SÙNG A TRÁNG Tên chuyên đề: THỰC HIỆN QUY TRÌNH CHĂM SÓC, NUÔI DƯỠNG, PHÒNG TRỊ BỆNH CHO LỢN NÁI SINH SẢN VÀ LỢN CON THEO MẸ TẠI TRẠI LỢN NGUYỄN THẾ ANH, XÃ TỀ LỄ, HUYỆN TAM NÔNG, TỈNH
ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP TIẾN HÀNH
Đối tượng và phạm vi tiến hành
- Lợn nái và lợn con theo mẹ tại trại.
Địa điểm và thời gian tiến hành
- Địa điểm: Trại chăn nuôi lợn Nguyễn Thế Anh xã Tề Lễ, huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ
- Thời gian: Từ ngày 19 tháng 11 năm 2019 đến ngày 19 tháng 5 năm 2020.
Nội dung thực hiện và chỉ tiêu theo dõi
- Đánh giá tình hình chăn nuôi tại trại
- Áp dụng quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng và phòng trị bệnh cho lợn nái sinh sản và lợn con theo mẹ nuôi tại trại
- Xác định tình hình mắc bệnh, chẩn đoán và điều trị bệnh cho lợn nái và lợn con theo mẹ tại trại
3.3.2 Các chỉ tiêu theo dõi
- Cơ cấu đàn lợn của trại trong 3 năm gần đây
- Số lượng nái trực tiếp chăm sóc, nuôi dưỡng
- Tình hình sinh sản của đàn lợn nái tại trại
- Kết quả thực hiện công tác vệ sinh, sát trùng chuồng trại
- Kết quả tiêm phòng bệnh cho đàn lợn nái sinh sản và lợn con theo mẹ
- Kết quả chẩn đoán một số bệnh trên đàn lợn nái sinh sản và lợn con theo mẹ tại trại
- Kết quả điều trị một số bệnh trên đàn lợn và lợn con theo mẹ tại trại
- Kết quả thực hiện một số công việc chuyên môn khác.
Phương pháp tiến hành
3.4.1.1 Phương pháp đánh giá tình hình chăn nuôi tại trại Để đánh giá tình hình chăn nuôi tại trại, em tiến hành thu thập thông tin từ trại qua việc phỏng vấn cán bộ kỹ thuật, công nhân viên trực tiếp làm việc tại trại lợn Thu thập thông tin từ sổ sách ghi chép lưu trữ tại trại và kết hợp với kết quả trực tiếp theo dõi của bản thân trong thời gian thực tập 6 tháng tại trại
3.4.1.2 Phương pháp áp dụng quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng cho đàn lợn nái và lợn con nuôi tại trại
Trên cơ sở kiến thức đã được học từ trường Đại học, em áp dụng các kiến thức cơ bản về quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng lợn nái chửa, lợn nái đẻ và lợn con theo mẹ để áp dụng vào thực tế sản xuất của trại Kết hợp với việc thực hiện nghiêm túc quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng của trại đề ra
Quy trình chăm sóc nuôi dưỡng đàn lợn nái sinh sản, lợn con tại trại
Trong quá trình thực tập tại trang trại, em đã tham gia thụ tinh nhân tạo, chăm sóc nái đẻ, tham gia đỡ đẻ, chăm sóc cho lợn con theo mẹ đến cai sữa
Em trực tiếp vệ sinh, chăm sóc, theo dõi trên đàn lợn Quy trình chăm sóc nái chửa, nái chờ đẻ, nái đẻ, đàn lợn con theo mẹ đến khi cai sữa được áp dụng theo đúng quy trình như sau:
Quy trình chăm sóc, hộ lý trước và sau sinh cho nái đẻ (nái nuôi con)
- Chuồng nái đẻ phải được tẩy rửa, sát trùng, quét vôi, phơi khô theo qui trình vệ sinh thú y, nghỉ trống chuồng ít nhất 3 - 7 ngày, lợn chuyển sang chuồng đẻ 5 - 10 ngày trước ngày đẻ dự kiến, vệ sinh thú y nái đẻ theo quy trình phòng bệnh cho lợn nái chửa từ 7 ngày trước khi đưa vào chuồng nái đẻ
- Thời gian chuyển vào chuồng đẻ: nên chuyển vào buổi sáng, lúc thời tiết mát Khi vận chuyển cần nhẹ nhàng, tránh đánh đập mạnh ảnh hưởng đến thai
- Thời gian cho ăn: Sáng (7h), chiều (15h30); Khi trời nắng nóng, nái ăn ít, phải chia thành nhiều bữa hoặc cho cả ban đêm (nếu cần)
- Cần chú ý: Khi nhiệt độ cao > 30 o C, nái thở nhiều cần có biện pháp hạ nhiệt ngay như làm mát bằng hơi nước, đá lạnh, quạt, v.v
- Sắp xếp sao cho lợn đẻ cùng lúc 2 dãy và đẻ từ dưới quạt lên (mục đích dễ làm việc, hạn chế lây lan bệnh cho đàn đẻ sau.)
- Tất cả vật dụng chuẩn bị cho khâu đỡ đẻ, ngoại khoa (khay, ván, thảm, lồng úm ) phải sạch và được ngâm hoặc xịt sát trùng trước khi đưa vào
- Chuồng khô ráo, gom phân sạch sẽ
- Kiểm tra sàn, vách, thanh chắn, nếu hỏng phải sửa ngay
- Ổ úm khô ráo, đã giặt và sát trùng sạch sẽ, mắc sẵn bóng đèn
- Chuẩn bị dụng cụ đỡ đẻ như sau: kéo; dụng cụ mài nanh; thuốc sát trùng; khăn lau; xà phòng; ấm đun nước, vaselin bôi trơn; dụng cụ móc lợn; cồn iode; chỉ cột rốn; khay đỡ đẻ, xô đựng nhau; xô đựng nước rửa tay (có pha sát trùng); kháng sinh: amoxylin, oxytocin; dụng cụ cắt đuôi và sổ sách ghi chép
- Vệ sinh, thú y: theo quy trình vệ sinh thú y
Trong khi đẻ a Những biểu hiện khi lợn sắp đẻ và chuẩn bị
- Lợn có thể ăn ít hơn bình thường
- Đứng nằm không yên, cắn phá chuồng
- Quan sát: vú đỏ nặng có sữa, âm hộ có dịch ối chảy ra
- Khi lợn có biểu hiện chuẩn bị đẻ cần chuẩn bị sẵn sàng các dụng cụ cần thiết, bật bóng úm cho ấm
- Đỡ đẻ và vệ sinh: khi thấy xuất hiện nước ối và cứt su là lợn đã sắp đẻ nên người đỡ đẻ cần ở trong tư thế chuẩn bị đón lợn con ra đời
- Đối với lợn con: khi lợn con đẻ ra cần được lau chùi nhẹ nhàng, lau sạch nhớt mồm miệng và cắt rốn
- Cho bú sữa đầu ngay sau khi sinh b Trường hợp lợn đẻ khó
- Do nái già và rối loạn sinh sản:
Hiện tượng: rặn kém, đẻ bọc, cổ tử cung không mở
Can thiệp: ép nhẹ bụng theo nhịp rặn của lợn nái, xé bọc Tăng cường co bóp cổ tử cung bằng oxytoxin 2 - 4ml/lần chích nhưng cần phải thăm khám trước khi chích
- Do thai nằm ngôi không thuận:
Hiện tượng: thai nằm ngang, ra phía mông hoặc vai và thai lớn
Can thiệp: thăm thai và đẩy lợn theo chiều thuận (đầu úp trên 2 chân trước hoặc 2 chân sau, nằm úp xuôi chiều) và kéo theo nhịp rặn của lợn nái; cho lợn nái đứng dậy và đổi tư thế nằm theo hướng khác; nếu lợn con lớn quá thì dùng dụng cụ cắt móc để kéo heo ra Khi không thể cứu được con thì phải cứu mẹ bằng cách không gây tổn thương cho nái Trong trường hợp đặc biệt có thể mổ nái để cứu con (cần có hội chuẩn của thú y và quản lý trại)
- Chuồng trại phải ấm cho lợn con và mát cho lợn nái, tránh gió lùa, xáo trộn và di chuyển lợn con
- Hạn chế thấp nhất việc cọ rửa làm ướt lợn mẹ và sàn chuồng kể từ sau khi sinh
- Thức ăn: Cho ăn thức ăn 3060, kiểm tra thức ăn tránh thức ăn bị ôi, mốc
- Vệ sinh, chăm sóc nái đẻ sau khi sinh: theo qui trình vệ sinh, thú y
Bảng 3.1 Cách cho ăn từ 1 ngày đến 1 tuần sau khi đẻ
STT Ngày đẻ Giai đoạn lợn
(ngày) Khối lượng thức ăn (kg)
1 Ngày đẻ Ngày đẻ 0,5 - 1,0kg
- Thời gian cho ăn: sáng, chiều Nếu lợn kém ăn thì nên cho ăn nhiều lần Mùa nóng cho ăn 3 - 4 bữa/ngày (đêm ăn vào 22h)
- Triệu chứng khi nái bị viêm nhiễm đường sinh dục: Bỏ ăn, nằm úp, không cho con bú, dịch nhờn chảy ra từ bộ phận sinh dục có mùi hôi, có màu đục, sẫm và đôi khi có lẫn máu, sốt > 40 o C
- Cách điều trị: Theo hướng dẫn của kỹ sư
Một tuần sau đẻ đến trước cai sữa 1 - 2 ngày
- Điều kiện chuồng trại và chăm sóc như phần trên
- Lượng thức ăn cần thiết để duy trì và sản suất sữa cho lợn nái được tính theo công thức:
Số kg thức ăn cần thiết/nái/ngày = 2kg + (số con nuôi x 0,35kg/con) Như vậy số kg thức ăn/nái trên ngày sẽ phụ thuộc vào số lợn con mà nái đó đang nuôi
Ví dụ: lợn nái đẻ lứa 3 nuôi 11 con thì lượng thức ăn của lợn mẹ/ngày được tính như sau:
Như vậy số kg thức ăn mà lợn mẹ cần phải ăn để nuôi 11 con là 5.85kg/con/ngày
Lưu ý: Trong tuần đầu lượng thức ăn cần cung cấp cho lợn nái không quá 4kg/tuần đầu Để đạt được đủ mức ăn 7,0kg/nái/ngày, bắt đầu từ ngày thứ
8 người nuôi cần tăng lượng thức ăn khoảng 0,5kg/con/ngày nhằm tránh sốc cho lợn mẹ và giúp lợn mẹ thích ứng dần với khẩu phần ăn có số lượng cao
- Một số biện pháp nhằm tăng cường khả năng ăn vào của lợn nái đẻ: Thức ăn có chất lượng, mùi vị thơm ngon
Chia nhỏ bữa ăn (3 - 4 bữa/ngày thay vì 2 bữa/ngày) và cho ăn vào các thời điểm mát trong ngày (trước 7h30 và sau 15h)
Tạo tiểu khí hậu chuồng nuôi mát mẻ, thoáng
Cung cấp đầy đủ nước sạch và mát
Chú ý: Khua lợn đứng dậy đồng loạt theo giờ để lợn đi vệ sinh (Sáng: 7h và 9h; chiều 14h và 16h; tối: lúc nhận ca, 21h và 4h sáng)
- Nếu lợn mẹ gầy, đặc biệt là lợn đẻ lứa đầu có thể tiến hành cai sữa sớm
17 - 18 ngày để cứu mẹ Đàn con nếu còi thì tiến hành cho mẹ khác nuôi Còn nếu không sẽ úm kỹ và cho ăn cám cháo song song với cám khô
Quy trình chăm sóc nuôi dưỡng đàn lợn con theo mẹ
Từ sơ sinh - 24h sau khi đẻ
- Điều kiện về ổ úm: Khô ráo, sạch sẽ, ấm áp, tránh gió lùa Nhiệt độ ổ úm trong ngày đầu sau khi sinh 32 - 35 o C