Quá trình phân tích bao giờ cùng đòi hỏi khai thác mối liên hệ giữa các đối tượng có trong bảng. Do đó cần khai thác mối liên hệ giữa các cột, các hàng. Việc tính toán này thường được[r]
Trang 1Ngày dạy: 10 /10/2012
Tiết 7 :
LUYệN TậP Kĩ NĂNG BảNG Số LIệU, BIểU Đồ
I Mục tiêu bài học: Sau giờ thực hành học sinh cần:
1/ Kiến thức: - Học sinh biết phân tích bảng số liệu , biết các nguyên tắc
chung khi phân tích bảng số liệu
- Học sinh làm quen với biểu đồ, các loại biểu đồ và cách vẽ Rèn kĩ
năng nhận xét biểu đồ
2/ Kĩ năng :
- Rèn kĩ năng thực hành về bảng thống kê, phân tích biểu đồ nhất là
biểu đồ khí hậu
3/ Thái độ: Rèn khả năng độc lập , t duy và phán đoán kết quả chuẩn về biểu
đồ khí hậu
II- Ph ơng tịên cần thiết :
- BĐTN Châu á
- Một số bảng thống kê,số liệu Biểu đồ khí hậu ở một số địa phơng
châu á
III- Tiến trình tiết học:
1 Kiểm tra bài cũ :
- hãy cho biết nguyên nhân của sự tập trung đông dân ở Châu á
- Nêu các yếu tố tự nhiên thờng ảnh hởng tới sự phân bố dân c và đô
thị
2 Bài mới:
a Giới thiệu bài:
b Bài giảng:
Hoạt động 1
Em hiểu thế nào là phân tích bảng số liệu
( bảng thống kê)
1/ Rèn KN phân tích bảng số liệu
Phõn tớch bảng thống kờ là dựa vào 1 hay nhiều bảng số liệu
để chứng minh và giải thớch một
số vấn đề nhất định về kinh tế –
xó hội của đất nước Mỗi bảng số liệu thường phản ỏnh nhiều mặt, nhiều khớa cạnh về sự phỏt triển kinh tế – xó hội Trong một cõu hỏi cú thể cú một hay nhiều bảng
số liệu Sự định hướng của cõu hỏi cú tỏc dụng giới hạn phạm vi
Trang 2Ví dụ :
Qua bảng ssó liệu trên em nhận xét tình hình
phân bố dân c ở châu á? Nơi nào đông dân, tha
dân? Tại sao?
- Khi phân tích bảng số liệu dựa trên
nguyên tắc chung nào?
-a) Khụng được bỏ sút cỏc dữ liệu nào?
b) Cần kết hợp giữa số liệu tương đối
và tuyệt đối trong quỏ trỡnh phõn tớch.
cần phõn tớch
-* Nguyên tắc chung khi phân tích bảng số liệu
a) Khụng được bỏ sút cỏc
dữ liệu
Trong quỏ trỡnh phõn tớch phải sử dụng tất cả cỏc số liệu cú trong bảng Điều đú buộc người viết phải lựa chọn những số liệu điển hỡnh để cắt nghĩa những vấn
đề mà đề ra yờu cầu Cần phải sử dụng hết cỏc dữ liệu của đề ra, trỏnh bỏ sút số liệu dẫn tới việc cắt nghĩa sai, thiếu ý trong bài làm
b) Cần kết hợp giữa số liệu tương đối và tuyệt đối trong quỏ trỡnh phõn tớch.
Trang 3c) Tính toán số liệu theo hai hướng
chính: theo chiều dọc và theo chiều ngang
- d) Thực hiện nguyên tắc: từ tổng quát
tới chi tiết, từ khái quát tới cụ thể
e) Khai thác các môi liên hệ giữa các đối
tượng
f) Cần chú ý là phân tích bảng thống kê
bao gồm cả minh hoạ số liệu và giải thích
Bảng số liệu có thể có đơn
vị tuyệt đối (dùng loại đơn vị tấn, hay m3, tỉ kwh, tỉ đồng.), hoặc đơn
vị tương đối (đơn vị %)
Trong trường hợp đơn vị tuyệt đối cần tính toán ra các đại lượng tương đối Quá trình phân tích phải đưa được cả hai đại lượng này để minh hoạ
c) Tính toán số liệu theo
hai hướng chính: theo chiều dọc
và theo chiều ngang
Hầu hết các trường hợp là
có một chiều thể hiện sự tăng trưởng và một chiều thể hiện cơ cấu của đối tượng.
Sự tăng trưởng của đối tượng là sự tăng hoặc giảm
về mặt số lượng của đối tượng;
Sực huyển dịch cơ cấu đối tượng là sự thay đổi các thành phần bên trong của đối tượng
Mọi sự thay đổi về cơ cấu hay sự tăng trưởng phải diễn ra theo chiều thời gian
d) Thực hiện nguyên tắc: từ
tổng quát tới chi tiết, từ khái quát tới cụ thể
Thường là đi từ các số liệu phản ánh chung các đặc tính chung của tập hợp số liệu tới các
số liệu chi tiết thể hiện một huộc tính nào đó, một bộ phận nào đó của hiện tượng địa lý được nêu ra trong bảng số liệu
Trang 4Các nhận xét cần tập trung
là: các giá trị trung bình, giá trị cực đại, cực tiểu, các số liệu có tính chất đột biến Các giá trị này
thường được so sánh dưới dạng
hơn kém (lần hoặc phần trăm so với tổng số).
e) Khai thác các môi liên hệ giữa các đối tượng.
Quá trình phân tích bao giờ cùng đòi hỏi khai thác mối liên hệ giữa các đối tượng có trong bảng
Do đó cần khai thác mối liên hệ giữa các cột, các hàng Kỹ năng phân tích mối quan hệ giữa các đối tượng đòi hỏi có những tính toán phù hợp Việc tính toán này thường được thực hiện trước khi bước vào nhân xét
Cần tránh trường hợp vừa nhận xét vừa tính toán, điều này làm mất thời gian làm bài Cũng tránh trường hợp là chỉ dừng ở
mức đọc bảng số liệu Các mối
quan hệ được đề cập nhiều là: năng suất - diện tích - sản lượn; sản lượng với số dân và bình quân Có vô số mối quan hệ giữa các đối tượng địa lý gắn với các nội dung của từng bài
f) Cần chú ý là phân tích bảng thống kê bao gồm cả minh hoạ số liệu và giải thích
Mỗi nhận xét có trong bài đều phải có số liệu minh hoạ và giải thích
Giải thích sự biến đổi, sự
Trang 5chuyển dịch của đối tượng là nờu
ra những nguyờn nhõn, lý do dẫn tới sự thay đổi, sự khỏc biệt về phương diện thời gian và khụng gian của đối tượng
Núi chung, để phõn tớch một bảng số liệu cần phải huy động kiến thức, tớnh toỏn hợp
lý để tỡm ra 2 hoặc 3, 4 ý phự hợp với yờu cầu của đề ra Điều đú cho thấy khụng nắm được kiến thức cơ bản, khụng nắm vững lý thuyết sẽ khụng thể phõn tớch bảng số liệu
Hoạt động 2
Các bớc rèn kĩ năng biểu đồ nh thế nào?
2) Rèn kĩ năng biểu đồ
Vẽ và nhận xột biểu đồ
Phõn tớch (nhận xột, phõn tớch) bảng thống
kờ
Vẽ và nhận xột sơ đồ
Cỏc bài tập tớnh toỏn và xử lý số liệu
Cỏc bài tập phối hợp
Cỏc bài tập kết xuất thụng tin từ
Computer
Mỗi loại bài tập cú thể được chia ra cỏc
dạng nhỏ hơn, trong đú cỏc biểu đồ là phức tạp
nhất Biểu đồ là loại bài tập rất phổ biến và đa
dạng
Theo cỏch phõn loại cỏc bước vẽ, hỡnh dạng đặc trưng và
ưu thế trong cỏch thể hiện biểu đồ dược phõn ra:
- Biểu đồ hỡnh cột và cỏc dạng cựng loại được chia
ra cỏc loại sau:
+ Thỏp dõn số + Cột đứng (loại đơn, loại kộp)
+ Biểu đồ cột chồng, loại này được chia ra: loại
sử dụng số liệu%; loại
sử dụng số liệu nguyờn dạng; cũng cú thể phõn ra: dạng đơn; dạng kộp + Biểu đồ thanh ngang Cú bao nhiờu loại biểu đồ cột nờu trờn cú chừng ấy loại biểu đồ thanh ngang (đơn, kộp, chồng )
Trang 6Loại này tiện lợi do có thể ghi tên vào thanh ngang mà không bị hạn chế nên giảm bớt sử dụng ký hiệu
- Biểu đồ đồ thị (đường biểu diễn) được phân ra:
+ Đồ thị đơn (có thể có nhiều đối tượng những chỉ có 1 đơn vị đo)
+ Đồ thị kép (có từ 2 đối tượng trở lên với 2 đơn
vị đo khác nhau )
+ Đồ thị gia tăng (loại quy đổi về năm xuất phát 100%)
- Biểu đồ miền:
+ Biểu đồ miền mà các thành phần sử dụng số liệu %,
+ Biểu đồ sử dụng mà các thành phần số liệu nguyên dạng
- Biểu đồ cơ cấu
+ Theo hình dạng có thể chia ra: hình tròn, hình vuông, tam giác, cột chồng
+ Loại biểu đồ cơ cấu nếu căn cứ theo số liệu lại được chia ra: Loại sử dụng số liệu tương đối, loại sử dụng số liệu tuyệt đối
- Các loại biểu đồ kết hợp, gồm các loại:
+ Biểu đồ đường với cột;
Trang 7biểu đồ cột chồng với cột đơn, biểu đồ miền với biểu đồ đường Nói chung việc phân loại bài tập địa lí khá phức tạp đòi hỏi giáo viên và học sinh cần nắm
vững: đặc điểm, hình dạng đặc trưng của biểu đồ, ưu thế khi thể hiện, số liệu, các bước thực hiện khi vẽ để phù hợp với yêu cầu của
đề ra.
Trang 83 Cñng cè- luyÖn tËp: