sức mạnh của cả nước và sự giúp đỡ của các nước anh em trên thế giới Do đó đã huy động được sức mạnh tổng hợp

để dân tộc ta đủ sức đánh thắng đế quốc Mỹ xâm lược, giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước

Sưu tập tài liệu, hiện vật “Chủ tịch Hồ Chí Minh với Đại hội đại biểu

toàn quốc lần thứ III của Đảng Lao động Việt Nam” (9/1960) ở Bảo tàng Hồ

Chí Minh đã thể hiện được đầy đủ đường lối chiến lược của cách mạng nước

ta được đưa ra trong Đại hội Đảng Qua đó, thể hiện một cách sâu sắc và toàn

diện về đường lối lãnh đạo sáng tạo, linh hoạt của Đảng Lao động Việt Nam, đứng đầu là Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại

- Bản thảo: Diễn văn khai mạc Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ III của Đảng Lao động Việt Nam (TP 593)

- Bút chì xanh đỏ: Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dùng (BTHCM 726/ ĐM 53)

- Ảnh: Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Đại hội Đảng lần thứ III (ST 1626a) Các tài liệu trong sưu tập là các bản dự thảo, bản in về Nghị quyết, nhiệm vụ, Điều lệ Đảng và những tài liệu quan trọng khác được Văn phòng Trung ương soạn thảo, đánh máy Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đọc tất cả các tài liệu trên, chỉnh sửa và để lại bút tích Thông qua các tài liệu này đã thấy được tầm nhìn chiến lược của Chủ tịch Hồ Chí Minh, đi sâu đi sát vào thực tế, phân tích tình hình thực tiễn của đất nước ta và cách mạng, từ đó đưa ra được đường lối lãnh đạo đúng đắn cho cách mạng ở hai miền

Trong bài Diễn văn khai mạc Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ III của

Đảng, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nêu bật những thắng lợi của nhân dân ta từ

sau Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II của Đảng (2/1951) Đó là: chiến thắng oanh liệt của quân và dân ta ở Điện Biên Phủ, hiệp định Giơnevơ được

ký kết năm 1954, miền Bắc được hoàn toàn giải phóng và đã chuyển sang giai đoạn cách mạng xã hội chủ nghĩa Đây là chuyển biến lớn của cách mạng Việt Nam Nhưng ở miền Nam do Mỹ - Diệm cố tình chia cắt đất nước ta, phá hoại hiệp định Giơnevơ, nhân dân miền Nam vẫn phải sống dưới ách thống trị tàn bạo của chúng Tuy vậy, nhân dân miền Nam không ngừng đấu tranh để thống nhất đất nước Người khẳng định rằng đường lối lãnh đạo của Đảng ta

là rất đúng đắn, sự lãnh đạo của Đảng ta là vững vàng và Đảng rất xứng đáng với lòng tin cậy của nhân dân cả nước ta Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ:

“Lịch sử 30 năm đấu tranh của Đảng đã dạy chúng ta rằng:

của giai cấp vô sản và của dân tộc; giữu gìn sự đoàn kết nhất trí trong Đảng

và sự đoàn kết nhất trí giữa các Đảng Cộng sản, giữa các nước trong đại gia