Quản lý hoạt động dạy học các môn lý luận chính trị ở học viện an ninh nhân dân trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC VŨ TRỌNG ĐẠI QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC CÁC MÔN LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ Ở HỌC VIỆN AN NINH NHÂN DÂN TRONG BỐI CẢNH ĐỔI MỚI GIÁO DỤC HIỆN NAY

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

VŨ TRỌNG ĐẠI

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC CÁC MÔN

LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ Ở HỌC VIỆN AN NINH NHÂN DÂN TRONG BỐI CẢNH ĐỔI MỚI GIÁO DỤC HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI - 2021

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

VŨ TRỌNG ĐẠI

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC CÁC MÔN

LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ Ở HỌC VIỆN AN NINH NHÂN DÂN TRONG BỐI CẢNH ĐỔI MỚI GIÁO DỤC HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Chuyên ngành: Quản lý giáo dục

Mã số: 8.140114

Người hướng dẫn khoa học: TS NGUYỄN TRUNG KIÊN

HÀ NỘI - 2021

LỜI CẢM ƠN

Trong quá trình thực hiện đề tài: “Quản lý hoạt động dạy học các môn

lý luận chính trị ở Học viện An ninh nhân dân trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay”, tôi đã nhận được rất nhiều sự quan tâm, giúp đỡ, tạo điều kiện

của tập thể Ban Giám hiệu, c c đ n v ph ng chức năng, c c thầy giáo, cô giáo tham gia giảng dạy, tư vấn, giúp đỡ, tạo điều kiện tốt nhất cho tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu luận văn Tôi xin bày tỏ lòng cảm n chân thành về sự giúp đỡ quý b u đó

Tôi xin được bày tỏ lòng biết n sâu sắc tới TS Nguyễn Trung Kiên

- người trực tiếp hướng dẫn khoa học đã tận tình quan tâm và chỉ bảo, động viên tôi hoàn thành luận văn này

Mặc dù bản thân tôi đã có nhiều cố gắng trong thực hiện đề tài nhưng chắc chắn rằng đề tài sẽ còn có những hạn chế, thiếu sót Tôi rất mong nhận được sự góp ý chân thành của quý thầy cô, đồng nghiệp và những người quan tâm để luận văn hoàn thiện h n

Xin trân trọng cảm ơn!

Tác giả luận văn

Vũ Trọng Đại

MỤC LỤC

Trang

Lời cảm n i

Danh mục chữ viết tắt ii

Danh mục các bảng vii

Danh mục các biểu đồ viii

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC CÁC MÔN LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ Ở TRƯỜNG ĐẠI HỌC TRONG BỐI CẢNH ĐỔI MỚI GIÁO DỤC HIỆN NAY 6

1.1 Tổng quan về vấn đề nghiên cứu 6

1.2 Một số khái niệm cơ bản 9

1.2.1 Các môn lý luận chính tr 9

1.2.2 Hoạt động dạy học các môn lý luận chính tr ở trường đại học 11

1.2.3 Quản lý hoạt động dạy học các môn lý luận chính tr ở trường đại học 14

1.3 Vị trí, vai trò và đặc trưng của hoạt động dạy học các môn lý luận chính trị ở trường đại học 19

1.3.1 V trí, vai trò của hoạt động dạy học các môn lý luận chính tr ở trường đại học 19

1.3.2 Đặc trưng hoạt động dạy học các môn lý luận chính tr ở trường đại học 20

1.4 Hoạt động dạy học các môn lý luận chính trị ở trường đại học trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay 23

1.4.1 Yêu cầu của bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay đối với dạy học các môn lý luận chính tr trong trường đại học 24

1.4.2 Mục tiêu dạy học các môn lý luận chính tr ở trường đại học 27

1.4.3 Nội dung, hình thức tổ chức và phư ng ph p dạy học các môn lý luận chính tr ở trường đại học 29

1.4.4 Kiểm tra đ nh gi dạy học các môn lý luận chính tr ở trường đại học 31

1.5 Nội dung quản lý hoạt động dạy học các môn lý luận chính trị ở

trường đại học 33

1.5.1 Quản lý mục tiêu, kế hoạch dạy học c c môn ý uận ch nh tr 33

1.5.2 Quản lý hoạt động giảng dạy các môn lý luận chính tr của giảng viên 34

1.5.3 Quản lý hoạt động học tập các môn lý luận chính tr của sinh viên 35

1.5.4 Quản lý nội dung, hình thức tổ chức và phư ng ph p dạy học các môn lý luận chính tr 36

1.5.5 Quản ý c sở vật chất và phư ng tiện phục vụ dạy học các môn lý luận chính tr 37

1.5.6 Đ nh gi hoạt động dạy học các môn lý luận chính tr 39

1.6 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động dạy học ở trường đại học trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay 40

1.6.1 Yếu tố bên ngoài 40

1.6.2 Yếu tố bên trong 43

Kết luận chương 1 49

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC CÁC MÔN LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ Ở HỌC VIỆN AN NINH NHÂN DÂN TRONG BỐI CẢNH ĐỔI MỚI GIÁO DỤC HIỆN NAY 50

2.1 Khái quát về Học viện An ninh nhân dân 50

2.1.1 Sự hình thành, phát triển của Học viện An ninh nhân dân 50

2.1.2 Đặc điểm của Học viện An ninh nhân dân với c c c sở giáo dục đại học ngoài ngành 51

2.1.3 Đội ngũ giảng viên, cán bộ quản lý ở Học viện An ninh nhân dân 55

2.2 Tổ chức khảo sát thực trạng 56

2.2.1 Mục đ ch khảo sát 56

2.2.2 Đối tượng khảo sát 56

2.2.3 Nội dung khảo sát 57

2.2.4 Phư ng ph p khảo sát 57

2.3 Thực trạng hoạt động dạy học các môn lý luận chính trị ở Học viện An ninh nhân dân 56

2.3.1 Nhận thức, th i độ, trách nhiệm của các lực ượng về hoạt động dạy học c c môn ý uận ch nh tr 58 2.3.2 Thực trạng về hoạt động giảng dạy các môn lý luận chính tr

ở Học viện An ninh nhân dân 60 2.3.3 Thực trạng về hoạt động học các môn lý luận chính tr ở Học viện An ninh nhân dân 66 2.3.4 Thực trạng về kết quả dạy học c c môn ý uận ch nh tr 68

2.4 Thực trạng quản lý hoạt động dạy học các môn lý luận chính trị

ở Học viện An ninh nhân dân 68

2.4.1 Thực trạng quản lý mục tiêu, kế hoạch dạy học các môn học

lý luận chính tr ở Học viện An ninh nhân dân 68 2.4.2 Thực trạng quản lý hoạt động giảng dạy của giảng viên 70 2.4.3 Thực trạng quản lý hoạt động học tập của sinh viên ở Học viện An ninh nhân dân 73 2.4.4 Thực trạng quản lý nội dung, hình thức tổ chức và phư ng pháp dạy học các môn lý luận chính tr ở Học viện An ninh nhân dân 76 2.4.5 Thực trạng quản ý c sở vật chất và thiết b phục vụ cho hoạt động dạy học ở Học viện An ninh nhân dân 79 2.4.6 Thực trạng quản ý đ nh gi dạy học c c môn ý uận ch nh

tr ở Học viện An ninh nhân dân 81 2.4.7 Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động dạy học các môn LLCT ở Học viện ANND trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay 822.4.8 Nguyên nhân của thực trạng quản lý hoạt động dạy học các môn lý luận chính tr ở Học viện An ninh nhân dân 82

Kết luận chương 2 87 CHƯƠNG 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC CÁC MÔN LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ Ở HỌC VIỆN AN NINH NHÂN DÂN TRONG BỐI CẢNH ĐỔI MỚI GIÁO DỤC HIỆN NAY 88 3.1 Nguyên tắc đề xuất biện pháp quản lý hoạt động dạy học các môn lý luận chính trị ở Học viện An ninh nhân dân 88

3.1.1 Đảm bảo tính thực tiễn 88

3.1.2 Đảm bảo tính hệ thống 88

3.1.3 Đảm bảo tính khả thi và hiệu quả 89

3.1.4 Đảm bảo t nh đồng bộ 90

3.1.5 Đảm bảo tính chính tr 91

3.1.6 Đảm bảo tính nghiệp vụ 92

3.2 Đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học các môn lý luận chính trị ở Học viện An ninh nhân dân trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay 93

3.2.1 Tổ chức giáo dục nâng cao nhận thức cho đội ngũ giảng viên, cán bộ quản lý và sinh viên về vai trò, tầm quan trọng, ý nghĩa khoa học, thực tiễn của việc giảng dạy và học tập các môn lý luận chính tr 93

3.2.2 Triển khai kế hoạch hóa hoạt động dạy học c c môn ý uận ch nh tr ở Học viện An ninh nhân dân 96

3.2.3 Tổ chức bồi dưỡng, xây dựng đội ngũ giảng viên có đủ năng lực, tinh thần trách nhiệm, đạo đức cách mạng, phẩm chất chính tr vững vàng đ p ứng được bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay 99

3.2.4 Chỉ đạo đổi mới phư ng pháp dạy học c c môn ý uận ch nh tr phù hợp với bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay 102

3.2.5 Chỉ đạo đầu tư và sử dụng có hiệu quả c sở vật chất, trang thiết b phục vụ dạy học c c môn ý uận ch nh tr 104

3.2.6 Chỉ đạo thực hiện tốt việc kiểm tra, đ nh gi hoạt động dạy học c c môn ý uận chính tr 106

3.3 Khảo sát tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp đề xuất 109 3.2.1 Quy trình khảo nghiệm 109

3.2.2 Kết quả khảo nghiệm 109

Kết luận chương 3 118

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 119

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 123 PHỤ LỤC

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1 Đ nh gi hoạt động giảng dạy các môn LLCT của giảng viên

Học viện ANND 60Bảng 2.2 Thực trạng quản lý mục tiêu, kế hoạch dạy học các môn

LLCT của Học viện ANND 68Bảng 2.3 Thực trạng quản ý c sở vật chất, phư ng tiện kỹ thuật dạy học 80Bảng 2.4 Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động dạy

học các môn LLCT ở Học viện ANND 83Bảng 3.1 Kết quả khảo nghiệm tính cần thiết của các biện ph p đã đề xuất 109Bảng 3.2 Kết quả khảo nghiệm tính khả thi của các biện ph p đã đề xuất 113Bảng 3.3 Thứ hạng tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp 116

DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ

Biểu đồ 2.1 Kết quả khảo s t th i độ học tập các môn LLCT của sinh

viên Học viện ANND 58Biểu đồ 3.1 Mức độ đ nh gi t nh cần thiết của các biện pháp 111Biểu đồ 3.2 Mức độ đ nh gi t nh khả thi của các biện pháp 115Biểu đồ 3.3 Sự tư ng quan giữa tính khả thi và tính cần thiết của các

biện pháp 116

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

GD&ĐT luôn được coi là quốc sách hàng đầu, là sự nghiệp của Đảng, Nhà nước và toàn dân Ngh quyết số 29 - NQ/TW ngày 04/11/2013 Hội ngh Trung ư ng 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện GD&ĐT, đ p ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế th trường đ nh

hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế đã xác đ nh quan điểm "Đổi mới

căn bản, toàn diện giáo dục Việt Nam theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa, dân chủ hóa và hội nhập quốc tế, trong đó đổi mới cơ chế quản lý giáo dục, phát triển đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục là khâu then chốt” Như vậy, quản lý giáo dục được xác đ nh chính là khâu then chốt đảm

bảo sự thắng lợi của đổi mới giáo dục

Trong CAND, để triển khai thực hiện nghiêm túc và có hiệu quả Ngh quyết số 29 - NQ/TW, ngày 28/10/2014 Đảng ủy Công an Trung ư ng đã ban hành Ngh quyết số 17-NQ/ĐUCA (Ngh quyết 17) và Bộ trưởng Bộ Công an

đã ký ban hành Chỉ th số 13/CT-BCA (Chỉ th 13) về đổi mới căn bản, toàn diện GD&ĐT trong CAND Ngh quyết số 17 và Chỉ th 13 đã x c đ nh rõ những quan điểm chỉ đạo, những mục tiêu tổng qu t, mục tiêu cụ thể và các nhiệm vụ, giải ph p c bản nhằm đổi mới căn bản, toàn diện c c mặt công tác GD&ĐT trong CAND

Giáo dục được thực hiện bằng nhiều con đường, trong đó có dạy học

Có thể nói hoạt động dạy học là hoạt động trung tâm, quyết đ nh chất ượng, hiệu quả giáo dục trong nhà trường Giáo dục nhà trường, nhất là giáo dục ở bậc đại học ngoài việc đào tạo kỹ năng chuyên môn, đào tạo nghề thì việc giáo dục đạo đức, nhân cách, bản ĩnh chính tr cho sinh viên cũng phải được chú trọng Các môn LLCT ở trường đại học có nhiệm vụ xây dựng, củng cố thế giới quan duy vật biện chứng, nhân sinh quan cách mạng, phư ng pháp luận khoa học, rèn bản ĩnh chính tr vững vàng cho người học, củng cố niềm

tin vào sự nghiệp cách mạng của Đảng, trang b c sở phư ng pháp luận khoa học cho việc nhận thức đường lối chính sách của Đảng, Nhà nước và tham gia đấu tranh tư tưởng, lý luận chống lại những luận điệu xuyên tạc, bóp méo các quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh Tuy nhiên, các môn LLCT vốn là các môn học mang tính tkhái quát, trừu tượng cao; nội dung các môn học LLCT còn nặng về lý thuyết, thiếu liên hệ, vận dụng trong thực tiễn nghiệp vụ Công an, chưa k p thời cập nhật những vấn đề thời sự, chính tr trong và ngoài nước; chư ng trình dạy học các môn LLCT chậm đổi mới; phư ng pháp giảng dạy chủ yếu vẫn là truyền thụ một chiều, việc ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy các môn LLCT còn chưa hiệu quả; việc kiểm tra đ nh giá các môn LLCT chủ yếu mới dừng lại ở mức tái hiện kiến thức Trong khi đó, phần lớn sinh viên còn yếu về tư duy trừu tượng, thiếu nền tảng kiến thức xã hội, kinh nghiệm thực tiễn để liên hệ, vận dụng lý luận vào thực tiễn, lúng túng trong phư ng pháp học tập, nghiên cứu Những hạn chế nêu trên đã làm giảm tính hứng thú của sinh viên khi tiếp cận và học tập các môn LLCT

Học viện ANND là một trong những c sở đào tạo hàng đầu về LLCT, trọng điểm trong ngành Công an Để dạy học các môn LLCT có chất ượng tốt, đạt được mục tiêu đã xác đ nh, cần phải quản lý khoa học hoạt động này Nhận thức được vấn đề này, những năm qua Học viện luôn quan tâm đến hoạt động dạy học và quản lý hoạt động dạy học các môn LLCT và đã đạt được nhiều kết quả Tuy nhiên hoạt động dạy học các môn LLCT và quản lý hoạt động dạy học các môn LLCT vẫn còn những hạn chế nhất đ nh, chưa hoàn toàn đ p ứng được yêu cầu đặt ra trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay

Do đó, cần phải có những nghiên cứu làm rõ c sở khoa học khoa học, đề xuất được các biện pháp hợp lý để quản lý hoạt động dạy học các môn LLCT

ở Học viện ANND

Từ những ý do c bản trên, tôi lựa chọn đề tài: “Quản lý hoạt động dạy

học các môn lý luận chính trị ở Học viện An ninh nhân dân trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay” àm đề tài luận văn thạc sĩ QLGD của mình

2 Mục đích nghiên cứu

Trên c sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn, đề tài luận văn hướng tới đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học các môn LLCT ở Học viện ANND trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay, góp phần nâng cao chất ượng giáo dục và đào tạo của Học viện ANND

3 Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Hoạt động dạy học các môn LLCT ở Học viện ANND

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Quản lý hoạt động dạy học các môn LLCT ở Học

viện ANND

4 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu c sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học các môn LLCT ở trường đại học

- Nghiên cứu c sở thực tiễn quản lý hoạt động dạy học các môn LLCT

ở Học viện ANND

- Đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động dạy học các môn LLCT ở Học viện ANND

5 Câu hỏi nghiên cứu

Cần có biện ph p nào để quản lý hoạt động dạy học các môn lý luận chính tr tại Học viện ANND đem ại hiệu quả, góp phần nâng cao chất ượng đào tạo của Học viện ANND trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay?

6 Giả thuyết khoa học

Công tác quản lý hoạt động dạy học các môn LLCT ở Học viện ANND trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay mặc dù đã có những chuyển biến và đạt những kết quả nhất đ nh nhưng so với yêu cầu vẫn còn nhiều hạn chế Điều này ảnh hưởng không nhỏ đến việc thực hiện các mục tiêu, nhiệm vụ giáo dục đào tạo của Học viện Nếu đ nh gi đúng thực trạng, xây dựng và áp dụng biện pháp quản lý hoạt động dạy học các môn LLCT một cách hợp lý,

phù hợp với lý luận và thực tiễn dạy học ở Học viện ANND sẽ góp phần nâng cao chất ượng hoạt động dạy - học của Học viện, đ p ứng yêu cầu sự nghiệp giáo dục và đào tạo cán bộ Công an thời đại mới chính quy, tinh nhuệ và từng

bước hiện đại

7 Giới hạn phạm vi nghiên cứu

- Các số liệu điều tra, khảo sát từ năm 2016 cho đến nay

- Đối tượng khảo s t: Đội ngũ c n bộ quản ý; Đội ngũ giảng viên; Sinh viên c c khóa đào tạo chính quy hệ sỹ quan

8 Phương pháp nghiên cứu

- C c phư ng ph p nghiên cứu lý luận: Hệ thống hóa, khái quát hóa,

phân tích, tổng hợp những vấn đề có liên quan tới đề tài như c c văn kiện, ngh quyết, chỉ th của Đảng và Nhà nước về giáo dục và đào tạo; các giáo trình, sách chuyên khảo, tài liệu về lý luận quản lý, QLGD; các công trình khoa học và bài báo khoa học có liên quan tới đề tài như: uận án tiến sĩ, uận văn thạc sĩ, b o c o khoa học, kỷ yếu hội thảo khoa học… để từ đó chọn lọc những thông tin cần thiết phục vụ cho việc luận giải c sở lý luận và các nhiệm vụ nghiên cứu theo mục đ ch mà đề tài đã x c đ nh

- C c phư ng ph p nghiên cứu thực tiễn:

+ Phư ng ph p điều tra bằng bảng hỏi: Sử dụng c c mẫu phiếu điều tra đối với sinh viên, giảng viên và c n bộ quản ý để thu thập thông tin về thực

trạng hoạt động dạy học c c môn LLCT

+ Phư ng ph p quan s t: Quan s t c c hoạt động đào tạo ở Học viện ANND, các hoạt động giảng dạy - học tập LLCT ở khoa, bộ môn

+ Phư ng ph p thống kê, xử lý số liệu: Sử dụng các thuật toán thống

kê, xử lý số liệu thu được và c c phân t ch c c đ nh ượng tư ng ứng

9 Những đóng góp của đề tài

- Ý nghĩa ý uận: Tổng kết ý uận về quản ý hoạt động dạy học c c môn LLCT ở trường đại học, chỉ ra những yếu tố ảnh hưởng đến quản ý hoạt động dạy học c c môn LLCT, cung cấp c sở ý uận cho đề tài

- Ý nghĩa thực tiễn: Luận văn tiến hành điều tra, khảo s t, thu thập thông tin về quản ý hoạt động dạy học c c môn LLCT ở Học viện ANND, đồng thời đưa ra nhận xét tổng thể về c c thực trạng Trên c sở đó, uận văn đề xuất c c biện ph p khả thi giúp c c nhà quản ý nâng cao chất ượng quản ý hoạt động dạy học c c môn LLCT ở Học viện ANND trong bối cảnh đổi mới

gi o dục hiện nay

10 Cấu trúc luận văn

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn

có 3 Chư ng:

Chương 1: C sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học các môn LLCT

ở trường đại học trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay

Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động dạy học các môn LLCT ở Học

viện ANND trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay

Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động dạy học các môn LLCT ở Học

viện ANND trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC CÁC MÔN

LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ Ở TRƯỜNG ĐẠI HỌC TRONG

BỐI CẢNH ĐỔI MỚI GIÁO DỤC HIỆN NAY

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề

Trong ch sử gi o dục và đào tạo, QLGD xuất hiện từ rất sớm Tuy nhiên, đến những năm 1960 của thế kỉ XX, xuất ph t từ yêu cầu nâng cao hiệu quả chất ượng gi o dục, quản ý đào tạo mới thực sự thu hút được sự quan tâm của nhiều nhà QLGD, tâm ý học ở phư ng diện ý uận và thực tiễn quản ý

Trên thế giới, trong những năm gần đây, xuất hiện những nghiên cứu đi sâu vào vấn đề quản ý đào tạo, quản ý sinh viên, sinh viên trong c c nhà trường

đại học, cao đẳng V dụ như: Nghiên cứu của Corifin về “Vấn đề quản lý đào

tạo, tự quản lý sinh viên trong học tập” tại Khoa Tâm ý sư phạm trường đại học

Mons 02-hainaut (Bỉ) (1989) [15]; t c giả Harid Koontz với “Những vấn đề cốt

yếu của quản lý” (1992) [34]; t c giả Peter Drucker có nghiên cứu mang tên

“Những thách thức của quản lý trong thế kỉ XXI” (2003) [18] C c t c giả đã có

những đóng góp quan trọng cho nghiên cứu về QLGD nói chung và ĩnh vực quản ý sinh viên trong c c Nhà trường hiện nay nói riêng

Ở Việt Nam, nhiều nhà khoa học về gi o dục và QLGD đã nghiên cứu

và công bố c c công trình khoa học trên ĩnh vực quản ý nhà nước về GD&ĐT và quản ý GD&ĐT trong Nhà trường Có một số công trình nghiên cứu tiêu biểu sau đây:

- Gi o trình “Cơ sở của khoa học quản lý” của t c giả Nguyễn Quốc

Ch và Nguyễn Th Mỹ Lộc [16] Đây à tài iệu dành cho sinh viên cao học QLGD, Khoa sư phạm Đại học Quốc gia Hà Nội, tài iệu kh i qu t những vấn

đề chung nhất về quản ý như: ch sử hình thành khoa học quản ý, c c kh i niệm, phạm trù c bản và phư ng ph p của khoa học quản ý…

- Bàn về QLGD có công trình nghiên cứu: “Khoa học quản lý giáo dục

- một số vấn đề lý luận và thực tiễn” của t c giả Trần Kiểm [33] và công trình

nghiên cứu “Quản lý giáo dục” của c c t c giả Bùi Minh Hiền (chủ biên), Vũ

Ngọc Hải, Đặng Quốc Bảo [26] C c t c phẩm của c c t c giả trên tập trung uận giải c c vấn đề, nội dung c bản như: Kh i niệm về quản ý, QLGD, quản ý trường học; vai tr của QLGD; hệ thống gi o dục quốc dân; bản chất, chức năng, nguyên tắc và phư ng ph p QLGD; thông tin trong quản ý, QLGD, công cụ QLGD; quản ý Nhà nước về gi o dục; quản ý chất ượng

gi o dục; xây dựng đội ngũ gi o viên và c n bộ QLGD; quản ý tài ch nh; quản ý nhà trường; quản ý c sở vật chất kỹ thuật trong gi o dục và trường học; một số kinh nghiệm quốc tế về QLGD; QLGD trong xu thế hội nhập và toàn cầu hóa

- Ngoài ra có thể kể đến t c phẩm “Biết người, dùng người, quản

người” của t c giả Tạ Ngọc Ái, trang b cho người đọc phư ng ph p thấu hiểu

tư chất, năng ực, nhân c ch của một con người; phư ng ph p ứng xử, tổ chức, sử dụng người; phư ng ph p quản ý con người nâng cao tố chất, uy t n, năng ực của người àm công t c quản ý

Vấn đề nâng cao hiểu quả hoạt động dạy học c c môn LLCT trong các nhà trường đã thu hút được sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu Đ ng chú

ý à một số công trình nổi bật như:

T c giả Hồ Thanh Hải (2012), trong bài: Đổi mới phương pháp giảng

dạy lý luận ch nh trị phải uất phát t nhu c u “tự th n” m i giáo viên, Tạp

ch Tuyên gi o, số 3 24 đã đề cập tới t nh tất yếu phải đổi mới phư ng ph p giảng dạy c c môn LLCT trong bối cảnh mới (giảm tải chư ng trình c c môn LLCT; kết hợp 03 môn Triết học M c - Lênin, Kinh tế ch nh tr học M c - Lênin, Chủ nghĩa xã hội khoa học thành môn Những nguyên ý c bản của chủ nghĩa M c - Lênin) Từ đó, t c giả đã đưa ra c c phư ng ph p giảng dạy LLCT có chất ượng, hiệu quả và s t với từng đối tượng

T c giả Võ Minh Hùng (2019), trong bài: “Một số biện pháp n ng cao

chất lượng dạy học các môn l luận ch nh trị ở các trường đại học, cao đẳng hiện nay”, Tạp ch Gi o dục Số đặc biệt Kì 2 th ng 5/2019 29 đã đề cập việc

nâng cao chất ượng dạy và học c c học phần LLCT của c c trường đại học, cao đẳng ở nước ta hiện nay à vấn đề trăn trở và nhức nhối của nhiều giảng viên đại học trong cả nước Để nâng cao chất ượng dạy học, t c giả khẳng

đ nh cần phải t ch cực đổi mới PPDH, đó à kết hợp PPDH truyền thống với

c c PPDH t ch cực ấy người học àm trung tâm và cần kết hợp với việc p dụng công nghệ thông tin vào dạy học Việc qu n triệt quan điểm gi o dục LLCT phải biết kết hợp giữa uận với thực tiễn cuộc sống

T c giả Phan Th Phư ng Anh và Trần Th Như Tuyến (2017), trong

bài “Thực trạng công tác giáo dục ch nh trị tư tưởng cho sinh viên hiện nay

và một số giải pháp mang t nh định hướng”, Tạp ch Khoa học Trường Đại

học Cần Th 04 đã nghiên cứu và phân t ch thực trạng công t c gi o dục

ch nh tr cho sinh viên Việt Nam hiện nay, từ đó đề xuất một số giải ph p mang t nh đ nh hướng nhằm tăng cường hiệu quả công t c gi o dục ch nh tr

tư tưởng cho sinh viên

T c giả Trần Th Thùy Nhân (2017), Luận văn thạc sỹ: “Quản lý hoạt

động đào tạo các học ph n lý luận ch nh trị cho sinh viên hệ ch nh quy trong Đại học Quốc gia Hà Nội” 37 Qua nghiên cứu c sở ý uận về công t c

gi o dục LLCT và quản ý đào tạo trong trường đại học, phân t ch thực trạng quản ý hoạt động đào tạo c c học phần LLCT cho sinh viên trong Đại học Quốc gia Hà Nội, đề xuất biện ph p nhằm nâng cao chất ượng quản ý hoạt động đào tạo c c học phần LLCT trong trường Đại học Quốc gia Hà Nội

Ngoài ra, c n một số nghiên cứu có iên quan như: Nguyễn Th Diễm Hằng (2017), “Một số phư ng ph p hướng dẫn sinh viên tự học c c môn Lý uận ch nh tr có hiệu quả” - Tạp ch gi o dục số đặc biệt, kỳ II th ng 10/2017; Trần Thanh Hư ng (2018), “Những yếu tố t ch cực nhằm nâng cao năng ực

sư phạm cho giảng viên gi o dục Lý uận ch nh tr hiện nay” - Tạp ch Gi o dục, Số đặc biệt, kỳ II, th ng 5/2018; Luận văn Thạc sỹ “Quản ý hoạt động bồi dưỡng Lý uận ch nh tr cho học viên tại trung tâm bồi dưỡng ch nh tr huyện Bình Gia, tỉnh Lạng S n”, Hoàng Th Hư ng, Đại học Gi o dục, Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội, 2014

Có thể nói, thời gian qua đã có nhiều công trình của c c nhà gi o dục và quản ý gi o dục đã tập trung nghiên cứu c c kh a cạnh kh c nhau của hoạt động dạy học và quản ý hoạt động dạy học c c môn LLCT ở trường đại học, thực trạng những vấn đề đặt ra và từ đó đã đề xuất c c giải ph p nhằm nâng cao hiệu quả chất ượng dạy học c c môn LLCT trong bối cảnh hiện nay Tuy nhiên, cho tới nay chưa có bất kỳ công trình khoa học nào nghiên cứu một

c ch có hệ thống về c sở ý uận, thực tiễn và đề xuất biện ph p quản ý hoạt động dạy học c c môn LLCT ở Học viện ANND Vì vậy, đây à đề tài mới, đưa ra một hướng đi mà c c đề tài tư ng tự trước đó chưa thực hiện được

1.2 Một số khái niệm cơ bản

1.2.1 Các môn lý luận chính trị

* Lý luận ch nh trị

Theo Đại t điển Tiếng Việt định nghĩa: “Lý luận là hệ thống những tư tưởng được khái quát t những kinh nghiệm thực tiễn, có tác dụng chỉ đạo thực hiện Lý luận là những kiến thức được khái quát và được hệ thống hóa trong một lĩnh vực nào đó” [45, tr 544-545]

Trong cuốn s ch, Ch nh trị học đại cương, đã tiếp cận ch nh tr với tư

c ch à quan hệ đặc biệt của chủ thể vừa iên quan tới quyền ực, vừa à hoạt

động xã hội đặc thù của c c chủ thể ch nh tr Theo đó, Ch nh trị là hoạt động

trong lĩnh vực quan hệ giữa các giai cấp, cũng như các d n tộc và các quốc gia với vấn đề giành, giữ, tổ chức và sử dụng quyền lực Nhà nước; là sự tham gia của nh n d n vào công việc của Nhà nước và ã hội, là hoạt động ch nh trị thực tiễn của giai cấp, các đảng phái ch nh trị, các nhà nước nhằm tìm

kiếm những khả năng thực hiện đường lối và những mục tiêu đã đề ra nhằm thỏa mãn lợi ch [21] Ch nh tr à sản phẩm trực tiếp của tư duy, à sự phản

nh những quan hệ xã hội, do đó ch nh tr thuộc về kiến trúc thượng tầng,

Ch nh tr c n được hiểu à chủ trư ng, ch nh s ch của đảng cầm quyền; c c

chủ trư ng, ch nh s ch đó được cụ thể hóa thành ph p uật của Nhà nước

Lý luận ch nh trị à từ ghép của “Lý uận” và “Ch nh tr ”, trong đó ý

uận được giới hạn ở ĩnh vực ch nh tr Với ý nghĩa ch nh tr à mối quan hệ giữa c c giai cấp của xã hội có giai cấp về vấn đề quyền ực nhà nước, LLCT được hiểu à những vấn đề ý uận gắn iền với cuộc đấu tranh giữa c c giai cấp trong xã hội có giai cấp, xung quanh vấn đề giành, giữ và thực thi quyền

ực ch nh tr , tức quyền ực ch nh tr nhà nước

Như vậy, có thể hiểu: LLCT là hệ thống tri thức về lĩnh vực ch nh trị,

thể hiện thái độ và lợi ch của một giai cấp đối với quyền lực nhà nước trong

ã hội có giai cấp, được khái quát hóa t nghiên cứu khoa học và thực tiễn hoạt động ch nh trị

LLCT à hệ thống c c quan điểm, chủ trư ng, đường ối, ch nh s ch của Đảng Cộng sản Việt Nam, giai cấp vô sản nhằm giành, giữ và thực thi quyền ực nhà nước LLCT của Đảng Cộng sản Việt Nam à ý uận về thời kỳ

qu độ ên chủ nghĩa xã hội, về nền kinh tế th trường đ nh xã hội chủ nghĩa,

về sở hữu c c thành phần kinh tế, về đấu tranh giai cấp, về xây dựng Đảng và xây dựng nhà nước ph p quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân và vì dân

* Các môn lý luận chính trị:

Hiện nay, công t c giảng dạy c c môn học ch nh tr được thực hiện theo hướng dẫn của Ban Tuyên gi o Trung ư ng, Bộ Gi o dục và Đào tạo và Bộ Công an Cụ thể, tại Công văn số 512/BGDĐT ngày 02/02/2009 về việc giảng dạy c c môn LLCT, Bộ Gi o dục và Đào tạo hướng dẫn giảng dạy c c môn học ch nh tr tại c c trường đại học gồm 03 môn học: Chủ nghĩa M c - Lênin,

Tư tưởng Hồ Ch Minh, Đường ối c ch mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam

13 Đến năm 2017, Ban Tuyên gi o Trung ư ng hướng dẫn c c môn học

ch nh tr gồm 05 môn: Triết học, Kinh tế ch nh tr , Chủ nghĩa xã hội khoa học, Tư tưởng Hồ Ch Minh, L ch sử Đảng Cộng sản Việt Nam

Căn cứ theo mục tiêu, yêu cầu đào tạo, Bộ Công an bổ sung thêm môn học Xây dựng Đảng Cộng sản Việt Nam, Công t c dân vận của Đảng Cộng sản Việt Nam vào khối kiến thức ch nh tr trong chư ng trình đào tạo đại học của c c trường CAND, trong đó có Học viện ANND

Như vậy, có thể hiểu: Các môn LLCT là các môn học được quy định

trong chương trình đại học, trong đó bao gồm một hệ thống tri thức về lĩnh vực ch nh trị, thể hiện thái độ và lợi ch của một giai cấp đối với quyền lực nhà nước trong ã hội có giai cấp, được khái quát hóa t nghiên cứu khoa học và thực tiễn hoạt động ch nh trị; các môn học này là cơ sở để góp ph n hình thành thế giới quan, niềm tin khoa học và phát triển các phẩm chất nh n cách c n thiết cho người học

1.2.2 Hoạt động dạy học các môn lý luận chính trị ở trường đại học

Dạy học bao gồm hoạt động dạy của người dạy và hoạt động học của người học Hai hoạt động này có sự gắn kết chặt chẽ, mật thiết với nhau, tồn tại cho nhau và vì nhau nếu thiếu một trong hai thành tố trên thì qu trình dạy học không tồn tại

Dạy học gồm hai hoạt động c bản sau:

Hoạt động dạy à hoạt động của người dạy tổ chức, điều khiển hoạt

động học tập, giúp người học ĩnh hội tri thức, rèn uyện kỹ năng, kỹ xảo và những gi tr theo mục tiêu gi o dục đề ra Hoạt động dạy bao gồm việc người dạy tổ chức, điều khiển, hướng dẫn, đề ra c c yêu cầu, điều chỉnh công việc truyền đạt, nhận thức học tập của người học, đảm bảo mối iên hệ ngược thông qua kiểm tra đ nh gi kết quả

Hoạt động học của người học à hoạt động đặc trưng của oài người, có ý thức, có đối tượng nhằm mục đ ch ĩnh hội tri thức, kỹ năng, kỹ xảo, những gi

tr và phư ng ph p tự học, hành động và ph t triển bản thân Thực chất hoạt động học à qu trình ĩnh hội tri thức của người học dưới sự hướng dẫn của người dạy nhằm biến đổi bản thân, đế hình thành và hoàn thiện nhân c ch

Dạy - Học à hai mặt của một qu trình có mối iên hệ ngược, t c động qua ại và bổ sung cho nhau Vì vậy, chỉ có sự phối hợp thống nhất biện chứng giữa người dạy và người học thì hoạt động dạy mới đạt hiệu quả

* Hoạt động dạy học các môn LLCT ở trường đại học

Hoạt động dạy học các môn LLCT ở trường đại học là tổng thể những tác động có mục đ ch, có tổ chức của người dạy đến người học nhằm góp

ph n hình thành thế giới quan, niềm tin khoa học và phát triển các phẩm chất nhân cách c n thiết cho người học đáp ứng theo mục tiêu đào tạo của nhà trường và yêu c u của ã hội

Từ kh i niệm trên có thể thấy, hoạt động dạy học c c môn LLCT ở trường đại học thể hiện ở một số vấn đề c bản sau:

Mục đ ch của hoạt động dạy học các môn LLCT ở trường đại học nhằm

nhằm bồi dưỡng, nâng cao trình độ LLCT, trang b c c kiến thức cần thiết về

ch nh tr , xã hội, góp phần ph t triển phẩm chất nhân c ch sinh viên Qua đó, nâng cao năng ực công t c, trình độ chuyên môn, động viên người học nâng cao

tr ch nhiệm ch nh tr với nhiệm vụ học tập, rèn uyện; đồng thời ra sức phấn đấu, hoàn thành tốt c c nhiệm vụ được giao, nhất à nhiệm vụ ch nh tr trung tâm

Chủ thể của hoạt động dạy học các môn LLCT ở trường đại học là

giảng viên và sinh viên Giảng viên à chủ thể gi o dục trực tiếp thực hiện c c nhiệm vụ, nội dung dạy học c c môn LLCT cho sinh viên (hoạt động truyền thụ, trong tổ chức sư phạm, tạo môi trường điều kiện thuận ợi cho hoạt động nghiên cứu, ĩnh hội và khám phá tri thức của sinh viên) Sinh viên, tập thể sinh viên à đối tượng gi o dục, đồng thời à chủ thể tự tổ chức để hình thành,

ph t triển phẩm chất ch nh tr của bản thân (hoạt động nhận thức, tự học tập,

tự nghiên cứu dưới sự hướng dẫn, chỉ đạo của giảng viên)

Khách thể của hoạt động dạy học các môn LLCT ở trường đại học là

sinh viên Sinh viên à người học, à kh ch thể tiếp nhận sự t c động sư phạm

từ giảng viên Bên cạnh đó, sinh viên cũng à chủ thể trong hoạt động nhận thức, trong thực hành, nghiên cứu kh m ph , s ng tạo, hướng vào việc ph t triển năng ực của ch nh bản thân trong qu trình học tập, rèn uyện

Nội dung của hoạt động dạy học các môn LLCT ở trường đại học bao

gồm: những nội dung c bản của ý uận chủ nghĩa M c - Lênin, tư tưởng Hồ

Ch Minh; đường ối, chủ trư ng của Đảng, ch nh s ch và ph p uật của Nhà nước; nhiệm vụ ch nh tr của Nhà trường, chức tr ch, phẩm chất đạo đức của

c n bộ, giảng viên, sinh viên; ch sử truyền thống của dân tộc, của Đảng, của

đ n v ; tình hình thời sự của thế giới, trong nước; âm mưu thủ đoạn của kẻ thù và c c kiến thức cần thiết kh c

Hình thức, phương pháp hoạt động dạy học các môn LLCT ở trường đại học được thực hiện thông qua học tập c c môn LLCT theo chư ng trình,

nội dung quy đ nh; sinh hoạt ch nh tr , thông b o ch nh tr ; c c hình thức gi o dục chung kết hợp với gi o dục riêng; hoạt động gi o dục của c c tổ chức ãnh đạo, chỉ huy, quần chúng; kết hợp dạy học c c môn LLCT với c c nội dung kh c (tuyên truyền cổ động, văn ho văn nghệ quần chúng) C c phư ng

ph p gi o dục chủ yếu như: thuyết phục, nêu gư ng, tạo tình huống, rèn uyện thói quen hành vi tốt đẹp Những hình thức, phư ng ph p đó được vận dụng phù hợp với đặc điểm, nhiệm vụ của Nhà trường, phù hợp với chức tr ch, nhiệm vụ được giao của chủ thể cũng như đối tượng gi o dục, không m y

móc, gi o điều

Trên c sở trang b kiến thức của c c môn LLCT giúp sinh viên vận dụng một c ch s ng tạo hệ thống kiến thức đó vào thực tiễn cuộc sống và nghề nghiệp, đồng thời có phư ng ph p xem xét và đấu tranh chống c c quan điểm sai tr i trên bình diện ch nh tr - tư tưởng Dạy học c c môn LLCT uôn phản nh rõ t nh tư tưởng và đ nh hướng ch nh tr ; trong qu trình dạy học c c môn LLCT uôn đ i hỏi phải qu n triệt và thực hiện tốt nguyên tắc thống nhất giữa t nh Đảng (Đảng Cộng sản) và t nh khoa học Dạy học c c môn LLCT uôn đ i hỏi phải gắn ý uận với thực tiễn, đó à vấn đề có t nh nguyên tắc Chỉ có trên c sở gắn ý uận với thực tiễn mới thực sự có ý nghĩa, t c dụng đối với người học; cũng thông qua đó để k ch th ch t nh t ch cực, tư duy s ng tạo của sinh viên, đồng thời từng bước hình thành thế giới quan, phư ng ph p uận khoa học và niềm tin ý tưởng cho sinh viên

Trong qu trình dạy học c c môn LLCT, yêu cầu đặt ra đối với người giảng viên à: Luôn có ập trường tư tưởng kiên đ nh, bản ĩnh ch nh tr vững vàng, có trình độ ý uận, kỹ năng sư phạm và sự trải nghiệm thực tiễn cần thiết; t ch cực đổi mới phư ng ph p, hình thức tổ chức dạy học nhằm đạt chất ượng tốt, hiệu quả cao

Trong qu trình dạy học c c môn LLCT, yêu cầu đặt ra đối với sinh viên à: Phải chủ động, t ch cực ĩnh hội kiến thức, tiếp thu nội dung bài giảng, coi trọng việc đọc, nghiên cứu tài iệu, mạnh dạn trong trao đổi, thảo uận, có ập trường tư tưởng, có ch nh kiến rõ ràng Đặc biệt, trên c sở nắm vững kiến thức, kỹ năng, biết vận dụng một c ch s ng tạo để giải quyết c c vấn đề, c c tình huống thực tiễn đặt ra

1.2.3 Quản lý hoạt động dạy học các môn lý luận chính trị ở trường đại học

* Quản lý

Quản ý (Management) à một hiện tượng xã hội xuất hiện rất sớm, à một phạm trù tồn tại kh ch quan được ra đời từ bản thân nhu cầu của mọi chế

độ xã hội, mọi quốc gia và ở mọi thời đại Hiện nay, thuật ngữ quản ý được

sử dụng phổ biến trong nhiều ĩnh vực; trên thực tế vẫn chưa có một đ nh nghĩa thống nhất do đối tượng quản ý phong phú, đa dạng nên tùy thuộc vào từng ĩnh vực hoạt động cụ thể, từng giai đoạn ph t triển của xã hội mà có những c ch hiểu kh c nhau về quản ý

Theo tác giả Harold Koontz, Cyril Odonnell và Heinz Weihrich cho rằng: “Quản lý là thiết kế một môi trường mà trong đó con người cùng làm việc với nhau trong các nhóm có thể hoàn thành mục tiêu” 35, tr.29 ; quản lý

là hoạt động thiết yếu đảm bảo sự phối hợp, sự nỗ lực của mỗi cá nhân trong

tổ chức nhằm “đạt đến một mục tiêu nhất đ nh trong những điều kiện thời gian, công sức và kinh phí bỏ ra ít nhất nhưng hiệu quả cao nhất” 35, tr.53

Theo các tác giả Paul Hersey và Ken Blanc Hard cho rằng: “Quản lý như một quá trình làm việc cùng nhau và thông qua c nhân, c c nhóm cũng như c c nguồn lực kh c để hình thành các mục đ ch tổ chức” 25, tr.68

Theo tác giả Trần Kh nh Đức: “Quản lý là hoạt động có ý thức của con người nhằm đ nh hướng, tổ chức, sử dụng các nguồn lực và phối hợp hành động của một nhóm người hay một cộng đồng người để đạt được mục tiêu đề

ra một cách hiệu quả nhất trong bối cảnh và điều kiện nhất đ nh” 22, tr 239

Theo Từ điển Bách khoa Công an nhân dân, quản lý là hoạt động tác động có đ nh hướng, có chủ đ ch của chủ thể quản ý người quản ý) đến khách thể quản ý (người b quản lý) trong một tổ chức làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đ ch của tổ chức [43]

* Quản lý hoạt động dạy học

Quá trình dạy học là một hệ thống toàn vẹn, cân bằng gồm các thành tố mục đ ch, nội dung phư ng ph p, hình thức tổ chức dạy học, c c phư ng tiện điều kiện dạy học và kết quả dạy học Trong đó có ba thành tố quan trọng đó là: Khái niệm khoa học được truyền đạt (nội dung kiến thức), thông qua hoạt động dạy và hoạt động học Các thành tố ấy uôn tư ng t c với nhau, quy đ nh lẫn nhau tạo nên cấu trúc chức năng qu trình dạy học toàn vẹn nhằm thực

hiện nhiệm vụ dạy học

Dạy và học là hoạt động c bản, trọng tâm của trường học Do đó, quản

lý hoạt động dạy học là một nhiệm vụ quan trọng của các cấp quản lý nhằm huy động và tạo điều kiện thuận tiện để cho hoạt động dạy học đạt hiệu quả

và chất ượng cao nhất Quản lý hoạt động dạy học chính là quản lý hoạt động dạy của người dạy, quản lý hoạt động học của người học và quản ý c c điều kiện, phư ng tiện hỗ trợ cho hoạt động dạy học Đó à những t c động có tổ chức, có hướng đ ch của người quản ý đến nhà trường, tập thể giảng viên, sinh viên để huy động và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực, tạo động lực thúc đẩy dạy học nhằm thực hiện có chất ượng và hiệu quả mục tiêu dạy học, giáo dục đã đề ra

Theo tác giả Đặng Đức Thắng quan niệm về quản lý hoạt động dạy học

là hệ thống những t c động có mục đ ch, có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể quản lý vào quá trình dạy học nhằm hình thành, phát triển toàn diện nhân

c ch người học theo mục tiêu, mô hình giáo dục và đào tạo đặt ra [39]

Đồng quan điểm này, t c giả Lê Th Thanh Hà cho rằng: “Quản ý hoạt động dạy học à một hệ thống c c t c động có mục đ ch, có kế hoạch, hợp quy uật của chủ thể quản ý tới kh ch thể quản ý trong qu trình dạy học nhằm đạt được mục tiêu đề ra” 23, tr 18

Nghiên cứu của Võ Ngọc Vĩnh chỉ ra rằng: “Quản ý hoạt động dạy học

à sự tư ng t c giữa chủ thể quản ý và đối tượng quản ý trong qu trình dạy học nhằm đạt được những mục tiêu gi o dục đặt ra”

Luận văn thạc sĩ của Đỗ Th Duyên đã đi sâu phân t ch kh i niệm và

c c yếu tố của hoạt động quản ý dạy học, theo đó:

Quản lý hoạt động dạy học được hiểu là một quá trình có mục đ ch, có

tổ chức, phối hợp thống nhất giữa người dạy (hoạt động dạy) với người học (hoạt động học) và các nhân tố dạy học khác nhằm biến đổi, phát triển người học đ p ứng với yêu cầu của xã hội Dấu hiệu nổi bật của quá trình này là sự

phối hợp thống nhất giữa hoạt động dạy và hoạt động học Đây à mối liên hệ sinh thành quá trình dạy học, quy đ nh sự vận động, phát triển của quá trình dạy học Chức năng trội của quá trình dạy học là hình thành hệ thống kiến thức, kỹ xảo, kỹ năng nghề nghiệp cho người học, trên c sở đó ph t triển trí tuệ, giáo dục nhân cách, chuẩn b tâm lý cho họ Những dấu hiệu này đ i hỏi cán bộ quản lý, giảng viên phải tiến hành quá trình dạy học trên một c sở khoa học nghiêm túc chặt chẽ, đồng thời phải hết sức linh hoạt, sáng tạo

Từ những quan niệm nêu trên, có thể hiểu: Quản lý hoạt động dạy học

là những tác động có mục đ ch, có kế hoạch của chủ thể quản lý vào tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra đánh giá quá trình truyền thụ kiến thức của người dạy và quá trình lĩnh hội kiến thức, kỹ năng, kỹ ảo của người học đảm bảo cho quá trình quản lý hoạt động dạy học đạt được mục tiêu dạy học để nghiên cứu giải quyết những vấn đề liên quan

* Quản lý hoạt động dạy học các môn LLCT

Từ c c kh i niệm “quản ý” và “quản ý hoạt động dạy học” nêu trên, có thể hiểu “quản ý hoạt động dạy học c c môn LLCT ở trường đại học” như sau:

Quản lý hoạt động dạy học các môn LLCT ở trường đại học là quá trình tác động có mục đ ch, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý, đưa hoạt động dạy học các môn LLCT trong hệ thống giáo dục đại học đạt tới kết quả mong muốn một cách hiệu quả nhất

Từ kh i niệm trên có thể hiểu, hoạt động quản ý hoạt động dạy học c c môn LLCT ở trường đại học à qu trình diễn ra hệ thống nối tiếp nhau của chủ thể quản ý đến đối tượng quản ý, bao gồm c c nhân tố c bản sau:

Mục tiêu quản lý: thông qua việc chỉ đạo và điểu khiển quản ý hoạt

động dạy học c c môn LLCT nhằm góp phần nâng cao chất ượng hoạt động dạy học c c môn LLCT, bồi dưỡng, rèn uyện phẩm chất ch nh tr , tư tưởng theo mục tiêu, yêu cầu đào đạo, giúp sinh viên ph t triển năng ực, đảm bảo hoàn thành nhiệm vụ đào tạo của Nhà trường

Chủ thể quản lý: bao gồm: Chủ thể ãnh đạo, chỉ đạo à Đảng ủy, Lãnh

đạo Nhà trường; chủ thể hướng dẫn, chỉ đạo hoạt động quản ý gồm c c c quan chức năng, c c khoa giảng viên điều hành đặc biệt à Ph ng Công t c đảng Công t c ch nh tr , Khoa LLCT, Ph ng Tổ chức c n bộ, Ph ng Quản ý đào tạo, Ph ng Khảo th và Đảm bảo chất ượng GD&ĐT à những c quan tham mưu cho Đảng uỷ, Lãnh đạo Học viện trực tiếp chỉ đạo, hướng dẫn và điều hành hoạt động gi o dục, quản ý hoạt động dạy học c c môn LLCT cho sinh viên; chủ thể trực tiếp quản ý (đội ngũ c n bộ, giảng viên chuyên tr ch)

Sự phối hợp và quan hệ chặt chẽ giữa c c chủ thể với nhau tạo thành hệ thống

tổ chức bộ m y ãnh đạo để thực hiện việc quản ý có chất ượng

Chủ thể trực tiếp quản ý à đội ngũ c n bộ khung ớp, khóa, khối; à giảng viên trực tiếp giảng dạy môn LLCT; tổ chức đoàn, tập thể sinh viên Chỉ đạo, tổ chức, điều khiển, điều hành quản ý hoạt động dạy học c c môn LLCT cho sinh viên trong theo chức năng, nhiệm vụ của từng tổ chức, ực ượng

Đối tượng quản ý à sinh viên, tập thể sinh viên Sinh viên vừa à

kh ch thể quản ý, vừa à chủ thể tự quản ý, tự tổ chức thực hiện nhiệm vụ, nội dung học tập c c môn LLCT theo mục tiêu, yêu cầu đề ra Do đó, nhà quản ý phải tùy đặc điểm của từng oại kh ch thể để x c đ nh nội dung, phư ng ph p quản ý cho phù hợp nhằm mang ại chất ượng, hiệu quả tối ưu

Nội dung quản ý quản ý hoạt động dạy học c c môn LLCT bao gồm: quản ý mục tiêu, chư ng trình kế hoạch dạy học c c môn LLCT; quản ý việc đổi mới hình thức tổ chức, phư ng ph p và điều kiện bảo đảm trong tổ chức dạy học c c môn LLCT cho sinh viên; quản ý việc ph t huy vai tr của c c

ực ượng gi o dục; kiểm tra, đ nh gi kết quả hoạt động dạy học c c môn LLCT cho sinh viên

Phư ng ph p và hình thức quản ý hoạt động dạy học c c môn LLCT cho sinh viên được thực hiện thông qua kế hoạch và thực hiện kế hoạch, c c quy đ nh trong hoạt động dạy học c c môn LLCT; bằng công t c kiểm tra,

gi m s t, kết hợp giữa quản ý của tổ chức với tự quản ý của sinh viên; kết hợp c c biện ph p tâm ý, gi o dục với c c biện ph p tổ chức hành ch nh và

k ch th ch bằng vật chất, tinh thần trong dạy học c c môn LLCT cho sinh viên

1.3 Vị trí, vai trò và đặc trưng của hoạt động dạy học các môn lý luận chính trị ở trường đại học

1.3.1 Vị trí, vai trò của hoạt động dạy học các môn lý luận chính trị ở trường đại học

Thứ nhất, góp phần gi o dục con người ph t triển toàn diện

Bên cạnh việc học tập kiến thức chuyên môn, kỹ năng nghề nghiệp thì việc sinh viên phải được trang b hệ thống tri thức LLCT à một điều đúng đắn, có ý nghĩa quan trọng Bởi kiến thức LLCT à phư ng hướng rèn uyện,

tu dưỡng phẩm chất ch nh tr , đạo đức, nhân c ch; hướng c c em đến hành động thực tiễn nhân văn, tiến bộ, khoa học; kh i gợi, bồi đắp cho sinh viên

ng yêu nước; có tinh thần kiên đ nh, vững vàng, không hoang mang, dao động trước những biến động ch nh tr - kinh tế trong và ngoài nước, sự phức tạp của cuộc sống xã hội xung quanh

Thứ hai, góp phần nâng cao chất ượng nguồn nhân ực, đ p ứng yêu

cầu của sự nghiệp đổi mới của đất nước

Học tập và qu n triệt nội dung c c môn LLCT có t c dụng giúp sinh viên có trình độ và năng ực tư duy ý uận khoa học Có quan điểm đúng đắn,

ập trường c ch mạng vững chắc và phư ng ph p uận khoa học, à điều kiện

để sinh viên chủ động, tự tin vư n ên àm chủ khoa học và công nghệ tiên tiến, hiện đại

Thứ ba, giúp sinh viên có ập trường tư tưởng kiên đ nh, bản ĩnh ch nh

tr vững vàng, góp phần t ch cực vào cuộc đấu tranh ngăn chặn àm thất bại mọi âm mưu, thủ đoạn hoạt động chống ph của c c thế ực thù đ ch

Sinh viên à những người đang trong qu trình ph t triển cả về tr tuệ và nhân c ch Đây à giai đoạn mà họ đang khẳng đ nh vai tr , v tr và tr ch nhiệm của mình với xã hội Tuy nhiên, bên cạnh sự mạnh dạn, d m nghĩ, d m

àm, kh t khao ý tưởng và hành động để thực hiện ý tưởng của mình, hướng

tới những gi tr xã hội mới, sinh viên ại cũng có cả t nh bồng bột, thậm ch iều ĩnh, mạo hiểm, chưa đủ kinh nghiệm và từng trải để có c ch suy xét,

đ nh gi c c gi tr , ựa chọn gi tr theo tinh thần duy ý Thông qua học tập các môn LLCT, sinh viên có nhận thức đúng đắn về hệ tư tưởng xã hội chủ nghĩa; vững tin vào sự ãnh đạo của Đảng, vào sự nghiệp đổi mới, con đường

đi ên chủ nghĩa xã hội ở nước ta hiện nay Từ đó, sẽ quyết đ nh khuynh hướng, mục đ ch và hiệu quả hoạt động của sinh viên trong học tập, ao động;

có ý tưởng c ch mạng trong s ng, àm chủ bản thân, giàu ng yêu quê

hư ng, đất nước, xây dựng và củng cố vững chắc mục tiêu ý tưởng

Sự chống ph quyết iệt của c c thế ực thù đ ch trên c c ĩnh vực, nhất

à trên ĩnh vực ch nh tr , tư tưởng, văn hóa Cuộc đấu tranh giai cấp, đấu tranh dân tộc diễn ra trên mọi phư ng diện của đời sống xã hội, trong đó trên ĩnh vực ch nh tr , tư tưởng, văn hóa tiếp tục diễn ra gay go, quyết iệt, phức tạp t c động trực tiếp đến nhận thức ch nh tr , niềm tin ch nh tr , bản ĩnh

ch nh tr đối với chủ thể gi o dục, mà trước hết à sinh viên Học tập LLCT sẽ giúp sinh viên nhận thức rõ về âm mưu và thủ đoạn của c c thế ực thù đ ch

để chủ động ph ng tr nh và tham gia đấu tranh ngăn chặn những biểu hiện về suy tho i tư tưởng, đạo đức, ối sống trong bối cảnh ph t triển kinh tế th trường, hội nhập quốc tế mạnh mẽ hiện nay

1.3.2 Đặc trưng hoạt động dạy học các môn lý luận chính trị ở trường đại học

- Dạy học LLCT đòi hỏi cao về trình độ và phương pháp giảng dạy các môn lý luận chính trị của giảng viên

Để giảng dạy LLCT đạt hiệu quả, đ i hỏi c c giảng viên phải có trình

độ ý uận; đồng thời cần có vốn sống, vốn hiểu biết xã hội sâu rộng cả về có kinh nghiệm thực tiễn và có tư duy trừu tượng hóa, kh i qu t hóa

Trong giảng dạy LLCT, giảng viên phải gi o dục thuyết phục cho sinh viên tự gi c gi c ngộ ý tưởng của Chủ nghĩa Cộng sản, trung thành với Đảng, với đất nước, với sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội Điều này có nghĩa à ngoài việc trang b kiến thức khoa học, thì giảng viên c n phải gi o dục tư

tưởng đạo đức và ối sống cho sinh viên

Kh c với c c môn khoa học chuyên ngành, trong qu trình giảng dạy

c c môn LLCT rất thiếu c c công cụ hỗ trợ, cho nên khả năng p dụng phư ng ph p dạy trực quan c n hạn chế, chủ yếu à thuyết giảng, phân t ch tổng hợp Lúc ấy, người giảng viên phải dùng sức mạnh của tư duy để trừu tượng hóa c c kiến thức khoa học thay thế cho c c công cụ hỗ trợ khoa học nhằm đạt được hiệu quả cao nhất trong gi o dục Do vậy, người giảng viên ý uận cần trang b cho sinh viên kỹ năng này, dạy cho họ c ch tư duy trừu tượng, để họ nâng cao khả năng, năng ực tư duy của mình, để họ nâng tư duy thông thường thành tư duy khoa học, nâng tư duy kinh nghiệm thành tư duy

ý uận Việc này đ i hỏi xả giảng viên và sinh viên một tinh thần nghiêm túc,

sự kiên trì, nhẫn nại và sự nỗ ực cao

- Chịu sự tác động mạnh mẽ của tình hình chính trị - xã hội trong nước và quốc tế, đặc biệt là sự sụp đổ của hệ thống xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô và các nước Đông Âu; sự thoái trào của phong trào cộng sản và công nhân trên thế giới

Sự sụp đổ của hệ thống xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô và c c nước Đông Âu; sự tho i trào của phong trào cộng sản và công nhân trên thế giới Trong khi đó, chủ nghĩa tư bản ở nhiều quốc gia đã đạt được những thành tựu to ớn ảnh hưởng không nhỏ đến niềm tin, ý tưởng của sinh viên về xã hội chủ nghĩa, t c động đến tinh thần học tập LLCT ở sinh viên có sự suy giảm

Từ năm 1991, hệ thống xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô và c c nước Đông

Âu sụp đổ, phong trào cộng sản và công nhân trên thế giới gặp nhiều khó khăn và âm vào tình trạng tho i trào Một số quốc gia trên thế giới kiên đ nh với chế độ xã hội chủ nghĩa cũng gặp không t những trở ngại trên tiến trình

c ch mạng của mình Ngoại trừ Trung Quốc đang vư n ên trở thành một cường quốc; Việt Nam và Lào mặc dù đạt được một số thành tựu trong công cuộc đổi mới đất nước, song vẫn c n nhiều khó khăn, thử th ch; Cuba phải

thắt ưng buộc bụng bằng chế độ bao cấp trong sự bao vây, cấm vận của Mỹ trong thời gian dài Trong khi đó, hệ thống tư bản chủ nghĩa (Bên cạnh những mâu thuẫn, rối ren và nhiều mắt x ch b khủng hoảng) vẫn c n sức sống, thậm

ch một số nước châu Âu, Bắc Âu đã có sự ph t triển mạnh mẽ không chỉ về kinh tế - xã hội mà cả những gi tr nhân văn Theo nghiên cứu của một số tổ chức uy t n trên thế giới, những quốc gia thuộc tốp đầu về đ ng sống nhất thế giới à Nhật Bản, Thụy sỹ, Đức, Canada, Thụy Điển những quốc gia hạnh phúc nhất thế giới cũng à Đan Mạch, Ice and, Phần Lan, Na Uy Bên cạnh

đó, âm mưu của c c thế ực thù đ ch chống ph chế độ xã hội chủ nghĩa và con đường c ch mạng của Đảng và nhân dân ta không bao giờ từ bỏ Những

t c động đó khiến một bộ phận sinh viên xuất hiện tư tưởng sùng b i phư ng Tây; xem nhẹ, dần mất niềm tin vào chế độ, vào con đường c ch mạng đi lên

xã hội chủ nghĩa của dân tộc ta Điều đó dẫn tới tinh thần học tập c c môn LLCT của sinh viên b ảnh hưởng, có sự suy giảm

- Chịu sự tác động bởi những hạn chế, yếu kém, bất cập tồn tại trong công cuộc đổi mới đất nước

H n 30 năm thực hiện đường lối đổi mới, đất nước ta đã thu được nhiều thành tựu to lớn trên tất cả c c ĩnh vực tạo tiền đề hết sức quan trọng cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Tuy nhiên, do xuất ph t điểm thấp, ại ảnh hưởng nặng nề của chiến tranh nên thành quả mà chúng ta đạt được c n chưa bắt k p được với xu thế ph t triển của khu vực và thế giới; phát sinh nhiều vấn đề phức tạp, hạn chế, yếu kém đặt ra yêu cầu phải tập trung giải quyết, khắc phục để đưa đất nước phát triển nhanh và bền vững Bốn nguy c mà Đảng ta đã chỉ ra vẫn tồn tại, “nhất à nguy c tụt hậu xa h n về kinh tế so với c c nước trong khu vực và trên thế giới; nguy c “diễn biến hòa bình” của thế lực thù đ ch nhằm chống phá ta; tình trạng suy thoái về tư tưởng chính tr , đạo đức, lối sống, những biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong một bộ phận cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức; tồn tại và những

diễn biến phức tạp của tệ quan iêu, tham nhũng, ãng ph

Trong bối cảnh như vậy, niềm tin, ý tưởng xã hội chủ nghĩa của sinh viên vì thế b t c động, động ực học c c môn LLCT của sinh viên vốn đã thiếu sự đam mê tìm hiểu, học tập c c môn LLCT nay ại càng suy giảm

- Tính tr u tượng, lý thuyết hàn lâm của các môn LLCT có ảnh hưởng rất

lớn tới hoạt động dạy học các môn học LLCT, khác với các môn khoa học khác

Kiến thức của các môn LLCT là những kiến thức được khái quát từ những hoạt động thực tiễn của con người; là những quy luật vận động và phát triển của tự nhiên, xã hội và tư duy của con người Nội dung các môn LLCT thường mang tính trừu tượng, lý thuyết hàn lâm Vì vậy, trong dạy học các môn LLCT, người giảng dạy phải là người thuyết phục, truyền đạt lòng tin của mình cho người khác Nhiệm vụ của người giảng viên không chỉ truyền đạt cho người học một số kiến thức nào đó về môn học LLCT, mà còn phải làm cho những nguyên lý, quy luật và những kiến thức khoa học được rút ra toát lên niềm tin sâu sắc của người giáo dục Đây à đặc điểm riêng của dạy học các môn LLCT

- Ý thức tự học, tự nghiên cứu và nền tảng kiến thức lịch sử, xã hội và trải nghiệm thực tiễn của sinh viên có vai trò đặc biệt quan trọng trong hoạt động dạy và học các môn LLCT

Sinh viên muốn học tốt c c môn LLCT, yêu cầu sinh viên phải có nền tảng kiến thức khoa học xã hội chắc chắn Sự quan tâm đến c c môn khoa học

xã hội, nhất à môn ch sử, nền tảng kiến thức xã hội của từng sinh viên à một trở ực để c c em có thể tiếp thu kiến thức c c môn LLCT

Bên cạnh đó, trải nghiệm thực tiễn của sinh viên, hiểu biết về tình hình kinh

tế, ch nh tr , xã hội quốc tế và trong nước cũng có ảnh hưởng rất ớn đến việc học tập LLCT, quyết đ nh hiệu quả sự tiếp thu kiến thức của c c môn LLCT

1.4 Hoạt động dạy học các môn lý luận chính trị ở trường đại học trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay

1.4.1 Yêu cầu của bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay đối với dạy học các môn lý luận chính trị trong trường đại học

Đổi mới à phư ng thức tạo ra sự thay đổi trong xã hội Trong gi o dục, khi có sự thay đổi về điều kiện kinh tế, ch nh tr , văn hóa, xã hội, đặc biệt với sự bùng nổ của Internet và thời đại thông tin, sự ph t triển mạnh mẽ của khoa học

kỹ thuật ở giai đoạn hiện nay đ i hỏi phải có những phư ng ph p, hình thức dạy học mới, phù hợp với yêu cầu của thời đại Có thể nói, yêu cầu tất yếu đặt ra cho mỗi quốc gia, mỗi nền gi o dục hiện nay à vấn đề đổi mới gi o dục

Đổi mới gi o dục hiện nay được hiểu à đổi mới căn bản, toàn diện, đồng bộ c c thành tố, nhất à những vấn đề cốt õi để àm thay đổi và nâng cao về chất của hệ thống gi o dục, đó à: Đổi mới tư duy, nhận thức, mục tiêu, quan điểm và động ực ph t triển gi o dục; àm ành mạnh hóa môi trường

gi o dục; đổi mới nội dung và phư ng thức, c chế ph t triển gi o dục và đặc biệt à tổ chức chỉ đạo thực hiện qu trình đổi mới gi o dục

Để thực hiện đổi mới gi o dục, trước tiên cần thay đổi triết ý gi o dục, chuyển từ gi o dục ấy trang b kiến thức chuyên môn àm mục tiêu; dành nhiều thời gian để dạy cho người học trau dồi phư ng ph p, kỹ năng, c ch tự học, c ch sử dụng, khai th c c c thiết b và đặc biệt à dạy àm “người” để người học có khả năng th ch ứng nhanh với hoàn cảnh, có tr ch nhiệm cao với gia đình, xã hội và Tổ quốc

Gi o dục được thực hiện bằng nhiều con đường kh c nhau, một trong những con đường hiệu quả nhất à tổ chức hoạt động dạy học Thông qua hoạt động dạy học, nhằm cung cấp cho học sinh hệ thống kiến thức khoa học, bồi dưỡng phư ng ph p tư duy s ng tạo và những kỹ năng thực tiễn, giúp nâng cao trình độ học vấn và hình thành ối sống văn hóa, ph t triển phẩm chất nhân c ch Mục đ ch cao nhất à gi o dục, bồi dưỡng người học trở thành những công dân ph t triển toàn diện, tự chủ và s ng tạo Để àm được điều đó,

đ i hỏi gi o dục phải đổi mới chư ng trình, s ch gi o khoa, người thầy và

c ch thức giảng dạy; đổi mới từ đ nh gi thông qua kiểm tra kiến thức sang

đ nh gi năng ực; xây dựng chư ng trình gi o dục và quản ý gi o dục và dạy học theo tiếp cận năng ực (chuẩn đầu ra); quan tâm đầu tư đồng bộ và hiện đại hóa c sở vật chất, thiết b ; tập trung nâng cao chất ượng đội ngũ

gi o viên; có c chế ch nh s ch ưu tiên cho gi o dục để thực sự gi o dục và đào tạo à quốc s ch hàng đầu

Vấn đề đổi mới gi o dục, cụ thể à đổi mới gi o dục đại học uôn được Đảng và Nhà nước ta quan tâm, chú trọng Ngh Quyết số 14/2005/NQ-CP của Ch nh phủ ban hành ngày 02/11/2015 về đổi mới c bản và toàn diện gi o dục đại học Việt Nam giai đoạn 2006 - 2020 đã x c đ nh rõ: “Đổi mới gi o dục đại học phải đảm bảo t nh thực tiễn, hiệu quả và đồng bộ; ựa chọn khâu đột ph , ĩnh vực ưu tiên và c sở trọng điểm để tập trung nguồn ực tạo bước chuyển rõ rệt Việc mở rộng quy mô phải đi đôi với nâng cao chất ượng; thực hiện công bằng xã hội đi đôi với đảm bảo hiệu quả đào tạo; phải tiến hành đổi mới từ mục tiêu, quy trình, nội dung đến phư ng ph p dạy và học, phư ng thức đ nh gi kết quả học tập; iên thông giữa c c ngành, c c hình thức, c c trình độ đào tạo; gắn bó chặt chẽ và tạo động ực để tiếp tục đổi mới gi o dục phổ thông và gi o dục nghề nghiệp” Ngh quyết cũng x c đ nh mục tiêu của đổi mới gi o dục đại học à: “Đổi mới c bản và toàn diện gi o dục đại học, tạo được chuyển biến c bản về chất ượng, hiệu quả và quy mô, đ p ứng yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp ho , hiện đại ho đất nước, hội nhập kinh tế quốc tế và nhu cầu học tập của nhân dân Đến năm 2020, gi o dục đại học Việt Nam đạt trình độ tiên tiến trong khu vực và tiếp cận trình độ tiên tiến trên thế giới; có năng ực cạnh tranh cao, th ch ứng với c chế th trường đ nh hướng xã hội chủ nghĩa” Từ đó, x c đ nh c c nhiệm vụ và giải ph p đổi mới Trong đó, những nhiệm vụ, giải ph p đổi mới về hoạt động dạy học à: “C cấu ại khung chư ng trình; bảo đảm sự iên thông của c c cấp học; giải quyết tốt mối quan hệ về khối ượng kiến thức và thời ượng học tập giữa c c môn

gi o dục đại cư ng và gi o dục chuyên nghiệp, nâng cao hiệu quả đào tạo của

từng môn học Đổi mới nội dung đào tạo, gắn kết chặt chẽ với thực tiễn nghiên cứu khoa học, ph t triển công nghệ và nghề nghiệp trong xã hội, phục

vụ yêu cầu ph t triển kinh tế - xã hội của từng ngành, từng ĩnh vực, tiếp cận trình độ tiên tiến của thế giới Ph t triển tiềm năng nghiên cứu s ng tạo, kỹ năng nghề nghiệp, năng ực hoạt động trong cộng đồng và khả năng ập nghiệp của người học Triển khai đổi mới phư ng ph p đào tạo theo 3 tiêu

ch : trang b c ch học, ph t huy t nh chủ động của người học; sử dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong hoạt động dạy và học Khai th c c c nguồn tư iệu gi o dục mở và nguồn tư iệu trên mạng Internet Lựa chọn, sử dụng c c chư ng trình, gi o trình tiên tiến của c c nước”

Có thể thấy rằng, đ nh hướng đổi mới hoạt động dạy học đại học hiện nay đang đi sâu vào c c nội dung c bản à: đổi mới mục tiêu dạy học ở đại học theo hướng ph t huy năng ực, phẩm chất của người học,đổi mới nội dung chư ng trình, đổi mới phư ng ph p, hình thức tổ chức dạy học và đổi mới kiểm tra đ nh gi kết quả học tập của sinh viên

Hoạt động dạy học c c môn LLCT à một nội dung gi o dục trong nhà trường nhằm thực hiện mục tiêu gi o dục đào tạo ở bậc đại học Việc đổi mới trong dạy học c c môn LLCT cũng góp phần vào việc thực hiện mục tiêu đổi mới gi o dục đại học Để thực hiện được mục tiêu đổi mới đó, yêu cầu của bối cảnh đổi mới gi o dục hiện nay đặt ra đối với hoạt động dạy học các môn LLCT ở trường đại học à:

Thứ nhất, chú trọng đổi mới nội dung và chư ng trình các môn LLCT ở

trường đại học theo hướng nhằm ph t triển năng ực và phẩm chất người học, tinh giản c c nội dung ý thuyết khô khan, nhàm chán, tăng cường thêm nội dung kiến thức thực hành Bên cạnh đó, nội dung c c môn LLCT cần đặc biệt chú trọng những gi tr cốt õi và nhân văn của Chủ nghĩa M c - Lênin và Tư tưởng

Hồ Ch Minh

Thứ hai, tập tung đổi mới mạnh mẽ phư ng ph p dạy và học theo

hướng hiện đại; ph t huy t nh t ch cực, chủ động, s ng tạo và vận dụng kiến thức, kỹ năng của người học; khắc phục ối truyền thụ p đặt một chiều, ghi nhớ m y móc Tập trung dạy c ch học, c ch nghĩ, khuyến kh ch tự học, tạo c

sở để người học tự cập nhật và đổi mới tri thức, kỹ năng, ph t triển năng ực Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong dạy và học

Thứ ba, đổi mới hình thức tổ chức dạy học theo hướng đa dạng hóa các

hình thức dạy học, sử dụng c c hình thức tổ chức dạy học trên c sở ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông, chú ý c c hoạt động trải nghiệm s ng tạo, nghiên cứu khoa học của sinh viên

Thứ tư, đổi mới thực hiện kiểm tra đ nh gi kết quả học tập theo hướng

hiện đại, từng bước theo c c tiêu ch tiên tiến được xã hội và cộng đồng gi o dục thế giới tin cậy và công nhận Phối hợp giữa đ nh gi thường xuyên và

đ nh gi đ nh kì, giữa đ nh gi của người dạy (giảng viên) và tự đ nh gi của người học (sinh viên); giữa đ nh gi của nhà trường với đ nh gi của gia đình

và của cộng đồng xã hội

1.4.2 Mục tiêu dạy học các môn lý luận chính trị ở trường đại học

Mục tiêu dạy học à trạng th i ph t triển nhân c ch được dự kiến trước của học viên sau một qu trình đào tạo, dựa trên yêu cầu ph t triển của đất nước, của th trường ao động Trạng th i ph t triển nhân c ch được thể hiện ở phẩm chất và năng ực của người được đào tạo Hệ thống phẩm chất và năng

ực này ại thể hiện ở việc hoàn thành nhiệm vụ được giao sau khi tốt nghiệp Mục tiêu dạy học à thành tố có ý nghĩa quyết đ nh của qu trình dạy học Nó quy đ nh nội dung, phư ng ph p, hình thức tổ chức gi o dục, c c tiêu chuẩn KTĐG kết quả gi o dục Là yếu tố dự kiến về sản phẩm của gi o dục nên mục tiêu gi o dục iên quan trực tiếp đến việc ph t huy sức mạnh của con người, à vấn đề then chốt trong chiến ược ph t triển kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia

Vì vậy, việc x c đ nh đúng đắn mục tiêu gi o dục phù hợp với sự ph t triển của thời đại, của đất nước để đ nh hướng cho hoạt động gi o dục à vấn đề có

t nh chiến ược C c oại mục tiêu dạy học - Mục tiêu chung của nền gi o dục

- Mục tiêu của bậc học (tiểu học, trung học, đại học ) - Mục tiêu của trường học (mục tiêu đào tạo của từng nhà trường) - Mục tiêu của ngành học - Mục tiêu của môn học (học phần) - Mục tiêu của bài học (c n gọi à mục tiêu chuyên biệt) Ngày 18 th ng 9 năm 2008 Bộ GD&ĐT ban hành Quyết đ nh số 52/2008/QĐ/BGDĐT “Ban hành chư ng trình c c môn ý uận ch nh tr trình

độ đại học, cao đẳng dùng cho sinh viên khối không chuyên ngành M Lênin, tư tưởng Hồ Ch Minh” Theo đó, chư ng trình chư ng trình c c môn

c-Lý uận ch nh tr trình độ đại học, cao đẳng dùng cho sinh viên khối không chuyên ngành Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Ch Minh, gồm 3 môn: 1 Môn Những nguyên ý c bản của chủ nghĩa M c-Lênin 2 Môn Tư tưởng Hồ Ch Minh

3 Môn Đường ối c ch mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam

Mục tiêu cụ thể của từng môn học được x c đ nh trong Quyết đ nh số 52/2008/QĐ/BGDĐT như sau: Môn học Những nguyên ý c bản của chủ nghĩa M c-Lênin nhằm giúp cho sinh viên: - X c ập c sở ý uận c bản nhất để từ đó có thể tiếp cận được nội dung môn học Tư tưởng Hồ Ch Minh

và Đường ối c ch mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam, hiểu biết nền tảng tư tưởng của Đảng; - Xây dựng niềm tin, ý tưởng c ch mạng cho sinh viên; - Từng bước x c ập thế giới quan, nhân sinh quan và phư ng ph p uận chung nhất để tiếp cận c c khoa học chuyên ngành được đào tạo Môn học Tư tưởng

Hồ Ch Minh nhằm giúp cho sinh viên: - Cung cấp những hiểu biết có t nh hệ thống về tư tưởng, đạo đức, gi tr văn ho , Hồ Ch Minh - Tiếp tục cung cấp những kiến thức c bản về chủ nghĩa M c - Lênin - Cùng với môn học Những nguyên ý c bản của chủ nghĩa M c-Lênin tạo ập những hiểu biết về nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam hành động của Đảng và của c ch mạng nước

ta - Góp phần xây dựng nền tảng đạo đức con người mới Môn học Đường ối

c ch mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam nhằm giúp cho sinh viên: - Cung cấp cho sinh viên những nội dung c bản của đường ối c ch mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam, trong đó chủ yếu tập trung vào đường ối của Đảng thời

kỳ đổi mới trên một số ĩnh vực c bản của đời sống xã hội phục vụ cho cuộc sống và công t c Xây dựng cho sinh viên niềm tin vào sự ãnh đạo của Đảng, theo mục tiêu, ý tưởng của Đảng - Giúp sinh viên vận dụng kiến thức chuyên ngành để chủ động, t ch cực trong giải quyết những vấn đề kinh tế,

ch nh tr , văn ho , xã hội theo đường ối, ch nh s ch, ph p uật của Đảng và Nhà nước

1.4.3 Nội dung, hình thức tổ chức và phương pháp dạy học các môn lý luận chính trị ở trường đại học

Về nội dung chương trình

Chư ng trình dạy học à văn kiện có t nh ph p quy do Nhà nước ban hành, trong đó quy đ nh một c ch cụ thể:

- V tr , vai trò môn học trong kế hoạch dạy học

- Mục đ ch, yêu cầu của môn học

- Nội dung của môn học (c c phần, c c chư ng, c c bài)

- Kế hoạch thời gian: số tiết dành cho từng phần, từng chư ng, từng bài cũng như số tiết dành cho ôn tập, kiểm tra, thực hành

- Giải th ch chư ng trình và hướng dẫn thực hiện chư ng trình Việc thực hiện chư ng trình dạy học à thực hiện kế hoạch đào tạo theo mục tiêu đào tạo của nhà trường

Về nguyên tắc, chư ng trình dạy học à ph p ệnh của Nhà nước do Bộ GD&ĐT ban hành, giảng viên phải thực hiện nghiêm chỉnh, không được tùy tiện thay đổi, thêm bớt àm sai ệch chư ng trình dạy học Chư ng trình dạy học à công cụ chủ yếu để Nhà nước ãnh đạo và gi m s t hoạt động của nhà trường thông qua c c c quan quản ý gi o dục Đồng thời nó cũng à căn cứ

ph p ý để nhà trường và c c giảng viên tiến hành tổ chức công t c giảng dạy thống nhất trong phạm vi toàn quốc, sinh viên tiến hành học tập theo yêu cầu chung Giảng viên cần nghiên cứu nắm vững chư ng trình môn học mà mình phụ tr ch Đồng thời cũng tìm hiểu, nghiên cứu chư ng trình c c môn có iên quan để có thể thiết ập mối quan hệ iên môn trong qu trình dạy học Qua

đó, giúp sinh viên dễ dàng hình thành thế giới quan, quan điểm phức hợp hệ thống cũng như có tư duy inh hoạt mềm dẻo khi học c c môn học LLCT

Về hình thức tổ chức, phương pháp dạy học các môn LLCT

Hình thức tổ chức dạy học à những hình th i tồn tại kh c nhau của qu trình dạy học Trong thực tiễn, c c hình thức dạy học thể hiện bằng ba dạng tổ chức dạy học à dạng c nhân, dạng nhóm, dạng toàn ớp, gồm: hình thức ớp bài, hình thức tự học, hình thức hoạt động ngoại khóa, hình thức tham quan, hình thức giúp đỡ riêng, hình thức xemina, thảo uận

PPDH bao gồm cả phư ng ph p dạy và phư ng ph p học t c động ẫn nhau, phối hợp với nhau Trong đó, phư ng ph p dạy giữ vai tr chủ đạo đối với phư ng ph p học, phư ng ph p học có t nh độc ập tư ng đối, ch u sự chi phối của phư ng ph p dạy và t c động trở ại phư ng ph p dạy Hệ thống PPDH hiện nay bao gồm c c nhóm c bản sau: Một số PPDH sử dụng ngôn ngữ nói và viết (phư ng ph p thuyết trình, phư ng ph p vấn đ p), c c PPDH trực quan (quan s t, trình bày trực quan), c c PPDH thực hành, thực tiễn (th nghiệm, uyện tập, ôn tập), c c phư ng ph p kh c (tổ chức tr ch i, động não, thảo uận nhóm, phư ng ph p đóng vai, phư ng ph p kể chuyện, PPDH theo

dự n, )

Hệ thống c c hình thức tổ chức dạy học và PPDH có thể vận dụng trong qu trình dạy học c c môn LLCT ở trường đại học như sau:

- Đối với nội dung ý thuyết thì chủ yếu sử dụng hình thức tổ chức dạy học ớp - bài và PPDH có thể sử dụng à thuyết trình, đàm thoại, vấn đ p, công não, kể chuyện, quan s t,

- Đối với nội dung thảo uận thì giảng viên inh hoạt h n trong việc sử dụng hình thức tổ chức dạy học như thảo uận, xêmina, tham quan, hoạt động ngoại khóa C c PPDH có thể sử dụng như thảo uận, đóng vai, dạy học theo

dự n, và inh hoạt h n trong việc sử dụng hình thức tổ chức dạy học như thảo uận, xêmina, tham quan, hoạt động ngoại khóa,