bai tho ve tieu doi xe khong kinh tran thi hong

giọng thơ ngang tàng, bất chấp gian khổ.. khung cửa đã không có kính, không chỉ mặt đất mà cả bầu trời với sao trời, cánh chim cũng như sa, như ùa vào buồng lái. Nhà thơ dã tả ch[r]

Ngày soạn:

Ngày giảng:

Người soạn: Trần Thị Hồng

Bài 10 Tiết 47:

Văn bản: BÀI THƠ VỀ TIỂU ĐỘI XE KHễNG KÍNH

( Phạm Tiến

Duật)

A.Mục tiờu cần đat.

Sau bài học này học sinh cú được:

1 Kiến thức.

- Cảm nhận đợc nét độc đáo của hình tợng những chiếc xe không kính cùng hình

ảnh ngời lái xe trờng Sơn hiên ngang dũng cảm, sôi nổi trong bài thơ

- Thấy đợc những nét riêng của giọng điệu, ngôn ngữ bài thơ

2 Kĩ năng

Rèn luyện kĩ năng phân tích, hình ảnh, ngôn ngữ thơ

3

Thỏi độ.

B Chuẩn bị.

1 Chuẩn bị của giỏo viờn.

- SGK, SGV, thiết kế bài dạy

- Hỡnh ảnh về người lớnh lỏi xe thời chống Mĩ

2 Chuẩn bị của học sinh.

SGK, bài soạn, đồ dựng học tập

C hoạt động dạy và học.

1 Ổn định tổ chức lớp.

Sĩ số:

Vắng:

2 Kiểm tra bài cũ.

Câu hỏi: đọc thuộc lòng bài thơ Đồng chí của Chính Hữu và cho biết cảm nhận của

em về hình ảnh anh bộ đội trong kháng chiến chống Pháp qua bài thơ?

Đáp án:

Hình tượng người lính cách mạng gắn bó keo sơn thể hiện qua tình đồng chí: những người cùng chung cảnh ngộ, lí tưởng chiến đấu vượt lên trên mọi hoàn cảnh, góp phần quan trọng tạo nên sức mạnh và vẻ đẹp tinh thần của người lính cách mạng

3 Bài mới.

*) Hoạt động 1: giới thiệu bài.

- Mục tiêu: định hướng, tạo tâm thế cho học sinh

- Phương pháp: Thuyết trình

- Thời gian:

Nội dung cần đạt Hoạt động của giáo viên Hoạt động của

học sinh Khác với tình đòng chí trong bài thơ Đồng

chí của Chính Hữu thời kháng chiến chống Pháp, nhà thơ Phạm Tiến Duật- một nhà thơ trưởng thành trong kháng chiến chống Mĩ lại viết về thế hệ thanh niên trong thời kì kháng chiến chống Mĩ với những cống hiến,

hi sinh và vẻ đẹp của chủ nghĩa anh hùng của họ- thế hệ “ xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước”

Hôm nay cô trò chúng ta sẽ tìm hiểu bài thơ:

bài thơ về tiểu đội xe không kính của Phạm Tiến Duật

Lắng nghe, cảm nhận

*) Hoạt động 2: tìm hiểu chung.

- Mục tiêu: giúp học sinh nắm được đôi nét về tác giả và tác phẩm

- Phương phỏp: Thuyết trỡnh.

- Thời gian:

của HS I.Tỡm hiểu chung

1 Tỏc giả

- Phạm Tiến Duật sinh

năm 1941

- Quờ huyện Thanh

Ba-Phỳ Thọ

- Năm 1964 ụng gia nhập

quõn đội

2 Tỏc phẩm

a Xuất xứ

b Đọc

H? qua việc chuẩn bị bài ở nhà, em hóy cho biết đụi nột về tỏc giả Phạm Tiến Duật?

- Phạm Tiến Duật sinh năm 1941

- Quờ huyện Thanh Ba- Phỳ Thọ

- Năm 1964 ụng gia nhập quõn đội

- Thơ ụng tập trung thể hiện hỡnh ảnh thế hệ trẻ trong cuộc khỏng chiến chống Mĩ, thơ ụng cú giọng điờu sụi nổi, trẻ trung…

(- 1946 vào Trơng Sơn, tham gia đánh Mĩ

- Thơ ông ngang tàng, sôi nổi, tơi trẻ, triết lí.)

H? Em hóy cho biết xuất xứ của tỏc phẩm?

Nằm trong chựm thơ Phạm Tiến Duật được tặng giải nhất cuộc thi thơ của bỏo văn nghệ năm 1969 và được đưa vào tập thơ Vằng trăng quầng lửa của tỏc giả

GV:

- Bài thơ đời năm 1969

- Nằm trong chùm thơ đợc giải của báo Văn Nghệ 1969-1970

GV: bài thơ này cú 7 khổ, cú giọng điệu

c Chú thích.

d Nhan đề

và cách thức ngôn ngữ khá độc đáo

Khi đọc, cần thể hiện đúng giọng điệu và ngôn ngữ của bài thơ: lời thơ gần với lời nói thường, lời đối thoại, với giọn tự nhiên, có vẻ ngang tàng, sôi nổi của tuổi trẻ dũng cảm, bất chấp nguy hiểm, khó khăn

GV đọc mẫu 1 lượt rồi gọi học sinh đọc lại

 Nhận xét cách đọc của học sinh H? Em có nhận xét gì về giọng điệu của bài thơ?

Giọng thơ rất gần với lời nói, có những câu thơ văn xuôi, tưởng như rất khó chấp nhận trong một bài thơ:

“ Không có kính không phải vì xe không

có kính”

“ Không có kính, ừ thì có bụi”

“ Chung bát đũa là gia đình đấy”

GV: Đó chính là nét độc đáo của bài thơ, tạo nên một giọng điệu ngang tàng, thể hện cái hiên ngang, bất chấp khó khăn, nguy hiểm của các anh lính lái xe Trường Sơn

Vì bài thơ này có ngôn ngữ gần gũi với đời thường nên không có nhiều từ khó, các em chú ý vào phần từ khó trong SGK Từ Bếp Hoàng Cầm: GV đọc trong SGK cho học sinh nghe

e Bố cục

H? Nhan đề bài thơ tiểu đội xe khụng kớnh cú gỡ khỏc la?

Bài thơ cú một nhan đề khỏ dài, tưởng như cú chỗ thừa, nhưng chớnh nhan đề ấy lại thu hỳt người đọc ở cỏi vẻ lạ, độc đỏo của nú Nhan đề bài thơ đó làm nổi bật rừ hỡnh ảnh toàn bài: những chiếc xe khụng kớnh Hỡnh ảnh này là phỏt hiện thỳ vị của tỏc giả, thể hiện sự gắn bú và am hiểu hiện thực đời sống chiến tranh trờn tuyến đường Trường Sơn

H? Vỡ sao tỏc giả cũn vào nhan đề 2 từ “ bài thơ”?

Hai chữ đú cho thấy rừ hơn cỏch nhỡn, cỏch khai thỏc hiện thực của tỏc giả: khụng phải chỉ viết về những chiếc xe thờm khụng kớnh hay là cỏi hiện thực khốc liệt của chiến tranh, mà điều chủ yếu là Phạm Tiến Duật muốn núi đến chất thơ của hiện thực ấy, chất thơ tuổi trẻ hiờn ngang, dũng cảm, trẻ trung, vượt lờn thiếu thốn, gian khổ và hiểm nguy của chiến tranh

H? Bố cục của bài đợc chia làm mấy phần? Nêu nội dung chính của từng phần? Tuy nhiờn không chia phần mà chia theo hình ảnh thơ, bao gồm 2 hỡnh ảnh:

Hình ảnh những chiếc xe không kính + Hình ảnh ngời chiến sĩ lái xe

*) Hoạt động 3: Phõn tớch.

- Mục tiờu: thấy được vẻ đẹp tõm hồn nhà thơ, hỡnh ảnh của những chiếc xe khụng kớnh Thấy được cỏi hay của những biện phỏp nghệ thuật được sử dụng

- Phương phỏp: vấn đỏp, thuyết trỡnh, nờu vấn đề

- Thời gian:

của HS

II Phõn tớch

1 Hỡnh ảnh những chiếc

xe khụng kớnh

Hình ảnh chiếc xe trong thơ PTD khác hình ảnh những chiếc xe trong thơ cổ

Trong thơ cổ, chiếc xe đợc “lãng mạn hoá, mang ý tơng trng”: VD:

- Chiếc xe tam mó trong thơ Puskin

- Con tàu trong tiếng hỏt con tàu của Chế Lan Viờn

- Đoàn thuyền đỏnh cỏ trong bài thơ cựng tờn của Huy Cận

H? so sỏnh với hỡnh ảnh trong thơ PTD thỡ em cú nhận xột gỡ?

(GV: - Xe của PTD là hình ảnh hiện thực

đến trần trụi

-nguyên nhân đợc giải thích cũng rất thực: bom

Theo dừi hai cõu thơ đầu và cho biết:

H? Nột độc đỏo trong hai cõu thơ mở đầu của bài là gỡ?

Hai cõu thơ đầu hiện lờn như một lời giải thớch cho chớnh nhan đề của bài thơ

Tỏc giả giải thớch nguyờn nhõn cũng rất

thực: khụng cú kớnh khụng phải vỡ xe khụng cú kớnh

Mà là vỡ lớ do: bom giật bom rung kớnh vỡ

đi rồi

Cỏc hỡnh ảnh này được diễn tả bằng hai cõu thơ rất gần với cõu văn xuụi, lại cú giọng thản nhiờn càng gõy ra sự chỳ ý về

vẻ khỏc lạ của nú

GV cỏc em chỳ ý vào khổ thơ cuối và cho biết:

H? hiện thực ấy cũn được nhấn mạnh bằng những chi tiết nào khi miờu tả chiếc xe?

“ khụng cú kớnh, rồi xe khụng cú đốn Khụng cú mui xe thựng xe cú nước”

( GV Xe không kính, không có đèn, không có mui, thùng xe có xớc.=> điệp

từ, từ phủ định đợc sử dụng chớnh bom đạn chiến tranh đó làm cho những chiếc

xe trần trụi hơn nữa

H? em cú nhận xột gỡ về hồn thơ của tỏc giả qua hỡnh ảnh chiếc xe khụng kớnh?

Tác giả đa hình ảnh xe không kính làm đề tài cho thơ mình chứng tỏ nhà thơ có hồn thơ nhạy cảm, lãng mạn= Xe của PTD ngày càng trần trụi độc đáo

- Cách viết thơ nh văn xuôi: ngang tàng, gây sự chú ý khác lạ

Hỡnh ảnh chiếc xe khụng kớnh vốn khụng hiếm trong chiến tranh, nhưng phải cú tõm hồn thơ nhạy cảm với nột ngang tàng

2 hình ảnh người chiến sĩ

lái xe

và tinh nghịch, thích cái lạ như của PTD mới nhận ra được và đưa nó vào thành hình tượng thơ độc đáo của thời kháng chiến chống Mĩ cứu nước

GV: những chiếc xe không kính đã làm nổi bật hình ảnh người chiến sĩ lái xe trên tuyến đường Trường Sơn Tác giả đã diễn

tả một cách cụ thể và gợi cảm những ấn tượng, cảm giác người lái xe trên chiếc xe không kính

H? Người chiến sĩ lái xe trên chiếc xe không kính được hiện ra ntn?( gợi ý: tư thế hiên ngang, tinh thần dũng cảm, niềm vui của tình đồng đội, ý chí chiến đấu vì miền Nam)

Người chiến sĩ hiện ra với những nét tính cách thật cao đẹp

+ Tư thế ung dung, hiên ngang:

Ung dung buồng lái ta ngồi Nhìn đất, nhìn trời, nhìn thẳng

+ Thái độ bất chấp khó khăn, gian khổ, nguy hiểm:

Không có kính ừ thì có bụi

… Chưa cần rửa, phì phèo châm điếu thuốc” Không có kính ừ thì ướt áo

Chưa cần thay lái trăm cây số nữa”

+ Tình đồng chí đồng đội:

Gặp bạn bè suốt dọc đường đi tới

Bắt tay qua cửa kính vỡ rồi

Bếp Hoàng Cầm ta dựng giữa trời

Chung bát đũa nghĩa là gia đình đấy

+ ý chí chiến đấu vì miền nam:

Xe vẫn chạy vì miền nam phía trước

Chỉ cần trong xe có một trái tim

H? tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật gì để khắc họa hình ảnh người chiến

sĩ lái xe?

Sử dụng biện pháp liệt kê:

“ nhìn đất, nhìn trời, nhìn thẳng”

Qua khung cửa xe không có kính chắn gió, người lái xe tiếp xúc trực tiếp với thế giới bên ngoài

“ nhìn thấy gió xoa vào mắt đắng

Nhìn thấy con đường chạy vào tim”

Cấu trúc lặp:

“ ừ thì… chưa cần” và chi tiết

phì phèo châm điếu thuốc

nhìn nhau mặt lấm cười ha ha” “ lái trăm cây số nữa”

giọng thơ ngang tàng, bất chấp gian khổ H? em có nhận xét gì về hai câu thơ:

“ Nhìn thấy gió xoa vào mắt đắng

Nhìn thấy con đương chạy thẳng vào tim”

Câu thơ đã diễn tả được cảm giác về tốc

độ trên chiếc xe đang lao nhanh Qua

khung cửa đã không có kính, không chỉ mặt đất mà cả bầu trời với sao trời, cánh chim cũng như sa, như ùa vào buồng lái Nhà thơ dã tả chính xác cái cảm giác mạnh và đột ngột của người ngồi trong buồng lái, khiến người đọc có thể hình dung rõ ràng những ấn tượng, cảm giác

ấy như chính mình đang ngồi trên chiếc

xe không kính

H? em có nhận xét gì về thể thơ của bài thơ?

Kết hợp linh hoạt giữa thể thơ bảy chữ và thể thơ tám chữ, tạo cho bài thơ có giọng điệu thơ gần với giọng nói tự nhiên, sinh động

H? Cảm nghĩ của em về những người lính lái xe thời kháng chiến chống Mĩ?

Hình ảnh những chiếc xe không kính đã làm nổi bật hình ảnh những người chiến

sĩ lái xe ở Trường Sơn Thiếu đi những phương tiện vật chất tối thiểu lại là hoàn cảnh để người chiến sĩ bộc lộ rõ những phẩm chất cao đẹp, sức mạnh tinh thần lớn lao của họ, đặc biệt là lòng dũng cảm, tinh thần bất chấp gian khổ, khó khăn

*) Hoạt động 4: Tổng kết

- Mục tiêu: khái quát lại nội dung và nghệ thuật của bài thơ

- Phương pháp: vấn đáp

- Thời gian:

Nội dung cần đạt Hoạt động của GV Hoạt động

của HS III Tổng kết

1 Nội dung

2 Nghệ thuật

H? em hãy nêu nội dung của bài thơ ?

*) Ghi nhớ SGK

*) Hoạt động 5 Luyện tập

- mục tiêu: giúp học sinh vận dung kiến thức đã học vào làm bài tập

- Phương pháp: giao bài tập

- Thời gian:

Bài tập: em hãy phân tích khổ thơ thứ hai để thấy được những cảm giác, ấn tượng của người lái xe trong chiếc xe khoonh kính trên dường ra trận được tác giả diễn tả rất cụ thể, sinh động?

D Củng cố.

GV nhắc học sinh về nhà: - Học thuộc lòng bài thơ

- làm bài tập

- Soạn bài Đoàn thuyền đánh cá

E Rút kinh nghiệm.