Đánh giá một số biện pháp kỹ thuật trong sản xuất cây ăn quả tại trường đại học nông lâm thái nguyên

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM GIÀNG SÈN KHUẤN Tên đề tài: “ĐÁNH GIÁ MỘT SỐ BIỆN PHÁP KỸ THUẬT TRONG SẢN XUẤT CÂY ĂN QUẢ TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM THÁI NGUYÊN” KHÓA LUẬ

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

GIÀNG SÈN KHUẤN Tên đề tài:

“ĐÁNH GIÁ MỘT SỐ BIỆN PHÁP KỸ THUẬT TRONG SẢN XUẤT CÂY ĂN QUẢ TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM THÁI NGUYÊN”

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Hệ đào tạo : Chính quy Ngành : Khoa học cây trồng

Khóa học : 2016 - 2020

Thái Nguyên, năm 2020

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

GIÀNG SÈN KHUẤN Tên đề tài:

“ĐÁNH GIÁ MỘT SỐ BIỆN PHÁP KỸ THUẬT TRONG SẢN XUẤT CÂY ĂN QUẢ TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM THÁI NGUYÊN”

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Hệ đào tạo : Chính quy Ngành : Khoa học cây trồng

Lớp : K48 - TT - N02 Khóa học : 2016 - 2020 Giảng viên hướng dẫn : TS Dương Trung Dũng

Thái Nguyên, năm 2020

LỜI CAM ĐOAN

Em xin cam đoan khóa luận tốt nghiệp: "Đánh giá một số biện pháp

kỹ thuật trong sản xuất cây ăn quả tại Trường Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên” là công trình nghiên cứu thực sự của bản thân, được thực hiện dựa

trên cơ sở nghiên cứu lý thuyết, kiến thức chuyên ngành, tìm hiểu, khảo sát

tình hình thực tiễn và dưới sự hướng dẫn khoa học của TS Dương Trung Dũng Các số liệu, bảng biểu, và những kết quả trong khóa luận là trung

thực, các nhận xét, phương hướng đưa ra xuất phát từ thực tiễn và kinh nghiệm hiện có

Một lần nữa em xin khẳng định về sự trung thực của lời cam đoan trên

Xác nhận của GVHD Người cam đoan

TS Dương Trung Dũng Giàng Sèn Khuấn

LỜI CẢM ƠN

Sau một thời gian học tập và nghiên cứu, nay em đã hoàn thành bài báo

cáo thực tập tốt nghiệp với tên đề tài: “Đánh giá một số biện pháp kỹ thuật

trong sản xuất cây ăn quả tại Trường Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên”

Có được kết quả này lời đầu tiên em xin gửi lời cảm ơn sâu sắc

đến TS Dương Trung Dũng Giảng viên Khoa Nông học - giáo viên hướng

dẫn em trong quá trình thực tập đã tận tình hướng dẫn em trong suốt quá trình làm khóa luận

Xin cảm ơn Ban Hiệu trưởng Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên

và Ban chủ nghiệm khoa Nông học đã tạo cơ hội và điều kiện để em đi thực tập tại mô hình của trường

Em xin chân thành cảm ơn sự tận tình dạy dỗ của các thầy cô trong khoa Nông học trường Đại học Nông lâm Thái Nguyên

Do kiến thức còn hạn hẹp nên trong quá trình thực hiện đề tài em đã gặp không ít những khó khăn, do vậy mà đề tài không tránh khỏi những thiếu sót nhất định, rất mong nhận được những ý kiến đóng góp của các thầy giáo,

cô giáo và các bạn sinh viên để đề tài được hoàn thiện hơn

Em xin trân thành cảm ơn!

Thái Nguyên, tháng năm 2020

Sinh viên

Giàng Sèn Khuấn

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC CÁC BẢNG vi

DANH MỤC CÁC HÌNH vii

PHẦN 1 MỞ ĐẦU 1

1.1 Đặt vấn đề 1

1.2 Mục tiêu đề tài 4

1.3 Về chuyên môn nghiệp vụ 4

1.4 Về thái độ và ý thức trách nhiệm 5

1.4.1 Về thái độ 5

1.4.2 Về ý thức trách nhiệm 5

1.5 Yêu cầu của đề tài 5

1.6 Ý nghĩa của đề tài 5

1.6.1 Ý nghĩa khoa học 5

1.6.2 Ý nghĩa thực tiễn 6

PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 7

2.1 Tổng quan cây Mít thái 7

2.1.1 Đặc điểm và yêu cầu sinh thái, dinh dưỡng của cây Mít thái 7

2.2 Tổng quan cây Nhãn 8

2.2.1 Đặc điểm và yêu cầu sinh thái, dinh dưỡng của cây Nhãn 8

2.3 Tình hình sản xuất và tiêu thụ Mít thái trên thế giới và ở Việt Nam 9

2.4 Tình hình sản xuất và tiêu thụ Nhãn trên thế giới và ở Việt Nam 10

2.5 Những kết quả ứng dụng kỹ thuật trong sản xuất kinh doanh Mít thái và Nhãn trên thế giới và ở Việt Nam 11

2.5.1 Những kết quả ứng dụng kỹ thuật trong sản xuất kinh doanh Mít thái

trên thế giới và ở Việt Nam 11

2.5.2 Những kết quả ứng dụng kỹ thuật trong sản xuất kinh doanh Nhãn trên thế giới và ở Việt Nam 12

PHẦN 3 NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP THỰC HIỆN 15

3.1 Thời gian và địa điểm thực tập 15

3.3 Nội dung thực hiện 15

3.4 Các phương pháp đánh giá 15

3.4.1 Phương pháp kế thừa số liệu 15

3.4.2 Phương pháp điều tra 15

3.4.3 Các chỉ tiêu và phương pháp theo dõi 16

3.5 Phương pháp tính toán và xử lý số liệu 16

PHẦN 4 KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN 17

4.1 Kết quả đánh giá một số biện pháp, kỹ thuật trong sản xuất cây ăn quả

tại mô hình 17

4.1.1 Thực trạng sản xuất cây ăn quả trung tại mô hình 17

4.1.2 Tình hình sản xuất cây ăn quả tại mô hình 18

4.2 Kỹ thuật sản xuất Mít thái tại mô hình 19

4.2.1 Đánh giá biện pháp kỹ thuật cắt tỉa, đốn ngọn ảnh hưởng đến ra hoa

ra quả đối với cây mít thái 19

4.2.2 Đánh giá kỹ thuật bón phân ảnh hưởng đến đậu quả và sinh trưởng

quả mít 21

4.2.3 Kỹ thuật cắt quả, thời gian cắt quả tạo trái vụ ở Mít thái 23

4.2.4 Kỹ thuật phòng trừ sâu bệnh hại trên cây Mít thái 24

4.2.5 Các biện pháp kỹ thuật trong sản xuất giống cây Mít thái 25

4.3 Kỹ thuật sản xuất Nhãn tại mô hình 25

4.3.1 Đánh giá biện pháp kỹ thuật cắt tỉa, tạo cành ảnh hưởng đến ra hoa

ra quả đối với cây Nhãn 25

4.3.2 Đánh giá kỹ thuật bón phân ảnh hưởng đến đậu quả và sinh trưởng

quả Nhãn 26

4.3.3 Kỹ thuật khoanh vỏ đối với cây Nhãn 27

4.3.4 Kỹ thuật phòng trừ sâu bệnh hại trên cây Nhãn 28

4.3.5 Các biện pháp kỹ thuật trong sản xuất cây Nhãn 29

4.4 Thuận lợi, khó khăn và giải pháp phát triển mô hình 29

4.4.1 Trong sản xuất Mít thái 29

4.4.2 Trong sản xuất Nhãn 30

PHẦN 5 KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ 31

5.1 Kết luận 31

5.1.1 Thực trạng sản xuất tại mô hình 31

5.1.2 Mô hình Mít thái 31

5.1.3 Mô hình Nhãn 31

5.2 Đề nghị 31

TÀI LIỆU THAM KHẢO 32 MỘT SỐ HÌNH ẢNH TRONG QUÁ TRÌNH THỰC TẬP

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 4.1: Tình hình sản xuất của một số cây trồng chính

của mô hình trong 3 năm gần đây 17

Bảng 4.2: Kỹ thuật cắt tỉa, đốn ngọn ảnh hưởng đến ra hoa ra quả trên cây mít thái 20

Bảng 4.3: Sử dụng phân bón cho cây Mít thái trong mô hình 21

Bảng 4.4: Đánh giá kỹ thuật bón phân ảnh hưởng đến đậu quả và sinh trưởng quả mít 22

Bảng 4.5: Kỹ thuật cắt quả, thời gian cắt quả tạo trái vụ ở mít thái 23

Bảng 4.6: Kỹ thuật cắt tỉa, tạo cành ảnh hưởng đến ra hoa, ra quả 26

Bảng 4.7: Sử dụng phân bón cho cây Nhãn trong mô hình 27

DANH MỤC CÁC HÌNH

Hình 4.1: Bón phân ảnh hưởng đến đậu quả và sinh trưởng quả Mít thái 22 Hình 4.2: Quả mít thái trái vụ 24

PHẦN 1

MỞ ĐẦU 1.1 Đặt vấn đề

Cây ăn quả là loại cây trồng không thể thiếu được trong sản xuất nông nghiệp hiện nay Cây ăn quả cung cấp những dinh dưỡng cần thiết cho sự tồn tại và phát triển của con người, đặc biệt là các loại quả tươi rất tốt cho hệ tiêu hóa, cung cấp nhiều Vitamin Do vậy mà nhu cầu ăn các loại quả, sạch và tươi ngày càng tăng Theo các kết quả điều tra về hiệu quả kinh tế trồng cây ăn quả thì trồng cây ăn quả mang lại thu nhập cao cho hộ nông dân; góp phần tăng giàu, giảm nghèo; thu hút được lao động, góp phần giải quyết việc làm, góp phần đẩy mạnh sự chuyển dịch cơ cấu sản xuất nông nghiệp và cơ cấu kinh tế nông thôn, phát triển nông nghiệp nông thôn Phát triển sả n xuất cây ăn quả

là một trong những phương hướng phát triển sản xuất nông nghiệp của người dân, trong những năm gần đây và những năm tiếp theo để phát triển nông nghiệp theo hướng công nghiệp hoá, nông nghiệp dịch vụ, gắn với bảo vệ môi trường sinh thái phục vụ cho mọi người, nhằm giúp cho nông dân nắm được những kiến thức về kỹ thuật, những kinh nghiệm trông sản xuất cây ăn quả có

đủ khả năng giải quyết được các vấn đề của gia đình và cộng đồng để thúc đẩy sản xuất, cải thiện đời sống, nâng cao dân trí, góp phần xây dựng và phát triển nông thôn mới Tuy nhiên tiềm năng phát triển sản xuất cây ăn quả,hiện naythu nhập và hiệu quả kinh tế chưa cao, bên cạnh đó còn có sự lạc hậu và nhiều vấn đề cần giải quyết

Do đó em đã tiến hành thực hiện đề tài "Đánh giá một số biện pháp kỹ thuật trong sản xuất cây ăn quả tại Trường Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên” một số cây (mít thái; Nhãn) tại mô hình cây ăn quả của khoa Nông học Một trong những mô hình cây ăn quả của trường Để tìm hiểu về mô hình tổ chức sản xuất, cách thức và các tiến bộ khoa học kỹ thuật mà mô hình áp dụng

trong nông nghiệp để tạo ra những sản phẩm nông nghiệp chất lượng cao đáp ứng các yêu cầu của thị trường khó tính trên thế giới và trong nước Từ đó đề xuất ý tưởng khởi nghiệp nông nghiệp ứng dụng các kỹ thuật tiên tiến trong sản xuất Áp dụng kỹ thuật trên cây Mít thái và Nhãn có ý nghĩa rất quan trọng trong phát triển kinh tế Thật vậy, khi tiến hành các kỹ thuật cắt tỉa cành cũng như quả tạo ra quả trái vụ, giá cả, năng suất cũng như chất lượng được tăng lên đắng kệ Để đặt được điều đó chúng ta điều cần đến kỹ thuật trồng trọt và chăm sóc Đã có nhiều tài liệu, sách giáo khoa trình bày khá đầy đủ về

kỹ thuật trong sản xuất cây ăn quả.Tuy nhiên, trên từng đối tượng kỹ thuật, thành công hay thất bại còn tùy thuộc vào nhiều yếu tố: môi trường, nhiệt độ, thao tác, thời gian, đối tượng áp dụng kỹ thuật…và đặc biệt nhất là mục đích cần đạt được của việc tiến hành các kỹ thuật cắt tỉa cũng như chăm sóc, thường với 2 mục tiêu: Tạo ra quả trái vụ và đảm bảo chất lượng quả Nhưng

để hiểu cặn kẽ từng giai đoạn tiến hành các kỹ thuật, phát triển…Những giai đoạn đó có những vấn đề gì ta cần quan tâm và nếu muốn thực hiện các kỹ thuật cắt tỉa trên một đối tượng nào đó để có hiệu quả hơn, thì phải cải tiến những khâu nào? Những điều kiện nào?

Cây mít được mệnh danh là cây của người nghèo do công dụng của nó dường như hoàn hảo về mặt kinh tế và giá trị dinh dưỡng Mít có nguồn gốc từ

Ấn Độ, cây to, trái to, có nhiều công dụng: Quả mít được sử dụng rất đa dạng,

có thể sử dụng cả quả non và quả già Quả phức, to, dài 30 - 60cm, mặt tua tủa nhiều gai ngắn Khi chín, vỏ vẫn giữ màu xanh lục hay hơi ngã sang vàng Thịt quả chín màu vàng nhạt, vị ngọt, rất thơm Quả có nhiều múi, mỗi múi có một hạt Mít được trồng ở khắp các tỉnh nước ta từ Bắc chí Nam Múi mít có nhiều thành phần dinh dưỡng: trong múi mít khô có 11 - 15% đường, chủ yếu là fructoza và glucoza, một ít tinh dầu thơm, 1,6% protein, 1 - 2% muối khoáng gồm: 18 mg% canxi, 25 mg% P, 0,4 mg% Fe, 0,14 mg% caroten, 0,04 mg%

vitamin B2, 4 mg% vitamin C Trong hạt mít có 70% tinh bột, 5,2% protêin, 0,62% chất béo, 1,4% muối khoáng, lá mít non có thể ăn sống thay rau xanh, hay làm thuốc lợi sữa cho động vật như: bò, dê, trâu… Đọt mít có thể sắc uống chống đi lỏng do rối loạn tiêu hoá.Thân mít phơi khô dùng làm thuốc Vỏ quả mít có thể ăn, làm dưa, làm mắm ăn Mít có nhiều công dụng nhưng giá thành tương đối rẽ, rất phù hợp với đời sống nhân dân ta

Nhãn là cây ăn trái được ưa chuộng, nhiều năm trở lại đây nhãn có quanh năm do nhiều người dân áp dụng được kĩ thuật cho nhãn ra quả trái mùa Có rất nhiều hộ gia đình trồng nhãn kinh doanh, tuy nhiên không phải gia đình nào cũng có năng suất và chất lượng nhãn theo ý muốn

Nhu cầu về lương thực hiện nay cùng với sự phát triển của khoa học kỹ thuật, đặc biệt là lĩnh vực áp dụng các biện pháp kỹ thuật tiên tiến trong sản xuất, đã đặt ra mối quan hệ mà chúng ta cần phải đề cập đến Ở nước ta, vùng đồng bằng sông Cửu Long có điều kiện khí hậu tự nhiên, đất đai thuận lợi phát triển nhiều loại cây ăn trái có giá trị kinh tế lớn, trong đó có công nghệ chế biến nông sản, có dân cư đông đúc, thương mại phát triển, nhu cầu trái cây cho tiêu dùng nội địa và xuất khẩu lớn Tuy nhiên, trong nhiều năm qua, cây ăn trái chưa được phát triển đúng với tiềm năng và điều kiện cho phép Nên hầu hết các vườn cây ăn trái thường là vườn tạp, trồng nhiều loại cây trên cùng một mảnh đất, giống thoái hoá, năng suất và chất lượng thấp, hiệu quả kinh tế kém do đa phần là chín vụ Mít và Nhẵn là một loại cây mang dáng dấp công nghiệp Sản phẩm, ngoài việc sử dụng cho thị trường nội địa, còn được sử dụng trong công nghiệp đồ hộp và sản phẩm sấy khô, mà thị trường hiện nay ngày càng mở rộng Thế nhưng hiện nay không đủ hàng hoá cung ứng cho chế biến xuất khẩu Vấn đề cần đặt ra là, ngoài việc phát triển cây mít và nhẵn trên những vùng đất tận dụng, mà còn phải qui hoạch phát triển các vùng trồng chuyên canh trên các vùng đất thích hợp

Vì vậy, việc áp dụng các kỹ thuật vào sản xuất cây Mít thái và Nhãn là rất quan trọng trong kinh doanh và kinh tế hộ Cũng vì lý do đó, cây Mít và Nhẵn cần được tiến hành nghiên cứu các phương pháp kỹ thuật, nhằm cung cấp một số lượng lớn nông sản cho ngành chế biến, cung cấp một nguồn lương thực bổ sung cho nhu cầu đời sống con người Đồng thời, tạo ra một nguồn thực phẩm phong phú, đa dạng phục vụ cho sinh hoạt hằng ngày của nhân dân và tạo ra những sản phẩm có thể xuất khẩu Đem lại nguồn kinh tế cho việc nghiên cứu khoa học và đời sống con người trong thời đại đẩy mạnh thương mại, phát triển kinh tế, xây dựng đất nước… Đây là vấn đề cấp thiết đặt ra cần phải được nghiên cứu, đánh giá một cách đúng đắn Cần phải xem xét cái gì đã đạt được, cái gì chưa đạt được, cái gì mạnh, cái gì yếu từ đó có những giải pháp để phát huy các thế mạnh và hạn chế những mặt yếu, nhằm làm cho phát triển cây ăn quả phát triển nhanh và bền vững Vì vậy tôi đã thực hiện đề tài “Đánh giá một số biện pháp kỹ thuật trong sản xuất cây ăn

quả tại trường Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên” dưới sự hướng dẫn của TS Dương Trung Dũng Được thực hiện tại mô hình khoa Nông học Trường Đại

học Nông Lâm Thái Nguyên

1.2 Mục tiêu đề tài

- Đánh giá thực trạng sản sản xuất cây ăn quả tại mô hình

- Đánh giá tình hình sản xuất cây ăn quả Mít thái, Nhãn tại mô hình

- Đánh giá được một số biện pháp kỹ thuật trong sản xuất cây ăn quả tại mô hình

- Những thuận lợi, khó khăn và giải pháp phát triển mô hình

1.3 Về chuyên môn nghiệp vụ

Là sinh viên năm thứ 4 của trường Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên, chuyên ngành Trồng trọt, đã được học những kiến thức về nông nghiệp khi còn ngồi trên ghế nhà trường và thực tập tại mô hình

1.4 Về thái độ và ý thức trách nhiệm

1.4.1 Về thái độ

+ Hăng hái nhiệt tình trong công việc, không sợ nặng nhọc, chịu thương chịu khó

+ Vui vẻ, hòa đồng và sãn sàng giúp đỡ mọi người xung quanh

+ Tuân thủ các quy định của mô hình thực tập và các quy định của Trường đưa ra

1.4.2 Về ý thức trách nhiệm

+ Nhiệt tình và có trách nhiệm với công việc

+ Hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao

+ Tích cực học hỏi các kiến thức mới và kinh nghiệm từ công việc tại

mô hình cũng như mọi người xung quanh

+ Có trách nhiệm bảo quản tài sản chung của mô hình và của trường

1.5 Yêu cầu của đề tài

- Quan sát thực tế mô hình sản xuất, chi tiết quy trình sản xuất tại cơ sở thực tập

- Trực tiếp thu thập các thông tin bổ ích tại mô hình, cơ sở thực tập, đồng thời thu thập các thông tin trên sách, báo, internet

1.6 Ý nghĩa của đề tài

1.6.1 Ý nghĩa khoa học

- Kết quả đánh giá của đề tài sẽ cung cấp các dẫn liệu khoa học, làm cơ

sở cho việc nghiên cứu, xây dựng các biện pháp kỹ thuật thâm canh, sử dụng

kỹ thuật thích hợp cho các giống cây ăn quả đặc biệt là Mít thái và Nhẵn, trên địa bàn Thái Nguyên

- Kết quả đánh giá của đề tài bổ sung tài liệu cho công tác nghiên cứu khoa học của sinh viên, làm tài liệu tham khảo cho việc giảng dạy về 2 loại giống cây Mít thái và Nhãn tại Trường

1.6.2 Ý nghĩa thực tiễn

Kết luận của đề tài là cơ sở quan trọng để chọn được các kỹ thuật hợp

lý, góp phần xây dựng quy trình kỹ thuật trồng trọt cho giống Mít thái và Nhãn giúp nâng cao năng suất, chất lượng và tiết kiệm chi phí sản xuất cho người dân

PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU

2.1 Tổng quan cây Mít thái

2.1.1 Đặc điểm và yêu cầu sinh thái, dinh dưỡng của cây Mít thái

2.1.1.1 Đặc điểm của cây Mít thái

- Giống cây mít thái siêu sớm là loại cây ngoại nhập được đưa vào Việt Nam trong vài năm gần đây Loại cây này ngày càng được nhiều người lựa chọn bởi cho năng suất cao, thời gian thu hoạch nhanh, chất lượng múi mít to, giòn ngọt Loại cây này có nhiều tiềm năng phát triển kinh tế cao trong tương lai

Trước đây ở Việt Nam chủ yếu trồng một số loại mít đại trà như mít tố

nữ, mít lá bàng, mít nghệ,… So với những loại mít đại trà này thì mít thái siêu sớm cho thu hoạch nhanh hơn và năng suất cao hơn Loại cây này cũng rất thích hợp với đất và khí hậu của nước ta

Thời gian thu hoạch mít thái siêu sớm lứa đầu tiên chỉ mất khoảng 12 đến

15 tháng, loại cây này đậu quả quanh năm, đặc biệt vào mùa hè Thường mỗi quả chín khi thu hoạch có trọng lượng khoảng từ 10 đến 20kg Loại mít này mùi

vị, hương thơm và độ ngọt đậm của nó Sản lượng thu hoạch khá cao, có thể đạt tới 40 tấn/ha Loại mít này cũng được người tiêu dùng cả nước yêu thích

Loại cây này có đặc điểm hình thái khá khác biệt so với các loại cây khác Đồng thời, mặt chất lượng cũng như mặt thẩm mỹ quả mít khá bắt mắt

và hấp dẫn Hiện nay, nhiều người tiêu dùng trên cả nước đều lựa chọn loại mít này

2.1.1.2 Yêu cầu sinh thái, dinh dưỡng của cây Mít thái

- Cây mít thái hay còn gọi là mít siêu sớm về tốc độ sinh trưởng, nhìn chung loại cây này có tốc độ sinh trưởng nhanh Loại cây này phù hợp với việc trồng trong khí hậu nóng ẩm, có thể chịu hạn tốt nhưng không chịu được

úng Nếu trồng trong mùa khô cây cần được tưới ẩm đối với loại mới trồng đăc điểm của giống mít thái siêu sớm đang hot nhất thị trường hiện nay

Mít thái siêu sớm cho chất lượng cao, thời gian thu hoạch nhanh Giống mít này chủ yếu được trồng và phát triển ở các tỉnh miền Nam, hầy hết được trồng trên vùng đất đồi Thông thường mỗi cây trưởng thành sẽ cho từ 100 đến 150 quả/cây

Tùy vào khu vực trồng và cách chăm sóc cây mà loại mít thái siêu sớm này sẽ có ra chất lượng và các trái có màu sắc khác nhau Nếu muốn quả cho chất lượng tốt, đủ để đáp ứng nhu cầu của thị trường thì người trồng phải áp dụng đúng kỹ thuật trồng cây, tuân thủ đảm bảo mọi quy trình chăm sóc

Loại mít thái này gồm 2 thời kỳ sinh trưởng cơ bản: Thứ nhất thời kỳ

ổn định khoảng thời gian 2 năm Thứ hai là thời kỳ khai thác kinh tế, đây là giai đoạn quan trọng cần sử dụng đủ và chi tiết các biện pháp kỹ thuật Trong thời gian này cần áp dụng đúng quy chuẩn tỉa cành, tỉa tán để chống sâu bệnh

và đảm bảo năng suất

2.2 Tổng quan cây Nhãn

2.2.1 Đặc điểm và yêu cầu sinh thái, dinh dưỡng của cây Nhãn

2.2.1.1 Đặc điểm của cây Nhãn

Nhãn là cây nhiệt đới và á nhiệt đới, có thể trồng được từ xích đạo đến

Vĩ tuyến 28 - 36, nhưng chỉ có một số nước trồng với diện tích lớn như Trung Quốc, Thái Lan, Việt Nam,…Ở nước ta nhẵn được trồng khá phổ biến dọc theo suốt chiều dài của đất nước từ Bắc chí Nam Do thu được hiểu quả kinh

tế cao, những năm gần đây diện tích trồng Nhãn phát triển khá nhanh Tuy chưa có số liệu thống kê cụ thể, nhưng ước đoán hiện nay diện tích trồng nhẵn

ở nước vào khoảng 70 - 80 ngàn ha, trong đó các tỉnh phía Nam chiếm khoảng 2/3 trong tổng diện tích này Nhãn có 4 loại hoa: hoa đực, hoa cái, hoa lưỡng tính và hoa dị hình nhưng nhiều nhất vẫn là hoa đực, sau đó là hoa cái còn hoa lưỡng tính và hoa dị hình ít

2.2.1.2 Yêu cầu sinh thái, dinh dưỡng của cây Nhãn

Nhiệt độ thích hợp cho cây nhãn sinh trưởng và phát triển là từ 21 - 27

độ C Mùa hoa nở nhãn cần nhiệt độ cao hơn là 25 - 31 độ C Còn mùa đông kéo dài một thời gian nhiệt độ thấp để phân hóa mầm hoa Đặc biệt, nhãn là cây ưa nắng, nếu bị rợp cây sẽ ít quả, những cành nhãn đầy đủ ánh nắng sẽ sinh nhiều quả Nếu có đủ nước tưới thì nên bắt đầu trồng nhãn vào cuối mùa mưa, khoảng tháng 10 - 11 dương lịch để đến mùa nắng cây có đầy đủ ánh sáng sẽ phát triển tốt hơn Nhãn cần lượng mưa thích hợp hàng năm khoảng

1300 - 1600mm Nhãn cần nhiều ánh sáng, thoáng Trong quá trình sinh trưởng và phát triển, cây nhãn thích hợp với ánh sáng tán xạ hơn ánh sáng trực xạ ánh sáng chiếu được vào bên trong tán giúp cây phát triển và thường sai trái, ánh sáng còn giúp đậu trái, vỏ bóng và vị ngọt, ngon Nhãn là cây ưa

ẩm nhưng không chịu úng và rất dễ nhạy cảm với việc ngập nước kéo dài Ngược lại, nếu gặp khô hạn trong thời gian dài sẽ làm cho cây sinh trưởng chậm, ra hoa và đậu trái khó khăn Cùng với quá trình sinh trưởng thân tán, trong mùa đông (tháng 1) nhãn nghỉ sinh trưởng để phân hoá mầm hoa Để đảm bảo cho cây nhãn phân hoá mầm hoa được thuận lợi trong mùa đông cần

có 1 thời gian có nhiệt độ thấp vừa phải (xung quanh 15oC) và khô hạn để hạn chế cành mùa đông có lợi cho việc quang hợp và tích luỹ chất khô, tăng nồng

độ dị bào tạo cho cây phân hoá mầm hoa được tốt

2.3 Tình hình sản xuất và tiêu thụ Mít thái trên thế giới và ở Việt Nam

Ở những vùng đất khô, không trồng được nhiều rau, nhất là vào mùa thiếu nước, nếu biết trồng mít và sử dụng sản phẩm từ mít thì đây là một nguồn rau quý Nhân dân ta trồng mít để lấy quả với cách sử dụng đa dạng như đã nêu, đồng thời lấy gỗ Gỗ mít là loại gỗ quý dùng làm nhà, đóng các

đồ dùng trong nhà và làm đồ mỹ nghệ Mít còn được dùng làm cây che phủ đất, chống sói mòn, cải tạo môi trường, làm đẹp cảnh quan

Ở miền Bắc nước ta mít chín vào tháng 7,8 Khi chín quả căng phồng

ra, gai giãn ra, màu vỏ quả chuyển từ xanh sang vàng, nắn thấy mềm, ngửi thấy mùi thơm Quả mít chín tập trung trong 2 - 3 tháng Cần chế biến bảo quản tốt để có mít ăn dần trong cả năm

Gần đây sản phẩm mít đựơc chú ý trên thị trường thế giới Đã thấy quả mít tươi được bày bán ở thị trường châu Á và châu Âu Múi mít cũng như cả múi lẫn hạt non đã được Thái Lan đóng hộp xuất khẩu Mít sấy khô, bao gói bằng túi nilong được xuất sang các nước Canada, Pháp, Mỹ được khách hàng

ưa chuộng

Ở nước ta, mít có thể trồng được trên các loại đất khác nhau Mít không đòi hỏi nhiều đối với đất và có thể trồng cả trên đồi đất cằn.Tuy vậy, để mít cho quả nhiều và có chất lượng cần đảm bảo cho cây một số điều kiện cần thiết, nhất là cần bón phân đầy đủ Ở các tỉnh phía Nam cần tránh trồng mít vào đầu mùa khô.Tốt nhất là trồng đầu mùa mưa, tức là vào tháng 4,5 Ở các tỉnh phía Bắc, có thể trồng mít vào tháng 3 - 4 hay các tháng 8 - 9, nhưng trồng vào tháng 3 - 4 cây dễ sống hơn

Ở một số nơi như Đông Triều (Quảng Ninh), Quỳnh Lưu (Nghệ An) và các tỉnh Hà Bắc, Vĩnh Phú, mít được trồng thành vườn lớn, dưới dạng vườn rừng, vườn đồi Tuy nhiên, có nhiều vấn đề về khoa học và công nghệ chưa được giải quyết Cho nên, mít hầu như không cho quả hoặc cho quả lác đác

Thống kê về sự ra hoa, thụ phấn chéo và nhân giống bằng hạt truyền thống, mít có hình dáng, kích thước và chất lượng trái thay đổi phụ thuộc vào canh tác và mùa Những phương pháp nhân giống là chiết, ghép và ghép áp Cây mít là cây đơn tính cùng gốc có hoa nở không hoàn toàn

2.4 Tình hình sản xuất và tiêu thụ Nhãn trên thế giới và ở Việt Nam

Theo số liệu thống kê của Viện Quy hoạch và Thiết kế Nông nghiệp (2007), sản xuất nhãn chỉ đứng thứ 2 sau sản xuất chuối về diện tích trồng và đứng thứ 3 sau chuối và cam về sản lượng Tính đến năm 2007, tổng diện tích nhãn của cả nước đạt 97.900 ha, phân bố ở 8 vùng sản xuất bao gồm Đồng

bằng sông Hồng, Đông Bắc, Tây Bắc, Bắc Trung bộ, Duyên hải Nam Trung

bộ, Tây Nguyên, Đông Nam bộ và Đồng bằng sông Cửu Long Các vùng trồng có diện tích lớn là Đồng bằng sông Cửu Long (35.900 ha), Tây Bắc (16.800 ha) và Đông Nam bộ (16.500 ha) Trong số trên 60 tỉnh thành trồng nhãn trong cả nước, tỉnh Sơn La có diện tích trồng nhãn lớn nhất là 13.500 ha Trong đó, diện tích cho thu hoạch là 9.800 ha, đạt năng suất bình quân 4,0 tấn/ha và sản lượng 39.400 tấn/năm

Năng suất Nhãn bình quân của cả nước hiện rất thấp, chỉ đạt 7,08 tấn/ha Vùng Đồng bằng sông Cửu Long đạt năng suất cao nhất (10,1 tấn/ha), tiếp theo là Đồng bằng sông Hồng (9,2 tấn/ha) và Tây Nguyên (8,0 tấn/ha) Vùng Duyên hải Nam Trung bộ đạt năng suất thấp nhất (1,5 tấn/ha) Tổng sản lượng nhãn năm 2007 của cả nước khoảng 578.000 tấn Vùng Đồng bằng sông Cửu Long đạt sản lượng lớn nhất là 340.900 tấn Sản xuất nhãn của nước ta phục vụ nhu cầu tiêu thụ quả tươi ở trong nước là chính nên giá trị hàng hóa không cao Những năm được mùa, quả nhãn mất giá và khó tiêu thụ Sản phẩm nhãn sấy khô được bán sang Trung Quốc bằng con đường tiểu ngạch Theo tài liệu của Sở Nông nghiệp và PTNT tỉnh Hưng Yên, nhãn chế biến đồ hộp chiếm 5%, nhãn sấy khô 45% và nhãn quả tươi 50%

Trước đây, cây nhãn đa số đều được nhân giống bằng phương pháp gieo hạt, đặc biệt là các tỉnh miền núi phía Bắc nên cây rất cao, năng suất không ổn định, quả nhỏ, chất lượng quả kém, mã quả xấu và sâu bệnh phá hại nặng, do vậy hiệu quả kinh tế của các vườn nhãn rất thấp

2.5 Những kết quả ứng dụng kỹ thuật trong sản xuất kinh doanh Mít thái và Nhãn trên thế giới và ở Việt Nam

2.5.1 Những kết quả ứng dụng kỹ thuật trong sản xuất kinh doanh Mít thái trên thế giới và ở Việt Nam

Ứng dụng tưới phun mưa cho cây mít thái: Tưới nước là công việc mà

bà con nông dân phải làm thường xuyên để chăm sóc vườn cây ăn quả của mình Nhất là đối với những cây ăn trái lâu năm như cây mít thái thì lại càng

đòi hỏi đầu tư nhiều thời gian và công sức hơn Việc làm thế nào để giảm bớt chi phí đầu vào mà cây vẫn phát triển tốt là vấn đề luôn được bà con hết sức quan tâm Xuất phát từ thực trạng đó, phương pháp tưới mít tự động mà cụ thể là tưới phun mưa cục bộ dưới tán đã ra đời, góp phần không nhỏ giúp bà con tiết kiệm được chi phí nhân công và tăng năng suất cây trồng

Kỹ thuật Cắt tỉa, tạo hình:

Chú ý chỉ tỉa cành tạo tán khi cây mít đạt chiều cao khoảng 1m trở lên, khi cây chưa cho trái tỉa cành 2 - 3 lần/năm Cây đã cho trái tỉa cành 1 năm/lần vào thời điểm thu hoạch trái xong Khi tỉa cắt bỏ các cành gần sát mặt đất, cành tược, cành nhỏ mọc không đúng hướng, cành sâu bệnh Giữ lại cành cấp 1 cách gốc khoảng 40cm trở lên, chọn các cành mọc theo các hướng khác nhau, cành trên cách cành dưới khoảng 40 - 50cm, tạo thành tầng không quá 5 cành cấp 1 Tỉa bỏ bớt cành cấp 2, cấp 3… cho cây thoáng nhằm chống sâu bệnh và tăng năng suất

2.5.2 Những kết quả ứng dụng kỹ thuật trong sản xuất kinh doanh Nhãn trên thế giới và ở Việt Nam

- Sử dụng KClO3 riêng rẽ hoặc kết hợp khoanh cây, cành xử lý cho nhãn ra hoa trái vụ hoặc ra hoa đồng loạt đã được thực hiện tại Viện nghiên cứu Rau quả, Viện cây ăn quả miền Nam và một số vùng trồng nhãn ở Đồng bằng sông Cửu Long Áp dụng biện pháp kỹ thuật tỉa cành bấm ngọn kết hợp với phân bón lá, phân hoá học sau khi thu hoạch 10 ngày nhãn sẽ ra được hai đợt lộc dài, to và khoẻ Khi lá chuyển sang màu đậm tiến hành xử lý KClO3 bằng cách hoà ra nước rồi tưới xung quanh tán cây Sau khi xử lý phải tưới nước đẫm gốc liên tục 7 ngày và sau 25 - 35 ngày cây sẽ nhú mầm hoa đồng loạt tuỳ theo điều kiện thời tiết Ở miền Bắc, sử dụng chất điều tiết sinh trưởng, trong đó có KClO3 kết hợp với các biện pháp cơ giới đã góp phần quan trọng khắc phục hiện tượng ra hoa, quả không ổn định ở cây nhãn