Hiện nay trêng TH Quy M«ng cña chóng t«i ®ang ¸p dông lÞch häc học 2 buổi/ ngày, toàn bộ bài học được giáo viên hướng dẫn và häc sinh hoàn thành ngay trên lớp nhưng v[r]
Trang 1Phần thứ nhất
Đặt vấn đề
I Lý do chọn sáng kiến kinh nghiệm
Nh chúng ta đã biết: Nhiệm vụ của nhà trờng là giáo dục học sinh phát triển toàn diện về các mặt giáo dục để
đ-ợc một con ngời, một nhân cách toàn diện thì bắt đầu từ những cái nhỏ bé và sơ đẳng nhất trong toàn bộ quá trình giáo dục Phải có nền tảng vững chắc mới mong đạt đợc hiệu quả cao
Là một người giỏo viờn dưới mỏi trường xó hội chủ nghĩa, hơn ai hết bản thân tôi thấy được trọng trỏch của mỡnh trong sự nghiệp trồng người Làm sao cho học sinh yờu thớch học tập cũng như hăng hỏi tham gia cỏc hoạt động tập thể, sao cho cỏc em cảm thấy trường học là ngụi nhà thứ hai của mỡnh và mỗi ngày đến trường của cỏc em thực sự là một ngày vui
Muốn vậy cỏc em cần được hỡnh thành từng bước trong mọi hoạt động ở lớp, từ nề nếp học tập, ý thức kỷ luật, thỏi độ giao tiếp với thầy cụ, bạn bố, trong gia đỡnh và ngoài xó hội rất nhiều điều cần quan tõm mà học tập là một vấn đề lớn trong giai đoạn cỏc em đang ngồi trờn ghế nhà trường Vỡ chưa cú định hướng cụ thể nờn cỏc em cũn rất nhiều sai sút Chớnh vỡ vậy, muốn cho cỏc em cú nề nếp trong học tập cũng như trong sinh hoạt, biết ngăn nắp, gọn gàng, khoa học trong từng hoạt động, người giỏo viờn phải uốn nắn, rốn giũa cho cỏc em ngay từ khi bước chõn vào ngưỡng cửa nhà trường Nhận thức đợc điều đó và là một giáo viên trực tiếp dạy lớp 1 đã nhiều năm nên tôi rút ra đơc
một số kinh nghiệm về: Rèn nề nếp cho HS lớp 1
II Thời gian thực hiện và triển khai sáng kiến kinh nghiệm.
Trang 2+ Thời gian triển khai thực hiện : Bắt đầu từ 13/ 8 năm
2012 đến hết tháng 12 năm 2012
Phần thứ hai giải quyết vấn đề(nội dung của sKKN)
I Cơ sở lý luận của vấn đề.
Với đối tợng là học sinh, nhất là học sinh lớp 1 Lớp
đầu cấp của bậc tiểu học các em còn nhỏ, rất hiếu động, mải chơi, cha chú tâm vào việc học và đặc biệt là đối với học sinh vùng cao vì các em rất nhút nhát, cha hoà đồng
đ-ợc với tập thể lớp, ý thức tự giỏc chưa cao, cũn mải chơi chưa xỏc định được cho mỡnh một hướng đi đỳng trong học tập và kỉ luật
Lần đầu tiờn cắp sỏch đến trường với bao bỡ ngỡ, chắc chắn rằng cả cha mẹ, thầy cụ cũng như chớnh bản thõn mỡnh, cỏc em đều rất mong mỡnh học được nhiều, biết được nhiều điều Tương lai, sự trường tồn và phỏt triển của mỗi đất nước, mỗi dõn tộc luụn phụ thuộc vào thế hệ trẻ Nếu ngay từ lớp 1 được rốn nề nếp trong học tập một cỏch nghiờm tỳc và cú hiệu quả thỡ ở cỏc lớp sau cỏc em cũng sẽ là những học sinh cú nề nếp học tập tốt, tạo bước đi vững chắc cho cỏc em trong việc học tập ở cỏc lớp trờn và tạo tiền đề cho việc rốn luyện, phấn đấu thành người cụng dõn cú ớch cho đất nước sau này – những con người cú trỡnh độ văn húa, khoa học, nhanh nhẹn, nhạy bộn đỏp ứng với sự phỏt triển của xó hội, của khoa học tiờn tiến trong thế kỷ 21
II Thực trạng của vấn đề.
Năm hoc 2012-2013, tôi đợc nhà trờng phân công giảng dạy lớp 1A trờng Tiểu học Quy Mông với tổng số 29 học sinh Trong đó hơn 60% HS là ngời dân tộc, 2 em học
Trang 3sinh khuyết tật học hoà nhập Sau khi nhận lớp và giảng dạy trực tiếp tôi nhận nhận thấy:
Các em còn rất nhút nhát, mải chơi cha có nền nếp học tập cũng như trong sinh hoạt, cha biết ngăn nắp, gọn gàng
Từ đó cũng ảnh hởng rất lớn đến kết quả học tập Nếu không chú rèn nền nếp cho các em, kèm cặp và quan tâm sâu sát tới từng em, lôi cuốn sự chú ý của các em vào các hoạt động học tập ngay từ đầu năm học thì chất lợng học tập của các em sẽ không thể đạt đợc kết quả tốt và cũng
ảnh hởng rất lớn đến sự phát triển toàn diện và hình thành nhân cách sau này của các em
III các Biện pháp đã tiến hành để giảI quyết vấn đề.
1 Rèn nề nếp học tập trên lớp.
Với đối tợng HS là ngời dân tộc, khi bớc vào lớp 1 các
em còn rất nhút nhát không mạnh dạn , tự tin phát biểu ý kiến xây dựng bài vì vậy trong từng phần bài nên :
Nêu câu hỏi mang tính vừa sức để HS trả lời Đối với môn toán GV nên cho HS thi đua phát hiện nhanh kết quả,
ai đúng sẽ đợc thởng
Với môn Tiếng việt Thi đua xem bạn nào đọc đúng, đọc nhanh các từ ngữ trong bài Để HS nói đợc những điều các
em suy nghĩ GV nên đặt câu hỏi mang tính gợi mở phù hợp với HS Khuyến khích các em phát biểu ý kiến Nói đúng sẽ
đợc khen, sai GV sửa cho các em, giải thích để cho các em hiểu
Khi bắt đầu cắp sách đến trờng, hầu hết các em đều cha
có ý thức về nề nếp trong học tập, thói quen chưa tốt lời nói cha rõ ràng, các em không diễn đạt đủ ý, trả lời cha đầy
đủ câu văn, còn lúng túng khi giơ tay phát biểu ý kiến, Việc xếp hàng ra vào lớp cha có quy củ Đó là hạn chế mà hầu hết các em HS hay mắc phải Vì vậy giáo viên ngay từ đầu phải hớng dẫn cụ thể, tỉ mỉ Uốn nắn lời nói của HS cho
đầy đủ câu văn từ những câu trả lời đơn giản nhất Không cần quá rập khuôn nhng sửa ngay từ đầu rất dễ đối với lứa tuổi này và dần dần sẽ trở thành kỹ năng
Trang 4Giáo viên cần quan tâm chỉ bảo các em cụ thể
HS còn lúng túng trong việc sử dụng sách vở, đồ dùng học tập của từng môn học, cách giơ tay, giơ bảng hoặc lấy
đợc sách rồi lại loay hoay với việc tìm bài học nên giáo viên cũng cần hớng dẫn học sinh cách mở SGK Việc sắp xếp sách vở cho học sinh thực hiện vào giờ truy bài Và cần quy ớc các kí hiệu sử dụng trong giờ học để các em thực hiện thành một thói quen
VD: Mở sách vở: Để sách vở ngay ngắn lên bàn bộ đồ dùng để trên cùng, quyển vở ở dới và cuối cùng là bảng con
Khi có hiệu lệnh lấy bảng một tay rút bảng, một tay giữ sách bên trên, t thế thoải mái, nhẹ nhàng Viết bảng xong cần cất đúng vị trí cũ Khi đọc xong bài GV hớng dẫn HS kẹp que tính vào trang bài vừa học rồi gập lại đến khi GV yêu cầu chỉ cầm que tính lật là đến luôn không cần mất nhiều thời gian Trong giờ học vần, học sinh khi nào thì phỏt õm, đỏnh vần, khi nào đọc trơn, phõn tớch tiếng hay luyện núi đều theo quy định mà giáo viên đã quy ớc với học sinh
- Khi đỏnh vần, đọc trơn, giỏo viờn chỉ từng chữ ghi õm hay cả tiếng, từ
- Khi phõn tớch, giỏo viờn đặt ngang thước dưới tiếng hay từ cần phõn tớch Học sinh thực hành theo dóy, theo nhúm v.v
Tất cả những việc ấy đều cần cú một nề nếp tốt nếu khụng sẽ ảnh hưởng tới chất lượng học tập của một giờ học
Trờn thực tế khi đi học rất nhiều em cũn thiếu sỏch vở
đồ dựng: giờ toỏn quờn vở bài tập; giờ học vần, tập đọc quờn sỏch Tiếng Việt; giờ viết khụng cú bỳt cỏ biệt cú
em khụng mang cả cặp sỏch vỡ sỏng ra dậy muộn, gia đỡnh
Trang 5quên nhắc nhở v.v vì vậy, các em không hoạt động học tập cùng các bạn làm ảnh hưởng đến không khí học tập của
cả lớp Do đó, cần hình thành nề nếp học tập, tạo thói quen cho học sinh giờ nào việc nấy là việc làm cần thiết không thể thiếu được
Chính vì vậy tôi thấy rằng: để dạy một tiết học đủ thời gian 35 phút có chất lượng và đảm bảo được không khí học tập của lớp thì phải đưa các em vào nề nếp học tập ngay từ đầu năm học
2 RÌn cho häc sinh ý thøc tù häc trong giê truy bµi vµ tù gi¸c häc ë nhµ.
Rèn cho HS cã ý thøc tù häc là một phần rất quan trọng trong vấn đề hình thành nề nếp học tập cho học sinh lớp một
Hiện nay trêng TH Quy M«ng cña chóng t«i ®ang ¸p dông lÞch häc học 2 buổi/ ngày, toàn bộ bài học được giáo viên hướng dẫn và häc sinh hoàn thành ngay trên lớp nhưng vẫn cần rèn cho các em có nề nếp buổi tối về nhµ với sự hướng dẫn của bố mẹ, tự soạn sách vở và đồ dùng học tập cho ngày hôm sau
§ồng thời với việc buæi s¸ng trong giờ truy bài cán bộ lớp sẽ kiểm tra sự chuẩn bị sách vở, đồ dùng học tập của từng bạn để báo cáo cô giáo kịp thời nhắc nhở những bạn còn vi phạm, sai, thiếu đồ dùng học tập hay chưa chuẩn bị tốt bài Lâu dần các em sẽ có thói quen về nề nếp học tập ở nhà và sang học kỳ 2 các em có thể tự giác ngồi vào bàn học không cần sự nhắc nhở của bố mẹ cũng như tự soạn lấy sách vở và đồ dùng học tập cho mình
Trang 6Như vậy ý thức tự giác và nền nếp học ở nhà rất cần thiết và cú lợi cho cỏc em khi học ở cỏc lớp sau (Tất cả những điều này tụi đó thống nhất với cha mẹ học sinh qua buổi họp phụ huynh đầu năm)
Rốn nếp giữ gỡn sỏch vở và đồ dựng học tập cũng là một trong những việc quan trọng trong việc dạy dỗ cỏc em
3 Rèn nề nếp giữ gìn sách vở đồ dùng học tập.
Thường một người học sinh giỏi , ngoan bao giờ sỏch
vở đồ dựng học tập cũng đầy đủ, ngăn nắp, sỏch vở được giữ gỡn cẩn thận, khụng quăn mộp, quyển vở ngay ngắn, sạch đẹp Nhng thực tế một số HS chưa thực sự cú ý thức trong việc giữ gỡn sỏch vở đồ dựng học tập Nhiều em chưa giữ gìn sách vở cẩn thận dẫn đến rỏch bỡa, bong trang, quyển vở quăn mộp…Đồ dựng học tập hay hỏng hoặc mất…
Vậy việc giữ gỡn sỏch vở đồ dựng học tập cũng ảnh hưởng tới chất lượng học và nề nếp học tập
Từ cơ sở thực tế và những vấn đề cần thiết đó nờu để xõy dựng cho học sinh lớp một cú được nề nếp học tập tốt, tụi nhận thấy rằng giỏo viờn phải kết hợp với cha mẹ học sinh kiờn trỡ và thường xuyờn uốn nắn, nghiờm tỳc và thực hiện tốt yờu cầu do giỏo viờn hay cha mẹ đưa ra khi hướng dẫn cỏc em học tập
4 Rèn cho HS thói quen vệ sinh cá nhân.
Khi bắt đầu vào học hầu hết bản thân bản thân học sinh, chân tay, mặt mũi rất bẩn các em cha biết vệ sinh cá nhân sao cho sạch sẽ Để HS có thói quen, biết cách vệ sinh cá nhân hằng ngày thì trớc tiên giáo viên nên dẫn HS ra bể nớc rửa sạch sẽ và hớng dẫn cho từng em cụ thể, thờng xuyên kiểm tra nhắc nhở các em hằng ngày trớc khi vào lớp, có sự kiểm tra của cán bộ lớp nếu HS nào tay chân bẩn
Trang 7thì cho đi rửa ngay và nhắc nhở phê bình trớc lớp Đến cuối tuần có phần thởng động viên khuyến khích cho những học sinh sạch sẽ, gọn gàng trong cả tuần và phê bình những học sinh cha sạch sẽ Nếu giáo viên làm thờng xuyên nh vậy thì học sinh sẽ đi vào nền nếp và có thói quen giữ vệ sinh cá nhân sạch sẽ
Để cỏc em cú nền nếp học tập tốt hơn lờn trong từng tuần, từng thỏng và hết học kỳ 1 và trở thành kỹ năng của cỏc em, ở lớp cụ khụng phải nhắc mà cỏc em vẫn thực hiện tốt, ở nhà tự giỏc ngồi học Cuối năm vẫn duy trỡ được nếp
đú và tiếp cỏc năm sau cỏc em vẫn thực hiện tốt
Giỏo viờn cần chỳ ý xỏc định rừ học lực và hoàn cảnh từng em, đề ra yờu cầu cụ thể, cú hướng giỳp đỡ học sinh một cách kịp thời
Rốn nếp trong từng mụn học, từng ngày, từng tuần, hàng thỏng (nếu cỏc em chưa thực sự cú ý thức - phải uốn nắn kịp thời)
5 Cỏch hướng dẫn của giỏo viờn
- Bước vào học lớp Một, cỏc em chưa biết viết nên cha chép đợc thời khoá biểu nên trong từng mụn học tụi hướng dẫn kỹ càng về sỏch vở, đồ dựng học tập cho từng mụn.Cỏc
em cú thể nhận biết cỏc loại sỏch vở qua bỡa của sỏch và nội dung bài học của từng ngày
- Giáo viên giao bài về nhà cụ thể yêu cầu HS làm bài tập ở nhà, đọc lại phần bài vừa học, sau đú cỏc em sẽ phải chuẩn bị sỏch vở (cựng với sự giỳp đỡ của cha mẹ học sinh) Hàng ngày cỏc em đều qua sự kiểm tra của cỏn bộ lớp trong giờ truy bài về việc chuẩn bị sỏch vở đồ dựng học tập, do đú giỏo viờn chủ nhiệm nắm được cụ thể từng ngày thực hiện của cỏc em Như vậy việc học bài ở nhà của cỏc
Trang 8em đó trở thành việc nhắc nhở cỏc em phải chuẩn bị sỏch
vở cho hụm sau mà cỏc em khụng quờn được
- Việc học sinh ụn lại bài học ở nhà và chuẩn bị đầy đủ sỏch vở, đồ dựng học tập, rất cần thiết cho việc xõy dựng
nề nếp học tập ở cỏc em Việc này cần trở thành một thúi quen, một phần khụng thể thiếu của ngày đi học Cú như vậy mới phỏt huy tỏc dụng trong việc rốn cỏc em vào nề nếp trong học tập Giỏo viờn cần phải kiểm tra thường xuyờn (thụng qua cỏn bộ lớp) để cỏc em ý thức được việc học tập của mỡnh Đồng thời cụ giỏo cần rốn luyện tỏc phong gương mẫu giờ nào việc nấy tạo ấn tượng tốt cho học sinh Luụn trau dồi kiến thức, xõy dựng cỏc giờ học mẫu mực, vui vẻ nhẹ nhàng mà hiệu quả giỳp học sinh thờm yờu việc học tập
- Giỏo viờn cũng cần tổ chức cho cỏc em vui chơi trong quỏ trỡnh học tập và xõy dựng những đụi bạn cựng tiến để cỏc em hăng hỏi hơn trong cỏc hoạt động ở lớp
- Để học sinh cú thúi quen giờ nào việc nấy thỡ trong thời gian đầu (một thỏng) tụi kiểm tra hàng ngày từng em Khi
đó thành nề nếp rồi tụi giao việc kiểm tra cho cỏn bộ lớp,
cụ thể là cỏc em tổ trưởng, sau bỏo cỏo lại cho cô giỏo Phải cú sự kiểm tra thường xuyờn tất nhiờn phải cú em thực hiện tốt, cú em chưa tốt Tụi hướng dẫn cỏc em tổ trưởng
đánh giá thi đua của từng bạn trong giờ sinh hoạt lớp Tổ nào, cỏ nhõn nào tốt sẽ được khen, biểu dương cú phần thưởng ( khen hoặc thưởng cú khi chỉ là một quyển vở, tẩy hoặc mỗi em một nhón vở) Cũn em nào chưa tốt hay quờn
đồ dựng hoặc sỏch vở thỡ sẽ nhắc nhở, rỳt kinh nghiệm
Trang 9trước lớp, nếu nhiều lần giáo viên sẽ ghi vào sổ liên lạc và kết hợp cùng phụ huynh học sinh để khắc phục
- Việc ngăn nắp trong khi sắp xếp sách vở và đồ dùng học tập cũng là yếu tố quan trọng dẫn đến học tập tốt Tôi hướng dẫn các em cách lấy sách vở trong cặp nhanh không gây tiếng động, thực hiện được theo các ký hiệu của giáo viên yêu cầu, ví dụ: b: lấy bảng; STV: sách Tiếng Việt…
Em nào đã sắp xếp sách vở ở nhà một cách khoa học thì lấy vở nhanh, tôi cho các em thi đua xem em nào, tổ nào làm nhanh (trong thời gian đầu) khi cô nói và viết tên môn học trên bảng thì là lúc các em lấy sách vở của môn đó ra Giữa giáo viên và học sinh có sự kết hợp nhịp nhàng Tôi thấy tiết học rất nhẹ nhàng và đảm bảo đủ thời gian cho các hoạt động học tập
- Trong tiết học khi cần phát biểu tôi hướng dẫn học sinh nếp giơ tay phát biểu như: chống khuỷu tay trái xuống bàn, giơ thẳng, bàn tay khép lại Không nói leo, gây ồn ào trong giờ học
- Trong giờ học vần: Khi gọi các em đọc bài sách giáo khoa tôi luôn uốn nắn cách cầm sách không bị bẻ gáy, không bị quăn mép, hướng dẫn tỉ mỉ cách đứng đọc, cách lấy hơi để các em đọc to và rõ ràng
- Hoặc trong giờ tập viết: Ngoài việc hướng dẫn các em viết đúng, đúng kỹ thuật và đẹp các em còn phải biết sử dụng bút khi viết, không được ấn mạnh quá sẽ gẫy ngòi, hoặc sẽ rách vở, không tỳ tay làm quăn mép vở…Việc rèn nếp giữ vở sạch đẹp là vô cùng quan trọng trong nếp học tập của người học sinh
Trang 10Như vậy việc rèn nếp giữ gìn sách vở ngay trong giờ học – học sinh được hướng dẫn thực tế và uốn nắn kịp thời, lâu dần sẽ hình thành ở các em thói quen tốt
6 KiÓm tra nề nếp học tập của học sinh thông qua đội ngũ cán bộ lớp:
Ở bất cứ lớp nào việc xây dựng đội ngũ cán bộ lớp là hết sức quan trọng và cần thiết Riêng ở lớp một lại càng quan trọng hơn vì nó là nền tảng, là bước đầu cho các năm học phổ thông Vì vậy, xây dựng một đội ngũ cán bộ lớp tốt là việc rất quan trọng mà người giáo viên phải có kế hoạch thực hiện
- Trước hết, những học sinh được chọn làm cán bộ lớp bao giờ cũng phải gương mẫu trước các bạn về mọi mặt: học tập, kỷ luật, tham gia các hoạt động, đối xử với bạn bè…Vấn đề này giáo viên cần theo dõi và uốn nắn học sinh kịp thời cũng như để lựa chọn chính xác
- Sau đó, hàng ngày, hàng tuần, các cán bộ lớp bao gồm
ba tổ phó, ba tổ trưởng, hai lớp phó, một lớp trưởng sẽ tiến hành công việc của mình
* Đầu giờ (giờ truy bài) : Tổ trưởng và tổ phó kiểm tra việc chuẩn bị bài ở nhà của các bạn: soạn sách vở đầy đủ theo thời khoá biểu, mang đủ đồ dùng học tập, có ý thức xem trước bài mới…
* Các tổ trưởng tập hợp kết quả tổ của mình báo cáo với lớp trưởng hay lớp phó ( nếu lớp trưởng vắng) và đầu mỗi giờ học, lớp trưởng sẽ báo cáo cô giáo Thời gian ổn định
tổ chức giáo viên trực tiếp nhắc nhở từng học sinh vi phạm hay khen ngợi häc sinh