CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIẾN
Một số khái niệm liên quan
Trong bệnh viện, điều dưỡng trưởng là người quản lý các điều dưỡng viên và chịu trách nhiệm về kết quả chăm sóc của họ Họ lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo và kiểm soát các hoạt động điều dưỡng để đạt hiệu quả cao trong môi trường biến động Điều dưỡng trưởng có trách nhiệm duy trì và phối hợp các hoạt động của tất cả cá nhân trong đơn vị để đạt mục tiêu chung Tùy thuộc vào vị trí, họ có thể đảm nhiệm các chức vụ như điều dưỡng trưởng bệnh viện, điều dưỡng trưởng khối, điều dưỡng trưởng khoa, hoặc điều dưỡng trưởng khu vực chuyên môn.
Nhiệm vụ và quyền hạn của Điều dưỡng, kỹ thuật viên trưởng khoa
Hệ thống văn bản và các hướng dẫn có liên quan đến nhiệm vụ, quyền hạn và yêu cầu năng lực của điều dưỡng và kỹ thuật viên trưởng khoa rất quan trọng Những tài liệu này giúp xác định rõ ràng vai trò và trách nhiệm của từng vị trí, đảm bảo chất lượng dịch vụ y tế và nâng cao hiệu quả công việc trong ngành y tế.
Thông tư 07/2008/TT-BYT ngày 28/5/2008 của Bộ Y tế về Hướng dẫn công tác đào tạo liên tục đối với cán bộ y tế[2];
Thông tư 07/2011/TT-BYT ngày 26/01/2011 của Bộ y tế về Hướng dẫn công tác điều dưỡng về chăm sóc người bệnh toàn diện[3]
Quyết định số 6520/BYT-K2ĐT ngày 27/9/2012 về Ban hành chương trình và tài liệu đào tạo tăng cường năng lực quản lý điều dưỡng[4];
Thông tư 19/2013/TT-BYT ngày 12/7/2013 của Bộ Y tế về hướng dẫn thực hiện quản lý chất lượng dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh tại bệnh viện[5];
Thông tư 49/2018/TT-BYT ngày 28/12/2018 của Bộ Y tế về Hướng dẫn hoạt động xét nghiệm trong khám, chữa bệnh[7]
Nhiệm vụ, quyền hạn của điều dưỡng, kỹ thuật viên trưởng khoa
Nhiệm vụ và quyền hạn của điều dưỡng, kỹ thuật viên trưởng khoa được quy định trong Thông tư số 07/2011/TT-BYT ngày 26/01/2011 của Bộ Y tế, hướng dẫn công tác điều dưỡng và chăm sóc người bệnh tại bệnh viện.
Nhiệm vụ và quyền hạn của Điều dưỡng trưởng khoa
Dưới sự chỉ đạo của Trưởng khoa, Điều dưỡng trưởng khoa, Hộ sinh trưởng khoa có nhiệm vụ, quyền hạn sau:
Nhiệm vụ của điều dưỡng trong khoa bao gồm lập kế hoạch và tổ chức chăm sóc người bệnh, thực hiện chỉ định điều trị và theo dõi tình trạng bệnh nhân Điều dưỡng viên được phân công công việc và trực, đồng thời kiểm tra việc tuân thủ quy định kỹ thuật và vệ sinh bệnh viện Quản lý buồng bệnh và đề xuất sửa chữa cơ sở hạ tầng, cùng với việc dự trù y dụng cụ và kiểm tra tài sản cũng là những nhiệm vụ quan trọng Ngoài ra, điều dưỡng còn tổ chức ghi chép hồ sơ, tham gia đào tạo và nghiên cứu khoa học, theo dõi công lao động và chăm sóc bệnh nhân khi cần thiết Họ cũng tham gia vào việc báo cáo định kỳ về công tác điều dưỡng và thực hiện các nhiệm vụ khác theo phân công của Trưởng khoa.
Trong khoa, quyền hạn bao gồm việc phân công công việc cho điều dưỡng viên, hộ sinh viên và hộ lý; giám sát việc thực hiện các quy định chuyên môn về chăm sóc bệnh nhân cũng như các quy định của khoa và bệnh viện; và tham gia vào quá trình nhận xét, đề xuất khen thưởng, kỷ luật, tăng lương và học tập cho đội ngũ điều dưỡng viên, hộ sinh viên và hộ lý.
Nhiệm vụ và quyền hạn của Kỹ thuật viên trưởng khoa
Dưới sự chỉ đạo của Trưởng khoa, Kỹ thuật viên trưởng khoa có nhiệm vụ, quyền hạn sau:
Nhiệm vụ của kỹ thuật viên và y công bao gồm lập kế hoạch và tổ chức thực hiện các kỹ thuật chuyên môn, phân công công việc và trực cho nhân viên trong khoa, kiểm tra việc thực hiện các quy định về kỹ thuật, vệ sinh và an toàn lao động Họ cũng quản lý khoa phòng, trang thiết bị, đề xuất sửa chữa và bảo trì cơ sở hạ tầng, dự trù y dụng cụ và vật tư tiêu hao, đồng thời giám sát công tác hành chính và thống kê báo cáo Ngoài ra, họ tham gia đào tạo liên tục cho kỹ thuật viên và y công, nghiên cứu khoa học, theo dõi chấm công lao động và tổng hợp báo cáo Kỹ thuật viên và y công còn thực hiện các kỹ thuật chuyên môn khi cần thiết, định kỳ sơ kết và tổng kết hoạt động chuyên môn của khoa, cũng như thực hiện các nhiệm vụ khác khi được Trưởng khoa phân công.
Quyền hạn của trưởng khoa bao gồm việc phân công kỹ thuật viên và y công để đáp ứng yêu cầu công tác chuyên môn; giám sát việc thực hiện các quy định kỹ thuật chuyên môn và nội quy của khoa, bệnh viện; và tham gia vào quá trình nhận xét, đề xuất khen thưởng, kỷ luật, tăng lương và đào tạo cho kỹ thuật viên và y công trong khoa.
1.2 Năng lực quản lý điều dưỡng, kỹ thuật viên trưởng tại bệnh viện
Có nhiều mô hình đánh giá năng lực quản lý điều dưỡng, kỹ thuật viên trưởng khoa, tuy nhiên một số năng lực quản lý cơ bản bao gồm[12][14]:
Quản lý nhân lực bao gồm việc thực hiện quy trình tuyển dụng theo tiêu chuẩn công việc, sắp xếp và giao nhiệm vụ cho nhân viên, cũng như theo dõi, kiểm tra và đánh giá hiệu quả công việc Đồng thời, cần đảm bảo thực hiện đúng các yêu cầu của người lao động theo chế độ và chính sách của Đảng và Nhà nước Các nội dung quản lý nhân lực bao gồm xác định khối lượng công việc, biên chế cần thiết, tuyển dụng, mô hình phân công chăm sóc, mô tả công việc cho các vị trí, đào tạo và huấn luyện nhân viên, xây dựng lịch phân công lao động, theo dõi và phân công công việc, cũng như nhận xét và đánh giá nhân viên.
1.2.2 Quản lý tài sản, vật tư trang thiết bị
Để quản lý tài sản, vật tư và trang thiết bị hiệu quả, cần xác định rõ nhu cầu và chủng loại cần thiết Việc dự trù, lĩnh và quản lý tài sản hiện nay còn thiếu tính khoa học, phụ thuộc vào nhiều yếu tố, dẫn đến tình trạng thiếu thừa, gây lãng phí và giảm hiệu quả công việc.
1.2.3 Lập, tổ chức thực hiện kế hoạch
Lập kế hoạch là quá trình xác định các hoạt động và phân bổ nguồn lực một cách hiệu quả nhằm đạt được mục tiêu Đây là chức năng cơ bản đầu tiên và là công cụ quản lý quan trọng của các nhà quản lý Trưởng khoa và KTV trưởng khoa có trách nhiệm xây dựng kế hoạch cho việc phân công công việc, sử dụng dụng cụ, nghỉ phép, hội họp, và đào tạo lại Tất cả các kế hoạch này cần được Trưởng khoa và Trưởng phòng ĐD bệnh viện phê duyệt.
ĐD và KTV trưởng khoa chịu trách nhiệm tổ chức các dịch vụ chăm sóc sức khỏe nội bộ (CSNB) và phối hợp với bác sĩ cũng như các tổ chức, cá nhân trong khoa và bệnh viện Chức năng tổ chức thực hiện bao gồm xác định mô hình chăm sóc, mô tả công việc cho từng vị trí, phân công nhân viên cho các nhiệm vụ cụ thể, phân bổ nguồn lực, xây dựng và cải tiến quy trình làm việc, đào tạo và huấn luyện nhân viên, cùng với việc điều phối các hoạt động.
1.2.4 Kiểm tra, đánh giá và giám sát
Để đảm bảo chất lượng dịch vụ, việc kiểm tra và đánh giá là rất quan trọng, bao gồm việc xây dựng các chuẩn mực và tiêu chuẩn rõ ràng Có ba loại tiêu chuẩn: (1) Tiêu chuẩn cấu trúc, liên quan đến nguồn lực thực hiện; (2) Tiêu chuẩn quy trình, quy định thứ tự thực hiện công việc; và (3) Tiêu chuẩn đầu ra, phản ánh kết quả cuối cùng Để cải thiện chất lượng dịch vụ, cần thực hiện kiểm tra, đánh giá thường xuyên và toàn diện Phương pháp đánh giá nên dựa vào báo cáo, hồ sơ chuyên môn, sổ sách hành chính, ý kiến của bệnh nhân, cũng như quan sát thực tế tại buồng của điều dưỡng và kỹ thuật viên trưởng khoa.
Giám sát là một bước thiết yếu trong chu trình quản lý, giúp phát hiện các vấn đề, khó khăn và vướng mắc trong quá trình thực hiện kế hoạch hành động Việc này cho phép chúng ta kịp thời giải quyết và điều chỉnh kế hoạch hoạt động một cách hiệu quả.
1.2.5 Đào tạo điều dưỡng Đào tạo lại cho cán bộ trong quá trình công tác là việc làm không thể thiếu được trong quá trình sử dụng nhân lực, đặc biệt là công tác CSNB Trong quá trình điều hành phân công công việc cho nhân viên, ĐDT sẽ hiểu và đánh giá được thực trạng năng lực công tác, khả năng hoàn thành nhiệm vụ của nhân viên ĐD, KTV trưởng khoa phải lập kế hoạch, xây dựng nội dung đào tạo, đánh giá tay nghề nhân viên Tham gia hướng dẫn, học sinh, sinh viên điều dưỡng trong quá trình thực tập tại khoa
Nghiên cứu điều dưỡng là một phần quan trọng của nghiên cứu y học, nhằm mục đích phát triển và mở rộng kiến thức nghề nghiệp thông qua việc sử dụng các bằng chứng nghiên cứu đáng tin cậy để cải thiện thực hành điều dưỡng Các điều dưỡng viên và kỹ thuật viên trưởng khoa tham gia vào hoạt động nghiên cứu khoa học không chỉ giúp nâng cao chất lượng dịch vụ chăm sóc mà còn gia tăng giá trị nghề nghiệp của bản thân.
Có 3 phạm vi nghiên cứu điều dưỡng mà ĐD, KTV trưởng khoa có thể thực hiện: giáo dục, thực hành và quản lý
Ngoài ra còn một số năng lực khác cần có:
- Năng lực ra quyết định;
- Năng lực giải quyết vấn đề;
1.2.7 Các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực quản lý của ĐD, KTV trưởng khoa
Các yếu tố thuộc về bản thân điều dưỡng trưởng khoa [12][14]
Cơ sở thực tiễn
2.1.1 Thông tin về Viện Huyết học- Truyền máu Trung ương
Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương là đơn vị sự nghiệp y tế công lập trực thuộc Bộ Y tế, được thành lập theo quyết định số 31/2004/QĐ-TTg ngày 08/03/2004 Viện được hình thành trên cơ sở Viện Huyết học và Truyền máu Bệnh viện Bạch Mai và là một trong những cơ sở y tế công lập được giao quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về nhiệm vụ chuyên môn, tổ chức bộ máy, biên chế và tài chính.
Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương là cơ sở y tế hàng đầu chuyên về Huyết học và Truyền máu, thực hiện khám, chữa bệnh, tư vấn phòng bệnh, đào tạo, nghiên cứu khoa học, chỉ đạo tuyến và hợp tác quốc tế, tương tự như các bệnh viện chuyên khoa khác.
Viện có vai trò tham mưu và phối hợp với các tổ chức chính quyền, đoàn thể từ trung ương đến địa phương để lập kế hoạch vận động người dân tham gia hiến máu tình nguyện Ngoài ra, Viện còn tổ chức tiếp nhận, sàng lọc, điều chế và lưu trữ máu, đồng thời điều tiết và phân phối máu để đáp ứng nhu cầu cấp cứu và điều trị cho hơn 160 bệnh viện và cơ sở y tế trong khu vực.
Đến tháng 10/2020, Viện có 39 đơn vị cấp khoa/phòng và trung tâm, tổng cộng 976 cán bộ nhân viên Nhân lực của Viện được phân chia thành ba khối chuyên môn chính: lâm sàng, xét nghiệm và truyền máu, với số lượng và cơ cấu hợp lý.
Tổng số nhân lực điều dưỡng kỹ thuật viên toàn Viện:
LIÊN HỆ THỰC TIỄN
Ưu, nhược điểm về năng lực TH quản lý ĐD, KTV trưởng khoa 24 1 Ưu điểm
ĐD, KTV trưởng khoa chủ trì hoặc tổ chức hoạt động nghiên cứu khoa học ĐD, KTV của khoa
Một số kỹ thuật viên trưởng khối xét nghiệm không tích cực tham gia vào quá trình xây dựng đề án vị trí việc làm cho các kỹ thuật viên trong khoa, mà công việc này chủ yếu do lãnh đạo khoa thực hiện trực tiếp.
Dữ liệu đánh giá nhân viên hiện tại chủ yếu tập trung vào việc ghi nhận những điểm yếu và sai sót trong tháng, trong khi chưa có bảng tiêu chí đánh giá cụ thể để hướng dẫn quá trình này.
Để cải thiện năng lực quản lý nhân lực của điều dưỡng trưởng khoa, cần tập trung vào việc xây dựng tiêu chí đánh giá hiệu suất lao động cho điều dưỡng và kỹ thuật viên, cũng như lập bảng mô tả công việc chi tiết cho từng vị trí Hơn nữa, điều dưỡng trưởng khoa cần thực hiện hiệu quả công tác theo dõi và đánh giá kết quả công việc của nhân viên dựa trên các tiêu chí đã được đề ra.
Điều dưỡng trưởng khoa cần chú trọng vào công tác tổ chức và tạo sự đoàn kết trong đội ngũ điều dưỡng viên Việc này giúp tăng cường sự phối hợp trong công việc, từ đó nâng cao hiệu quả làm việc và mang lại sự hài lòng cho khách hàng.
2.2.2.2 Quản lý tài sản, vật tư trang thiết bị
Chưa phát huy tốt năng lực ứng dụng công nghệ thông tin trong việc quản lý hàng hóa, thiết bị
Nhiều ĐD, KTV trưởng còn hạn chế trong công tác kiểm tra giám sát việc thực hiện quản lý tài sản, vật tư trang thiết bị
Chưa thực sự chú trọng công tác đào tạo, huấn luyện nhân viên về việc quản lý trang thiết bị
2.2.2.3 Năng lực Lập, tổ chức thực hiện kế hoạch điều dưỡng
Năng lực lập kế hoạch và tổ chức thực hiện công tác điều dưỡng cần được cải thiện, với 38,1% đạt mức “Đạt” và 61,9% ở mức “Khá”, trong khi không có ai đạt mức “Tốt”.
Trong số các kết quả đánh giá, một số lĩnh vực thực hành cần cải thiện bao gồm việc hàng năm các khoa xây dựng chỉ số chất lượng công tác điều dưỡng và tổ chức theo dõi, giám sát kết quả thực hiện các chỉ số này Đây là tiêu chuẩn đánh giá chất lượng bệnh viện hàng năm của Bộ Y tế Trong những năm tới, công tác điều dưỡng của Viện cần chú trọng hơn đến vấn đề này, đặc biệt là cần quy định, hướng dẫn và giám sát các khoa để nâng cao vai trò chủ động và độc lập trong hoạt động khám chữa bệnh và công tác điều dưỡng.
2.2.2.4 Năng lực kiểm tra, đánh giá và giám sát
Hầu hết các cơ sở hiện vẫn gặp khó khăn trong việc theo dõi các biện pháp khắc phục và hiệu quả phòng ngừa sau khi nhân viên kiểm tra, dẫn đến việc không thể triệt để khắc phục một số lỗi và sai sót.
2.2.2.5 Năng lực đào tạo điều dưỡng
Chương trình đào tạo hàng năm cho ĐD và KTV hiện nay chưa được xây dựng dựa trên đánh giá và khảo sát nhu cầu thực tế từ nhân viên, cũng như kết quả đánh giá năng lực và kiểm tra tuân thủ quy trình Điều này dẫn đến việc nhiều nội dung đào tạo không đáp ứng được nhu cầu thực tiễn của nhân viên.
2.2.2.6 Năng lực nghiên cứu khoa học
Một số ĐD, KTV trưởng khoa chưa thực sự nhiệt tình, tâm huyết với công tác nghiên cứu, số lượng đề tài điều dưỡng của khoa ít
Các đề tài nghiên cứu chủ yếu là nghiên cứu mô tả Ít có những đề tài can thiệp nâng cao chất lượng CSNB
2.2.2.7 Các yếu tố về tuổi, giới, thâm niên quản lý, trình độ, chuyên môn
Sự khác biệt về tuổi, giới tính, thâm niên quản lý, trình độ và chuyên môn không ảnh hưởng đáng kể đến năng lực thực hành quản lý điều dưỡng Để nâng cao năng lực quản lý cho đội ngũ điều dưỡng và kỹ thuật viên trưởng, Viện cần áp dụng những phương pháp tiếp cận mới, chẳng hạn như cải thiện thể chế và tổ chức các hoạt động đào tạo, huấn luyện hiệu quả.
Nguyên nhân của tồn tại
ĐD và KTV trưởng khoa cần tăng cường sự quan tâm đến hệ thống văn bản và hướng dẫn chi tiết thực hiện các nhiệm vụ quản lý, nhằm nâng cao khả năng áp dụng và thực thi một cách bài bản hơn.
Nhiều đạo diễn và kỹ thuật viên trưởng khoa thường chú trọng vào kết quả của các hoạt động chuyên môn hơn là các hoạt động quản lý Điều này dẫn đến tình trạng chung là nhiều hoạt động mang tính đối phó và hình thức.
Trước đây, Viện chưa thực hiện đánh giá năng lực định kỳ hàng năm đối với đội ngũ Điều dưỡng (ĐD) và Kỹ thuật viên (KTV) trưởng, dẫn đến việc không có cơ sở để đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ cũng như thi đua khen thưởng Điều này đã không tạo ra áp lực cần thiết để ĐD và KTV trưởng nỗ lực cố gắng hơn trong công việc của họ.
Viện chưa có chính sách lương thưởng dựa trên đánh giá hiệu suất làm việc (KPI), dẫn đến việc nhân viên không chịu áp lực trong công việc, ảnh hưởng đến động lực của điều dưỡng (ĐD) và kỹ thuật viên (KTV) trưởng Khối lượng công việc hiện tại đang quá tải, với áp lực gia tăng từ bệnh nhân và người nhà Hơn nữa, sự cần thiết phải thực hiện nhiều quy định và chính sách mới liên quan đến chuyên môn và thủ tục bảo hiểm y tế (BHYT) khiến ĐD và KTV trưởng cảm thấy áp lực lớn Do đó, họ thường ngại thiết lập các yêu cầu quản lý chặt chẽ hơn đối với nhân viên, trong khi bản thân họ cũng không có đủ thời gian cho các hoạt động quản lý khác.
ĐỀ XUẤT CÁC GIẢI PHÁP
Để nâng cao chất lượng chăm sóc người bệnh và tăng cường năng lực quản lý tại Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương, cần tập trung vào các giải pháp ưu tiên nhằm khắc phục những tồn tại trong công tác quản lý hiện nay.
Tổ chức đào tạo và cập nhật kiến thức, kỹ năng quản lý cho điều dưỡng và kỹ thuật viên trưởng theo chương trình QLĐD do Bộ Y tế ban hành, theo văn bản số 5909/YT-K2Đt ngày 16/8/2004.
Bộ Y tế đã quyết định triển khai chương trình đánh giá năng lực cho điều dưỡng và kỹ thuật viên trưởng như một hoạt động thường niên Chương trình này sẽ trở thành một tiêu chí quan trọng trong việc đánh giá thi đua và mức độ hoàn thành nhiệm vụ hàng năm của các điều dưỡng và kỹ thuật viên trưởng.
Rà soát, hoàn thiện các quy trình tại Viện liên quan đến các hoạt động quản lý điều dưỡng, kỹ thuật viên trưởng
Viện cần tăng cường hơn nữa công tác kiểm tra, đánh giá và giám sát các hoạt động quản lý điều dưỡng tại khoa/phòng.