Các từ xưng hô thân tộc và một số ứng dụng trong việc dạy tiếng việt như một ngoại ngữ

Personal pronouns are a very vital part of Vietnamese and the first element that most foreigners who study Vietnamese need to know.. They not only help foreigners communicate and integra

Xin chân thành c ý th à các sinh viên

ài Gòn, gi ên và sinh viên khoa Vi

Trong lu

PTXH

: HVCH&NCS : h ên cao h à nghiên c

SP2

D

1 Lý do ch ài nghiên c 1

1.1 Lý do ch ài 1

1.2 M ên c 2

2 L ên c ài 3

2.1 Tr 3

2.2 Gián ti ìm hi 9

3 à ph ên c 12

3.1 ên c 12

3.2 Ph ên c 13

4 à ngu ên c 14

4.1 14

4.2 Ngu ên c 16

5 Ý ngh và th ài 17

5.1 Ý ngh 17

5.2 Ý ngh 18

6 B ài 19

N M 21

1 Vai giao ti 21

2 Quan h 23

2.1 Quan h òn g à quan h 24

2.2 Quan h òn g à quan h ên) 25

3 V 26

4 Khái quát v nh à kh 27

4.1 Nh 27

4.2 Kh 29

5 Khái ni 32

5.1 Khái ni 32

5.2 35

5.3 Nh hô 42

6 44

7 Ti 56

57

1 57

2 Cách s ình và ngoài xã h 64

2.1 Cách s ình 64

2.2 Cách s ài xã h 66

3 ình 68

ình 69

ình TP.HCM 71

3.3 Các y ình ng 72

và m ên c ình 80

-Vi 82 5.1 Quan h 82

- ch 99

khác) 100 1.5 L ùng chúng ta thay vì chúng tôi 102

2 S ài v ình Vi

t 104

2.1 104

2.2 K 108

2.3 Phân tích k ê 113

2.4 Phân tích k ên 121

2.5 Phân tích k ên 127

2.6 Nh ình d 129

3 M à trong vi ên so ình d t ài : 131

3.1 Beginners (V òng): 131

3.2 131

3.3 Intermediate (Trung c : 132

3.4 Upper-Inter & Advance (cu à cao c : 133

4 Ti 135

K 136

Danh m ài li 140

Ph

công trình nghiên c ài báo, t

ình c DTT Tuy nhiên, các công trinh nghiên c ên

2.1.1 A Vietnamese reference grammar, Laurence C Thompson,

DTT c chia theo chia theo gi nh

nam, n , theo tôn ty, tr ên cao và trình bày

ti ài vi à m ìm tòi d ên nh

l ày trong hai ngôn ng

à khác bi , V – Hà Cngôn ng -2008, tr.24-33: bài vi ình bày khá c

Thompson, Mon-Khmer studies XIII-XIV”, Seattle [136, tr.295-296],

Em (trai) (em dâu) Em (trai) (em r

H hàng:

Cô

Dì C

M Thím

3.Em

Anh

Ch 4.Con M

B

Vi à ti ài ddàng n à phân bi

c à hi à gia ti trong quá trình giao ti ào các y à

ình

– ngôn ngình nói riêng, các bài vi ình và các

chúng tôi dùng nh à các câu ca dao, t ành ng

qu ào các y à ngoài ngôn ng

à ti ành phân tích khDTT trong ti

D ên nh ên, chúng tôi ti sát cách s

Ví d

ch

à quan h

XH Ví d àn ông ình là cha trong quan h

2.1 Quan h òn g à quan h 1 ): là quan h

XH

thích r

XH cgiao ti ình

1

Cách g

chi à nh g kh ên ngoài Ví d

ình giao ti Raph Fasold g à quan h b

h àng, không ch thành viên mang tính huy

b ên thì có th ành 2 nhóm theo tiêu chí gi

- Nam: ông, chú, c ba, anh

k ên riêng mà chúng hoàn toàn có th

Cô

Dì C

M Thím

3.Em

Anh

Ch 4.Con M

B

r Có nhi ch

con gái, cháu trai, cháu gái… Chính s h ày cùng v

khác khi dùng danh t ã làm cho danh t

5 Khái ni

5.1 Khái ni

Trong cu c s ng hàng ngày c a chúng ta, t

vai trò c bi t quan tr ng, là m t trong nh ng nhân t quy nh s thành công hay th t b i c a m t cu c giao ti p Nó có tác d ng, duy trì giao ti p

ch XH c ình Theo tác gi ni

à sthu

ên mình khi th

v ình)

5.2

s khi nghe b ình C à và Lão già khác ngh

ch Tôi h à" thì r Tôi h ão già", c à khác

Thu XH, không có quan h ã

ì là l

ngo

ì th - con, ngày nay th

âm giai cung b

Ngày nay, th à hay chê trách, nào là "vô

ên l

hôm nay Hoa không nói Hoa qua nhà qua (ngôi 1) mà Hoa l

(qua: là tôi trong ti

trong các cu ên d

ta có thh

‘Chào ông, mày v

I, me, trong khi ta có nhi cha, ba, b

cô, dì là chú, bác; trong khi mi ch gái c ba à cô,

c má là dì, ch c cô dì là Bên ba có ông bà n

bên m à ngo (anh hay em c à c ),

- con bác mình ch - mình ‘vai nh

à b anh hay ch không k

chú em, cô em, hay nói rõ h chú cô c ình N à n ì g

ình và c ài XHr

tôn ti dòng h

Ngoài ra c ài t

Ðây không ph à t ùng riêng cho ngành d

quan h n - ngo , chú- bác, cô- dì…

m à father and mother/ parents ho Mum/Dad thì

trong hai ti cha m trong ti

- Th

ình thì khiêm ng òn gthì tôn kính) Cùng m

nhau d

ì ph

Do truy ình c à linh ho

nh c khái quát dùng chung cho m

ùy theo vai, v à

ngôn ng à “linh h ìn vào ti

ì sao ng

àm quen) Vì nhi

- con v i b ; cháu v i ông bà; em

v i anh …

- ít g p; t bi t trong tr ng h p

th giao ti p là lãnh

ít tu i khách th giao

T mình tao

ng này,

- b ng vai ho c

th hi n b ng vai

- b ng vai ho c

th hi n b ng vai

- b trên/b ng vai + thân m t +

ký chi u nay cù

nhé

B : Thdám !

i thích thêm :

(1) T nhi c g n thêm các, nh ng theo mô hình các /

nh ng / chúng / n v.v… + t i (k t h ã nh s n và mang

- b ng vai i nhau + thân m t

- vai trên i vai d i + thân m t

- v i ch ng giao ti p chính th c ( m danh v.v…) + trung tính

- i “ m + tên” là theo thói quen ho c

g n i)

ch ng b ng

“b ”

(b)bác, chú

cô, c u

- vai d i i vai trên ( ình +

xã h i) + tôn kính

- vai trên i vai d i b ng chú, cô,

c u (a) thân m t ho c i thay con cháu; (b) i b ng cô, c u +

- vai d i i vai trên ( ình)

- vai trên i vai d i (thay con, cháu)

- v ch ng

3 ng chí

- gi a nh ng ng ng viên

ng c ng n, gi a nh ng ng i thành viên trong n c (ho c nh ng

t i (a), (b), (c), (d), (e) + ten / tên m tên / c tên

ng chí + tên / tên m tên / tên

ch c danh + tên + tên m tên (+ tên, ít dùng nh t là ch c danh l n)

t ng hô chính danh, làm cho ti không có m

(a) Khép (h ên bình di ình thái, cú pháp và ng

v à vai trò nói, nghe trong V

9

, vinhi

ít tu chú, con cô hay con dì

ngoài XH Dùng danh DTT ành viên trong gia t

ào s

tác Ngh ông, bà, cô, chú, anh, ch ình thì g à

ông, bà, cô, chú, anh, ch … và t ình là cháu/ con, anh, ch

T

v - ngo bác, chú – c – dì, v ên có quan h à bên không có quan h bác, c – ì – m

có quan h ì chú ý phân bi ên không có quan h

gi ình (ông bà g ình là con, cha m g

Hai C , ông bà, bác, anh Các c , các ông

Ba Ông y, anh y, cô y Cac ông y

Theo tác gi ùi Minh Y [4, tr.30], m ình ng

Ông, bà-cháu Ông/bà Cháu

Các con cháu có l à có giáo d

trình” Khi nói chuy

ng hô v ên, không bao gi ên t ên

b cho l à l ì h "Cái gì?" hay "Ba b

cái gì?" thì h "Ba b T "cái gì" ch

ngang hàng mà thôi Thí d "Anh h ì?" hay "Ch ì v

anh ch , chúng ta dùng t anh, ch

ào ngang tu ì thì c chú, bác, cô, dì trong

à làm vi y thì không thkhông th

t

chuy

ùng M ình khi thhi

các y ên, l

ng riêng cmi

so v c à m à con cháu H 30, tr.140] cho r an

quan ni XH c

à gi ành viên có v khác nhau ình

theo l ình Nguy êm b ào Thu

Cách lý gi

ba, Lâu d ành thói quen, h à g

ình là bé hai, th hai ch ông g à th c c ài B

ình th ì v t Nam b ày nay v òn

Nguy Ánh khi ông th òn ph òn

Trung) hay anh hai Anh hai còn có ngh à ti

c "Trong túi không có anh hai thì không làm gì

à r quách anh ba cho g

à h

khu v ày càng nhi

tâm Khi s òa (ch m

Theo lý thuy Language thought + culture), Paul Henle

[137], m

C Ông/bà Bác

B /m Chú/c u Cô/ dì/ m Anh/ ch Nàng/ chàng Mình

B n

Em Con Cháu

- V i b n bè Tôi

Tôi Tôi

Ta

T Tao

B n

Em

ng y

C u Mày

- Ngoài XH Tôi

Tôi Tôi Tôi Tôi Tôi Tôi Tôi

Ông/ bà Bác

C u/chú Cô/ dì Anh/ ch

Em Con Cháu

ình

ì trái l

146]

các t

Bà

C Ông

Bác

B

Chú/c

Anh

ài phnhìn t

l i con cháu, ông bà c

anh/ch -em, ông/bà-cháu

Ngoài ra, trong ti

trình này, chúng tôi c dao, thành ng à

- Con cô, con c ì xa

Con chú con bác th à anh em

(c) Tình cha m -con cái:

và ông bà ngo ù theo phong t

ình Vi ài d àng v

m rong nh

a

m

b

c Nghe nói con ch

cháu

Theo T trên thì cháu là danh t

à con trong quan h

ngh à ngôi th ên h ã t

ài h

ngôi th ên m ên thêm ành cháu mà không vi ùng

cho các h ên tránh mchung và DTT nói riêng thì ngay t ên nên gi õ cho h

tâm Bên c ên c õ các quan h

tham gia giao ti à nh

theo nguyên t àm trung tâm Ngoài ki ài luy

Trong ày, giáo viên nên cho h ên bi

chú ý không làm h ên b ên này Ch ùng nh

h ên là không khó Tuy nhiên, không có m

Personal pronouns are a very vital part of Vietnamese and the first element that most foreigners who study Vietnamese need to know They not only help foreigners communicate and integrate into Vietnamese society but also express a feature of Vietnamese culture Therefore, I’m doing my thesis research on kinship terms, which represent the personal pronouns in Vietnamese language

By answering the following questions, you will contribution to my study Your help is highly appreciated!

1/ In Vietnamese, are the kinship terms express the same for the mother’s side and the father’s side of the family?

2/ Do the Vietnamese kinship terms indicate gender?

5/ According to you, do the personal pronouns ( eg: sir, Madam, Mrs, Ms,

….) originate in the terms of kinship?

6/ Why do Vietnamese use the kinship terms as personal pronouns for social activities?

a make more efficient use of words

b They consider society as a big family

c A, b are correct

d None of the above

7/ According to you, do the kinship terms express certain feature of Vietnamese culture?

8/ (Just for advanced level) If the answer to question No.7 is yes, which aspect of Vietnamese culture do kinship terms express?

9/ Among the following idioms, which idiom expresses the relationship

among members of a Vietnamese family?

a Ch ã, em nâng (siblings lean on each other)

b Thu

moutain)

c M ì con khéo, cha d ì con ngoan (A child learns to be skillful

from his mother, well-behaved from his father)

d All are right

10/ According to you, at which level can foreigners use the Vietnamese

kinship terms well?

Please fill in your information:

Full name: Nationality: Gender: Age: Occupation: Company’s name: Company’s address: Phone number:

112

b 2 25 10 25 34 100 100 100 25 6 5.4 10 17 4 25 12 15

a 94 100 80 75 100 100 100 100 100 100 90 94 100 100 92 100 100 100 93 96 100 91 95 91 Câu 4

a 95 68 70 75 50 50 66 100 100 50 64 77 33 38 70 83 20 48 57 46 50 51 50 Câu 5

b 5 32 30 25 50 50 34 100 100 50 34 24 67 62 30 17 80 52 43 34 50 49 50

b 34 43 75 100 33 32 53 34 33 46 20 66 40 32 42 61 33 38 41

c 43 43 20 100 67 100 100 100 100 43 29 44 33 46 50 34 40 17 42 31 50 43 38 Câu 6

a 100 100 100 100 100 100 100 50 100 100 100 96 100 100 100 100 100 100 100 97 100 100 10

0

98 100 Câu 7

a 3 7 20 25 50 11 18 16 8 10 17 9 7 15 6 15

c 15 18 25 50 50 100 14 23 22 17 7 20 20 13 17 23 17 16 18 Câu 9

d 67 75 80 50 50 50 100 50 100 100 68 59 67 50 77 60 83 80 62 68 54 83 73 61

a 17 7 20 50 100 33 18 18 11 16 30 20 16 14 14 23 8 15 20

b 20 12 20 100 33 100 100 100 25 35 11 52 10 10 33 28 10 23 17 21 23

c 40 19 50 25 33 100 43 29 33 16 30 30 54 66 58 21 31 42 37 32 Câu 10

d 23 62 10 25 14 18 45 16 30 50 34 55 23 33 27 25

Câu 1: Theo tiêu chí qu t ào

nghi

Câu h ày, k ì thu

Theo chúng tôi, tiêu chí ngh ào kh

ành ng

trong nh ên trong quá trình h

Ngo ên (96%), t òn l

DTT trong ti

Tiêu chí này ph

àng có

à mình và XH th à sâu s

à thanh niên chi -40 tu

V XH (ông, bà, cô, chú, anh, chem,…) có b

bi ò c ình trong XH ình nói riêng, ph

Cu ùng, chúng tôi trích d ý ki ên t ên

Các giáo viên chúng tôi ch

Nam h hi ên ngành Ngôn ng , và các giáo viên

lòng, 2 giáo viên cho là trình à m ên kh

Cô Phan Th ên có kinh nghi

à hai ví

dùng cho m vú cho mi à má cho mi

à trong, Ngo à ngoài Do

m ên trong; còn con gái s à sau khi l ì s

2.5 Phân tích k ên

Anh; anh Vincent, viên ch

tùy thu ào trình ình -trung c à anh Douglas-trình

-20 DTT trong ti òn anh Vince, ình trung c ì cho r -15 t êng anh Phil có d

DTT,c à: Con gái, con trai, em, mình, cô, ch à, con út, anh, cháu gái, cháu trai, tôi, v

à anh Douglas, trình ì cho r

ài hi

à gichúng tôi quen g hello H Hello em H Và chúng tôi c

trong l à anh/bác/cô/chú… bao nhiêu tu và

ài t ình

3 M à trong vi ên so

- V

+ Quan h dâu – r : con dâu/con r

anh r

+ H àng : chú, bác, cô, dì, c

ngoài XH ông, bà, anh, ch … xu

ình, tuy nhiên, tùy theo

à scông s à

hi ông- bà, cha/ m - con, v -

+ Các lo ình ình m ình h

ình m

cao Giáo viên có th

ng à d ngôn ng (Ngo i ng & ti ng m ;

V n hoá c a ngo i ng & v n hoá m )

hoá b n a Vi

V n hoá xu à có m ,

bi à trong vi à h hông có ch nào trong vi c

d y ti ng là không có tri th c v v n hoá Nh ng có th quy v ba l nh v c chính nh sau: Lo i ki n th c n m ngoài ngôn ng h c, lo i ki n th c n m trong ngôn ng h c và lo i ki n th c có liên quan n ngôn ng h c

thành này là vì trong quá trình gi

n hóa và ngôn ng Thông qua khóa lu

13 Di Ng , T p 1, NXB Giáo d , 1998

Thông tin, 2002

40 Lê Th êu Nghi, Gi à d , NXB TP.HCM, 2001

68 Nguy ài C M ài nh

129 V Ngôn ng à XH,

Ti

130 British association for applied linguistic, Language and cultutre, 1993

131 Personal pronouns and kinship terms in the

u TP.HCM, 2008

132 Fasold R W., Tense marking in Black English: A linguistic and social

analysis, Washington, DC: Center for Applied Linguistics, 1972

133 Fasold R., The sociolinguistics of language, Oxford: Basil Blackwell,

1990

134 Frumkinna R.M, Kul’turologicheskaja Semantika rakurce epistemologii,

izvestija, A.N, ser.Li.i Ja, s

135 Gregory J.Trifonovitch, Culture learning / Culture teching, tr 550, 1980

136 Laurence C Thompson, A Vietnamese reference grammar, Mon-Khmer

studies XIII-XIV, Seattle, 1965

137 Paul Henle, Language thought + culture, The University of Michigan

Press / Ann Arbor, 1966

Ph 10 phi (ch

Ph : Phi

Ph : Phi

Ph Các bài báo và ô ch

, 2008)