Bai giang Ky nang giam sat cua Dai bieu HDND huyen

1 - Thẩm tra về Đánh giá tình hình thực hiện dự toán thu ngân sách nhà nước trên địa bàn, chi ngân sách địa phương và việc thực hiện các giải pháp tài chính- ngân sách theo Nghị quyết[r]

CHUYÊN ĐỀ 3

KỸ NĂNG THẨM TRA

VÀ GIÁM SÁT TÀI CHÍNH – NGÂN SÁCH CỦA ĐẠI BIỂU HĐND

CẤP XÃ

Theo Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật của HĐND, UBND được Quốc Hội khóa 10 ban hành ngày 25/12/2005, tại Mục 3 quy định:

“Trình tự, thủ tục soạn thảo, ban hành nghị quyết của HĐND cấp xã”, trong đó, không quy định cấp

xã thực hiện thẩm tra dự thảo nghị quyết của

HĐND cấp xã Tuy nhiên, thực hiện NĐ 73/2003/NĐ-CP ngày 23/6/2003 của Chính phủ về Quy

chế xem xét, quyết định dự toán và phân bổ ngân sách địa phương, tại điều 9 quy định: Chủ tịch,

Phó chủ tịch HĐND xã thẩm tra cho ý kiến đối

với các báo cáo của UBND Do đó, chuyên đề này chỉ đề cập đến kỹ năng thẩm tra các báo cáo liên quan đến lĩnh vực tài chính

Nhiệm vụ

Gåm 4 phÇn

Nhiệm vụ và quyền hạn của HĐND cấp xã trong lĩnh vực ngân sách

A

* Quyết định dự toán thu ngân sách và thu chi ngân sách địa phương;

* Quyết định phân bổ ngân sách cấp mình;

* Quyết định các chủ trương, biện pháp để triển khai thực hiện ngân sách địa phương;

* Quyết định điều chỉnh dự toán ngân sách địa phương trong trường hợp cần thiết;

*Phê chuẩn quyết toán ngân sách địa

phương;

* Giám sát việc thực hiện ngân sách đã được Hội đồng Nhân dân quyết định;

* Bãi bỏ những văn bản quy phạm pháp luật

về tài chính – ngân sách của UBND cùng cấp trái với Hiến pháp, Luật, Nghị quyết của Quốc hội, Pháp lệnh, Nghị quyết của Ủy Ban

Thường vụ Quốc hội và các văn bản của các

Kỹ năng thẩm tra Báo cáo dự toán và Báo cáo quyết toán NSNN ở địa phương

II

III I

nguyện của các tổ chức, cá nhân để đầu tư xây dựng các công trình kết cấu hạ tầng của xã

Thẩm tra Báo cáo quyết toán ngân sách nhà nước ở địa phương

A

1 Mục đích, yêu cầu đối với công tác thẩm tra xem xét

dự toán, phương án phân bổ ngân sách địa phương:

2 Nội dung, phương pháp thẩm tra, quyết định dự toán NSĐP và phương án phân bổ Ngân sách cấp mình

3 Các bước tiến hành thẩm tra, xem xét dự toán NSĐP và

Tại kỳ họp giữa năm

(Thẩm tra 2 nội dung)

Tại kỳ họp cuối năm trước,

đầu năm sau

(Thẩm tra 4 nội dung)

2 Nội dung, phương pháp thẩm tra,

dự toán NSĐP và phương án phân bổ Ngân sách cấp mình

2 Nội dung, phương pháp thẩm tra,

dự toán NSĐP và phương án phân bổ Ngân sách cấp mình

4 nội dung thẩm tra Tại kỳ họp cuối năm trước,

đầu năm sau

1- Thẩm tra về Đánh giá tình hình thực hiện dự toán thu ngân sách nhà nước trên địa bàn, chi ngân sách địa phương và việc thực hiện các giải pháp tài chính- ngân sách theo Nghị quyết Hội đồng nhân dân địa phương năm hiện hành;

2- Thẩm tra về mục tiêu, nhiệm vụ của ngân

sách; các căn cứ xây dựng dự toán ngân sách và

phân bổ ngân sách địa phương;

3- Thẩm tra về phương án phân bổ ngân sách xã, bao gồm: Nguyên tắc phân bổ, tính công bằng, hợp lý và tích cực của phương án;

4- Thẩm tra phương án huy động sự đóng góp tự nguyện của các tổ chức, cá

nhân để đầu tư xây dựng các công trình kết cấu hạ tầng của xã, thị trấn về các nội dung:

Sự cần thiết phải huy động, mức huy động, hình thức và thời gian huy động, phương án

sử dụng tiền huy động (riêng phương án

này chỉ thẩm tra khi có phát sinh)

2 nội dung thẩm tra Tại kỳ họp giữa năm

- Thẩm tra về Đánh giá tình hình thực hiện dự toán thu ngân sách nhà nước trên

địa bàn, chi ngân sách địa phương 6 tháng đầu năm và giải pháp thực hiện nhiệm vụ 6 tháng cuối năm;

- Thẩm tra về điều chỉnh dự toán ngân sách xã trong trường hợp có yêu cầu của

UBND cấp trên để đảm bảo phù hợp với

định hướng chung hoặc có biến động lớn về

Về phương pháp

- Hàng năm HĐND cấp xã thực hiện nhiệm vụ xem xét, quyết định các vấn đề về

+ Cho ý kiến tại kỳ họp của HĐND về dự toán ngân sách

- Việc thẩm tra thực hiện theo các phương thức:

+ Xem từng chi tiết về DT NSĐP, phương án phân bổ ngân sách cấp mình

+ Xem từ tổng thể sau đó mới đi đến chi tiết về dự toán NSĐP, phương án phân bổ

ngân sách cấp mình

Để thẩm tra, xem xét dự toán ngân sách địa phương có hiệu quả nên xem xét từ tổng thể đến chi tiết

- Qui trình thẩm tra báo cáo:

(Thực hiện theo điều 9, NĐ 73/2003/NĐ-CP

ngày 23/6/2003 của Chính phủ quy định)

+ Chủ tịch, Phó chủ tịch HĐND xã hoặc Ban giám sát HĐND cấp xã (nếu có) thẩm tra

cho ý kiến đối với các báo cáo của UBND;

+ Căn cứ ý kiến Chủ tịch, Phó chủ tịch HĐND xã, UBND xã báo cáo những vấn đề tiếp thu, những vấn đề giải thích làm rõ và hoàn

chỉnh các báo cáo trình HĐND;

+ Chủ tịch HĐND chủ trì có sự phối hợp của UBND hoàn chỉnh báo cáo thẩm tra trình HĐND;

+ Báo cáo của UBND trình HĐND và báo cáo thẩm tra Chủ tịch, Phó chủ tịch HĐND xã hoặc Ban giám sát HĐND cấp xã (nếu có)

được gửi tới đại biểu theo Quy chế hoạt động của HĐND

3 Các bước tiến hành thẩm tra, xem xét dự

toán NSĐP và phương án phân bổ ngân sách

* Đối với kỳ họp cuối năm trước, đầu năm sau

1: Thẩm tra Báo cáo kết quả thực hiện nhiệm

vụ thu, chi ngân sách năm hiện hành làm cơ sở

xây dựng dự toán năm sau

2: Thẩm tra, xem xét, quyết định dự toán

NSĐP

3: Thẩm tra phương án phân bổ ngân sách cấp

mình

* Đối với kỳ họp giữa năm

1: Báo cáo tình hình thực hiện nhiệm vụ

thu, chi ngân sách 6 tháng đầu năm và

nhiệm vụ, giải pháp 6 tháng cuối năm

2: Thẩm tra Báo cáo bổ sung, điều chỉnh dự

toán ngân sách xã năm hiện hành

- Mục tiêu phát triển kinh tế- xã hội của địa

phương;

- Sự phù hợp của công trình kết cấu hạ tầng với

quy hoạch chung của xã;

- Biên bản tổ chức họp dân hoặc bản tổng hợp

phiếu tán thành để thống nhất thực hiện (phải ít

nhất 2/3 số người hoặc ý kiến tán thành trong diện họp hoặc diện lấy ý kiến);

1 Căn cứ xây dựng phương án:

- Thẩm tra mức huy động đóng góp của từng đối tượng có căn cứ vào:

+ Tổng mức đóng góp tối đa do HĐND tỉnh quyết định;

+ Mức thu nhập bình quân và khả năng đóng góp của nhân dân trên địa bàn;

+ Nhu cầu cần vốn huy động đóng góp cho

công trình phải loại trừ các nguồn vốn (nếu có): NSNN; Tài trợ của tổ chức, cá nhân trong nước; Viện trợ của tổ chức, cá nhân nước ngoài

- Thẩm tra hình thức huy động: Có đa dạng các

hình thức huy động để tạo điều kiện cho các tổ chức và cá nhân tham gia đóng góp;

- Thẩm tra thời gian huy động: Phải gắn với

thời gian thực hiện công trình và việc bố trí thời gian để thi công có hợp lý không?;

- Thẩm tra phương án sử dụng tiền huy động:

+ Xem xét việc sử dụng nguồn huy động có gắn với mục đích huy động không?

+ Xem xét cơ cấu chi có hợp lý giữa gián tiếp

và trực tiếp;

+ Các khoản chi phải đảm bảo đúng chính sách, chế độ, định mức được quy định không?

Lưu ý: Các khoản chi cần loại trừ theo quy định

của tỉnh, như: Thuế (được miễn), kinh phí khảo sát, thiết kế và thẩm định hồ sơ dự án thiết kế kỹ thuật, tổng dự toán (được nhà nước cấp bằng nguồn vốn NSNN)

HIỆN NAY NHU CẦU XDCB LÀ RẤT LỚN, TRONG KHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CÓ HẠN

THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG GIÁM SÁT CÁC CÔNG TRÌNH XDCB CÒN NHIỀU BẤT CẬP, YÉU KÉM, HẠN CHẾ DẪN ĐẾN CHẤT LƯỢNG CŨNG NHƯ GIÁ

TRÌNH THẤP

1 Vị trí, vai trò của quyết toán ngân sách nhà nước và nguyên tắc quyết toán ngân sách nhà nước

2 Nội dung, qui trình thẩm tra quyết toán ngân sách nhà nước

3 Các bước tiến hành thẩm tra, xem xét quyết toán

2 Nội dung, qui trình thẩm tra quyết toán ngân sách nhà nước

a) Nội dung thẩm tra:

Tại kỳ họp giữa năm sau, HĐND cấp xã thẩm tra báo cáo quyết toán ngân sách với các nội dung sau:

- Thẩm tra căn cứ pháp lý của báo cáo quyết toán ngân sách (QTNS):

- Thẩm tra việc tổ chức thực hiện các giải

pháp và kết quả thực hiện dự toán ngân sách

được HĐND quyết định:

- Thẩm tra tính đầy đủ của QTNS.

- Thẩm tra tính chính xác của QTNS.

- Thẩm tra tính hợp pháp của QTNS.

b) Qui trình thẩm tra Báo cáo quyết

toán ngân sách: (Như qui trình thẩm tra

Báo cáo dự toán ngân sách đã trình bày phần trên).

3 Các bước tiến hành thẩm tra, xem xét quyết toán ngân sách

* Thẩm tra quyết toán thu ngân sách

nhà nước trên địa bàn

* Thẩm tra quyết toán thu ngân sách địa phương được hưởng theo phân cấp:

* Thẩm tra quyết toán chi ngân sách địa phương

a) Thẩm tra quyết toán thu ngân sách nhà nước trên địa bàn:

- Phạm vi thu ngân sách nhà nước trên địa bàn,

+ Thuế do các tổ chức, cá nhân nộp theo qui định của pháp luật;

+ Phần nộp ngân sách nhà nước theo qui định

của pháp luật từ các khoản phí, lệ phí;

+ Tiền sử dụng đất; thu từ hoa lợi công sản và

đất công ích;

+ Các khoản đóng góp tự nguyện của tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước;

;

+ Phần nộp ngân sách nhà nước theo qui

định của pháp luật từ tiền bán hoặc cho thuê tài sản thuộc sở hữu nhà nước;

+ Các khoản viện trợ không hoàn lại của Chính phủ, các tổ chức, cá nhân ở nước

ngoài,các tổ chức của nhà nước thuộc địa

phương theo quy định;

+ Thu kết dư ngân sách theo quy định

+ Các khoản thu khác theo quy định của pháp luật (6 khoản):

* Các khoản thu từ di sản nhà nước được hưởng;

* Phần nộp ngân sách nhà nước theo quy định của pháp luật từ các khoản phạt, tịch thu;

* Thu bổ sung từ ngân sách cấp trên;

* Thu chênh lệch giá, phụ thu;

* Thu chuyển nguồn ngân sách từ ngân sách năm trước chuyển sang;

* Các khoản thu khác

- Nội dung cần thẩm tra:

+ Thẩm tra căn cứ pháp lý của quyết toán thu ngân sách:

* Số liệu dự toán đã đúng với dự toán cấp trên giao, HĐND địa phương quyết định?

* Số quyết toán phải là số đã thực nộp vào kho bạc nhà nước? (có xác nhận của Kho bạc nhà nước)

+ Thẩm tra việc tổ chức chống thất thu, trốn, lậu thuế;

+ Thẩm tra việc thực hiện các giải pháp thực hiện dự toán thu được HĐND quyết định;

+ Thẩm tra tính đầy đủ, chính xác, hợp pháp của số liệu quyết toán:

* Số liệu quyết toán thu đã đối chiếu với số liệu của Kho bạc nhà nước, cơ quan thuế Trường hợp

có chênh lệch, UBND đã làm rõ và xử lý thế nào?

* Số liệu quyết toán thu đã đầy đủ các khoản chưa? Đối chiếu kết quả thanh tra, kiểm toán (nếu có)

Sau khi thẩm tra số liệu quyết toán theo 3 nội dung trên, xem xét tiếp số liệu quyết toán

cụ thể (các khoản tăng, giảm, nguyên

nhân?)

Lưu ý: Cần xem xét loại trừ yếu tố tăng

thu do khai thác tốt quỹ đất và các khoản thu quản lý qua ngân sách TW không giao để

thống nhất phạm vi so sánh và có cơ sở kết luận về công tác chống thất thu, trốn, lậu

b) Thẩm tra quyết toán thu ngân sách địa

phương được hưởng theo phân cấp:

Trên cơ sở kết quả thẩm tra quyết toán thu

ngân sách nhà nước theo dự toán giao trên địa bàn Cần xem xét, thẩm tra:

- Các khoản thu được điều tiết theo tỷ lệ phần trăm (%);

- Các khoản thu được ngân sách được hưởng

trăm phần trăm (100%);

- Các khoản thu phí và lệ phí ở địa phương theo quy định của HĐND;

- Khoản bổ sung từ ngân sách cấp trên, trong đó, cần chi tiết rõ nội dung bổ sung có mục tiêu tăng, giảm so với dự toán cấp trên giao đầu năm;

- Thu chuyển nguồn từ năm trước chuyển sang để thực hiện nhiệm vụ chi đã bố trí

trong dự toán năm trước;

- Các khoản huy động đóng góp theo Nghị quyết của HĐND;

- Các khoản thu (chi) quản lý qua NSNN

Qua đó, có đánh giá:

Nếu thu không đạt dự toán, trước hết, do

trách nhiệm tổ chức quản lý thu của cơ quan

thuế và chỉ đạo của chính quyền địa phương

chưa đáp ứng nhiệm vụ giao (nhưng cần làm rõ: Giao thu có cơ sở không? Có địa chỉ không? Do thiên tai; Chính sách thay đổi…) Nếu thu vượt

dự toán lớn cũng cần làm rõ do yếu tố khách

quan tác động như: Giá cả; thu từ đất đai; xây dựng và giao dự toán chưa tích cực dẫn đến xây dựng nhiệm vụ chi cũng bị bó hẹp… Sau khi

xem xét, thẩm tra các nội dung trên có thể kết luận tính chính xác, hợp pháp của số liệu thu

NSĐP

c) Thẩm tra quyết toán chi ngân sách địa

vào NS xã quản lý

+ Chi thường xuyên, cần lưu ý: Chi sự nghiệp

giáo dục; Chi sự nghiệp kinh tế; Chi sự nghiệp khoa học- công nghệ; Chi sự nghiệp y tế; Chi sự nghiệp văn hóa- xã hội; Chi đảm bảo xã hội; Chi quản lý hành chính; Chi khác NS.

- Nội dung cần thẩm tra:

+ Thẩm tra căn cứ pháp lý của quyết toán chi

ngân sách: Số liệu dự toán đã đúng với dự toán cấp trên giao, HĐND địa phương quyết định?

Số quyết toán phải là số có xác nhận của Kho

bạc nhà nước.

+ Thẩm tra tính đầy đủ, chính xác, hợp pháp của số liệu quyết toán:

* Kiểm tra xem đã phản ảnh đầy đủ các

khoản chi thuộc NSĐP vào quyết toán chi

NSĐP chưa?

* Số quyết toán chi phải phù hợp với nội

dung chỉ tiêu dự toán HĐND quyết định;

* Số quyết toán chi ngân sách của một cấp cũng như số chi ngân sách địa phương không

vượt quá số quyết toán thu ngân sách của cấp

đó cũng như thu ngân sách của địa phương;

* Số quyết toán chi phải là số thực chi Đối với các khoản tạm ứng phải chuyển nguồn sang năm sau theo dõi và quyết toán;

* Số quyết toán chi tăng so với dự toán HĐND

quyết định phải được đảm bảo có nguồn sử dụng đúng thẩm quyền như: Nguồn năm trước chuyển sang được UBND, thủ trưởng cơ quan tài chính (nếu được ủy

quyền) quyết định; nguồn dự phòng do UBND quyết định theo các nguyên tắc và qui định trong Luật Ngân sách nhà nước và các văn bản hướng dẫn Luật; nguồn vượt thu được UBND quyết định sau khi thống nhất ý kiến với Thường trực HĐND cùng cấp; nguồn NS cấp trên thưởng vượt thu được sử dụng theo quyết định của HĐND cùng cấp;

* Số quyết toán chi phải đúng chính sách, chế độ, tiêu chuẩn định mức được cơ quan có thẩm quyền quyết định Nội dung này dựa vào kết luận, kiến nghị của cơ quan thanh tra, kiểm tra, kiểm toán (nếu có), kết quả giám sát của

các đại biểu HĐND và các Ban của HĐND

+ Thẩm tra việc thực hiện các giải pháp thực hiện dự toán chi được HĐND quyết định: Giải pháp chống phân bổ vốn đầu tư dàn trải; thực hành tiết kiệm, giảm chi hội nghị, hạn chế mua xe ô tô, giải pháp thực hiện các chương

Sau khi thẩm tra số liệu quyết toán theo 3 nội dung trên, xem xét tiếp số liệu quyết toán cụ thể (các khoản tăng, giảm, nguyên nhân)

Lưu ý: Cần xem xét một số vấn đề sau:

- Mức tăng chi XDCB lớn hơn mức tăng chi NSĐP thể hiện ưu tiên đầu tư XDCB;

- Mức tăng chi thường xuyên thấp hơn chi NSĐP thể hiện tiết kiệm trong chi thường xuyên;

- Lĩnh vực giáo dục- đào tạo và dạy nghề đạt mức tăng cao nhất trong chi thường xuyên, lĩnh vực khoa học- công nghệ cần được ưu tiên đảm bảo mức tối

thiểu theo chỉ tiêu pháp lệnh đã được cấp thẩm quyền giao

d) Thẩm tra về kết dư ngân sách địa phương:

Kết dư NSĐP là chênh lệch giữa số thu NSĐP lớn hơn chi NSĐP

Thẩm tra kết dư ngân sách trên cơ sở xem xét:

Số chi ngân sách phải bao gồm cả số chi chuyển nguồn sang năm sau để thực hiện các nhiệm vụ

chi có trong dự toán song chưa chi hoặc chi chưa hết được các cấp thẩm quyền cho chuyển sang

năm sau chi tiếp và chi chuyển nguồn các khoản tạm ứng đã xuất quỹ nhưng chưa đủ thủ tục quyết

C Thời gian ra các quyết định về ngân sách :

1 Về dự toán: HĐND cấp xã quyết định dự toán

ngân sách cấp mình chậm nhất là 10 ngày kể từ ngày

HĐND cấp huyện quyết định dự toán và phân bổ ngân sách nhưng phải đảm bảo trước ngày 31 tháng 12 năm trước (Trường hợp phải lập lại dự toán ngân sách trình HĐND xã, thời gian trình do HĐND xã quy định nhưng

chậm nhất là ngày 30 tháng 01 năm sau.

2 Về quyết toán: HĐND xã quyết định phê chuẩn

quyết toán ngân sách theo quy định của HĐND tỉnh

nhưng chậm nhất không quá 6 tháng sau khi năm ngân sách kết thúc

D Tài liệu tham khảo :

- Luật Ngân sách nhà nước số 01/2002/QH11 đã

được thông qua ngày 16/12/2002 tại kỳ họp thứ hai

Quốc hội khóa XI;

- Thông tư số 59/2003/TT-BTC ngày

23/6/2003 của Bộ Tài chính hướng dẫn thực hiện Nghị định 60/2003/NĐ-CP ngày 06/6/2003 của

Chính phủ;

- Thông tư số 60/2003/TT-BTC ngày

23/6/2003 của Bộ Tài chính quy định về quản lý ngân sách xã và các hoạt động tài chính khác của

xã, phường, thị trấn;

- Nghị quyết số 753/2005/NQ-UBTVQH11

ngày 02/4/2005 của Ủy Ban Thường vụ Quốc Hội

về Ban hành Quy chế hoạt động của HĐND các cấp