Lịch sử vấn đề
2.1 Tình hình nghiên cứu chuyển thể văn học
Trên thế giới, nhiều nhà khoa học nghiên cứu về chuyển thể, đặc biệt ở khu vực Âu - Mỹ, nơi có lịch sử lâu dài trong việc chuyển thể văn học sang điện ảnh Cuốn sách "Bàn về kịch bản điện ảnh" của William Fadiman, John W Bloch và Lois Peysen đề cập đến chuyển thể kịch bản từ văn học Qua việc khảo sát các bộ phim tiêu biểu, các tác giả phân loại hai khuynh hướng chuyển thể chính: trung thành với nguyên tác và cải biên nguyên tác Dù theo khuynh hướng nào, tác phẩm chuyển thể vẫn cần có sự điều chỉnh để phù hợp với ngôn ngữ của nghệ thuật điện ảnh.
Cuốn "Lí thuyết về chuyển thể" của Linda Hutcheon là một công trình quan trọng trong lĩnh vực chuyển thể, phân tích từ nhiều khía cạnh như hình thức, tác giả, khán giả, và bối cảnh Tác giả nhấn mạnh sức hút của các phiên bản chuyển thể nằm ở khả năng "nhân bản" câu chuyện một cách chọn lọc, tạo ra những biến thể độc đáo nhưng vẫn giữ được điểm chung Hiện tượng chuyển thể được xem xét từ hai góc độ: như một quá trình và như một sản phẩm.
Công trình "Lí thuyết chuyển thể" của Linda Hutcheon thể hiện nỗ lực lý thuyết hóa vấn đề chuyển thể từ góc nhìn hậu cấu trúc, trong khi "Film and Literature" của Timothy Corrigan nghiên cứu mối quan hệ giữa văn học và điện ảnh theo chiều lịch sử Corrigan tái hiện các giai đoạn lịch sử, phong tục văn hóa và phương pháp phê bình điện ảnh, nhấn mạnh sự giao thoa giữa phim ảnh và văn chương, cũng như tính tôn ti thứ bậc trong văn hóa, nơi văn chương thường được coi trọng hơn điện ảnh.
Tiếp đến tác phẩm Intertextuality in Literature and Film (Liên văn bản trong văn học và điện ảnh) của các tác giả Elaine D Cancalon và Antoine
Spacagna áp dụng quan niệm của Mikhail Bakhtin về tính đối thoại và tư tưởng của Julia Kristeva, Roland Barthes, Michel Foucault về tính liên văn bản làm nền tảng lý thuyết Các tác giả nhấn mạnh quá trình tiếp nhận văn bản qua hai cấp độ: "đọc và đọc lại/ nghiền ngẫm" Tác phẩm điện ảnh là kết quả của lần đọc đầu tiên từ các nhà làm phim, trong khi việc xem phim tương ứng với hành vi đọc lại của khán giả, nơi họ tiếp cận văn bản văn học qua góc nhìn của đạo diễn Người đọc thể hiện vai trò của mình thông qua việc bình luận và diễn giải tác phẩm, và chính trí tưởng tượng cùng tư duy của họ giúp kết nối các văn bản, cho phép văn bản (cả văn học và điện ảnh) biến hoá liên tục tùy theo cách tiếp cận của mỗi người.
Chuyển thể là hiện tượng phổ biến và tất yếu trong mọi nền điện ảnh, điều này được các nghiên cứu khẳng định Tại Việt Nam, vấn đề chuyển thể đã được đặt ra từ những ngày đầu với bộ phim Kim Vân Kiều, dựa trên Truyện Kiều của Nguyễn Du, do Công ty chiếu bóng Đông Dương thực hiện vào năm 1923 Một số nhà nghiên cứu đã bắt đầu tìm hiểu các quy luật và quy trình của việc chuyển thể, nổi bật trong công trình Văn học dân gian với nghệ thuật tạo hình điện ảnh của nhóm tác giả Nguyễn Mạnh Lân, Trần Duy Hinh và Trần Trung Nhàn.
Nxb Văn học (2002) đã chỉ ra rằng từ văn học dân gian, các tác giả khám phá những giá trị như tính khái quát, biểu tượng, ngụ ngôn, ẩn dụ, và tính tạo hình, gợi tả trạng thái động, tĩnh, cùng tính gợi thanh, tất cả đều mở ra hướng đi mới cho ngôn ngữ hình ảnh trong điện ảnh Đây là công trình nghiên cứu quy mô đầu tiên tại Việt Nam về mối quan hệ giữa văn học và điện ảnh Mặc dù các luận điểm chủ yếu nhấn mạnh vai trò "đỡ đầu, dẫn dắt" của văn học đối với các loại hình nghệ thuật khác, bao gồm điện ảnh, nhưng mối quan hệ tương tác giữa chúng vẫn còn khá mờ nhạt.
Vấn đề văn hóa truyền thống trong điện ảnh Việt Nam được phân tích sâu sắc trong chuyên luận "Văn học nghệ thuật truyền thống với phim truyện Việt" Chuyên luận này khai thác mối liên hệ giữa các giá trị văn hóa truyền thống và sự thể hiện của chúng trong các tác phẩm điện ảnh, góp phần làm nổi bật vai trò của điện ảnh trong việc bảo tồn và phát huy văn hóa dân tộc.
Phan Thị Bích Hà nghiên cứu ảnh hưởng của văn học nghệ thuật truyền thống đối với phim truyện, tập trung vào nội dung và ngôn ngữ nghệ thuật Công trình chỉ ra cả những tác động tích cực và hạn chế, đồng thời phân tích những nét không tương đồng và đặc điểm không phù hợp trong quá trình điện ảnh tiếp thu văn học truyền thống Từ đó, tác giả đề xuất các biện pháp kết hợp hài hòa giữa tính hiện đại và tính dân tộc, nhằm xây dựng các tác phẩm điện ảnh xuất sắc, mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc.
Công trình của Phan Bích Thuỷ nghiên cứu chuyển thể từ văn học sang điện ảnh như một hành trình với nhiều yếu tố tham gia Nghiên cứu khảo sát hoạt động chuyển thể qua ba cấp độ: đồng nhất, tương đồng và khác biệt, nhằm đánh giá tác động của lí luận văn học và tác phẩm văn học đến việc xây dựng kịch bản phim Một trong những đóng góp quan trọng của công trình là hệ thống hoá cơ chế và quy trình chuyển thể từ văn bản văn học sang phim, đồng thời giới thiệu những thành tựu tiêu biểu của phim truyện chuyển thể Việt Nam qua các thời kỳ lịch sử.
Nhiều bài viết đáng chú ý đã được đăng tải trên các tạp chí về mối quan hệ giữa văn học và điện ảnh, như "Từ văn học đến điện ảnh" của Phạm Vũ Dũng trên tạp chí Văn hóa nghệ thuật số 6/1999, "Mối quan hệ giữa văn học và điện ảnh" cũng trên tạp chí này số 12/2002, và "Từ chùa đàn đến Mê Thảo liên bản trong văn chương và điện ảnh" của Nguyễn Nam trên tạp chí Nghiên cứu văn học số 12/2006.
Gần đây, tác giả Lê Thị Dương đã thực hiện một nghiên cứu về chuyển thể văn học điện ảnh, tập trung vào lý thuyết liên văn bản Công trình này chỉ ra những góc nhìn đa dạng trong nghiên cứu chuyển thể, phân chia thành hai hướng: chuyển thể “trung thành” - tái sinh từ văn học, và chuyển thể tự do - kiến tạo từ văn học Đây được coi là một trong những nghiên cứu sâu sắc nhất về chuyển thể văn học điện ảnh tại Việt Nam.
Nghiên cứu về chuyển thể văn học ở Việt Nam đã bắt đầu khám phá mối liên hệ giữa văn học và các loại hình nghệ thuật khác Tuy nhiên, vấn đề chuyển thể văn học vẫn là lĩnh vực hấp dẫn cho các nhà nghiên cứu, đòi hỏi sự quan tâm sâu sắc và toàn diện hơn.
2.2 Tình hình nghiên cứu truyện cổ tích Tấm Cám
Kiểu truyện cổ tích Tấm Cám, còn được biết đến với tên gọi Cô Lọ Lem, là một trong những thể loại truyện phổ biến nhất toàn cầu Nghiên cứu đầu tiên về truyện Cô Lọ Lem được thực hiện bởi bà M.R.Kirks, một nhà folklore người Anh, và được xuất bản bởi Hội Dân tộc học nước Anh vào năm 1893 Tiếp theo, luận án tiến sĩ của A.B.Rose, nhà folklore người Thụy Điển, vào năm 1951 đã gây tiếng vang khi bà thu thập hơn 700 dị bản của truyện Cô Lọ Lem trên khắp thế giới, góp phần cung cấp cái nhìn sâu sắc về sự phổ biến và cấu trúc đa dạng của thể loại này.
Truyện Cô Lọ Lem, ngoài phiên bản nổi tiếng, còn có nhiều biến thể khác nhau như Cô Lọ Lem ở Trung Quốc của R.D Jameson và Cô Lọ Lem châu Phi của W Bascurme Những tác phẩm này đã phân tích và lý giải câu chuyện từ nhiều khía cạnh khác nhau, sử dụng nhiều phương pháp đa dạng để làm nổi bật ý nghĩa của loại truyện này.
Bài viết "Type truyện Cô Lọ Lem với đồng thoại dân gian Trung Quốc" của Tiêu Sùng Tố, xuất bản trong Tập san văn học dân gian năm 1987, là một trong những nghiên cứu sớm và có ảnh hưởng về thể loại truyện Cô Lọ Lem tại Trung Quốc Tác giả đã sử dụng truyện Nàng A Từ, một phiên bản của dân tộc, để phân tích và làm rõ các yếu tố văn hóa và truyền thuyết trong câu chuyện này.
Phương pháp nghiên cứu
Thực hiện đề tài chúng tôi thực hiện đồng bộ các phương pháp sau:
- Phương pháp liên ngành nhằm phân tích các quan hệ chuyển thể văn học và các loại hình nghệ thuật khác.
- Phương pháp lịch sử trong việc phác họa lại lịch sử hình thành của khái niệm chuyển thể.
- Phương pháp hệ thống để triển khai các thảo luận về định nghĩa khái niệm chuyển thể.
Ngoài ra chúng tôi sử dụng các thao tác nghiên cứu khác như phân tích, khái quát, tổng hợp, so sánh và đối chiếu.
Giả thuyết khoa học
Luận văn này sẽ đánh giá lại khái niệm chuyển thể, từ đó mở ra cơ hội cho việc nghiên cứu và phân tích chuyển thể của một văn bản đặc biệt.
Tấm Cám, tạo cơ sở cho hoạt động nghiên cứu chuyển thể giữa thể loại truyện và các loại hình nghệ thuật khác còn nhiều bỏ ngỏ ở Việt Nam.
Đóng góp của luận văn
Ngoài phần Mở đầu, Kết luận và Tài liệu tham khảo, nội dung của luận văn được triển khai ở 3 chương:
Chương 1: Vấn đề chuyển thể văn học và chuyển thể truyện dân gian
Chương 2: Tấm Cám từ truyện cổ tích dân gian đến truyện theo phong cách cổ tích của Tô Hoài
Chương 3: Tấm Cám từ truyện cổ tích dân gian đến kịch bản chèo của Lưu Quang Thuận
VẤN ĐỀ CHUYỂN THỂ VĂN HỌC VÀ CHUYỂN THỂ TRUYỆN DÂN GIAN TẤM CÁM
Vấn đề chuyển thể văn học
Chuyển thể là xu hướng phổ quát trong mọi xã hội, nhằm viết lại một văn bản gốc với nhiều hình thức và mức độ khác nhau Tác phẩm chuyển thể thường có mối liên hệ chặt chẽ với văn bản gốc, tạo nên những phiên bản mới đa dạng Các ví dụ điển hình về chuyển thể tiền hiện đại, như được nêu trong các bài viết của Boldt, Federici và Virgulti, minh chứng cho sự phong phú của thể loại này.
Vanity of human wishes thế kỉ 18 từ bài thơ Latin, vở King Lear của
Shakespeare adapted his work from King Leir, while Jonathan D Syss drew inspiration from Daniel Defoe's Robinson Crusoe (1719) to create The Swiss Family Robinson (1812) Additionally, Charlotte Brontë reimagined Samuel Richardson's Pamela (1740) into her novel Jane Eyre.
Bức tranh "Death and Acteaon" của Titian (1559) là một trong những ví dụ sớm nhất về phiên bản biến đổi của thần thoại Ovid được ghi lại trong tác phẩm "Metamorphosis" Năm 1847, tác phẩm này tiếp tục được khai thác và phát triển, thể hiện sự ảnh hưởng lâu dài của thần thoại trong nghệ thuật.
Hiện tượng chuyển thể không phải là điều mới mẻ, đã xuất hiện từ lâu với nhiều tên gọi khác nhau Từ thế kỷ XVI, Shakespeare đã mang những câu chuyện văn hóa của mình từ trang giấy lên sân khấu, thu hút khán giả mới Vào thời kỳ đầu của phim câm, các tác phẩm của ông cũng đã được chuyển thể bởi nhiều đạo diễn Tương tự, ở Việt Nam, các câu chuyện dân gian đã được đưa lên sân khấu chèo, tuồng từ rất sớm, như truyện Tấm.
Cám, Tống Trân - Cúc Hoa, Thạch Sanh…) và về sau này chuyển thể còn hiện diện trong cách hình thức như phim, kịch, nhạc kịch…
Tất cả các tác phẩm nghệ thuật đều có khả năng được làm lại, diễn giải hoặc chuyển thể sang hình thức khác Hệ thống ký hiệu của văn bản này liên tục tương tác giữa các thể loại và phương tiện, tạo ra những văn bản mới.
Trong lịch sử nghệ thuật, có nhiều hình thức chuyển thể đa dạng Một trong những hình thức phổ biến là chuyển thể từ thể loại văn học này sang thể loại văn học khác.
Chuyển thể văn học, bao gồm việc chuyển từ truyện sang thơ, truyện sang truyện, và truyện sang kịch bản, là một hình thức nghệ thuật phổ biến từ thời kỳ sơ khai Từ thời Hy Lạp cổ đại, việc chuyển thể này đã xuất hiện, đặc biệt là trong các tác phẩm thần thoại.
Hy Lạp đã được chuyển thể thành bi kịch, với nhiều câu chuyện từ thần thoại, kinh thánh và lịch sử xuất hiện trong văn học từ thế kỉ XVII Jean De La Fontaine, nhà thơ ngụ ngôn nổi tiếng người Pháp, đã chuyển thể các câu chuyện ngụ ngôn sang thể thơ, để lại ấn tượng sâu sắc cho độc giả Nhiều tác phẩm nổi tiếng như "Ve và kiến", "Thỏ và rùa", và "Gà mái đẻ trứng vàng" đã trở thành điển hình cho các tính cách và tình huống cuộc sống La Fontaine kế thừa truyền thống từ các nhà ngụ ngôn trước như Êdốp và Pheđrô, đồng thời sáng tạo ra nhiều hình tượng mới Mỗi bài ngụ ngôn của ông gồm hai phần: một màn kịch nhỏ và phần rút ra bài học ngắn gọn Các con vật được nhân cách hóa, phản ánh xã hội Pháp thời bấy giờ với đủ mọi tầng lớp, từ người lao động đến quý tộc và vua - Sư tử, thể hiện trí thông minh và lòng nhân hậu của người lao động, đồng thời phê phán thói kiêu ngạo và đạo đức giả của giới thượng lưu.
La Phông-ten khéo léo thể hiện tiếng nói và tâm tình của thiên nhiên qua thơ ca, mang đến sự kết hợp giữa phê phán và trữ tình Ông đã trở thành một nhà văn quen thuộc với mọi lứa tuổi và thời đại, với những giá trị văn học sâu sắc vẫn còn nguyên giá trị đến ngày nay Hiện tượng chuyển thể từ truyện sang thơ của La Phông-ten được độc giả đón nhận nồng nhiệt, và tại Việt Nam, các tác phẩm của ông đã được dịch sớm và yêu thích rộng rãi.
Nhiều tác phẩm đã được chuyển thể từ truyện sang thơ, nổi bật là truyện cổ tích Tấm Cám do nhà thơ Tú Mỡ sáng tác dưới dạng thơ, để lại ấn tượng sâu sắc Ngoài ra, việc chuyển thể từ văn học sang sân khấu và điện ảnh cũng mang lại những trải nghiệm mới mẻ cho khán giả.
Trên toàn cầu, việc biểu diễn các câu chuyện lịch sử và dân gian trên sân khấu rất phổ biến Tại Việt Nam, các tích truyện dân gian và truyện Phật giáo đã được chuyển thể thành các vở chèo và tuồng, thể hiện sự phong phú của văn hóa nghệ thuật dân tộc.
Thế kỷ XX chứng kiến sự ra đời của điện ảnh, làm cho việc chuyển thể từ tiểu thuyết lên phim trở nên phổ biến hơn bao giờ hết Nhiều tác phẩm kinh điển, như Anna Karenina, đã được chuyển thể thành phim nhiều lần, cho thấy sức hút và tầm ảnh hưởng của những câu chuyện này trong nền điện ảnh.
Những người khốn khổ, Chiến tranh và hòa bình, Giã từ vũ khí, Cuốn theo chiều gió, Cao lương đỏ ) Năm 2008, Viện Điện ảnh Hoa Kỳ AFI - American
Viện phim đã công bố danh sách AFI's 10 Top 10, tôn vinh những bộ phim kinh điển xuất sắc nhất thuộc nhiều thể loại khác nhau Đáng chú ý, gần 50% trong số các tác phẩm này được chuyển thể từ hoặc lấy cảm hứng từ các tác phẩm văn học Nhiều tác phẩm kinh điển nổi tiếng trong cả văn học và điện ảnh, như "To Kill a Mockingbird" (Giết con chim nhại) và "The Great Gatsby" (Đại gia Gatsby), đều có mặt trong danh sách này.
Nhiều bộ phim kinh điển như "Nàng bạch tuyết và bảy chú lùn" của Anh em nhà Grimm, "Pinocchio" của Carlo Collodi, và "Phù thủy xứ Oz" của L Frank Baum đã được chuyển thể từ các tác phẩm văn học nổi tiếng Những tác phẩm này không chỉ định hình nên bộ mặt đa dạng của điện ảnh thế giới mà còn có ảnh hưởng sâu sắc đến các lĩnh vực nghệ thuật khác Mặc dù trào lưu chuyển thể điện ảnh từ văn học kinh điển có phần lắng xuống trong những năm 80-90 của thế kỷ XX, nhưng từ đầu thế kỷ XXI, các tác phẩm này đã trở lại với sức hút mới trên màn ảnh rộng.
Nhiều bộ phim Việt Nam chuyển thể từ kịch bản văn học đã để lại dấu ấn sâu sắc trong lòng khán giả, trong đó "Chị Dậu" được coi là một trong những bộ phim kinh điển Được đạo diễn bởi Phạm Văn Khoa, bộ phim này dựa trên tiểu thuyết "Tắt đèn" của Ngô Tất Tố, tái hiện cuộc sống khốn khổ của người nông dân Việt Nam dưới thời Pháp thuộc, phải chịu đựng áp bức và bóc lột nặng nề Những hình ảnh chân thực trong phim đã tạo nên những ám ảnh mạnh mẽ cho người xem, phản ánh rõ nét hiện thực cuộc sống mà Ngô Tất Tố đã miêu tả Tương tự, bộ phim "Làng Vũ Đại ngày ấy" cũng được Đoàn Lê chuyển thể từ các tác phẩm của Chí Phèo, góp phần làm phong phú thêm kho tàng điện ảnh Việt Nam.
Vấn đề chuyển thể truyện cổ tích dân gian Tấm Cám
1.2.1 Xác định văn bản truyện cổ tích dân gian Tấm Cám
Truyện cổ tích, với tính chất là tác phẩm văn học dân gian, mang đặc trưng tập thể và truyền miệng, luôn thay đổi về hình thức và nội dung qua thời gian và không gian Điều này có nghĩa là một truyện cổ tích đang lưu truyền không bao giờ hoàn thành, đây vừa là nhược điểm nhưng cũng là ưu điểm của tác phẩm Ngay từ khi xuất hiện, các tác phẩm dân gian không ngừng được bổ sung, chỉnh lý để phù hợp với nhu cầu cuộc sống, thể hiện sự phát triển sinh động từ thực tiễn Sự hình thành và phát triển này tạo cơ sở khoa học cho việc biên soạn truyện cổ tích thành các hình thức nghệ thuật như kịch bản chèo, múa rối, vũ kịch, phục vụ đời sống văn hóa công chúng.
Truyện Tấm Cám là một trong những tác phẩm nổi bật trong kho tàng truyện cổ tích Việt Nam, được chỉnh lý và chuyển thể sang nhiều hình thức nghệ thuật khác nhau Đây là một trong những câu chuyện quen thuộc và phổ biến nhất, không chỉ ở Việt Nam mà còn trên toàn thế giới, với hơn năm trăm dị bản được tìm thấy ở nhiều quốc gia khác nhau Tấm Cám không chỉ mang tính chất dân tộc mà còn thể hiện sự giao thoa văn hóa quốc tế, khẳng định giá trị trường tồn của nó trong kho tàng văn học nhân loại.
Truyện Tấm Cám phản ánh mâu thuẫn gia đình và xã hội dưới chế độ phong kiến, thể hiện tập tục, tín ngưỡng và sinh hoạt của dân tộc, cùng với những cuộc đấu tranh của nhân dân Nhân vật trong truyện được xây dựng hoàn chỉnh, sâu sắc hơn nhiều so với các nhân vật cổ tích khác Đây là một câu chuyện cổ tích dài với nhiều tình tiết và nhân vật phong phú Qua thời gian, Tấm Cám phát triển phức tạp, kết hợp với các yếu tố từ những truyện khác và chuyển biến từ cổ tích sang cổ tích lịch sử Vì vậy, có nhiều dị bản về Tấm Cám trên toàn thế giới và tại Việt Nam Luận văn này sẽ dựa vào phiên bản của Nguyễn Đổng Chi để nghiên cứu văn bản gốc và các hình thức chuyển thể.
1.2.2 Một số hình thức chuyển thể truyện Tấm Cám
Truyện Tấm Cám, nổi tiếng và được yêu thích ở nhiều quốc gia, đã trở thành nguồn cảm hứng cho các tác phẩm nghệ thuật đa dạng như kịch, nhạc kịch, múa rối, truyện thơ, chèo và phim ảnh Câu chuyện về nàng Tấm hiền lành và xinh đẹp không chỉ thu hút khán giả mà còn khơi gợi sáng tạo cho các nghệ sĩ.
Truyện cổ tích dân gian Con Tấm Con Cám đã được đưa lên sân khấu từ thập niên 1930 và rất được khán giả yêu thích với tên gọi tuồng cải lương Câu chuyện này đã ăn sâu vào lòng người, thu hút sự chú ý của khán giả mỗi khi có buổi diễn Cốt truyện không chỉ mang tính huyền thoại mà còn phản ánh bản chất của người dân Việt Nam như chung thủy, hiền hòa và vị tha Đồng thời, nó cũng lên án tệ nạn "mẹ ghẻ, con chồng" trong xã hội phong kiến, một vấn đề vẫn còn tồn tại cho đến ngày nay.
Năm 1956, truyện Tấm Cám được chuyển thể thành vở ca kịch cải lương do Hồng Thao và Ngọc Dư biên soạn, lần đầu tiên diễn tại đoàn Kim Phụng và đài phát thanh tiếng nói Việt Nam, nhận được nhiều lời khen ngợi từ độc giả.
Tấm Cám - phiên bản Hồ Quảng (ngắn) là một phiên bản rút gọn của vở cải lương nổi tiếng, với nữ ca sĩ Hà Phương thể hiện vai Tấm, mang đến giọng ca ngọt ngào, mặc dù diễn xuất còn hạn chế Đây là lựa chọn lý tưởng cho những bạn trẻ muốn làm quen với Cải lương - Hồ Quảng thông qua những điệu Hồ Quảng quen thuộc Năm 1959, vở chèo Tấm Cám của Lưu Quang Thuận ra mắt và vẫn được yêu thích cho đến nay, trở thành tiết mục thường xuyên của 14 đoàn chèo miền Bắc Vở chèo này cũng đã được chuyển thể thành phim sân khấu vào năm 1975, khẳng định vị thế bền vững trong lòng khán giả Ngoài ra, kịch múa Tấm Cám do Đoàn Ca múa trung ương dàn dựng năm 1960, đã giành giải thưởng Hồ Chí Minh năm 2001, là một trong những vở kịch múa lớn và có giá trị nhất trong thời kỳ chiến tranh.
Vở kịch "Tấm Cám - Ngày xửa ngày xưa" mang đến một phiên bản thú vị khi Cám trở thành nhân vật chính, giữ nguyên cốt truyện nhưng lại gây ấn tượng mạnh mẽ với hình ảnh "xấu điên đảo" của Cám qua diễn xuất của nghệ sĩ ưu tú Thành Lộc Khán giả nhí không chỉ ghét Cám ác độc mà còn thương chị Tấm hiền lành, và mỗi lần Cám cùng mẹ xuất hiện, cả rạp lại không thể nhịn được cười Đây là một vở kịch để lại nhiều ấn tượng sâu sắc cho độc giả, và gần đây, sân khấu kịch đã tái diễn tác phẩm này.
Cám - Ngày xửa ngày xưa là một phiên bản dành cho người lớn, mang tính hài hước và sáng tạo Vở diễn này đã nhận được nhiều lời khen ngợi và sự yêu thích từ khán giả.
Vở nhạc kịch Tấm Cám do nhóm kịch trẻ Buffalo thực hiện, từ kịch bản đến âm nhạc và phục trang, mang đến một làn gió mới cho sân khấu kịch phía Nam Nhóm Buffalo, quán quân chương trình Cười xuyên Việt 2016, trung thành với phong cách nhạc kịch Broadway, tạo nên một bữa tiệc âm nhạc sang trọng và hiện đại.
Truyện cổ tích dân gian Tấm Cám đã được nhà văn Tô Hoài chuyển thể thành truyện hiện đại, thể hiện ý thức sâu sắc về truyền thống Trong khi nhiều nhà văn cùng thời chỉ lồng ghép yếu tố văn học dân gian một cách hời hợt, Tô Hoài lại khéo léo đưa chất dân gian vào nhiều tác phẩm của mình Ông chú trọng vào việc mài giũa ngòi bút, học hỏi từ truyền thống và khai thác ngôn ngữ dân tộc, tạo nên một phong cách viết độc đáo Tác phẩm Tấm Cám hiện đại của ông đã nhận được sự yêu mến từ độc giả.
Năm 2016, truyện Tấm Cám đã thành công rực rỡ khi được chuyển thể thành phim mang tên Tấm Cám chuyện chưa kể, do Ngô Thanh Vân đạo diễn Bộ phim này vẫn đang được công chúng bàn luận và đánh giá cao, đánh dấu một bước tiến quan trọng cho nền điện ảnh Việt Nam.
Truyện cổ tích Tấm Cám luôn thu hút sự chú ý và yêu mến từ đông đảo khán giả, bất kể được chuyển thể qua hình thức nghệ thuật nào.
Trong Chương 1, người viết đi vào tìm hiểu vấn đề chuyển thể văn học (khái niệm, phương thức chuyển thể) và các hình thức chuyển thể của truyện
Tấm Cám bước đầu đi đến những kết luận như sau:
Chuyển thể, hay còn gọi là cải biên, là quá trình thích nghi và thay đổi nội dung từ một hình thức nghệ thuật sang hình thức khác, nhằm làm cho nó phù hợp hơn Ví dụ, việc chuyển thể một tiểu thuyết thành kịch bản phim là một minh chứng rõ ràng cho sự cải biến này.
Chuyển thể văn học có hai phương thức chính: chuyển thể sát với văn bản gốc và chuyển thể trung thành với nguyên tác Phương thức trung thành với nguyên tác tập trung vào việc giữ nguyên chất liệu văn học, không thay đổi các vấn đề đã được nêu trong tác phẩm gốc.