Mục đích nghiên cứu
- Tìm hiểu những giá trị về mặt lịch sử, văn hoá, kiến trúc, nghệ thuật của đình An Thái
- Nhằm cung cấp một số thông tin tại chỗ, phục vụ cho việc học tập nghiên cứu
Dựa trên nghiên cứu thực tế, bài viết đề xuất một số giải pháp nhằm bảo tồn và phát huy giá trị của di tích, góp phần nâng cao nhận thức và trách nhiệm của cộng đồng trong việc gìn giữ di sản văn hóa.
Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp điền dã, khảo sát thực tế
- Phương pháp phân tích, tổng hợp tư liệu
- Phương pháp liên ngành khảo cổ học, sử học, văn hoá học…
Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, phụ lục; bài khoá luận được kết cấu ba chương:
Chương 1: Đình An Thái trong lịch sử
Chương 2: Giá trị kiến trúc- nghệ thuật và lễ hội của đình An Thái
Chương 3: Bảo tồn và phát huy giá trị di tích đình An Thái Đình An Thái là một di tích lịch sử văn hoá có giá trị về văn hoá, lịch sử, kiến trúc, nghệ thuật và thẩm mỹ Mặc dù đã nỗ lực trong nghiên cứu, nhưng do trình độ và nhận thức của sinh viên còn hạn chế cùng với tài liệu tham khảo ít ỏi, bài khoá luận không thể tránh khỏi những thiếu sót Do đó, em rất mong nhận được ý kiến đóng góp từ các thầy cô và bạn bè để hoàn thiện bài khoá luận này.
Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành tới thầy Nguyễn Văn Tiến, người đã tận tình hướng dẫn và hỗ trợ tôi trong quá trình thực hiện khoá luận Bên cạnh đó, tôi cũng xin tri ân các thầy cô trong khoa Bảo tồn-Bảo tàng thuộc Trường Đại học Văn Hoá Hà Nội, ban quản lý di tích đình An Thái cùng các cá nhân, ban ngành liên quan đã giúp đỡ tôi hoàn thành khoá luận này.
CHƯƠNG 1: ĐÌNH AN THÁI TRONG LỊCH SỬ
1.1 Khái quát về vùng đất nơi di tích tồn tại
1.1.1 Vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên
Mỗi di tích lịch sử văn hóa đều gắn liền với một địa danh và những con người cụ thể, tạo nên mối quan hệ mật thiết Những nhân chứng này là yếu tố không thể thiếu cho sự hiện diện của di tích Để hiểu một cách toàn diện về di tích và những thăng trầm của nó, chúng ta cần xem xét mảnh đất và con người nơi di tích được hình thành và phát triển trong suốt tiến trình lịch sử.
Phú Thọ, với lịch sử lâu đời, là vùng đất hội tụ của ba con sông: Thao, Đà và Lô, đóng vai trò quan trọng trong sự hình thành của người Việt cổ Nơi đây không chỉ được xem là cội nguồn của dân tộc, mà còn lưu giữ những giá trị vật chất và tinh thần từ thời nguyên thủy, phản ánh qua những biến đổi lịch sử, thiên nhiên, sinh hoạt xã hội và tính cách con người.
Phú Thọ hiện nay là một tỉnh đông dân, sở hữu tài nguyên phong phú và tiềm năng phát triển mạnh mẽ, đồng thời giữ vị trí quan trọng về kinh tế và quốc phòng tại miền Bắc Việt Nam Được biết đến là vùng đất Tổ, Phú Thọ là nơi có nền văn hóa dân gian đặc sắc, là cái nôi của văn hóa dân tộc, thu hút sự quan tâm nghiên cứu từ các nhà khoa học xã hội trong tỉnh, trung ương và nhiều địa phương khác có lòng hướng về vùng đất cội nguồn này.
“Dù ai đi ngược về xuôi Nhớ ngày giỗ Tổ mùng mười tháng ba”
Câu ca giao truyền thống khơi dậy tình cảm sâu sắc trong lòng người Việt, nhắc nhở chúng ta về nguồn gốc chung là con Hồng cháu Lạc, tôn vinh mảnh đất Phú Thọ - nơi các vua Hùng dựng nước Hàng năm, vào ngày hội đền Hùng, con cháu từ khắp nơi tụ hội để làm giỗ Tổ, biến ngày này thành Quốc lễ Phong tục giỗ Tổ Hùng Vương thể hiện truyền thống “Uống nước nhớ nguồn” lâu đời, khơi gợi mong muốn trở về cội nguồn của mọi người dân đất Việt.
Phú Thọ là tỉnh lưu giữ nhiều sinh hoạt văn hóa dân gian và di tích giá trị, với ít nhất 432 di tích được ghi nhận từ Việt Trì đến Hạ Hoà, sông Đà đến Thanh Thuỷ, và sông Lô đến Đoan Hùng Trong số đó, có 40 di tích thờ vua Hùng, 77 di tích thờ vợ và con vua Hùng, 288 di tích thờ Cao Sơn Tản Viên và các tướng lĩnh, cùng 87 di tích liên quan đến sự kiện lịch sử thời Vua Hùng Ngoài các di tích thờ nhân vật truyền thuyết, Phú Thọ còn có nhiều hình thức sinh hoạt văn hóa dân gian như tục lệ, kị, lễ hội và diễn xướng, tạo nên kho tàng văn hóa phi vật thể phong phú.
Văn hóa dân gian Phú Thọ nổi bật với nhiều tác phẩm mang tính phổ biến trên toàn quốc, nhưng lại giữ được những yếu tố dị bản cổ xưa hơn so với các vùng khác Nơi đây còn có những nét văn hóa độc đáo như trò múa Tùng Dí ở Chu Hoá, múa “gà phủ” ở Phú Lộc, và trò Trẹo ở Hi Cương, phản ánh sinh hoạt văn hóa mang đậm sắc thái thời kỳ sơ khai dựng nước Mặc dù có thể tìm thấy những nét văn hóa tương tự ở các vùng khác, Phú Thọ vẫn là nơi lưu giữ đậm đặc nhất bản sắc văn hóa Việt cổ trong những ngày đầu hình thành đất nước Thời kỳ các vua Hùng đã xây dựng nền móng và bản sắc độc đáo cho văn hóa người Việt, và Vua An Dương Vương, kế nghiệp của Vua Hùng, đã phát huy tinh thần đoàn kết để xây dựng thành Cổ Loa, chống lại sự xâm lược của Triệu Đà.
Nói đến Phú Thọ là nói đến một vùng cảnh quan địa mạo đa dạng Đình
Đình An Thái tọa lạc trên quả đồi cao hình bát úp, gọi là núi Đình, ở trung tâm làng An Thái, xã Phượng Lâu, thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ Theo truyền thuyết, đình được xây dựng trên lưng con rùa, với địa thế cao ráo và dốc thoai thoải, phía trước là hồ Thiếc, tạo nên khung cảnh "Sơn thuỷ hữu tình" tuyệt đẹp Các nhà nghiên cứu văn hóa dân gian đánh giá cao giá trị văn hóa và lịch sử của địa điểm này.
An Thái, một trong bốn phường Xoan gốc của tỉnh Phú Thọ, nổi bật với nghệ thuật hát Xoan, một loại hình dân ca độc đáo gắn liền với ngôi đình An Thái, thể hiện nét văn hóa đặc sắc của vùng đất Tổ.
An Thái là vùng đất được hình thành từ phù sa sông Lô, nằm bên hữu ngạn sông Lô, với vị trí địa lý thuận lợi: phía Đông giáp sông Lô, phía Tây giáp xã Vân Phú, phía Bắc giáp xã Hùng Lô và Kim Đức, và phía Nam giáp xã Dữu Lâu Đình An Thái tọa lạc tại trung tâm làng An Thái, cách UBND xã Phượng Lâu khoảng 1km về hướng Đông Nam và cách Đền Hùng khoảng 5km về hướng Tây Bắc Du khách có thể dễ dàng tiếp cận di tích này bằng nhiều phương tiện giao thông khác nhau, bao gồm đường bộ, đường sắt và đường thủy, xuất phát từ trung tâm Việt Trì.
Du khách từ Hà Nội có thể di chuyển đến ngã ba Gia Cẩm, đi qua phường Dữu Lâu và nhà máy đóng tàu sông Lô, sau đó theo đê sông Lô để tiếp tục hành trình.
500m là tới địa phận xã Phượng Lâu Đình An Thái cách trụ sở UBND xã Phượng Lâu 1km về hướng Đông Bắc
Du khách từ Lào Cai hoặc Yên Bái có thể di chuyển theo quốc lộ số 2 đến Chùa Nang (xã Vân Phú, Việt Trì), sau đó rẽ trái vào đường cấp phối liên xã (bên trái nghĩa trang An Thái) Đi khoảng 3km sẽ đến làng An Thái, nơi có đình An Thái nằm ở trung tâm làng.
Du khách có thể đến chùa Nang, xã Vân Phú bằng cách đi tàu đến ga Phủ Đức, sau đó di chuyển khoảng 1km theo quốc lộ 2 Tiếp theo, hãy theo chỉ dẫn đường cấp phối liên xã để đến di tích một cách dễ dàng.
- Đường thuỷ: Du khách có thể đi bằng phương tiện tàu thuỷ trên sông
Lô đến địa phận xã Phượng An, lên bờ đi khoảng 1km là tới trụ sở UBND xã Phượng Lâu, di tích đình An Thái cách UBND xã 1km
Xã Phượng Lâu, với vị trí thuận lợi, có nhiều điều kiện để phát triển kinh tế nông nghiệp và ngư nghiệp, đồng thời thúc đẩy giao lưu buôn bán với các vùng lân cận Điều này góp phần quan trọng vào sự phát triển toàn diện về kinh tế, văn hóa và xã hội của địa phương.
1.1.2 Lịch sử hình thành làng An Thái